Rapportage ontwikkeling monitor participatie.pdf

Er zijn op het moment van schrijven vier fysieke inspraakbijeenkomsten voorzien, verspreid over vier stads­ delen. Inspraakreacties kunnen ook digitaal of schriftelijk worden ingediend. Feitelijke informatie Stadsdeel

Stadsbreed

Participatieniveau

Samenwerken

Fase beleidscyclus

Beleidsvorming

Ingezette participatie-instrumenten

Meespraakbijeenkomsten in carrouselvorm, fysieke inspraakbijeenkomsten

Aantal participatie-sessies

Meespraak: 2 Inspraak: 4 (voorzien)

Aantal deelnemers uit de samenleving Meespraak: 250 Inspraak: n.t.b.

Plan en uitvoering Bij dit participatietraject is geen gebruikgemaakt van het beleidskader participatie. De gemeenteraad heeft in 2023 een hoofdlijnenbesluit vastgesteld voor de sociale basis. Het doel van de meespraakbijeenkomsten was om samen met betrokkenen de hoofdlijnen in te kleuren en hier nuance in aan te brengen. De inspraakperiode is vormgegeven volgens de bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht. Betrokkenen Bij de meespraakbijeenkomsten waren in totaal 250 aanwezigen. De bijeenkomst is door de gemeente breed aangekondigd, onder meer via de website en door alle ontvangers van subsidie te benaderen en hen ook te vragen andere geïnteresseerden uit te nodigen. Onder de aanwezigen waren onder andere vertegenwoordigers van grote partners, bewonersinitiatieven en leden van de Wmo-adviesraad. Een betrokken ambtenaar geeft aan dat de inspraakprocedure naar verwachting een meer divers publiek trekt dan de fase van meespraak. De deelnemers aan het proces van meespraak worden

45.

door een betrokken ambtenaar bestempeld als usual suspects. De verwachting is dat ook bewoners een inspraakreactie zullen indienen. De mogelijkheid om een inspraakreactie in te dienen is breed gecommuniceerd. Verder worden de Wmo-adviesraad, Cliëntenbelang Amsterdam en de Adviesraad LVB gevraagd om advies. De politiek-bestuurlijke context rondom de sociale basis is complex. Vanuit het college zijn er vijf wethouders betrokken. Vanuit de centrale stad worden de kaders voor de sociale basis gesteld. De uitvoering van de sociale basis is gemandateerd aan de dagelijks besturen van de stadsdelen. De stadsdelen stellen de opgaven van een gebied vast, bepalen de subsidieplafonds en verlenen de subsidies. De raad heeft het college via een motie opgeroepen om een stadsconferentie te organiseren, waarbij raadsleden en stadsdeelcommissieleden konden worden betrokken bij de uitwerking van het beleidskader. Deze stadsconferentie is na de meespraakbijeenkomsten georganiseerd. De stadsconferentie was qua vorm vergelijkbaar met de meespraakbijeenkomsten. Beleving Een betrokken ambtenaar geeft aan het proces van meespraak als positief ervaren te hebben. Voor deze casus was het nog niet mogelijk om extern betrokkenen te spreken. Een betrokken ambtenaar geeft aan dat de reacties van de deelnemers over het algemeen positief waren.

Veel deelnemers ­waren ongerust over het nieuwe beleidskader, omdat ze bang waren hun subsidie te verliezen of niet als initiatief door te kunnen gaan. Volgens een betrokken ambtenaar haalde het proces van meespraak deze angst (gedeeltelijk) weg. De periode van inspraak moet op het moment van schrijven nog plaatsvinden, waardoor geen uitspraken over de ervaringen in deze fase kunnen worden gedaan. Successen en knelpunten De gekozen vorm bij het proces van meespraak wordt door een betrokken ambtenaar als succes gezien. Deze vorm blijkt toegankelijk te zijn. Een duidelijk beginpunt voor het proces van meespraak en een gespreksleider die de deelnemers kan prikkelen zijn randvoorwaardelijk voor het succes. Een betrokken ambtenaar benoemt dat het interne proces rondom de inspraakprocedure door veel ambtenaren als ingewikkeld wordt ervaren. Het proces is tijdrovend, de instructies onduidelijk en een betrokken ambtenaar geeft aan het gevoel te hebben het proces zelf te moeten uitvinden. Verder merkt een betrokken ambtenaar op dat er binnen het sociaal domein weinig is ingericht in het kader van leren en ervaringen delen met betrekking tot participatie. Dit zou wel welkom zijn. Daar staat echter tegenover dat de werkdruk onder ambtenaren in het sociaal domein erg hoog is, wat als knelpunt kan worden gezien. Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Concept beleidskader sociale basis 2025-2032

2 oktober 2023

Programma­manager sociale basis

4 oktober 2023

Presentaties meespraak

2 oktober 2023

Stafvoordracht concept beleidskader sociale basis

2 oktober 2023

46.

Buurtteams Omschrijving van het participatietraject Sinds begin 2021 zijn er in Amsterdam buurtteams. De ontwikkeling van buurtteams is onderdeel van het nieuwe stelsel van sociale zorg, gericht op het vereenvoudigen van het sociale stelsel in de buurten en wijken. Amsterdammers kunnen bij deze buurtteams terecht voor ondersteuningsvragen op het gebied van sociale zorg, inkomen, schulden en veiligheid. De buurtteams zijn bedoeld als ‘voor de hand liggende plek’ voor deze vragen. In 2021 waren er 33 buurtteams. Per stadsdeel is er een buurtteamorganisatie die de opdracht heeft om uitvoering te geven aan de buurtteams. De buurtteams zijn bedoeld als algemene voorziening die laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk is. De buurtteams raken aan de sociale basis. Een betrokkene van een buurtteamorganisatie geeft aan dat het streven is dat de buurtteams en de sociale basis in elkaar overlopen en elkaar aanvullen. Participatie komt op meerdere manieren tot uiting bij de buurtteams. Ten eerste zijn de buurtteams ontworpen in een proces van co-creatie.

Een brede groep aan stakeholders heeft zich gebogen over de vraag: ‘Hoe zorgen we dat Buurtteams Amsterdam optimaal aansluiten bij het leven van Amsterdammers met al hun ondersteuningsvragen?’ In drie werksessies is gewerkt aan respectievelijk een gezamenlijk vertrekpunt, het formuleren van ambities en het uitwerken van een ontwikkelplan. Aan het co-creatieproces deden 120 aanwezigen mee. Het proces van co-creatie werd voorafgegaan door een testfase met zogeheten verbondsteams, waarin werd geëxperimenteerd met de werkwijze van buurtteams. De samenwerking tussen zorgprofessionals en professionele ervaringsdeskundigen speelde hier een belangrijke rol bij. Participatie speelt op drie manieren een rol in de uitvoering van de buurtteams. Ten eerste is elk buurtteam verplicht om een beroepsmatige ervaringsdeskundige aan te stellen. Een betrokkene van het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis geeft aan dat deze professionele ervaringsdeskundigen vanuit hun doorleefde ervaring met een ander paradigma werken dan zorgprofessionals. Ervaringsdeskundigen vormen zo een brug tussen de zorgprofessionals en Amsterdammers. De ervaringsdeskundigen worden opgeleid. Een betrokkene van een buurtteamorganisatie geeft aan dat de ervaringsdeskundigen naast hun rol richting Amsterdammers en de zorgprofessionals ook een rol hebben als kritische meedenkers ten aanzien van beleid.

Ten tweede richt elk buurtteam op eigen wijze cliëntparticipatie in. Er kan bijvoorbeeld gewerkt worden met een vertegenwoordigende raad. Voorbeelden van andere vormen zijn panels rondom specifieke thema’s of direct contact met buurtbewoners via netwerkmanagers. Ten derde voeren de buurtteams cliëntervaringsonderzoek uit. Dit onderzoek wordt zowel kwalitatief als kwantitatief uitgevoerd. Ervaringsdeskundigen voeren de onderzoeken uit. Feitelijke informatie Stadsdeel

Stadsbreed

Participatieniveau

Samenwerken

Fase beleidscyclus

Beleidsvorming

Ingezette participatie-instrumenten

Werksessies

Aantal participatie-sessies

3

Aantal deelnemers uit de samenleving Co-creatie: 120 deelnemers

47.

Plan en uitvoering Het beleidskader participatie is in deze casus niet toegepast, omdat dit ten tijde van het participatietraject nog niet was vastgesteld. Betrokken ambtenaren wijzen erop dat participatie in de Participatiewet en Wmo verankerd is in de vorm van adviesraden. Een belangrijke aanleiding om ervaringsdeskundigheid een belangrijke plek te geven bij het ontwerpen en uitvoeren van de buurtteams is het initiatiefvoorstel ‘Zeggenschap in de zorg 1 - HUP ervaringsdeskundigen!’ dat in 2019 door de gemeenteraad is aangenomen. Hierin wordt opgeroepen tot het structureel betrekken van ervaringsdeskundigen. Bij het ontwerpen van de co-creatie was een voorbereidingsgroep betrokken, bestaande uit een klein aantal stakeholders. Betrokkenen Het proces van co-creatie is doorlopen met 120 deelnemers. Deze groep bestond uit Amsterdammers en medewerkers van zorgaanbieders en de gemeente. Een voorbereidingsgroep heeft in overleg met Cliëntenbelang, samenwerkingsverband Sigra, zorgorganisaties en de gemeente 11 stakeholdergroepen aangewezen. Per stakeholdergroep zijn vervolgens deelnemers uitgenodigd. Verder speelt een aantal organisaties een belangrijke adviserende rol rondom de buurtteams. Zo geeft de Wmo-adviesraad gevraagd en ongevraagd advies.

Betrokken ambtenaren geven aan dat in algemene zin de participatieparagrafen bij zorgbeleid worden ingevuld in samenspraak met de Wmo-adviesraad. Ook speelt Cliëntenbelang Amsterdam een belangrijke rol rondom de buurtteams. Betrokken ambtenaren geven aan dat Cliëntenbelang Amsterdam altijd aan tafel zit wanneer de doelgroepen van de buurtteams en hun behoeften worden besproken. Beleving Betrokken ambtenaren geven aan dat het proces van co-creatie door veel betrokkenen als spannend werd ervaren, met name vanwege de hoge mate van cliëntbetrokkenheid. Omdat de gemeente de regie deels uit handen geeft, kon er uit het proces ook iets komen wat de gemeente in eerste instantie niet in gedachten had. Betrokken ambtenaren beschrijven dat de gemeente in co-creatie een andere rol aanneemt: de gemeente is namelijk zelf ook onderdeel van de co-creatie, en is geen scheidsrechter. Een betrokkene van het Amsterdams Netwerk Ervaringskennis geeft aan dat de uiteindelijke opdracht aan en financiering van de buurtteams smaller is dan was bedacht in de co-creatie. Dit leidt soms tot verschillende verwachtingen van betrokkenen. Een betrokkene van een buurtteamorganisatie ervaart dat participatie soms kan leiden tot besluite loosheid. Wanneer er na uitgebreid praten met alle belanghebbenden geen consensus wordt bereikt, is het toch belangrijk om besluiten te nemen.

Successen en knelpunten Betrokken ambtenaren zijn van mening dat de verankerde positie van ervaringsdeskundigen in de buurtteams een succesvolle manier is om cliëntbetrokkenheid te realiseren. Ook het cocreatieproces wordt als een succes gezien. Verder benoemen betrokkenen ambtenaren dat het opzetten van de buurtteams een tijdrovend en intensief proces was, maar dit wordt niet als knelpunt bestempeld.

48.

Een betrokkene van een buurtteamorganisatie benoemt dat buurtteams al snel Amsterdammers bereiken die vaker participeren. In het geval van de buurtteams is het lastig of deze bewoners los van de eigen situatie vanuit een algemeen belang kunnen deelnemen. Verder benoemt deze betrokkene dat de buurtteams jongeren en jongvolwassenen minder goed bereiken. Dit zit niet in de overgang van de Jeugdwet naar de Wmo, maar gaat vooral over bewoners die op jongvolwassen leeftijd met problematiek te maken krijgen. Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Co-creatiekrant ontwikkelplannen buurtteams

2 oktober 2023

Programma­manager buurtteams

3 oktober 2023

Collegevoordracht hoofdlijnenbesluit inrichting buurtteams Amsterdam

2 oktober 2023

Gemeentelijk aanjager ervarings­ deskundigheid

3 oktober 2023

Jaarplan ‘Een sterke basis’

2 oktober 2023

Infographic ‘Eerste ervaringen met het buurtteam’

2 oktober 2023

Uitvoeringsdocument buurtteams Amsterdam

2 oktober 2023

49.

De Joodse Stad Omschrijving van het participatietraject Het project De Joodse Stad is een samenwerking tussen de gemeente Amsterdam vanuit de Aanpak Binnenstad, de Faculteit geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam en het Joods Cultureel Kwartier. Het project draait om de centrale vraag: “Hoe maken we het verleden van de Joodse gemeenschap uit deze buurt(en) zichtbaar op een manier die betekenisvol is voor het heden?”. Het idee hiervan is om de lange Joodse geschiedenis te belichten via allerlei activiteiten. Het is gericht op lokale buurtbewoners en andere Amsterdammers. Het is gericht op het tot leven brengen van de vergeten stadsgeschiedenis. Het is een bijzondere vorm van participatie waarbij de gemeente samenwerkt met twee instanties om in gezamenlijkheid buurtbewoners te bereiken. Het gaat om de buurten Uilenburg, Plantage, Rapenburg en de Joodse grachten. Het doel van het project is om de identiteit en eigenheid van de genoemde buurten beter zichtbaar te maken voor de bewoners van de buurt. Daarbij richt het project zich op het Joodse leven in Amsterdam in het verleden en het heden, tegen de achtergrond dat het holocaust-verleden al veel onder de aandacht is. In het project worden verschillende activiteiten ingezet om het verhaal van Joods Amsterdam op te halen en uit te dragen.

Het projectvoorstel is eind 2022 opgesteld en het project wordt in 2023 en 2024 uitgevoerd. Feitelijke informatie Stadsdeel

Centrum

Participatieniveau

Co-creatie

Fase beleidscyclus

Beleidsvoering

Ingezette participatie-instrumenten

Beoogd, o.a.: - Podcasts - Toneel- en muziekvoorstellingen - Lezingen - Apps

Aantal participatiesessies

N.t.b.

Aantal deelnemers

N.t.b. Openingsavond: 100-200 bewoners

Plan en uitvoering Er is van tevoren een participatieplan opgesteld dat ook aanwezig was in het projectplan. Er is in de planvorming geen gebruikgemaakt van het beleidskader participatie. Het is volgens de geïnterviewde ambtenaren geen standaard participatietraject. Het idee voor het project is ontstaan uit bestaande contacten tussen de gemeente en de Universiteit van Amsterdam. De universiteit heeft een doel- en taakstelling wat betreft impact: het creëren van maatschappelijke meerwaarde met kennis en onderzoek. In dit kader zocht de universiteit aansluiting bij het project Aanpak Binnenstad. Dit traject valt onder netwerkparticipatie. Het project is nog niet afgerond. Er is een projectplan waarin een aantal activiteiten staat om zo veel mogelijk verhalen uit de buurt op te halen. Dat is in deze casus de daadwerkelijke participatie. Die begon in de zomer van 2023. Er is een stuurgroep samengesteld. Deze is in maart 2023 voor het eerst samengekomen. Het idee

50.

is dat deze stuurgroep één keer in de twee à drie maanden samen gaat komen. Bij de eerste stuurgroep is een presentatie gehouden over alle plannen. Daarnaast heeft er eind mei een openingsbijeenkomst plaatsgevonden in de Sjoel. Hier waren tussen de 100 en 200 bewoners aanwezig. Tot op heden loopt de uitvoering zoals gepland. Wel noemen extern betrokkenen als verschil tussen plan en uitvoering dat lang niet alle deel­ projecten zullen worden uitgevoerd. Reden hiervoor is dat de deelprojecten vaak meer tijd en organisatie vereisen dan verwacht. Betrokkenen Het project is een samenwerking tussen de gemeente, de universiteit en het Joods Cultureel Centrum. Het stadsdeel Centrum is onder meer betrokken door de financiering van het traject goed te keuren. Ook waren stadsdeelbestuurders aanwezig bij de startbijeenkomst van het project. De bestuurlijke betrokkenheid van het centrale stadsbestuur bij dit project loopt via het project Aanpak Binnenstad. De bestuurlijke betrokkenheid wordt ook duidelijk ervaren door de extern betrokkenen. Zij geven aan dat stadsdeelbestuurders regelmatig aandacht hebben voor het project en betrokken willen zijn door aanwezig te zijn bij activiteiten. De stadsdeelbestuurders zoeken volgens de extern betrokkenen ook actief contact met bestuurders van andere stadsdelen.

Vanuit de projectorganisatie wordt een veelheid aan organisaties betrokken om deelprojecten op te zetten, zoals het voormalig badhuis Splendor. Ambtelijk betrokkenen geven aan dat de drie betrokken instanties alle een eigen belang hebben en dat dit motiverend werkt in de samenwerking. Extern betrokkenen voegen toe dat het project werkt als een olievlek. Via onder meer de netwerken van wetenschappelijke actoren, de musea en de Joodse gemeenschap wordt het project onder de aandacht gebracht. Wat betreft de bewoners is de doelgroep op te delen in drie schalen. Ten eerste de directe omgeving, als doelgroep voor het tot uiting brengen van de identiteit van de buurt. Ten tweede de passanten, als doelgroep voor informatieverspreiding. Bewoners van andere buurten gelden als derde doelgroep, vanuit de ambitie om de werkwijze van dit project toe te passen op andere thema’s. Om deze doelgroepen te bereiken is het project voornemens om veel verschillende middelen in te zetten. Het gaat bijvoorbeeld om podcasts, apps, toneel- en muziekvoorstellingen en kunstwerken. Als voorbeeld noemen de ambtelijk en extern betrokkenen een kunstwerk over het Loofhuttenfeest. De extern betrokkenen geven aan dat het bereiken van bewoners van de buurt tot nu toe het lastigst lijkt. Hier kan de gemeente een rol in spelen, bijvoorbeeld bij het verspreiden van flyers huis-aan-huis.

Er is geen contact geweest met het Stedelijk Team Participatie. Het is niet bij de ambtelijke respondenten bekend dat zij hiervoor bij het Stedelijk Team Participatie om hulp/ondersteuning kunnen vragen. De respondenten weten ook niet of hulp van het Stedelijk Team Participatie een meerwaarde had geboden in dit traject. Beleving Zowel de ambtelijk als extern betrokkenen zijn positief over de samenwerking. De onderlinge verwachtingen worden als helder ervaren en er wordt aangegeven dat besluiten in goed overleg worden genomen. Interessant in deze casus is de rolverdeling tussen de externe partijen en de gemeente. De inhoudelijke expertise en de verbinding met de Joodse gemeenschap is bij de universiteit en het Joods

51.

Cultureel Kwartier belegd. De gemeente ondersteunt het project financieel en wordt ingeschakeld bij praktische zaken. Zo heeft de gemeente een rol in het prioriteren van de activiteiten en het faciliteren van deelprojecten in de openbare ruimte, bijvoorbeeld als er een vergunning nodig is. Geïnterviewden van de drie betrokken partijen gaven aan dat ze vertrouwen hebben in de samenwerking en in het plan. Successen en knelpunten De belangrijkste succesfactor die door zowel ambtenaren als extern betrokkenen wordt benoemd is dat de samenwerking op persoonlijk vlak goed verloopt. Door extern betrokkenen wordt de bestuurlijke steun voor het project ook als succesfactor ervaren. Ondanks het feit dat het een ongebruikelijk format is, lijken de samenwerking, planning en uitvoering soepel te verlopen. Er is vertrouwen in elkaar en in het opgestelde plan. Het zal interessant zijn om nogmaals te evalueren wat de successen en knelpunten zijn als het project afgerond is. Een geïnterviewde ambtenaar benoemt dat het altijd een uitdaging is om dit soort ideeën van de theorie naar de praktijk te brengen. Een knelpunt dat door extern betrokkenen wordt ervaren is de benodigde tijdsinvestering en organisatie om de deelprojecten te kunnen uitvoeren.

Daarnaast, zoals hierboven benoemd, geven extern betrokkenen aan dat het benaderen van bewoners lastig is en dat de gemeente hierin een rol moet pakken. Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Projectvoorstel Joods Amsterdam

20 juni 2023

Projectmanager

22 juni 2023

Projectplan De Joodse Stad

20 juni 2023

Bewoner en andere externe betrokkene Wildemanbuurt

27 september 2023

Gebiedsregisseur

22 juni 2023

Ambtelijk opdrachtgever

22 juni 2023

Projectleider (UvA)

6 september 2023

Kwartiermaker (UvA)

6 september 2023

52.

Herinrichting Sumatraplantsoen Omschrijving van het participatietraject Bij het Sumatraplantsoen worden herinrichting en democratisering gecombineerd. Stadsdeel Oost heeft het project voor de herinrichting van het Sumatraplantsoen aangemerkt als democratiseringsproject, naar aanleiding van een oproep van wethouder Groot Wassink. Het doel van de herinrichting is een veilige, aantrekkelijke en goed functionerende openbare ruimte waar alle (buurt)bewoners zich thuis voelen en waarbij er een betere samenhang is tussen de verschillende delen van het plein. Het democratiseringstraject is in 2019 gestart. De realisatie van de herinrichting is voor 2023 voorzien. Wat betreft participatie is er onder de noemer ‘democratisering’ gestreefd naar het opbouwen van een langlopende samenwerkingsrelatie tussen de omwonenden en de gemeente. De omwonenden zijn in een vroeg stadium betrokken bij de planvorming voor de herinrichting. Feitelijke informatie Stadsdeel

Oost

Participatieniveau

Co-creatie

Fase beleidscyclus

Beleidsvorming/uitvoering

Ingezette participatie-instrumenten

Gesprekken, activiteiten in de wijk, themagroepen van ­bewoners, enquête

Aantal participatiesessies

Meer dan 600 gesprekken met bewoners en een onbekend aantal activiteiten voor en door buurtbewoners

Aantal deelnemers

Schatting: honderden betrokkenen Enquête: 1800 uitgenodigd, 121 reacties

Plan en uitvoering Bij de herprofilering van het Sumatraplantsoen is een proces van democratisering opgestart. Betrokken ambtenaren geven aan dat democratisering verder gaat dan participatie. Er is hiervoor dan ook geen participatieplan opgesteld. Op voorhand is er wel een globaal plan opgezet, maar niet op basis van het beleidskader participatie. In het plan werd het traject ingedeeld in drie fases: een planfase, een ontwerpfase en een uitvoeringsfase. Nog voordat de planfase van start ging heeft er een grondige voorbereiding plaatsgevonden. In die voorbereiding werd geobserveerd, contact gelegd met buurtbewoners en werd er tijd geïnvesteerd in relaties om inzichten te krijgen in de verschillende belangengroepen en hun standpunten. Het globale plan vormde zich zo per fase tot een stapsgewijs plan afhankelijk van wat er nodig was op specifieke momenten binnen het traject. De aanpak van de ambtenaren kan gekenmerkt worden door een open blik en luisterend oor. De manier van werken heeft veel tijd en capaciteit gekost, maar leverde volgens de betrokken ambtenaren wel resultaten op. De aanpak leidde er bijvoorbeeld toe dat een zeer brede groep mensen heeft deelgenomen aan het project. Betrokkenen De betrokken ambtenaren geven aan dat er veel tijd en aandacht is besteed aan het betrekken van zoveel mogelijk omwonenden en groepen die daarin te onderscheiden zijn.

Het traject begon met een fase van observatie door de ambtenaren, waarbij zij de patronen van de gebruikers van het

53.

plantsoen niet hebben willen doorbreken. Op basis van deze observaties is er een doelgroepenkaart gemaakt en is ernaar gestreefd om alle doelgroepen te bereiken. Ook is in kaart gebracht welke professionele organisaties en bewonersinitiatieven actief zijn rondom het plantsoen. Naar schatting van de betrokken ambtenaren zijn er honderden bewoners betrokken geweest bij het project. Bij bijeenkomsten varieerde de opkomst van 40 tot 120 aanwezigen. Betrokken ambtenaren geven aan dat er in de eerste drie maanden van het traject meer dan 600 gesprekken zijn gevoerd. Doordat een erg betrokken ambtenaar veel aanwezig was in de wijk, werd dit een bekend gezicht en ontstond er meer openheid bij bewoners om in gesprek te gaan. Bewoners werden actief aangesproken op straat en raakten zo gemotiveerd om betrokken te raken. Ook zijn bewoners benaderd via brieven en is er een bijeenkomst georganiseerd op het stadsdeelkantoor. Het stadsdeel heeft ook een belangrijke rol gespeeld in het actief benaderen van bewoners. Een aantal actieve bewoners is naar aanleiding van deze gesprekken betrokken geraakt bij het project. De actieve bewoners hebben uiteindelijk zelf verschillende thema’s onderscheiden die van belang waren tijdens het project. Per thema is een overzicht gemaakt van de verschillende dilemma’s waarover beslist moest worden.

Bij ieder thema werden er experts bijgehaald ter duiding van de mogelijkheden en beperkingen. De participatie van bewoners fluctueerde gedurende het proces. Betrokken bewoners geven aan dat dit in veel gevallen niet komt door negatieve ervaringen, maar door het feit dat het een langdurig proces is en mensen niet altijd tijd hebben om te participeren. Omdat de plannen steeds concreter worden en de bewonersgroepen zelfstandiger worden, wordt de rol van de gemeente steeds kleiner. Over het algemeen geven de geïnterviewde bewoners aan erg positief te zijn over het participatietraject. Wel zijn er punten van verbetering, zoals dat het door sommige bewoners toch wordt ervaren als top-down inspraak, waarbij de gemeente bepaalt wanneer bewoners inspraak mogen hebben en wat daarmee gedaan wordt. Ook is er gedurende het proces vaak onduidelijkheid geweest over wat er precies zou gebeuren en wat bewoners konden verwachten. Toch wordt aangegeven dat de fases steeds goed werden aangegeven door de gemeente en dat bewoners gedurende het proces werden meegenomen in de besluitvorming, bijvoorbeeld door middel van brieven. Aan het einde van de verschillende fases was er steeds de mogelijkheid om nog inspraak te leveren, en hier werd volgens betrokken bewoners goed naar geluisterd.

Bewoners geven aan dat de gemaakte plannen breed gedragen worden en de betrokken bewoners zijn gemotiveerd om op de lange termijn betrokken te blijven, bijvoorbeeld bij het organiseren van burendagen en andere activiteiten voor de buurt. Tijdens het traject is de stadsdeelbestuurder volgens de betrokken ambtenaar zeer zichtbaar en betrokken geweest. Zo was de stadsdeelbestuurder regelmatig aanwezig bij bijeenkomsten, vergaderingen en andere activiteiten in de buurt. De stadsdeelbestuurder had een rol bij de besluitvorming over dilemma’s waar de bewoners zelf niet uitkwamen. Beleving Bewoners en ambtenaren kijken erg positief naar dit participatietraject. Met name de manier waarop bewoners benaderd werden is iets waar bewoners zeer tevreden over zijn. Ook het organiseren van themagroepen was effectief en zorgde voor een verantwoordelijkheids- en betrokkenheids­gevoel. Door dit te combineren met de ‘sociale onderwerpen’ zoals democratisering en veiligheid in de wijk zijn er op verschillende manieren successen geboekt.

54.

Successen en knelpunten Als voornaamste succes wordt door de betrokken ambtenaren genoemd dat zij het traject met een open agenda hebben benaderd. De focus op het opbouwen van een relatie met bewoners is als cruciaal ervaren. Genoeg tijd en capaciteit is voorwaardelijk voor het succes van deze aanpak. De geïnterviewde bewoners geven aan dat de verbinding die is gecreëerd in de buurt cruciaal is en erg succesvol is gerealiseerd. Dit is volgens hen een grote meerwaarde en heeft ervoor gezorgd dat er een veiligere en prettigere leefomgeving is ontwikkeld. Ook geven de bewoners aan dat een succes in het proces de communicatie was. Ten eerste is er veel tijd gestoken in het betrekken van bewoners, wat de bewoners zeer waarderen en wat volgens hen heeft geholpen om mensen te betrekken. Daarnaast werden de fases steeds goed aangegeven en werd er gecommuniceerd over de stappen. Bewoners werden steeds meegenomen in de besluitvorming en geïnformeerd via brieven. Toch werd er niet altijd teruggekoppeld naar bewoners, stellen zij. Dit zorgde ervoor dat bewoners er dan zelf soms achter kwamen welke beslissing was genomen, bijvoorbeeld doordat ze het terug­ zagen in officiële stukken en plannen. Ook wordt door de ambtenaren benoemd dat er intensief contact dient te zijn tussen de project­ manager en de bestuurder over welke wensen de gemeente wel en niet kan inwilligen.

Daarnaast wordt het belang van het geven van eigenaarschap en verantwoordelijkheid aan bewoners onderstreept. Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Gemeente Amsterdam, BLVC ­Uitvoeringsplan

13 juni 2023

Omgevings­manager 14 juni 2023 en twee beleidsrealisatoren democratisering

Werkwijzer, Eindadvies 2019

13 juni 2023

5 betrokken ­bewoners 23 augustus 2023

Brochure herprofilering

13 juni 2023

Sumatraplantsoen enquête 2019

13 juni 2023

55.

Geïnterviewd op:

Ketelmakerij Omschrijving van het participatietraject Het traject is tot stand gekomen na overlastmeldingen van bewoners over jongeren rondom speelvoorzieningen in de wijk Ketelmakerij. Als reactie hierop is de gemeente in gesprek getreden met buurtbewoners, jongeren, politie, handhavers en jongerenwerkers. De kinderen en jongeren geven aan een plek te missen voor spelen en ontspanning in de openbare ruimte. Naar aanleiding van de overlastmeldingen en in het licht van bredere sociale problematiek wil de gemeente samen met de buurt de openbare ruimte aanpassen om het leven in de wijk aantrekkelijker te maken. De gemeente wil komen tot een analyse en integrale aanpak van de problematiek op het gebied van spelen, jeugd, toezicht en programmering. Het plan van aanpak is eind 2021 opgesteld. In de eerste helft van 2022 zijn het schetsontwerp en voorlopig ontwerp opgesteld. Bij dit project is participatie toegespitst op aanpassingen aan de openbare ruimte die gericht zijn op het verbeteren van de leefbaarheid in bredere zin. Bewoners werden betrokken bij het opstellen van het schetsontwerp en konden hierop reageren gedurende het proces om te komen tot het voorlopig ontwerp. Feitelijke informatie Stadsdeel

Noord

Participatieniveau

Meedenken

Fase beleidscyclus

Uitvoering

Ingezette participatie-instrumenten

Vier bewonersavonden en twee thematafels

Aantal participatiesessies

6

Aantal deelnemers

Variërend van 6 tot 24 mensen

Plan en uitvoering De directe aanleiding voor dit project was een brief die omwonenden naar het stadsdeel hadden gestuurd om aandacht te vragen voor de ervaren achteruitgang van de buurt. Naar aanleiding hiervan is het plan van aanpak opgesteld. Vanwege de aard van de problematiek is het volgens betrokken ambtenaren niet mogelijk om een vast begin- en eindpunt te bepalen. Er is geen apart participatieplan opgesteld. Ambtelijk betrokkenen geven aan dat gebiedsmakelaars en -coördinatoren vaak eigen ervaring hebben met participatie. In hun optiek is het beleidskader participatie dan ook vooral waardevol voor ambtenaren die deze ervaring niet hebben. Er is een buurtonderzoek gedaan naar een speeltoestel en de overlast van de voetbalkooi. Dit deed de bal rollen om meer actie te ondernemen. Betrokkenen Het project is gericht op de bewoners rondom de Ketelmakerij. Er werd gekeken naar iedereen die te maken heeft met de publieke plekken. Dit gaat bijvoorbeeld om de jongeren die gebruikmaken van speelplekken, maar ook om de bewoners die er last van hebben. De jongeren zijn onder te verdelen in jonge kinderen (8-14 jaar) en oudere jongeren (12-23 jaar). Betrokken ambtenaren geven aan dat het gebiedsteam de doelgroepen vooral middels informele gesprekken heeft willen bereiken. Ook werden omwonenden geïnformeerd en uitgenodigd voor bijeenkomsten middels brieven.

Naast de georganiseerde bewonersavonden heeft het gebiedsteam bewoners aan de deur aangesproken. Ambtelijk betrokkenen geven aan dat de bewonersavonden niet veel bewoners aantrokken, maar dat de aanwezigen zich wel erg actief opstelden. De inschatting

56.

van de betrokken ambtenaren is verder dat met name kwetsbare gezinnen en mensen die de Nederlandse taal niet vaardig zijn, minder goed zijn bereikt, evenals de doelgroep van jonge kinderen. Een bewoner geeft aan het gevoel te hebben dat de bewoners niet volledig bij het project betrokken zijn. De bewoners kregen wel inzage in het project en ze werden gevraagd input te geven, maar hadden geen beslissingsbevoegdheid. Een deel van de externe betrokkenen geeft aan het project te hebben ervaren als een ‘moetje’ voor de gemeente. Er was zeer weinig tot geen contact met de gemeente, benoemt een van de betrokkenen. Het plan van aanpak voor het traject is vastgesteld door het stadsdeelbestuur. In het voortraject heeft de stadsdeelbestuurder gesprekken gevoerd met bewoners over de sociale problematiek in de wijk. Door een bestuurswissel en de verschuivende inhoudelijke focus van veiligheid naar sociaal domein en vervolgens naar openbare ruimte zijn er meerdere bestuurders betrokken geweest bij het traject. Beleving De betrokken ambtenaren geven aan dat de bewoners het gebiedsteam goed weten te bereiken vanwege de informele contacten. Tijdens het participatietraject zijn er geen grote wensen naar voren gekomen die sterk afweken van het voorgelegde plan. Verder wordt aangegeven dat de bewoners waarschijnlijk geen boodschap hebben aan de interne structuren van de gemeente.

Het is dan ook de vraag of de bewoners het traject als een los ‘traject’ zien, omdat de sociale problematiek en de interventies van de gemeente daarop al langer spelen. Tijdens het onderzoek is gesproken met één extern betrokkene. Het beeld wat door de extern betrokkene wordt gegeven komt voor een deel niet overeen met het beeld wat door de ambtenaar wordt geschetst. De externe betrokkene geeft aan dat het gesprek voor sommige bewoners voelde als een verplichting voor de gemeente. De gemeente richt zich in de optiek van de externe betrokkene alleen op het vervangen en onderhouden van speeltoestellen, niet zozeer op het inrichten van een plein of speelplaats naar de behoefte van de wijk. Het beeld van het traject komt bij ambtenaar en externe betrokkenen overeen. Het beeld van de kwaliteit van het participatietraject komt minder overeen. Een verklaring daarvoor ligt in de verwachting die de externe betrokkene had van het participatietraject en de rol die de betrokkenen uiteindelijk hebben gespeeld. Successen en knelpunten Als succes bij dit traject wordt door ambtelijk betrokkenen genoemd dat men in contact is gekomen met mensen die de gemeente normaal niet spreekt. Als knelpunt wordt door betrokken ambtenaren genoemd dat het lastig is om bewoners op het juiste moment bij de participatie te betrekken.

Sommige bewoners waren niet betrokken bij de participatie over de ontwerpen, maar gaven in de uitvoeringsfase aan overvallen te zijn en te willen participeren. Dat was op dat moment niet meer mogelijk. Verder wordt aangegeven dat bewoners vaak van mening zijn dat de participatie niet goed is gelopen als hun wensen niet opgevolgd worden. De betrokken ambtenaren zijn van mening dat de gemeente beter kan aangeven wat er wel en niet gedaan wordt met de inbreng van bewoners. In het verlengde hiervan heeft het gebiedsteam een brief gestuurd naar een bewoner die veelvuldig contact opnam In deze brief werd aangegeven wat er met de inbreng zou gebeuren.

57.

Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Verslag bewonersavond

26 juni 2023

Projectleider

26 juni 2023

Flyer bewonersavond schetsontwerp

26 juni 2023

Gebiedscoördinator

26 juni 2023

Nota van beantwoording en voorlopig ontwerp

26 juni 2023

Bewoner

18 september 2023

Folder uitnodiging schouw

26 juni 2023

Plan van Aanpak Ketelmakerij

26 juni 2023

58.

Natuurspeeltuin Plan West Participatietraject natuurspeeltuin Plan West Op een binnenplaats aan de Van Speijkstraat in De Baarsjes ligt de natuurspeeltuin Plan West. De speeltoestellen van deze natuurspeeltuin waren vanwege afschrijvingen aan vervanging toe. Het participatietraject heeft in 2022 plaatsgevonden. Buurtbewoners en gebruikers werden in de gelegenheid gesteld om mee te denken over het type speeltoestellen dat teruggeplaatst zou worden. Feitelijke informatie Stadsdeel

West

Participatieniveau

Meedenken

Fase beleidscyclus

Uitvoering

Ingezette participatie-instrumenten

Inloopmiddag Digitale vragenlijst Speeltuinbouwer-tool

Aantal participatiesessies

1

Aantal deelnemers

Inloopmiddag: 5 Invullers vragenlijst: 23

Plan en uitvoering Er is voorafgaand aan dit participatietraject geen participatieplan opgesteld. Ook is er geen gebruikgemaakt van het beleidskader participatie. Het project maakt echter onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Groot Onderhoud, dat zich richt op het renoveren, onderhouden en opnieuw inrichten van achterstallige plekken in de stad. In dit plan zijn de randvoorwaarden voor participatie opgenomen en is het beleidskader participatie gebruikt in de zin dat de ambitie is uitgesproken zoveel mogelijk burgerlijke betrokkenheid te realiseren. Dat is gedaan in dit participatietraject. In de projecten die onderdeel uitmaken van dit uitvoeringsprogramma, wordt een vaste aanpak gebruikt: eerst inventariseren en ophalen bij stakeholders door middel van enquêtes, vragenlijsten en fysieke bijeenkomsten, dan een fase van rapportage, waarna de beslissing wordt genomen. Toch is de uitvoering van dit plan in dit participatietraject iets anders gelopen dan normaal. Er is namelijk een derde partij ingeschakeld in de vorm van Speelplan BV. Betrokkenen Op basis van de stakeholderanalyse is contact gezocht met scholen, een buitenschoolse opvang en bewoners. Er is een inloopmiddag georganiseerd waar bewoners hun mening over het voor­ ontwerp konden geven. Verder is er een online vragenlijst uitgezet.

Ook is gebruikgemaakt van een speeltuinbouwer-tool, waarmee kinderen zelf hun voorkeuren konden aangeven. De doelgroep bestond onder meer uit ouders en omwonenden. Bij de inloopmiddag waren vijf mensen aanwezig. Bewoners werden twee weken voordat deze middag plaatsvond op de hoogte gesteld van de bijeenkomst. Voor het invullen van enquêtes en vragenlijsten is ook twee weken gegeven. Er is weinig tot geen bestuurlijke betrokkenheid geweest bij dit participatietraject, omdat het daarvoor volgens de geïnterviewde ambtenaren een te klein project was. Bestuurders worden bij deze projecten in zoverre betrokken dat wordt bepaald naar welke projecten geld en capaciteit gaat (dus indirect op hoger niveau).

59.

Beleving De geïnterviewde ambtenaren kijken positief terug op het traject en op de samenwerking tussen de gebiedsmakelaar, Speelplan BV en andere betrokken ambtenaren binnen de gemeente Amsterdam. De communicatie en planning verliepen volgens hen soepel. Het is niet mogelijk geweest om deelnemers van het participatietraject te spreken. Wel geven de geïnterviewde ambtenaren aan dat vrijwel alle betrokkenen enthousiast waren over het project en de uitkomst ervan. De inbreng van de bewoners is meegenomen in de uiteindelijke herinrichting van de speelplaats. Op basis van deze inbreng is er bijvoorbeeld voor gekozen om het boter-kaas-en-eierenspel niet te plaatsen, omdat hier weinig animo voor was. De geïnterviewde ambtenaren benoemen dat het uniek is dat vrijwel iedereen enthousiast was over het project en de uitkomst ervan. Successen en knelpunten Betrokken ambtenaren geven aan dat in algemene zin de communicatie richting bewoners van groot belang is bij participatietrajecten. Het moet duidelijk zijn waar bewoners wel én niet over kunnen meepraten. Dat is in dit traject goed verlopen. Verder wordt benoemd dat de communicatie met het stadsdeel over de planning van participatietrajecten verbeterd kan worden. Gebruikte bronnen Documenten

60.

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Projectleider

11 september 2023

Gebiedsmakelaar

11 september 2023

Onderhoudswerkzaamheden Kalverstraat, Heiligeweg, Nieuwendijk en zijstegen Omschrijving van het participatietraject Het project betreft het uitvoeren van groot onderhoud aan de Kalverstraat, Heiligeweg, Nieuwendijk en zijstegen. In 2019 vroegen ondernemers en bewoners aandacht voor de kwaliteit van de bestrating in dit gebied. Er was groot onderhoud nodig, zoals het vervangen van bestrating, verlichting, straatmeubilair, groenvoorzieningen, klimaataanpassingen, acties in het kader van sociale veiligheid en eventueel het vervangen van kabels en leidingen. In het najaar van 2022 zijn bewoners en ondernemers op de hoogte gebracht van het project. In november en december 2022 lag de Nota van Uitgangspunten ter inspraak. De participatie richtte zich op de Nota van Uitgangspunten en het ontwerptraject. In een latere fase van het project zal de participatie vooral richten op de uitvoering van de werkzaamheden.. De doelgroep voor het participatietraject bestond uit bewoners en ondernemers. De ondernemers zijn verenigd in meerdere Bedrijven Investerings Zone’s (BIZ). De Nota van Uitgangspunten is ter inzage gelegd en bewoners en ondernemers konden hier een inspraakreactie op geven, waarna dit werd verwerkt in de Nota van Beantwoording. Ook zijn er rondom de inspraakperiode twee inloopavonden georganiseerd, in september en december 2022.

Ook is de mogelijkheid om een inspraakreactie te geven via diverse sociale media onder de aandacht gebracht. Daarnaast mochten ondernemers hun mening geven, bijvoorbeeld over verschillende stenen. De wens hierover is overgenomen. Wat betreft de uitvoering hebben de BIZ’en wensen meegegeven bij de Nota van Uitgangspunten en worden actuele zaken besproken in het reguliere overleg tussen de gemeente en de BIZ’en. Feitelijke informatie Stadsdeel

Centrum

Participatieniveau

Meedenken

Fase beleidscyclus

Ontwerpfase

Ingezette participatie-instrumenten

Informatieavonden/inloopspreekuren, Inspraak op de Nota van Uitgangspunten, Communicatie via fysieke, digitale en sociale media over mogelijkheid tot inspraak, Regulier overleg BIZ

Aantal participatiesessies

Twee informatieavonden/inloopspreekuren, regulier overleg BIZ

Aantal deelnemers

20 reacties op inspraak

Plan en uitvoering Er is voor dit participatietraject een participatieplan opgesteld aan de hand van het beleidskader participatie. De ruimte voor participatie was bij dit project beperkt, omdat moet worden vast­ gehouden aan de Puccini-methode. Hierin is de standaard voor de fysieke inrichting van de Amsterdamse publieke ruimte vastgelegd. Wel was het participatieniveau meedenken mogelijk. Het participatietraject is volgens het plan uitgevoerd. Tijdens het participatietraject zijn verschillende zaken opgehaald, die soms ook buiten dit project vielen. Deze zaken zijn onder de aandacht van de gebiedsmakelaar gebracht.

61.

Betrokkenen De doelgroep voor dit participatietraject bestaat uit bewoners en ondernemers. Betrokken ambtenaren geven aan dat de ondernemers, verenigd in de BIZ’en, de grootste rol spelen in dit participatietraject. Bewoners zijn weinig betrokken geraakt. Dat is enerzijds te verklaren omdat het initiatief voor het groot onderhoud vanuit de BIZ’en is gekomen, en anderzijds omdat dit gebied relatief weinig bewoners kent. Een deel van deze bewoners is volgens de ambtelijk betrokkenen ook minder geïnteresseerd in het project omdat zij als expats slechts voor een beperkte periode in het gebied wonen. De bewoners die de Nederlandse taal niet beheersen waren ook moeilijk te bereiken volgens de betrokken ambtenaren. Ze benadrukken dat het ingewikkeld is om bijvoorbeeld een bewonersbrief in het Engels te vertalen, omdat dit de vraag oproept of ook andere producten en acties in het Engels moeten worden vertaald, zoals de Nota van Uitgangspunten. Ook was er bestuurlijke betrokkenheid. Betrokken ambtenaren geven aan dat twee stadsdeelcommissieleden aanwezig waren bij de informatiebijeenkomst over de Nota van Uitgangspunten. Het stadsdeelbestuur was niet betrokken bij de planfase voor participatie. Wel heeft het Dagelijks Bestuur de Nota van Uitgangspunten en de Nota van Beantwoording samen met het schetsontwerp vastgesteld.

De wethouder is door ambtenaren over het initiatiefbesluit inclusief participatieplan geïnformeerd. Ook hebben leden van de stadsdeel­commissie signalen die buiten dit project vielen onder de aandacht gebracht bij het Dagelijks Bestuur. Beleving De indruk van de betrokken ambtenaren is dat de ondernemers en bewoners over het algemeen positief zijn over het participatietraject. Wel geldt er bij de ondernemers een bepaalde teleurstelling over wensen die niet gehonoreerd worden. Verder wordt opgemerkt dat negatieve reacties met betrekking tot de te verwachten overlast veelal van gebruikers van het gebied kwamen, en niet van bewoners. Toch geeft de vertegenwoordiger van een van de BIZ’en aan dat de ondernemers bepaalde zaken anders ervaren dan ambtenaren van de gemeente. De BIZ heeft bijvoorbeeld een proef gedaan met het verwijderen van kauwgom op de verschillende steensoorten die mogelijk waren. Volgens de vertegenwoordiger van de BIZ heeft de gemeente hier geen gehoor aan gegeven. Een ander voorbeeld is dat de gemeente er niet in slaagde de straatkasten voor internet te laten vervangen door de aanbieder, waar de BIZ wel tot een oplossing kwam. Ook merkt de geïnterviewde vertegenwoordiger op dat het voor de BIZ’en lastig is om op alle punten goede inbreng te geven, omdat het hen soms aan technische kennis ontbreekt.

Daarom is het lastig om in te schatten waar de ondernemers hun inbreng op moeten en kunnen geven. Een oplossing zou zijn om te werken met een vaste vertegenwoordiger met technische kennis, in dienst van de BIZ en gesubsidieerd door de gemeente. Wel wordt in algemene zin waardering uitge­ sproken voor het betrekken van de ondernemers. Successen en knelpunten De ambtelijk betrokkenen geven aan vooral moeite te hebben gehad om duidelijk aan te geven wat er binnen het participatietraject wel en niet mogelijk was. In hun ervaring is een Nota van Uitgangs­ punten een zwaar instrument voor dit type project. Omdat het groot onderhoud volgens de Puccini­methode moet worden vormgegeven, is er weinig ruimte voor participatie. De betrokken ambtenaren geven aan hier een ongemak bij te ervaren, omdat er al participatie heeft plaatsgevonden over de Puccini-methode. Dat maakt het vreemd om hier opnieuw over in gesprek te gaan met bewoners en ondernemers. Daarnaast werden de mogelijkheden beperkt door de smalle straten.

62.

De vertegenwoordiger van de BIZ herkent de beperkingen vanuit de Puccini-methode. Het feit dat er weinig ruimte was om zaken te beïnvloeden, zorgde met name voor frustratie omdat de producten vanuit Puccini volgens de BIZ niet goed werken. Zo signaleert de BIZ brandgevaar bij de prullenbakken door de ingebouwde asbak. Wat de verlichting betreft wordt opgemerkt dat de lampen in de hoofdstraten qua uitstraling niet aansluiten op de lampen in de zijstegen. De vertegenwoordiger van de BIZ concludeert dat de opbrengst van het traject hierdoor mager is. Na afloop zal de inrichting van de straten weliswaar vernieuwd zijn, maar met dezelfde bestrating en producten als voorheen, die in de optiek van de BIZ niet functioneren. Als succespunt wordt door de vertegenwoordiger van de BIZ genoemd dat er in het participatietraject veel ruimte was voor groen, waar het stadsdeelbestuur ook goedkeuring aan verleende. Gebruikte bronnen Documenten

Geraadpleegd op:

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Bewonersbrief onderhoudswerkzaamheden Nieuwendijk Kalverstraat

21 juni 2023

Omgevingsmanager

21 juni 2023

Communicatieplan fase Nota van Uitgangspunten

21 juni 2023

Communicatie­ adviseur

21 juni 2023

Nota van beantwoording Nieuwendijk Kalverstraat

21 juni 2023

Straatmanager BIZ Nieuwendijk

13 september 2023

Input infoavond

21 juni 2023

63.

Parkeren Reigersbos Omschrijving van het participatietraject

In Reigersbos worden door de gemeente Amsterdam 700 woningen gebouwd. Bij deze ontwikkeling komt veel kijken. Daarom worden er verschillende participatietrajecten georganiseerd. In 2021 is de investerings­ nota vastgesteld. Bij de inspraak zijn drie thema’s naar voren gekomen, waarvan parkeren er één was. Het aantal woningen neemt fors toe, maar het aantal parkeerplaatsen blijft per saldo ongeveer gelijk. Bewoners en ondernemers maken zich hier zorgen over. Daarom heeft de gemeente een participatietraject gestart. Dit is uitgevoerd door een extern bureau, omdat er veel wantrouwen heerste van bewoners richting de gemeente. In augustus 2022 is een enquête uitgezet die meer dan 800 keer is ingevuld en er zijn twee straatlabs georganiseerd om inzicht te krijgen in het gebruik en gedrag van bewoners met betrekking tot parkeren.

Feitelijke informatie Stadsdeel

Zuidoost

Participatieniveau

Meedenken (raadplegen en adviseren)

Fase beleidscyclus

Planvorming

Ingezette participatie-instrumenten

Enquête 2 straatlabs Interviews met gebruikers parkeerplaatsen

Aantal participatiesessies

3

Aantal deelnemers

869 online 26 fysiek

Plan en uitvoering Voor alle ontwikkelingen die in Reigersbos spelen is een communicatiestrategie opgesteld. Daarnaast is een participatieparagraaf opgesteld aan de hand van de volgende aspecten: • centrale vraagstelling; • doelgroep; • participatieniveau; • wat staat vast; • wat is nog bespreekbaar; • tijdlijn; • werkwijze; • concrete vragen van de gemeente aan de doelgroepen; • wat gebeurt er met de uitkomsten. Het beleidskader is gebruikt bij het opstellen van de participatieparagraaf en communicatie­ strategie. De reden hiervoor is dat de ambtelijke organisatie het belangrijk vindt dat bewoners van de gemeente Amsterdam op een eenduidige manier worden benaderd. Door gebruik te maken van het beleidskader participatie wordt dit geborgd. Daarbij wordt aangegeven dat het beleid ook voldoende ruimte laat om als projectleider je eigen draai aan participatie te geven. Het plan kon volgens de geïnterviewde ambtenaren goed worden gevolgd binnen de samenwerking tussen de gemeente en het externe bureau. De straatlabs zorgden voor een gestructureerde aanpak. Volgens een geïnterviewde ambtenaar was onderschat hoe ongeorganiseerd de buurt was en dat er weinig bewonersorganisaties zijn. Dit was een beperking voor het plan, maar is inmiddels aan het veranderen.

64.

Betrokkenen Er zijn drie doelgroepen voor dit traject: 1. Buurtbewoners 2. Ondernemers 3. Bezoekers van het winkelcentrum De eerste groep, buurtbewoners, zijn goed bereikt met de ingezette participatiemiddelen. 23 van de 26 aanwezigen bij de straatlabs waren buurtbewoners en ongeveer driekwart van de invullers van de enquête waren buurtbewoners. In totaal zijn er ongeveer 15.000 huishoudens uitgenodigd deel te nemen aan het participatietraject. Ook is via de sneeuwbalmethode geprobeerd mensen te bereiken. Bij de straatlabs zijn mensen gevraagd andere belanghebbenden mee te nemen. Enkele ondernemers vulden de enquête in en één ondernemer nam deel aan de straatlabs. De derde groep, bezoekers, is met name via de enquête bereikt. Dit betrof ongeveer een kwart van de bezoekers. Ten slotte is de derde groep, ondernemers, zeer beperkt bereikt. Bij het aanmelden voor de straatlabs zijn achtergrondkenmerken uitgevraagd, zoals de doelgroep waartoe iemand behoort, leeftijd en de afhankelijkheid van de auto van iemand. Het idee was om zo een diverse groep aan bewoners aanwezig te hebben. Uiteindelijk lag het aantal aanmeldingen voor de straatlabs lager dan verwacht waardoor geen selectie nodig was. Ook zijn er veel afmeldingen op het laatste moment geweest. Het participatietraject is door een extern bureau georganiseerd, maar de ambtelijke organisatie was hier nauw bij betrokken.

Er is bij dit traject geen bestuurlijke betrokkenheid geweest. De investeringsnota is door het bestuur vastgesteld. Daarmee valt het in lijn met wat het bestuur heeft besloten. Er is niet gewerkt met het Stedelijk Team Participatie, maar het sjabloon van het Stedelijk Team Participatie is wel gebruikt bij het opstellen van het participatieplan. Beleving Voor dit traject is niemand van de doelgroep gesproken. De geïnterviewde ambtenaren geven aan dat er veel zorgen waren bij bewoners. Bij de straatlabs was er ruimte voor mensen om hun zorgen te uiten. In kleine groepen werd aan de hand van verschillende interactieve methoden het gesprek aangegaan. Ondanks het beladen onderwerp, parkeren, werd de sfeer als positief en open ervaren. De methode van de straatlabs heeft een positieve indruk achtergelaten bij de geïnterviewden. Het was een manier om met mensen op een positieve manier in gesprek te gaan over hun zorgen. De kleinschaligheid zorgde voor laagdrempelig contact. Voor de gemeente leverden de straatlabs ook nuttige inzichten op die verwerkt zijn in de planvorming. In de beleving van de betrokken ambtenaren was het voor de bewoners duidelijk waar ze over konden meebeslissen. Volgens de geïnterviewde betrokkenen van het externe bureau was de aanwezigheid van verschillende mensen bij de straatlabs interessant.

Deze geïnterviewde vond het goed dat de gemeente ook om de tafel zat tijdens de straatlabs zodat deze er weer meer tussen stonden en het vertrouwen konden terugwinnen. Het werd gezien als een kans om hierna nog meer gedaan te krijgen in de wijk. Successen en knelpunten De gesprekken werden over het algemeen als een succes gezien door de geïnterviewden. Het gaf zowel veel informatie als beter contact met de bewoners. De gemeente heeft veel aan de gewonnen informatie. De ervaren successen zijn uitgebreider aan bod gekomen in 1.3 en 1.5.

65.

Een knelpunt was dat de opkomst relatief laag was. Er was weerstand uit het verleden en er is een aantal moeilijk te bereiken groepen in de buurt die bijvoorbeeld beperkt of geen Nederlands spreken. Het was daardoor moeilijk om een grote groep bewoners te bereiken. Een ander knelpunt was dat de wijk Reigersbos beperkt georganiseerd was. Zo zijn er weinig bewoners­organisaties. Inmiddels is dit veranderd, maar het bleek in het begin een knelpunt. Gebruikte bronnen Documenten

Geïnterviewden (functietitel)

Geïnterviewd op:

Bewonersbrief parkeeronderzoek Reigers- 29 augustus bos 2023

Projectmanager gebiedsontwikkeling

29 augustus 2023

Participatieparagraaf parkeren Reigers- 29 augustus bos 2023

Communicatieadviseur

29 augustus 2023

Rapport inventarisatie parkeergedrag Reigersbos december 2022

29 augustus 2023

Onderzoeker extern bureau

12 september 2023

Verspreidingsgebied brieven parkeeronderzoek

29 augustus 2023

66.

Geraadpleegd op:

Sport en spelen noordzijde Museumplein Omschrijving van het participatietraject Het Museumplein wordt door de gemeente vernieuwd en verbeterd. Het Museumplein en de omgeving worden grondig aangepakt voor dagelijks gebruik, recreatie en toerisme, evenementen en demonstraties. Een van deze onderdelen is sport en spelen. Zo zijn de speeltoestellen en de skate ramp (inmiddels verwijderd) op het Museumplein toe aan onderhoud en vervanging. Dit wordt gerealiseerd in 2024. De buurt wordt betrokken in de plannen die er zijn omtrent sport en spelen op het plein. Bij de uitgangsfase worden de stakeholders betrokken. Daarna zal er in de ontwerpfase een dialoog plaatsvinden over het onderwerp. In december 2022 organiseerde de gemeente een informatiemiddag om bewoners te spreken. Dit ging om een inloopmiddag waarvoor mensen waren uitgenodigd via posters, mails en brieven. Met de input van deze informatiemiddag is een schetsontwerp gemaakt. Daarnaast kunnen bewoners ook tijdens het proces betrokken blijven, bijvoorbeeld door te reflecteren op het schetsontwerp en door mee te praten over het ontwerp. Feitelijke informatie Stadsdeel

Zuid

Participatieniveau

Adviseren en informeren

Fase beleidscyclus

Beleidsontwikkeling

Ingezette participatie-instrumenten

Informatiemiddag

Aantal participatiesessies

1

Aantal deelnemers

Circa 50

Plan en uitvoering Voordat het participatietraject begon, is er een participatieplan opgesteld aan de hand van het beleidskader. Het stadsdeelbestuur had om dit participatieplan gevraagd. Het Stedelijk Team Participatie is niet betrokken geweest. Wel is er betrokkenheid vanuit het stadsdeel en de gebieds­ makelaar. Ook is het participatieplan ter informatie naar het Dagelijks Bestuur gestuurd. De geïnterviewde ambtenaar geeft aan dat het goed zou zijn als er meer flexibiliteit mogelijk zou zijn bij het opstellen van participatieplannen en het gebruik van het beleidskader. Dit omdat er nu vaak geprobeerd wordt om veel vast te leggen in een plan, terwijl nog niet altijd duidelijk is hoeveel participatie plaats kan vinden en op welke manier. Het traject verloopt tot op heden volgens het participatieplan. Betrokkenen Het doel van het team was om zoveel mogelijk mensen die gebruikmaken van de faciliteiten op het Museumplein te bereiken voor participatie. Dit is bijvoorbeeld gedaan door grote posters op te hangen op het plein en (bijvoorbeeld door middel van contacten met aangrenzende onder­nemers) goed in kaart te brengen wie de gebruikers zijn. Ook is er een beroep gedaan op het netwerk van een andere ambtenaar. De uitnodiging is via zijn netwerk verspreid.

Daarnaast zijn bewoners uitgenodigd via een website en mails, en worden er regelmatig brieven verstuurd met updates over het plein.

67.

Wat opvallend is, is dat er bij het element ‘sport’ veel animo was en er veel mensen hebben geparticipeerd, onder wie niet-omwonenden. Dit is onder andere te verklaren omdat sporters uit de buurt contact hebben met andere sporters en er voor deze urban sports, zoals skaten, animo is vanuit het hele land. Voor het element ‘spelen’ bleek het echter moeilijker om mensen te bereiken, en is dat tot op het moment van schrijven ook niet gelukt. De geïnterviewde ambtenaar geeft aan dat dit onder andere zou kunnen komen doordat het minder speelt in de wijk, maar ook omdat er van de huidige speeltoestellen voornamelijk gebruikgemaakt wordt door toeristen. Na contact met een aangrenzend café is wel in kaart gebracht dat er een school in de buurt is die gebruikmaakt van de faciliteiten. Daar wordt contact mee gelegd. Het blijkt dat het moeilijk is om op dit thema te werken aan participatie en te werken met het participatieplan. Daarom wordt er op dit moment veel ingezet op interne kennis. Naar aanleiding van het enthousiasme op de informatiemiddag is er een mailinglijst opgesteld met vaste contacten. Via deze lijst is de samenvatting van de inloopmiddag verstuurd en zal er ook verder gecommuniceerd worden. De mailinglijst bestaat uit circa 30 mensen.

Ook wordt er over nagedacht om hieruit een kleine groep te selecteren die nauwer betrokken zal zijn bij het bouwteam en een adviesrol kan vervullen. Daarnaast is het stadsdeelbestuur betrokken en vindt het bestuur de participatie erg belangrijk. De bestuurders zijn echter niet zichtbaar richting de doelgroep en maken geen onderdeel uit van het proces. Beleving De geïnterviewde ambtenaar geeft aan dat de grote betrokkenheid van sporters als erg positief wordt ervaren. De geïnterviewde ambtenaar geeft aan dat veel van deze betrokkenen vaker betrokken zijn bij participatietrajecten rondom skatebanen in het hele land. Het is volgens de geïnterviewde ambtenaar duidelijk dat zij gemengde ervaringen hebben met participatietrajecten. Zo hadden sommige deelnemers weinig vertrouwen in de gemeente omdat die in hun ogen vaak de verkeerde keuzes maakt. Toch blijven zij wel komen in de hoop toch een verschil te kunnen maken. Anderen kijken juist positief terug op projecten en voelen zich wel gehoord. Een betrokken gebruiker van de skate-faciliteiten geeft aan sceptisch te zijn over de intenties van de gemeente bij participatietrajecten rondom skaten. De betrokkene heeft het gevoel dat de gemeente alleen participatietrajecten organiseert om klachten in de toekomst te voorkomen. De betrokkene ervaart namelijk dat de gemeente de input op een te brede manier ophaalt.

Dit zorgt ervoor dat de ontwerpers van het skatepark veel ruimte hebben om keuzes te maken die een grote impact hebben op de uiteindelijke gebruikers van het skatepark. Het gaat dan bijvoorbeeld over het type coping – een afgeronde metalen rand – wat voor sommige gebruikers meer geschikt is dan voor anderen. Volgens de betrokkene is bij de gemeente vaak niet duidelijk dat dit juist het soort keuzes zijn waar gebruikers invloed op willen hebben, in plaats van het meer algemene ontwerp. De suggestie van de betrokkene is dat gebruikers worden betrokken bij de beoordeling van ontwerpen, zodat zij kunnen beoordelen of de input inderdaad is verwerkt zoals de gebruikers die bedoeld hebben. De betrokken ambtenaar geeft aan dat de gemeente inderdaad voornemens is de gebruikers ook in een later stadium te betrekken, waarbij het uiteindelijke ontwerp door bij hen getoetst kan worden.

68.

Successen en knelpunten Een belangrijk succes in dit participatietraject is de grote betrokkenheid van een groep partici­ panten. Met name de skaters waren zeer betrokken. Omdat deze groep veel kennis heeft over het onderwerp kan er op detailniveau over gesproken worden, waardoor er weloverwogen beslissingen genomen kunnen worden over onderwerpen waarop het team zelf geen of weinig expertise heeft. Het wordt door de geïnterviewde ambtenaar als een succes gezien wanneer een doel voor iedereen duidelijk gemaakt wordt en er benadrukt wordt dat er echt iets goeds neergezet wordt. Dat gaat tot nu toe goed in deze casus. Een duidelijk knelpunt is de moeite die het kost om participanten bijeen te brengen op het vlak van spelen. Dit kost veel tijd en het is moeilijk om participatie op te zetten. Gebruikte bronnen Documenten