Rapportage Stadsverbetering-2021-2025.pdf
Tekst van het document
Rapportage programma Stadsverbetering 2021 – 2025
Bestedingsvoorstel Stedelijk Mobiliteits Fonds
Inhoud Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Samenvatting. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1
Programma Stadsverbetering. . . . . . . . . . . . . . . 7
2
Stadsdelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Nieuw-West . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Zuidoost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Noord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Oost. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 West. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Zuid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Centrum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
3
Stedelijke programma’s en projecten. . . . . 41
Bijlage 1 Proces SMF- Stadsverbetering. . . . . . . . . . . . . . . . 44 Bijlage 2 Niet toegekende projecten. . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Bijlage 3 Totaaloverzicht projecten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
2
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Voorwoord ‘J
e moet het dak repareren als de zon schijnt.’ John F. Kennedy zei het ooit als eerste. Amsterdam heeft dit motto ter harte genomen in recente tijden van ongekende economische groei. Met de mondiale uitbraak van het coronavirus in 2020 kwam die groei plotseling tot stilstand. Gelukkig hebben we in de goede jaren flink geïnvesteerd in de openbare ruimte, mede dankzij de beschikbare middelen vanuit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF). Dat was ook nodig, want de stad werd steeds intensiever gebruikt door steeds meer mensen op steeds meer manieren. Zo zijn Amsterdammers meer buiten gaan leven en verblijven en meer gaan sporten en spelen in parken. We pakken vaker de fiets, genieten van de zon op terrassen en flaneren langs het water. Door de opkomst van online winkelen rijden er overal meer bestelbusjes rond, ook door nauwe straten in oude buurten. De bezoekersstroom uit binnen- en buitenland nam toe en leidde tot meer drukte op straat. Het is dus goed dat we op allerlei plekken in Amsterdam hebben
ingezet op verbeteringen, door meer ruimte te maken voor mens en groen, door te investeren in betere sport en speelvoor-zieningen, en door echte keuzes te maken, zoals met de Agenda Amsterdam Autoluw. Daarbij hebben we juist in wijken waar lang weinig was verbeterd, maatregelen getroffen die de stad toekomstbestendig maken: speelvoorzieningen, extra groen, inrichting tegen sluipverkeer. Met de coronacrisis veranderde ook ons gedrag in en het gebruik van de openbare ruimte. Inwoners en bezoekers bewogen zich minder spontaan, meer gereguleerd. Ze deden niets meer massaal, maar hadden veel meer behoefte aan buiten wandelen en sporten. Een veilige, schone, ruim opgezette stad was ineens van levensbelang. Als gemeente zijn we blijven doorwerken om de stad leefbaarder, toegankelijker en duurzamer te maken. Onze medewerkers en aannemers zijn doorgegaan met geplande projecten, met inachtneming van de coronamaatregelen. Petje af voor hun weerbaarheid en wendbaarheid.
Park Houthavens
3
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Nu de parkeerinkomsten onder druk staan, moeten we – net als veel inwoners van de stad – de buikriem aanhalen. We doen de komende jaren een stapje terug in onze ambities, stellen de prioriteiten scherper en stellen werkzaamheden uit waar dat kan. Waar dit niet kan, pakken we door. Dat geldt bijvoorbeeld voor het programma Bruggen en Kademuren. Uit oogpunt van veiligheid en bereikbaarheid kunnen we het ons niet veroorloven om daarin te snijden. Samen met het teruglopen van de inkomsten heeft dit een forse impact op onze bestedingsruimte. Desondanks blijven we de komende jaren fors investeren, juist op de plekken waar dit broodnodig is. We kijken daarbij nadrukkelijk naar wijken en buurten waar we een bijdrage kunnen leveren aan het verlichten van sociale problematiek en aan de bestrijding van achterstanden in het onderhoud.
Zodra het vaccinatieprogramma de voltooiing nadert, kan het openbare leven weer op gang komen, in verantwoorde stappen. Amsterdammers zullen dan zien dat er is en wordt doorgewerkt, zodat zij zich vrij en veilig kunnen bewegen door hun stad. Ik sluit me graag aan bij het motto waarmee mijn voorganger de vorige rapportage Stadsverbetering inleidde: realistisch bijstellen, gestaag doorwerken en met vertrouwen vooruitkijken. Het enige wat ik daaraan toe zou willen voegen is: laten we erop vertrouwen dat de zon weer doorbreekt. Dan gaan wij opnieuw aan de slag met het dak.
Egbert de Vries, wethouder Verkeer en Vervoer
Leeswijzer In hoofdstuk 1 lichten we het programma Stadsverbetering toe. Er is opnieuw een grote mate van afstemming geweest met de instandhoudingsopgave in het programma Stadsbehoud en de opgaven in gebiedsontwikkeling. Het proces van intensief overleg met de portefeuille houders en betrokken ambtenaren van de stadsdelen en de diverse betrokken afdelingen heeft noodgedwongen op afstand plaatsgevonden. Het programma wordt in hoofdstuk 2 en 3 nader uiteengezet. In hoofdstuk 2 wordt per stadsdeel ingegaan op de projecten in de sporen Stadsdeelopgaven en de opgaven Groeiende stad. In kaders lichten we een aantal lopende en nieuwe SMF-projecten uit. Aangezien het in totaal om ruim vierhonderd projecten gaat hebben we ons beperkt tot een selectie. In hoofdstuk 3 worden de stedelijke opgaven uiteengezet.
4
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Samenvatting T
erwijl de inkt van het eerste programma Stadsverbetering voor 2020-2024 nog niet droog was, is gestart met de actualisatie van het programma voor 2021-2025. Het programmeren van Stadsverbetering is een continu proces waarin de ontwikkelingen in de samenleving, de voortgang in de uitvoering van het programma en nieuwe bestuurlijke keuzes vragen om bijstelling en aanpassing. In verkennende gesprekken is geïnventariseerd wat er nodig is aan Stadsverbetering. Daarbij is de samenhang met de programmering van het groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen voor Stadsbehoud versterkt. Op die manier kunnen we de synergiemogelijkheden tussen de instandhouding en verbetering van de verkeers- en vervoerssystemen en van de openbare ruimte optimaal benutten. Ook de afstemming met andere opgaven in de stad en activiteiten vanuit overige diensten en bedrijven krijgt steeds beter vorm. Het programma Stadsverbetering kent drie sporen: 1 Stadsdeelopgaven: projecten gericht op de aanpak van knelpunten en opgaven in de buurten en gebieden; 2 Groeiende stad: projecten gericht op het ver beteren en aanleggen van vervoerssystemen en de openbare ruimte, nodig voor de groei van de stad; 3 Stedelijke opgaven: projecten en programma’s om stedelijke opgaven voor bereikbaarheid, mobiliteit, luchtkwaliteit, vergroening en verduurzaming te realiseren.
In de stadsdelen zien we terug dat veel straten en buurten onder andere vanuit de sociale opgaven toe zijn aan een opfrisbeurt om meer ruimte te maken voor spelen, leven en groen. Ook moeten lokale knelpunten in de infrastructuur worden aangepakt om de verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. Voor de groeiende stad zijn de mobiliteitsplannen in 2020 opgesteld. De metropoolregio staat voor een grote woningbouwopgave. In de komende tien jaar worden er 70.000 woningen bijgebouwd, waardoor het aantal inwoners toeneemt tot een miljoen. Ook het aantal arbeidsplaatsen zal flink groeien, tot 730.000 in 2030. In aansluiting op deze groeiopgave is een groot pakket aanpassingen en nieuwe infrastruc-
5
tuur voor fiets, openbaar vervoer en auto nodig om deze gebieden te verbinden met de rest van de stad en bereikbaar en leefbaar te maken. In de stedelijke opgaven zijn programma’s, grote projecten en innovatieprojecten ondergebracht die impact hebben op de hele stad. Wat de verkenning duidelijk maakt, is dat we in Amsterdam voor grote verbeteropgaven staan in de openbare ruimte, de infrastructuur en de vervoerssystemen. We moeten de stad aanpassen aan de veranderende behoeften van de samenleving en meebewegen met de groei van de stad. Ook moeten we keuzes maken in wat nu moet en straks kan. De middelen – geld en menskracht – zijn niet toereikend om alles tegelijk te doen en ook ontbreekt de ruimte in de stad om dit te doen zonder in te boeten op bereikbaarheid en toegankelijkheid. In de afwegingen om tot een geactualiseerd programma te komen zijn dit de belangrijke uitgangspunten geweest. Als gevolg hiervan verschuift de inzet van Stadsverbetering in dit programma steeds meer naar de gebieden buiten de Ring A10. Voor de financiering van projecten ter verbetering van de verkeers- en vervoerssystemen en de openbare ruimte wordt vaak een verdeling afgesproken op basis van het belang van de betrokken partijen. De verdeelsleutel verschilt afhankelijk van het gebied en het belang van de opgave voor andere partijen.
In stadsdeel Centrum wordt over het algemeen een groter beroep gedaan op het SMF, omdat er voor de verbetering van de bestaande stad in beperkte mate cofinanciering beschikbaar is vanuit andere partijen. Voor gebieds-ontwikkeling is de SMF-bijdrage vaak kleiner vanwege cofinanciering vanuit de grondexploitaties en de Vervoerregio Amsterdam (VRA).
Cofinanciering • • • • • • •
Grondexploitaties (GREX) Vereveningsfonds (VEF) Vervoerregio Amsterdam (VRA) Rijksoverheid/ProRail Stadsbehoud Algemene Dienst (AD) Stedelijk Mobiliteitsfonds
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Locaties Groeiende stad
Voor de groeiende stad is de vorig jaar gereserveerde stelpost van € 29 miljoen aangewend voor projecten in voornamelijk de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost. De resterende programmeerbare ruimte van € 69 miljoen is ingezet voor stedelijke
projecten/programma’s en stadsdeelprojecten. In nauwe afstemming met aanvragers, stakeholders en stadsdeelbestuurders is een evenwichtige verdeling gemaakt tussen bestedingen in het centrum en bestedingen in de gebieden buiten de Ring A10.
Tabel 1 Actualisaties in lopend en nieuw programma stadsdelen
6
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
1 Programma Stadsverbetering N
u het moment in zicht komt dat het coronavirus dankzij vaccinaties is ingedamd, kan het openbare leven in Amsterdam weer op gang komen. Uiteindelijk zullen funshoppen, terrasbezoek en groepsuitjes weer enthousiast worden opgepakt. De kans is groot dat ook nieuwe gewoonten zijn ingesleten, zoals vaker te voet de stad en de parken verkennen. Het valt te verwachten dat de openbare ruimte en de verkeers- en vervoerssystemen tijdelijk én blijvend anders worden gebruikt. Hoe dat er precies uit gaat zien, is echter nog niet te voorspellen. Het programma Stadsverbetering sorteert er niet op voor, maar in de komende jaren zijn er zeker veranderingen nodig in wat we wel en niet doen qua verbetering van de openbare ruimte, de infrastructuur en onze vervoerssystemen. Amsterdam blijft een bijzondere aantrekkingskracht houden op bewoners, bedrijven en bezoekers. We moeten eraan blijven werken om dit voor de toekomst te behouden. De grote uitdagingen op terreinen als leefbaarheid, veiligheid, mobiliteit en bereikbaarheid, wonen, werken en toerisme blijven bestaan, al vragen die geleidelijk of snel wellicht om een andere inkleuring. Deze uitdagingen leveren forse opgaven op voor de openbare ruimte en de infrastructuur van Amsterdam. Stadsbehoud en Gebiedsontwikkeling zijn twee belangrijke programmalijnen waarbinnen we deze ruimtelijke opgaven vormgeven en uitvoeren.
De derde ruimtelijke pijler voor een toekomstbestendig Amsterdam is verbetering van de openbare ruimte, de infrastructuur en vervoerssystemen van de bestaande stad, zodat deze blijven aansluiten bij de behoeften van bewoners, ondernemers en bezoekers. Dit is kortweg Stadsverbetering.
1 Stadsdeelopgaven Herinrichtingsprojecten gericht op de aanpak van knelpunten en opgaven in de buurten en gebieden. Daarmee geven we uitvoering aan de gebiedsagenda’s en de behoeften van bewoners en ondernemers. 2 Opgaven groeiende stad Projecten gericht op het verbeteren en aanleggen van de verkeers- en vervoerssystemen en de openbare ruimte, nodig voor de groei van de stad. Daarmee geven we uitvoering aan de gebiedsontwikkelingsplannen en mobiliteitsplannen. 3 Stedelijke opgaven Projecten, uitvoeringsprogramma’s en innovatietrajecten gericht op het realiseren van stedelijke opgaven voor bereikbaarheid, mobiliteit, verkeersveiligheid, luchtkwaliteit, vergroening en verduurzaming. Daarmee geven we uitvoering aan de beleidsambities van het college.
Figuur 1 Verdeling SMF-gelden over de drie sporen
Figuur 2 Actualisatie lopend en nieuw programma per spoor
Het programma Stadsverbetering is het totaal aan projecten die onder meer worden gefinancierd uit het SMF. Het gaat hierbij steeds om projecten waarmee we de bestaande openbare ruimte en infrastructuur (verkeer- en vervoerssysteem) verbeteren, aanpassen en uitbreiden. Het programma kent drie sporen.
7
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Doelen programma Stadsverbetering Financiering van Stadsverbetering Het programma Stadsverbetering hoort recht te doen aan de belangen van alle Amsterdammers, van straat tot stad. Bij de Voorjaarsnota 2019 hebben we vijf doelstellingen bepaald voor de aanwending van het Stedelijk Mobiliteitsfonds:
Op grond van de weging van de bestedingsdoelen bij de afzonderlijke projecten kunnen we nu inzicht geven in de verdeling van de inzet van de middelen over deze doelen.
De geoormerkte middelen voor Stadsverbetering komen sinds 2016 uit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF). In combinatie met dekkingsbronnen vanuit onder meer de vervoersregio Amsterdam en het Rijk wordt dit fonds ingezet om gezamenlijke doelen te realiseren. Ook vanuit het Fonds Stadsbehoud, het Vereveningsfonds en grondexploitaties wordt dus geïnvesteerd in stadsverbetering. Voor opgaven die de financiële reikwijdte van het SMF overtreffen, worden afzonderlijke investeringsaanvragen gedaan. Het totaalbedrag dat Amsterdam in 2021-2025 via het SMF investeert in het programma Stadsverbetering bedraagt € 790,2 miljoen. Via externe cofinanciering van onder meer de Vervoersregio Amsterdam, het Rijk en overige subsidies wordt hier € 942,2 miljoen aan toegevoegd. Daarnaast wordt in de program mering van de projecten afgestemd met het beheer van de openbare ruimte (Stadsbehoud) en gebiedsontwikkeling. Daarmee worden ook vanuit onder meer het Fonds Stadsbehoud, het Vereveningsfonds, de grondexploitaties, kredieten en overige reserves en voorzieningen bijgedragen aan het programma Stadsverbetering.
Tabel 2 Vrij programmeerbare ruimte Figuur 3 Programma Stadsverbetering 2021 – 2025
8
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
De middelen in het SMF waren in het vorige programma voor de periode 2020-2024 volledig belegd in bestuurlijk vastgestelde projecten en programma’s voor Stadsverbetering (inclusief 15% overprogrammering), een afdracht aan de reserve Achterstallig Onderhoud voor het programma Bruggen en Kademuren en de kapitaallasten voor een eerste pakket vervangingsinvesteringen aan Bruggen en Kademuren. Een gedeelte van de bestedingsruimte die in 2025 wordt toegevoegd, is op voorhand belegd in projecten in uitvoering en projecten met bestuurlijk harde afspraken. Per saldo is de programmeerbare ruimte dit jaar circa € 69 miljoen. Daarnaast is er dit jaar ruimte om invulling te geven aan de stelpost van € 29,3 miljoen die vorig jaar is geserveerd voor projectaanvragen vanuit de groeiende stad. Omdat de omvang van SMF-aanvragen met € 350 miljoen vele malen hoger is dan de beschikbare ruimte in het SMF, zijn stevige keuzes gemaakt. Om te komen tot een bestedingsvoorstel dat realistisch uitvoerbaar is zijn alle aanvragen kritisch doorgelicht op haalbaarheid en geprioriteerd naar de doelen van het SMF voor deze bestuursperiode.
Totstandkoming programma Stadsverbetering Het programma Stadsverbetering wordt elk jaar geactualiseerd. Daarbij doen we voor de verbetering van de openbare ruimte, infrastructuur en vervoerssystemen een bestedingsvoorstel voor de inzet van het SMF. Bij de actualisatie van het programma Stadsverbetering en het bestedingsvoorstel voor het SMF zijn de aanvragers en stadsdeelbestuurders van begin tot eind sterk betrokken. De opzet van het proces is bijgevoegd in Bijlage 1 Proces programma Stadsverbetering. Het totaalbedrag voor de opgaven is hoger dan de besteedbare ruimte in het SMF. In twee stappen zijn de prioriteiten voor het programma Stadsverbetering bepaald ten behoeve van het bestedingsvoorstel. In sleutelgesprekken zijn de prioriteiten in de drie sporen bepaald. Voor de opgaven in het spoor Stadsdelen en het spoor Groeiende stad is dit afgestemd met de betrokken stadsdeelbestuurders. Voor het spoor Stedelijke Opgaven is de prioriteitstelling gedaan met de betrokken directies. Dit heeft geresulteerd in negen lijsten met geprioriteerde projecten. Bij de tweede stap is op basis van de negen lijsten een gezamenlijk bestedingsvoorstel samengesteld en afgestemd met de betrokken directies, stadsdeelbestuurders en wethouders. Daarmee doet het bestedingsvoorstel recht aan de opgaven in de stad en is het programma breed gedragen. In Bijlage 2
9
Niet gehonoreerde aanvragen is een overzicht opgenomen van projecten waarvan de SMF-aanvragen in overleg met de betrokkenen niet zijn gehonoreerd.
Effecten coronacrisis De maatregelen die landelijk zijn getroffen om de coronapandemie te beteugelen, hebben direct effect op de beschikbare middelen voor Stadsverbetering. In 2021 lopen we naar verwachting € 54 miljoen aan parkeerinkomsten mis. In 2020 heeft het Rijk de inkomstenderving als gevolg van de eerste coronagolf gecompenseerd. Gesprekken over de compensatie voor effecten van de tweede golf in 2020 vinden nog plaats. Het Rijk heeft voor alle gemeenten een budget van € 250 miljoen gereserveerd om de derving van inkomsten te compenseren op basis van nacalculatie. Het is reëel om ervan uit te gaan dat deze compensatie voor 2021 ook zal plaatsvinden. In lijn met vorig jaar gemaakte afspraken is uitgangspunt dat de compensatie van inkomstenderving op de parkeeropbrengsten ten goede komt aan het SMF en daarmee wordt ingezet voor het programma Stadsverbetering. Daarom is in de programmeerbare ruimte voor Stadsverbetering rekening gehouden met een compensatie van € 40 miljoen.
De blik naar voren Terwijl de middelen om alle ruimtelijke investeringen te doen onder druk staan, is de opgave voor ruimtelijke ingrepen in de stad de komende jaren groter dan ooit. Om tot voldoende woningaanbod te komen willen we de komende tien jaar 70.000 woningen in de stad bijbouwen. Voor werkgelegenheid willen we 150.000 arbeidsplaatsen meer in de stad. Het spreekt voor zich dat hiervoor meer openbare ruimte, nieuwe infrastructuur en uitbreiding van de vervoerssystemen nodig is. Tegelijkertijd ligt er een meer dan omvangrijke vervangingsopgave voor bruggen en kademuren en andere assets. Het gemeentelijke rioolstelsel, dat wordt beheerd door Waternet, is als gevolg van ouderdom en verzakking toe aan grootschalige vervanging. Er zijn aanpassingen nodig in de openbare ruimte om de stad te verduurzamen, te vergroenen en klimaatbestendig te maken. In aansluiting op de landelijke doelstellingen om Nederland aardgasvrij te maken werken we in de Amsterdamse Warmtemotor samen met woningcorporaties en energiebedrijven om de stad te voorzien van andere bronnen en systemen voor verwarming. De komende jaren moeten we met alle onzekerheden over de veranderingen die de coronapandemie heeft teweeggebracht, samen met betrokken partijen goed onderbouwde keuzes maken in wat we kunnen en willen doen in de stad.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
2 Stadsdelen In dit hoofdstuk wordt per stadsdeel een overzicht gegeven van de stadsdeelopgaven en opgaven voor de groeiende stad. Het bevat per stadsdeel een korte toelichting op de belangrijkste opgaven van het gebied, met een toelichting door de betrokken stadsdeelbestuurder. Ook worden enkele markante projecten waar we aan beginnen
10
of aan werken, of die net zijn afgerond, uitgelicht. In Bijlage 2 Overzicht projecten Stadsverbetering staan alle projecten waar in de periode 2021-2025 aan wordt gewerkt, en is vermeld welke actualisatie heeft plaatsgevonden op lopende projecten en welke nieuwe projecten aan het programma zijn toegevoegd.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Nieuw-West Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Lopende projecten Locaties Groeiende stad
Figuur 4 Nieuw-West – Stadsdeelprojecten
11
Figuur 5 Nieuw-West – Groeiende stad
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Eigenaar van je eigen plein ‘In tijden van corona hebben we gezien hoe belangrijk de openbare ruimte is als plek voor ontmoeting. Het is dan ook goed dat we de komende tijd in Nieuw-West investeren in een aantal pleinen. Die bekijken we nadrukkelijk vanuit het perspectief van de inwoners. Voor hen is een plein een huiskamer van de wijk, een plek die er steeds al was en er ook in de toekomst zal zijn. Maar het is geen statisch gegeven, in het gebruik verandert in de loop der jaren steeds iets. Wij zoeken aanpassingen die iets kunnen toevoegen aan het gebruik. We zijn ons er steeds meer van bewust dat de openbare ruimte van het publiek is.
Als je de bewoners mede-eigenaar maakt, wordt het project wat groter, maar je bereikt meer als je ook vanuit de mens werkt in plaats van puur vanuit de techniek. Op het Lambertus Zijlplein wilden de bewoners graag meer groen, maar wel op zo’n manier dat het plein niet aan het oog wordt onttrokken door een dicht bladerdek. Men wil de sociale controle houden. Een ander speerpunt zijn de speelpleinen. Daar gaat het in de eerste plaats om de kinderen en hun ouders, maar ook of het zo is ingericht dat er ’s avonds geen overlast ontstaat. We moeten dus goed kijken waar we welke soort speelvoorzieningen toevoegen. De komende tijd willen we vooral projecten waar we al ver mee zijn tot een goed einde brengen. Een mooi resultaat van onze inspanningen is dat de leefbaarheid in de Wildemanbuurt flink is verbeterd. Al zijn we nog niet helemaal klaar, je kijkt toch weer tegen een frisse, schone straat aan.
S
tadsdeel Nieuw-West heeft de meeste inwoners van alle Amsterdamse stadsdelen en zou als zelfstandige gemeente in de top 20 van grootste gemeenten van Nederland staan. Met de beoogan.
Op alle punten divers Nieuw-West is niet alleen het grootste, maar ook het meest diverse stadsdeel. De inwoners komen overal vandaan en vinden hier allemaal een thuis. Van Amsterdammers met een migratieachtergrond en de Osdorper die hier al haar hele leven woont tot en met de startende professional in de Ringzone West. Deze diversiteit zien we terug in het straatbeeld: van hoogbouw in de Ringzone tot aan het landelijke karakter van Sloten. We zien ook een verscheidenheid van winkelaanbod, horeca, recreatiemogelijkheden en arbeidspotentieel.
12
Voordat Nieuw-West een bijdrage kan leveren aan een autoluwe stad, is er eerst beter en meer openbaar vervoer nodig. Onze inwoners willen op dat punt graag net zo behandeld worden als de Amsterdammers in Zuid. Voorlopig blijft dit een stadsdeel met veel auto’s, zo is het ook door Cornelis van Eesteren ontworpen. In het mobiliteitsplan voor Nieuw-West dat dit voorjaar naar de gemeenteraad gaat, kijken we opnieuw naar de totale structuur van routes en wegen. Nieuw-West heeft bijvoorbeeld de meeste kilometers fietspaden, daar valt nog heel wat aan te verbeteren. Veilige paden helpen beginnende fietsers om de auto te laten staan. Als ik door het stadsdeel fiets, merk ik dat omleidingen voor de auto’s goed staan aangegeven, maar voor fietsers onvoldoende. We mogen daar best wat strenger in worden om de fietser de ruimte te geven die hij of zij verdient.’
Erik Bobeldijk, lid Dagelijks bestuur stadsdeel Nieuw-West
Het potentieel van Nieuw-West wordt nog niet altijd benut, waardoor het stadsdeel ook wordt gekenmerkt door een hoge werkloosheid, een hoog percentage ongeletterdheid, lage sociaaleconomische status, hoog autogebruik, spanningen tussen bewonersgroepen, criminaliteit en een slechte ontsluiting van het openbaar vervoer. Om hier verandering in te brengen zetten we erop in de leefbaarheid en verkeersveiligheid te vergroten. Een vernieuwde openbare ruimte, een slimme fietsroute van A naar B of een extra park zijn geen doelen op zich, maar moeten ervoor zorgen dat bewoners elkaar kunnen ontmoeten, bij familie en vrienden op bezoek kunnen en goed en veilig naar het werk kunnen gaan. Dit doen we op twee manieren: we creëren huiskamers van de wijk en we werken eraan de auto op de juiste plek te krijgen.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Huiskamers van de wijk Deze integrale aanpak van pleinen passen we vooral toe in de ontwikkelbuurten. Met de herinrichting van pleinen leveren we een wezenlijke bijdrage aan deze stadsdeelspecifieke opgave. Voorbeelden hiervan zijn Sierplein, Belgiëplein, speelplein De Globe en speelplein Zevensprong. Het Belgiëplein en speelplein de Zevensprong liggen in de wijk Nieuw Sloten. Dit is geen ontwikkelbuurt, maar een wijk met een zeer hoge woningdichtheid met voornamelijk laagbouw. Hierdoor is er minder openbare ruimte en juist meer druk op de openbare ruimte voor onder andere spelen en ontmoeten.
Auto op de juiste plek Het autogebruik in Nieuw-West is het hoogste van Amsterdam. Dat is op zich niet logisch, want NieuwWest is ooit ontworpen voor de auto. Het openbaar vervoer is bovendien nog niet overal even goed, en de auto is vaak het snelste of goedkoopste alternatief. Het is wel onwenselijk dat autoverkeer nu vaak (te snel) door woonwijken rijdt in plaats van gebruik te maken van de hoofdnetten. Dit zorgt ervoor dat kinderen moeilijk buiten kunnen spelen, fietsers zich onveilig voelen en de luchtkwaliteit te wensen overlaat. Via het mobiliteitsplan en de circulatieplannen willen we Nieuw-West nu en na alle woningbouw (Ringzone West, Geuzenveld, Osdorp midden, Osdorpplein, Schinkelkwartier, Haven-Stad) bereikbaar houden. Het is de bedoeling dat auto’s niet meer door de woonwijken rijden, maar via de hoofdnetten. Ook blijven we inzetten op het stimuleren van fietsgebruik en openbaar vervoer. Voorbeelden zijn fietsparkeerplaatsen bij metrostations en nieuwe fiets- en OV-verbindingen naar Schinkelkwartier en Haven-Stad.
13
Renovatie en kwaliteitsimpuls Rembrandtpark Aanvraag Nieuw-West
Project Gepland
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Duurzame bereikbaarheid van Amsterdam • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
In de Structuurvisie 2040 staat het voornemen om het Rembrandtpark te ontwikkelen tot een stadspark met een metropolitaans karakter. Het project sluit ook goed aan bij de geformuleerde ambities in de concept Agenda Groen 2015-2018: ‘Investeren in de tuin van de Amsterdammer’ en de bestuursopdracht Ruimte voor de Stad 2025 waarin de Ring-zone-West en de Jan Evertsensstraat een prominente plek innemen. Vanwege de groei van de stad en om de druk op de bestaande parken te spreiden dient het Rembrandtpark een kwaliteitsimpuls te krijgen. De basis moet geschikt zijn voor intensief gebruik. Dit betekent dat er maatregelen moeten worden genomen tegen de wateroverlast. Daarnaast zullen het beheer en het dagelijks onderhoud goed moeten worden geregeld om te voorkomen dat het park te veel slijt door het intensieve gebruik.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Vergroening Spoorpark
Herinrichting Sierplein
Aanvraag Nieuw-West
Aanvraag Nieuw-West
Project Gepland
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Duurzame bereikbaarheid van Amsterdam • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
De parkaanleg in spoorstrook Noord is onderdeel van de aanpak Overtoomse Veld. De aanleg van dit park dient als compensatie van uit de aangrenzende buurt verdwenen openbare ruimte, groen en speelgelegenheid. Daarnaast moet het park voorzien in de watercompensatie ten gevolge van de stedelijke vernieuwing. Dit alles is vastgelegd in een ontwerpvisie met een programma van eisen, die aansluit op de stedelijke vernieuwingsplannen. Nu deze plannen langs de spoorstrook niet doorgaan, zal de parkinrichting op een andere manier moeten worden vormgegeven. Hierbij wordt dan voldaan aan de verwachtingen die bij de nabijgelegen buurt zijn gewekt
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Specifiek lokaal doel
Het Sierplein is toe aan groot onderhoud en meer groen en wordt daarom in zijn geheel opnieuw ingericht. Het is de wens om in het verlengde van een nieuwe, meer gebruiksvriendelijke en klimaatadaptieve inrichting ook een impuls te geven aan de sociale cohesie in de buurt en de economie van het winkelcentrum en de markt te versterken. Daarom is in 2020 besloten om met een integrale aanpak een substantiële verbetering te realiseren op verschillende aspecten (fysiek, sociaal en economie). De opgave is om van Slotervaart-Zuid een veiliger en leefbaarder gebied te maken, met tevreden bewoners en gebruikers, zoals ondernemers, winkelend publiek en bezoekers. Deze integrale aanpak is de afgelopen tijd vormgegeven. Er zijn al stappen gezet in de planvorming van de fysieke herinrichting, samen met bewoners en ondernemers van het Sierplein. Impressie herinrichting Sierplein
14
Project Lopend
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Zuidoost Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Lopende projecten Locaties Groeiende stad
Figuur 6 Zuidoost – Stadsdeelprojecten
15
Figuur 7 Zuidoost – Groeiende stad
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
I
n Zuidoost werken we aan een schone, veilige, groene omgeving waar het voor huidige en toekomstige inwoners goed wonen en werken is. Zonder obstakels in de openbare ruimte en met goede en veilige fietsen wandelroutes. We zorgen dat ontwikkelbuurten meeprofiteren van de investeringen in het stadsdeel door hier krachtig in te zetten op verbetering. Daarbij geven we extra aandacht aan speelvoor-zieningen, goede bereikbaarheid en sociale veiligheid (onder meer bij onderdoorgangen). Er wordt de komende jaren veel nieuwbouw gereali-seerd in Zuidoost. Er komen maar liefst 40.000
Gevecht om de ruimte ‘Je hoeft niet altijd een complete herinrichting uit te voeren om iets te doen voor de wijk. Door de meest in het oog springende knelpunten aan te pakken kunnen we de leefbaarheid al aanzienlijk verbeteren. Voorbeeld: in Geerdinkhof parkeren bewoners en bezoekers sinds jaar en dag schots en scheef. Dat is historisch zo gegroeid. In plaats van dat we daar elke dag tientallen bonnen uitdelen, gaan we de parkeervakken opnieuw indelen. Met zo’n ingreep zet je samen met de burger een streep en maak je een nieuwe start. Het is fijn dat we zijn gestart met de verbetering van de Hoven in Holendrecht en de aanpak van de loopdekken in de Amsterdamse Poort. Deze projecten stonden al enige tijd op stapel. In Amster-
16
woningen bij in vijftien jaar en het inwonersaantal groeit naar 170.000. Het is van groot belang dat de openbare ruimte in de wijken waar de afgelopen decennia weinig is verbeterd en de wijken die in de Vernieuwing Bijlmermeer zijn gerealiseerd, op hetzelfde niveau wordt gebracht als in de wijken die in de huidige gebiedsontwikkeling worden gerealiseerd. Om de verbinding met de stad te versterken zal de komende jaren geïnvesteerd worden in het fietsnetwerk. Het gaat om het herkenbaar en sociaal veiliger maken van de bestaande fietspaden en om uitbreiding van het fietsnetwerk in de nieuwe wijken.
damse Poort zijn de bewoners, de ondernemers en de beheerders nauw betrokken geweest bij het traject. In Holendrecht loopt die participatie nu, bijvoorbeeld over de vraag of we kiezen voor moestuintjes of speeltuintjes. Ons handelsmerk is dat we veel investeren in communicatie met de wijken. Onze participatiemedewerkers gaan veel de straat op. Dan zetten we een zeecontainer neer en gaan van daaruit met mensen in gesprek. Dat wordt enorm gewaardeerd. Zuidoost zit in de lift en daarmee wordt het nog belangrijker dat er goede verbindingen zijn met de rest van de stad. We pakken drie hoofdfietsroutes van het centrum naar Zuidoost aan door deze beter herkenbaar te maken, met borden, verlichting en schilderingen. Soms komt een project niet van de grond om redenen die buiten onze invloedsfeer liggen. Zo kunnen we in een deel van Driemond pas door als het waterschap klaar is met het werk aan een ingezakte dijk. Wat ook niet helpt is dat
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
sommige projecten door de teruglopende parkeerinkomsten nu nog niet kunnen worden uitgevoerd, terwijl inwoners dat wel hadden verwacht. Het Masterplan Zuidoost wordt het beleidskader waarbinnen opgaven worden geprogrammeerd. Het voornaamste doel is om de achterstanden op sociaal vlak weg te werken. In Zuidoost hebben we ook een verdichtingsopgave, waarbij allerlei partijen in elkaars vaarwater zitten en dus goed moeten afstemmen. Mijn zorg is hoe we die twee bewegingen met elkaar verenigen. Je ziet het gevecht om de ruimte uitbreken. In het Nelson Mandelapark willen we ruimte maken voor Kwakoe, voor sport en voor woningen aan de rand. Het bestuur moet er in de volgende termijn voor waken dat niet het recht van de sterkste geldt. Anders gaat die er met de buit vandoor.’
Jakob Wedemeijer, lid Dagelijks bestuur stadsdeel Zuidoost
Reconstructie parkeervelden
Herinrichting Driemond
Aanvraag Zuidoost
Aanvraag Zuidoost
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Duurzame bereikbaarheid • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
Project Lopend
Project Lopend
We zijn in maart van dit jaar begonnen met de reconstructie van de parkeervelden Gooioord, Groeneveen en Haag en Veld. Het parkeerterrein aan Gooioord is vergroend door de aanplant van bomen en heesters. Op 4 maart heeft stadsdeelbestuurder Jakob Wedemeijer samen met bewoners een boom geplant op het parkeerterrein van Gooioord. In dezelfde maand is gestart met de aanleg van een nieuwe hellingbaan op Haag en Veld. De werkzaamheden in Groeneveen starten in mei. De uitvoering van de maaiveldinrichting van deze drie parkeervelden is naar verwachting eind 2021 gereed.
De afgelopen veertig jaar heeft er geen groot onderhoud plaatsgevonden in Driemond. Op allerlei plekken zijn materialen versleten of verouderd. Er is sprake van achterstallig onderhoud, zowel in de bovengrondse als de ondergrondse infrastructuur. Driemond is niet ingericht op gewijzigde wet- en regelgeving op het gebied van verkeer en gewijzigde beleidsuitgangspunten van de gemeente Amsterdam voor de inrichting van de openbare ruimte. In aanvulling op het groot onderhoud wordt de openbare ruimte daarom aangepast.
Verder wordt onderzocht of binnen het beschikbare budget de uitvoering van Hofgeest in de tweede helft van dit jaar ook gestart kan worden. Daarin gaan we circulair werken door hergebruik van materialen vanuit Haag en Veld opnieuw te gebruiken.
De herinrichting wordt in drie fasen uitgevoerd. Fase 1 is in 2018-2019 uitgevoerd (DORA). De start van de uitvoering van fase 2 staat gepland voor eind mei 2021 (verwachte oplevering: 2023). Voor fase 3 wordt gewerkt aan het voorlopig ontwerp, dat voor de zomer ter consultatie wordt vrijgegeven. Samen met bewoners en andere belanghebbenden maakt de gemeente Amsterdam een ontwerp voor de openbare ruimte, dat verkeersveilig, duurzaam, klimaatbestendig en uitvoerbaar is, zodat Driemond straks klaar is voor de toekomst.
17
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Renovatie loopdekken Amsterdamse Poort Aanvraag Stedelijk
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
Project Afgerond
In winkelcentrum de Amsterdamse Poort bevinden zich circa vijfhonderd woningen. Deze zijn vooral op de eerste verdieping boven winkels gelegen. Toegang tot de woningen gaat via zogenaamde loopdekken. Hierbij is sprake van achterstallig onderhoud. De inrichting voldoet niet meer aan de gebruikersbehoefte, het is onveilig en er zijn lekkages naar de onderliggende winkelpanden. Bij de renovatie zijn drie partijen betrokken. De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare ruimte, CBRE Global Investors is beheerder van de winkelpanden onder de loopdekken en Ymere is eigenaar van de woningen. Dankzij een samenwerkingsovereenkomst hebben we in 2020 twee van de vijf clusters loopdekken gerenoveerd. De renovatie van de overige clusters kan pas starten nadat de woningbouw aan die clusters opgeleverd is. Dat is niet eerder dan eind 2022.
18
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Noord
Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Lopende projecten Locaties Groeiende stad
Figuur 8 Noord – Stadsdeelprojecten
Figuur 9 Noord – Groeiende stad
19
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Heel Noord optillen ‘We hebben het afgelopen jaar weer heel veel gedaan in Noord. Voor mij springt de aanpak van wegen in Landelijk Noord eruit. Ik vergelijk dat gebied wel eens met de bruggen en kademuren in de binnenstad: de ondergrond is er heel kwetsbaar en het gebruik intensief. De wegen zijn belangrijk voor boeren, ondernemers en allerlei logistiek verkeer. In 2020 hebben we een grote slag geslagen. Tegelijk is er nog steeds werk aan de winkel. Zo zijn er een paar bruggen die moeten worden vervangen. Ook zijn er nog wel wat wegen die moeten worden opgeknapt. Intussen werkt het Hoogheemraadschap aan de versterking van de Markermeerdijk. Maar dat we dit gebied voor een belangrijk deel naar droge voeten hebben gekregen, is heel mooi.
N
Soms gaat er iets mis als we aan het werk gaan. Midden in de zomervakantie bleek dat recreatievoorzieningen en woningen rondom de Durgerdammergouw zes weken lang niet goed bereikbaar waren vanwege onderhoud aan de weg. Ik was zelf op vakantie, maar onze medewerkers hebben dat goed opgepakt. Tijdens een ingelaste bijeenkomst met bewoners en jachthaven- en campingbeheerders ging het dak er wel even af, hoorde ik. Maar de deelnemers kwamen met goede suggesties voor oplossingen. Toen kwamen we er snel uit. We richten ons er bij de gebiedsontwikkeling op dat het nieuwe én het bestaande Noord bereikbaar blijven. Straks na de pandemie zullen veel mensen blij zijn dat ze weer naar kantoor kunnen in plaats van thuiswerken. Mogelijk blijven ze het OV nog een tijd mijden. Dat betekent dat we er klaar voor moeten zijn dat de verkeersdruk weer in alle hevigheid terugkeert. We kunnen dit verzachten door te blijven investeren in verbindingen voor fiets, voetganger en OV. Zo leggen we een fietsroute aan langs de Noorder IJplas met een
oord is een stadsdeel met veel gezichten. Opvallend zijn de onstuimige groei van het aantal inwoners, de bedrijvigheid en de daarmee gepaard gaande gebiedsontwikkeling. Dit zie je vooral langs de IJ-oevers, maar bijvoorbeeld ook op en rond het Buikslotermeerplein. De komende jaren werken we aan nieuwe bruggen over het Noordhollandsch Kanaal, aan nieuwe verbindingen en verbetering van het fietsnetwerk, aan uitbreiding van de P+R Noord en aan de verbetering van de route tussen het IJplein en het Buikslotermeerplein via de Meeuwenlaan, Zevenster en de Waddenweg.
20
brug over Zijkanaal H, die deel uitmaakt van de Dam tot Damroute en Amsterdam en Zaandam op de fiets verbindt. Dat doen we samen met de gemeente Zaanstad en met cofinanciering vanuit de Vervoerregio Amsterdam en de Regiodeal Zaan-IJ. Ook leggen we de nadruk op het realiseren van veilige fiets verbindingen, bijvoorbeeld met oversteekplaatsen op de Schepenlaan in de Banne. In de ontwikkelbuurten investeren we flink in de openbare ruimte en in het groen. Ik vind het belangrijk dat die bestaande wijken niet achterblijven bij de nieuwe buurten. Het hele stadsdeel moet profiteren van de sterke groei van Noord, ook wijken waar jarenlang onvoldoende is geïnvesteerd in de openbare ruimte. We beschouwen Noord als één stadsdeel, niet als een stadsdeel met twee verschillende snelheden. We willen het mooie Noord overal én gelijktijdig optillen.’
Saskia Groenewoud, lid Dagelijks bestuur stadsdeel Noord
Ontwikkelwijken Iedereen in Amsterdam wil fijn wonen in een plezierige omgeving. De komende jaren geven we daarom extra aandacht aan de ontwikkelbuurten: Volewijck, Vogel buurt-IJplein, Banne Noord en Zuid, Kleine Wereld, Waterlandpleinbuurt en Molenwijk. Daar gaan we door met kleine en snelle ingrepen. Daarnaast richten we ons op de lange termijn, met ingrijpender plannen om de buurten klaar te maken voor de toekomst. Dat kost tijd en geld. Waar dat kan, maken we de buurten klimaatbestendig en stimuleren we in samen werking met de woningcorporaties de overstap naar aardgasvrij.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Mobiliteit De groei van Noord binnen de Ring A10 leidt tot een grotere vraag naar mobiliteit. Het Mobiliteitsplan bevat een aantal maatregelen voor behoud en verbetering van mobiliteit, bereikbaarheid en doorstroming. Er zijn plannen om Noord beter met de rest van de stad te verbinden, onder andere via een westelijke en een oostelijke brug. De Johan van Hasseltweg speelt een cruciale rol als belangrijke verbinding tussen beide toekomstige bruggen. De Van Hasseltknoop vormt een knooppunt van allerlei vervoersmodaliteiten en gaat over een aantal jaren flink op de schop.
Parken en speelplekken Noord is een fijne plek om te wonen en dat moet zo blijven. Daarom pakken we op diverse plekken achterstallig onderhoud aan, bijvoorbeeld aan straten en pleinen (Purmerweg, Purmerplein en Plejadenplein). Ook het groen en de parken vragen om onderhoud en verbetering. Vooral parken worden steeds intensiever en door verschillende groepen gebruikt. Denk aan rustzoekers, wandelaars, natuurliefhebbers, hardlopers, hondenbezitters of mensen die elkaar gewoon willen ontmoeten. Allemaal verwachten ze iets van de parken. Dat vraagt om aantrekkelijke en gevarieerde parken die toegankelijk zijn voor iedereen, ook voor mensen die minder mobiel zijn.
21
We pakken het Schellingwouderbreekpark aan, het Buiksloterbreekpark en het Noorderpark. Ook de speelplekken in Noord krijgen een impuls. Naast het reguliere onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen knappen we speelplekken op die nu niet gebruikt worden.
Dijk en water Dijken en watermanagement zijn belangrijk in Noord. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is bezig met versterking van de Markermeerdijken. Dat heeft invloed op de woningen langs de dijken en op de openbare ruimte op de dijken. We bereiden de herinrichting van de Durgerdammerdijk voor in samenhang met de dijkversterking. Het verkeersnet in het veenweidegebied in Landelijk Noord pakken we de komende jaren gefaseerd aan. Daarbij gaat het om onderhoud en waar nodig vervanging. Dit geldt niet alleen voor de wegen, maar ook voor de civiele kunstwerken. We houden daarbij rekening met de belangen van bewoners en ondernemers, met verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid en met de historische en ecologische kwaliteit van het gebied en de dorpskernen.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Herinrichting Noorderpark Aanvraag Noord
Project Lopend
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Duurzame bereikbaarheid van Amsterdam • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
De herinrichting van het Noorderpark is bedoeld om het park verder te ontwikkelen tot een levendig en prettig park voor Amsterdammers uit Noord en van daarbuiten. Het park moet klaar zijn voor intensiever gebruik, met voorzieningen voor jong en oud om te kunnen bewegen, recreëren en ontmoeten en van het groen te kunnen genieten. De afgelopen jaren zijn een brug en viaducten aangelegd, is het oostelijk deel vernieuwd en is het pierenbadje opgeknapt. In het westelijke deel is in 2015 het nieuwe Noorderparkbad geopend. De openbare ruimte rondom het zwembad is opnieuw ingericht. De Noorderparkkamer is vernieuwd, en is nu restaurant Pompet. Bij metrostation Noorderpark is in 2018 een nieuwe entree gerealiseerd en in 2019 is het nieuwe rosarium geopend. Het sportveld ernaast is opgeknapt. Momenteel wordt de uitvoering van het middengebied voorbereid. Hier wordt gefaseerd gewerkt aan de aanleg van een activiteitenterrein, een speelbos en een nieuwe inrichting van de entree aan de Buiksloterdijk. Het project wordt kritisch gevolgd
22
Impressie herinrichting Noorderpark
door actieve buurtbewoners die vooral scherp zijn op het kappen van bomen en het toekomstig gebruik van het evenemententerrein. Sinds 2005 wordt gefaseerd gewerkt aan de herinrichting; naar verwachting zijn de laatste delen klaar in 2023.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Noordhollandsch Kanaal Aanvraag Noord
Verkeersbrug Zijkanaal H Dam tot Dam fietsroute Aanvraag Noord
Project Lopend
Doel • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit
De brug over het Noordhollandsch Kanaal ten noorden van de Willemsluizen gaat een betere verbinding opleveren voor langzaam verkeer richting het IJpleinveer. Daarmee wordt het overvolle Buiksloterwegveer ontlast. Verplaatsing van de zuidelijke aanlanding van het IJpleinveer in combinatie met de inzet van meer en grotere boten en een frequentere afvaart maakt het IJpleinveer een aantrekkelijke verbinding. We moesten een plek voor de brug vinden in een beschermd stadsgezicht (kanaalzone) naast een rijksmonument (sluis). Bovendien liggen er belangrijke kabels en leidingen recht en schuin onder het kanaal. De brug komt te steunen op de combiwand die de kade voor het kanaal vormt en bevestigd is aan de tunnel van de Noord/Zuidlijn. Als oplossing is gekozen voor een sober vormgegeven draaibrug die opgaat in het landschap. De buurt vreesde dat de brug zou leiden tot grootschalige ontwikkeling op het Sixhaventerrein en fietspaden door het Laanwegpark. Deze zorgen zijn grotendeels weggenomen. De bouw start na de zomer en de brug wordt eind 2022 in gebruik genomen.
Project Gepland
De gemeenten Zaanstad en Amsterdam en de Vervoerregio Amsterdam willen de Dam tot Dam fietsroute aanleggen. Langs het IJ en de Zaan komen nieuwe woonwijken. Oevers die nu nog de achterkant van de steden zijn, worden voorkanten met verblijfsplekken aan het water (Achtersluispolder, Haven-Stad). De Dam tot Dam fietsroute maakt de oevers openbaar toegankelijk voor fietsers en voetgangers. Deze route loopt zoveel mogelijk langs de industriële noordelijke havenoevers van het IJ en het Noordzeekanaal en langs de bedrijvigheid aan de oostelijke oevers van de Zaan. Met een brug over het Zijkanaal H worden Amsterdam en Zaanstad aan elkaar verbonden. De omgeving is nauw betrokken bij het project. Met participatie op maat per omgevingspartij is gekeken naar de optimale ligging van de brug en de fietspaden. De zorg van de omgeving betreft op dit moment de (sociale) veiligheid. Binnen het ontwerp van brug en fietsroute zijn de mogelijkheden beperkt: het gaat vooral om verlichting. De gemeente Zaanstad pakt dit signaal op binnen haar eigen project Achtersluispolder.
Noordhollandsch Kanaalhuidige situatie
23
Doel • Duurzame bereikbaarheid van Amsterdam • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Specifiek lokaal doel
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Oost
Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Lopende projecten Locaties Groeiende stad
Figuur 10 Oost – Stadsdeelprojecten
Figuur 11 Oost – Groeiende stad
I
n Oost zijn er grote verschillen tussen de oude buurten en de gebiedsontwikkelingen zoals IJburg, Zeeburgereiland, Amstelkwartier, Cruquius en Science Park. Meer ruimte voor spelen, leven en groen op straat is de grootste opgave in de oudere delen van Oost. Oud-Oost en de Indische Buurt zijn dichtbebouwd en dichtbevolkt. Het Oosterpark en het Flevopark functioneren als groene long, de buurten eromheen hebben vaak een stenig karakter. Bewoners en ondernemers willen vergroenen. Door toenemende drukte staan leefbaarheid en verkeersveiligheid op sommige plekken onder druk. Dit speelt in winkelstraten als de Javastraat, de Eerste van Swindenstraat, de Linnaeusstraat en de Eerste Oosterparkstraat. Er wordt veel gebruikgemaakt van de fiets, maar fietspaden zijn smal en er zijn te weinig parkeer- en stallingsmogelijkheden voor fietsen. Om meer groen te realiseren is het Oosterpark in oppervlakte verdubbeld (afronding 2022). De Eerste Oosterparkstraat wordt opnieuw ingericht, in 2022 volgt de Eerste van Swindenstraat en richten we het zuidelijke deel van de Weesperzijde in als fietsstraat. Het midden- en noordelijke deel volgen later (zie Uitgelicht: herinrichting Weesperzijde). Voor de Linnaeusstraat en de Middenweg (tussen Ringvaart en Hogeweg) onderzoeken we het komende jaar hoe en wanneer we deze straten willen verbeteren.
24
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Er zijn diverse initiatieven met bewoners en ondernemers om deze buurten te vergroenen, waarbij onder meer de spoortaluds een rol spelen. In grote delen van de Watergraafsmeer zijn riolen, drinkwaterleidingen, gasleidingen en elektrakabels aan vervanging toe. Ook moeten we onderhoud plegen aan het maaiveld. Gemeente, Waternet en Liander pakken deze opgave gezamenlijk aan, inclusief de energietransitie en het klimaatbestendig maken van de buurten. Betondorp wordt in 2021 opgeleverd, waarna we starten met Middenmeer Noord. Onderdeel daarvan is de herinrichting van de Linnaeusstraat tot fietsstraat. In Science Park en Amstelkwartier zijn de verbeteropgaven gekoppeld aan gebiedsontwikkeling en vooral gericht op bereikbaarheid, zoals bij de metrostations Spaklerweg en Overamstel, en door de aanleg van de spooronderdoorgang Mac Gillavrylaan (in combinatie met het autovrij maken van de spooronderdoorgang Kruislaan).
Vrij zwemmen in Oost ‘Samen met bewoners hebben we stappen gezet om een nieuw ontwerp te maken voor het Sumatraplantsoen, het een na grootste plein van de stad. Ondanks corona zijn we toch in staat geweest om in de buitenlucht en met kleinere groepen online door te gaan met het participatieproces. Er ligt nu een mooi schetsontwerp. We kiezen voor variatie in het groen, met meer biodiversiteit. Mogelijk komt er een buurtkamer voor sport- en spelmaterialen en opslag voor stoelen voor oudere omwonenden. Dat versterkt het het gevoel van eigenaarschap bij de bewoners. Het gaat ons erom dat de omwonenden zich het plein toe-eigenen en medeverantwoordelijk zijn voor het wel en wee van het plein. Wij hoeven daar niet zelf de poort te openen.
25
In het Oostelijk Havengebied moeten we de toenemende drukte in goede banen leiden door te zorgen voor toekomstige verbindingen met Noord en Zeeburgereiland. We weren autoverkeer en touringcars uit het centrum. De verbeteropgave beperkt zich tot meer ruimte voor spelen, leven en groen op straat. Samen met bewoners gaan we hiermee aan de slag op het Lloydplein, het Braziliëplein, de Zeeburgerkade en de Piet Heinkade. IJburg en Zeeburgereiland zijn gebieden waar de komende decennia nog volop wordt doorgebouwd. De verbeteropgave is gekoppeld aan de gebieds ontwikkeling en vooral gericht op bereikbaarheid. Zo wordt de capaciteit van de IJtram uitgebreid en worden hoogwaardige bus- en tramverbindingen toegevoegd. Fietsroutes worden verbeterd en uitgebreid, en er komen voldoende fietsparkeer plekken bij HOV-haltes. Verder worden de routes en infrastructuur voor autoverkeer en OV verbeterd, zoals de IJburglaan.
Over eigenaarschap gesproken: in Middenmeer Noord hebben bewoners de energiecoöperatie Meerenergie opgericht om een lokaal warmtenet aan te leggen, gekoppeld aan het grote datacenter in Science Park. Samen met hen en Firan, een dochteronderneming van Alliander, hebben we het traject Leren&Exploiteren gedaan. Hierbij draaide het om de vraag welke rol welke partij ambieert: die van aanjager, die van eigenaar, die van beheerder en afnemer. De aanleg van het warmtenet wordt niet betaald uit het SMF, maar loopt wel mee met werkzaamheden die we in het kader van Stadsverbetering uitvoeren. We zien dit als een hele mooie bijvangst in het kader van de energietransitie. Aardig is ook dat de energiebedrijven een beetje zenuwachtig worden dat ze niet aan tafel zitten. Hier nemen de gemeente en bewoners samen het heft in handen. De coronacrisis beknot ons natuurlijk in onze mogelijkheden. De Piet Heinkade is een gebied waar veel programma’s hun ogen op laten vallen: Touringcar, Varen, Autoluw.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
Het is een hele puzzel om die wensen in overeenstemming te brengen met de leefbaarheid die je in een woonwijk wilt. Eigenlijk hebben we daar momenteel onvoldoende budget voor. Dat geldt ook voor de Dapperbuurt, een wijk met een hoge bebouwingsdichtheid waar we nu zoeken naar mogelijkheden om meer groen aan te brengen. Er staat wel groot onderhoud gepland, maar we kunnen niets extra’s doen. Al zullen we de wijk altijd groener proberen te maken. Ik zeg altijd dat ik in Oost op zoek ben naar honderd plekken waar je vrij kan zwemmen. Daar moeten we de ruimte voor vinden. Er zijn steeds meer warme dagen en er is in Oost heel veel water. Bijvoorbeeld in het Oostelijk Havengebied, op IJburg of aan de Amstel. Het zou mooi zijn als dit lukt door de herwaardering van de openbare ruimte als gevolg van de coronapandemie.’
Rick Vermin, lid Dagelijks bestuur stadsdeel Oost
Herinrichting Rietlandpark Aanvraag Oost
26
Herinrichting Eerste Oosterparkstraat Doel Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat
Aanvraag Oost
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
Project Afgerond
Project Lopend
Het Rietlandpark is in het voorjaar van 2020 vernieuwd. Het park wordt intensief gebruikt door buurtkinderen en leerlingen van twee aan het park grenzende basisscholen. De inrichting was verouderd en versleten door het intensieve gebruik. In de afgelopen jaren zijn er veel gesprekken geweest met de buurt, de scholen en bedrijven. Op basis van uiteenlopende wensen en ideeën is er een ontwerp gemaakt dat geschikt is voor het intensieve gebruik, met meer ruimte voor fietsen bij de halte van tram 26, en met meer biodiversiteit en zitgelegenheid. Er is geïnvesteerd in hoogwaardig groen om bezoekers een parkbeleving te bieden.
Stadgenoot heeft de afgelopen jaren over een lengte van honderd meter verkrotte panden laten slopen. Daarvoor in de plaats is een pand gebouwd in de oorspronkelijke 19e-eeuwse stijl. In de plint hebben zich nieuwe ondernemingen gevestigd. Aansluitend heeft de gemeente de Eerste Oosterparkstraat heringericht. De straat is als 30 km/h straat ingericht. Vrijliggende fietspaden hebben plaatsgemaakt voor brede trottoirs met voldoende ruimte voor winkelend publiek en hier en daar een terrasje. Fietsers maken gebruik van de rijbaan, waar nu klinkers liggen in plaats van asfalt. De herinrichting is maart 2021 opgeleverd. Dankzij de herinrichting en nieuwbouw trekt de straat nieuw publiek. Het is er een stuk levendiger en aangenamer om te verblijven.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
27
Herinrichting Tilanusstraat
Herinrichting Weesperzijde
Aanvraag Oost
Aanvraag Oost
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Klimaatadaptatie en verbetering van de luchtkwaliteit • Specifiek lokaal doel
Doel • Meer ruimte voor leven, spelen en groen op straat • Verbetering van de verkeersveiligheid • Specifiek lokaal doel
Project Lopend
Project Lopend
De herinrichting van de Tilanusstraat stond al enige tijd gepland. Oorspronkelijk zouden alle bomen gekapt worden. Na protest van bewoners heeft het stadsdeelbestuur hun de kans geboden om zelf een ontwerp te maken. In 2017 heeft een door loting geselecteerde bewoners met ondersteuning van de gemeente drie ontwerpen gemaakt. Alle bewoners mochten een keuze maken uit deze ontwerpen. Belangrijkste discussiepunten waren: wegnemen wortelopdruk versus behoud van de bomen, en behoud parkeerplekken versus meer ruimte voor groen en fietsparkeerplekken. Bewoners hebben ervoor gekozen om bomen te behouden en verder te vergroenen. Ook komt er meer ruimte voor fietsparkeren ten koste van autoparkeren. In december 2021 wordt de straat opgeleverd.
De Weesperzijde word intensief gebruikt door fietsers. Dit willen we beter faciliteren door de straat als fietsstraat in te richten, met meer ruimte voor fietsers en eenrichtingsverkeer voor auto’s. Het vrijliggende fietspad bij de 4e Montessorischool de Pinksterbloem wordt verbreed. We zorgen ervoor dat schoolgaande kinderen het fietspad op een veilige manier kunnen oversteken. We verbeteren de verkeersveiligheid op de kruising WeesperzijdeRuyschstraat, versterken het huidige groen en voegen meer groen toe. Voor het zuidelijke deel tussen de Schollenbrugstraat en de Burmanstraat is het definitief ontwerp vastgesteld en wordt de uitvoering voorbereid. We verwachten het ontwerp voor het deel tussen de Burmanstraat en de Ruyschstraat in 2021 vast te stellen. De uitvoering tussen de Ruyschstraat en de Torontobrug wordt voorlopig uitgesteld vanwege de hoge parkeerdruk en de beperkte financiële middelen.
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
West Geactualiseerde lopende projecten Nieuwe projecten Lopende projecten Locaties Groeiende stad
Figuur 12 West – Stadsdeelprojecten
28
Rapportage programma Stadsverbetering // 2021 – 2025 \\ bestedingsvoorstel SMF
W
est is het in oppervlakte op één na kleinste stadsdeel. Tegelijkertijd heeft West de hoogste bevolkingsdichtheid van de gemeente Amsterdam. Het gebruik van de openbare ruimte kenmerkt zich niet alleen door het intensieve gebruik ervan door bewoners, bezoekers en ondernemers. Ook zorgen werkzaamheden in en aan de openbare ruimte er steeds meer voor dat de ruimte en daarmee de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan. Het accent ligt dan ook op het vergroten van de leefbaarheid, de verkeersveiligheid en het creëren van ruimte voor spelen. Zo wordt er geïnvesteerd om de Kinkerstraat en de Witte de Withstraat verkeersveiliger en leefbaarder te maken, mede
Puzzel voor bereikbaar West ‘De afgelopen tijd is er rond de Hallen veel gedaan. Zo is de Bellamybuurt sterk verbeterd. Als je vroeger op het Bellamyplein kwam, stond het daar helemaal vol met fietsen. Nu is het een open en aantrekkelijk parkje, er zitten altijd mensen. Jammer genoeg kunnen we het laatste stuk van de herinrichting nu niet afmaken omdat de Kostverlorenkade te kwetsbaar blijkt. Daar moet eerst herstel plaatsvinden.
29
door vergroening en een duurzamere inrichting. Verder investeren we in speelplaatsen en in de leefbaarheid van de Akbarstraat. De herinrichting van straten wordt zoveel mogelijk gecombineerd met de herstelopgave van de Amsterdamse kademuren. De werkzaamheden aan de Da Costakade zijn in voorbereiding. Met een lengte van meer dan anderhalve kilometer is dit een van de grootste kademurenprojecten in de stad. Hiervoor dienen alle woonboten en bedrijfsvaartuigen aan de Da Costakade tijdelijk verplaatst te worden. Er komen tijdelijke wisselplekken in de nabije omgeving. We bekijken ook welke bomen behouden, verplant of gekapt moeten worden en creëren betere groeiplaatsen voor huidig en toekomstig groen.