Raadsbesluit2021-169B bijlage 2 Nota van Beantwoording Zienswijzen

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

1

Inhoudsopgave Inleiding en leeswijzer

3

Samenvatting

4

Lijst met organisaties

9

Participatie

12

Raadsmoties

13

Alle zienswijzen en antwoorden

14

Zienswijzen van algemene aard Complimenten Participatie, procedure Vorm, strategie Niet-passende zienswijzen Regionale samenwerking algemeen Regionale samenwerking, specifieke thema’s

14

Zienswijzen op de strategische keuzes Waardering voor de strategische keuzes Meerkernige ontwikkeling Groeien binnen grenzen Duurzaam en gezond bewegen Rigoureus vergroenen Samen stadmaken Suggesties voor extra strategische keuzes

24

Zienswijzen op specifieke thema’s Inclusieve stad Duurzame stad Vitale stad, onderdeel mobiliteit Vitale stad, onderdeel economie Gezonde stad Leefbare stad Compacte stad

46

Overzicht van wijzigingen

197

Colofon

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

2

Inleiding en leeswijzer Op 12 januari 2021 is de ontwerp-Omgevingsvisie Amsterdam 2050 vastgesteld en vrijgegeven voor tervisielegging. De periode van tervisielegging liep van 21 januari tot 3 maart. Tijdens deze periode was de ontwerp-Omgevingsvisie voor iedereen op internet te downloaden. Ook lagen er gedrukte exemplaren op het stadhuis en op de stadsdeelkantoren. Deze Nota van Beantwoording Zienswijzen biedt een overzicht van alle omstreeks 670 ingediende zienswijzen en onze antwoorden daarop, inclusief wijzigingsvoorstellen voor de omgevingsvisie. De Nota van Beantwoording Zienswijzen maakt onderdeel uit van de stukken ter definitieve vaststelling van de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Zienswijzen zijn themagewijs en in (soms sterk) verkorte vorm in deze nota opgenomen. In principe zijn alleen de opmerkingen met relevantie voor de omgevingsvisie meegenomen. Een omgevingsvisie heeft een zeker abstractieniveau. Gedetailleerde opmerkingen zijn daarom niet altijd op hetzelfde detailniveau beantwoord en soms neergelegd bij degenen die er wel iets mee kunnen, zoals stadsdelen. Reacties over hetzelfde thema worden vaak in één keer behandeld. Alle volledige zienswijzen zijn op aanvraag beschikbaar. Elke zienswijze heeft een unieke code meegekregen, waarmee anonimiteit is gewaarborgd. Iedere indiener van een zienswijze kan zoeken op zijn of haar eigen nummer.

Organisaties die een zienswijze hebben ingediend, zijn wel met naam in deze nota opgenomen; zie hiervoor de lijst enkele pagina’s verderop. Zienswijzen die bestonden uit meer thema’s, zijn vaak op verschillende plekken van deze nota terug te vinden. Reacties op het Omgevings Effectrapport staan in een afzonderlijk document en zijn niet opgenomen in deze Nota. Reacties van de zeven stadsdelen maken ook geen deel uit van deze Nota van Beantwoording Zienswijzen. Deze zijn te vinden in een separate Nota van Beantwoording Stadsdelen. Ons antwoord op een zienswijze wordt steeds cursief weergegeven. Elke antwoord sluit af met vijf mogelijke conclusies: al opgenomen in de visie, niet overnemen, wijzigingsvoorstel, ter kennisneming, of meenemen in de uitvoering. Het ordenen en beantwoorden van vele honderden zienswijzen was precisiewerk. Daar zijn misschien wat foutjes ingeslopen. Wie zijn of haar zienswijze onverhoopt niet herkent, kan contact opnemen op omgevingsvisie@amsterdam.nl

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

3

Samenvatting Algemene tendens De grote opgaven voor de fysieke leefomgeving waarvoor de stad de komende jaren staat, worden breed herkend. Ook de vijf strategische keuzes worden breed gesteund en niet principieel ter discussie gesteld. Veel zienswijzen, van burgers, instellingen, overheden, bedrijven en andere belanghebbenden, gingen in op deze keuzes en waren overwegend ondersteunend van toon. Met name ‘Rigoureus vergroenen’ werd door velen kracht bijgezet. Ook ‘Groeien binnen grenzen’ kan op veel steun rekenen, al zijn er ook vragen over de uitvoering: 150.000 extra woningen en 200.000 extra arbeidsplaatsen gecombineerd met rigoureuze vergroening en een leefbare stad is volgens velen een grote uitdaging om waar te maken. Daarbij hoorden ook oproepen om daar niet luchtig over te doen en eerlijk en duidelijk te erkennen dat het realiseren van alle ambities niet eenvoudig zal zijn. Ook voor ‘Samen Stadmaken’ is veel steun. De zorgen die daarbij werden genoemd, betreffen eveneens de consequenties bij de uitvoering: is het niet te vriendelijk geformuleerd en gaan straks de gevestigde belangen toch te veel domineren? Kan de gemeente nog wel forse besluiten nemen als naar iedereen moet worden geluisterd? Krijgen buurtbelangen niet te veel invloed? Naast complimenten en ondersteuning vallen de vele inspirerende ideeën op.

Veel reacties laten zien dat mensen bereid zijn om constructief en creatief mee te denken over de doorwerking van de omgevingsvisie. Veel zienswijzen bevatten ook vragen, zorgen of ongenoegen. Dat is begrijpelijk, omdat de omgevingsvisie ruimte biedt aan groei en de grote transities van de stad. De leefomgeving van Amsterdam staat onder druk en verandert, net als in andere steden. Dat geeft ongemak, onzekerheden en ook botsende ruimteclaims. De omgevingsvisie kan de veranderingen en de spanningen niet wegnemen, maar biedt wel een richtinggevend kader om alles in goede banen te leiden en er samen mee aan de slag te gaan. Er waren ook zienswijzen die juist opriepen om verder te gaan, of de consequenties van de ambities al mee te nemen. De omgevingsvisie raakt sowieso veel belangen: van automobilisten, rustzoekers, volkstuinders, bedrijfseigenaren en woningzoekenden, om er maar enkele te noemen. Eén ding staat buiten kijf: uit alle zienswijzen sprak een enorme betrokkenheid bij de stad. De oorzaak van veel ongemak ligt in het besef dat we in toenemende mate te maken krijgen met meer conflicterende ruimteclaims. We willen de landschappen groen en rustig houden, maar sporters, recreanten en evenementen ook ruimte bieden. We willen de stad niet overbelasten, maar iedereen wel een woning bieden. We moeten de beperkte ruimte in de stad met meer mensen zien te delen.

Keuzes worden daardoor de komende jaren scherper, we moeten eerlijk zijn in wat er niet (meer) kan. Uit veel zienswijzen blijkt dat mensen bezorgd zijn daarbij iets kwijt te raken. We hopen dat we die zorgen goed adresseren. Samenvattend heeft het proces waarmee we samen met de stad deze omgevingsvisie hebben opgesteld, geleid tot breed begrip voor de uitdagingen waar we voor staan, én draagvlak voor de principiële keuzes over de manier waarop we die uitdagingen gaan oppakken. Daarnaast is er veel betrokkenheid en een rijke oogst aan ideeën voor het vervolg. Tot slot is er nadrukkelijk bij velen het besef dat de uitwerking nog de nodige discussies en spanningen zal opleveren. De

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

4

omgevingsvisie biedt daar niet alleen een ruimtelijk kader voor, maar maakt ook de principiële keuze (Samen stadmaken) om hier samen in de wijken en buurten mee aan de slag te gaan.

Aantal zienswijzen Tijdens de terinzagelegging van de ontwerp-omgevingsvisie zijn er ongeveer 670 zienswijzen ingediend. Het exacte aantal is moeilijk te bepalen, omdat sommigen tweemaal instuurden en anderen individueel én via een koepel. Weer andere zienswijzen vervielen vanwege het niet nazenden van adresgegevens; daarom zijn verschillende codenummers ertussenuit gevallen. Ook werden enkele zienswijzen via gecoördineerde acties ingediend: ze hadden dezelfde tekst en zeer veel afzonderlijke inzendingen. Omgekeerd kwam ook veel voor: één zienswijze, maar wel mede namens anderen. Met name 0602 (tegen windmolens) moet hier worden genoemd: zij spreken namens duizenden. Zienswijzen van instellingen zijn per definitie namens meer mensen ingediend. In totaal zijn er bijna 140 zienswijzen van andere overheden, verenigingen, stichtingen of bedrijven binnengekomen, dus ruim 20% van het totaal. Elders in deze nota is een namenlijst hiervan opgenomen. Namen van de omstreeks 530 individuele indieners zijn anoniem gebleven. De kortste zienswijze telde twee woorden, de langste exemplaren waren tientallen pagina’s. Meestal ging het om één tot drie pagina’s. Een simpele rekensom leert dat integrale opname van alle volledige zienswijzen zou hebben geleid tot een onhanteerbaar document van ver boven de 1.000 pagina’s.

Het is nooit leuk om een boodschap flink in te moeten korten, maar we hopen dat de lezer begrijpt dat dat nodig was.

Dominerende onderwerpen Onder de honderden binnengekomen ideeën en kritieken springen er enkele uit, vanwege het aantal reacties, de kracht van de argumenten of de felheid van toon. Dat zijn: -

Zoekgebieden voor windmolens Een stadslaan langs volkstuinpark Nut en Genoegen Positie en openbare toegankelijkheid van volkstuinparken Ruimte voor betaalbaar wonen Ruimte voor maakbedrijven Gemengde wijken, minder toerisme Aansluiting op de A5 bij Osdorp Bedrijventerrein Lutkemeer Ontwikkeling van de Oeverlanden Beter, fijnmaziger openbaar vervoer Ruimte voor evenementen Sportvoorzieningen in groen Rigoureus vergroenen, ruimte voor natuurgroen.

Bij windmolens maken mensen zich veelal zorgen over hoe de energietransitie (die als zodanig niet ter discussie wordt gesteld) uitpakt in hun leefomgeving. Men maakt zich ernstig zorgen over hinder en overlast voor omwonenden en over de gevolgen voor de natuur. Bij de stadslaan langs volkstuinpark Nut en Genoegen worden de mogelijke gevolgen van doorgaande routes op de bestaande waarden van het volkstuinpark gevreesd. Bij de aansluiting op de A5, de Lutkemeer en de Oeverlanden zijn er eveneens veel zorgen over wat dit voor de bestaande waarden, en dan met name de natuur, gaat betekenen. Ook sportvoorzieningen in groen roepen om die reden veel Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

5

vragen op. Bij openbare toegankelijkheid van volkstuinparken wordt gevreesd dat de rust aldaar zal worden verstoord. Ruimte voor evenementen kent een mengeling van voor- en tegenstanders. De resterende onderwerpen betreffen vooral pleidooien om deze punten sterker in de omgevingsvisie of in de doorwerking mee te nemen. Verschillende van deze onderwerpen hebben geleid tot wijzigingen in de definitieve omgevingsvisie; zie hiervoor de betreffende paragraaf hieronder. Soms vallen reacties buiten het bereik van de omgevingsvisie. Bij de Lutkemeer bijvoorbeeld: daar heeft besluit- en contractvorming al plaatsgevonden. Ook de vele begrijpelijke pleidooien voor betaalbaar wonen hebben slechts geleid tot beperkte wijzigingen, omdat de omgevingsvisie voor dit onderwerp niet het geëigende instrument is. Kijkend naar alle zienswijzen valt op dat de thema’s Vitale Stad en Leefbare Stad domineren. Of beter gezegd: de botsing tussen de groter en drukker wordende stad en de behoefte aan recreatie en het behoud van (met name groene) waarden. Dit kwam op veel plekken terug: bij zienswijzen over het Flevopark, Westerpark, deelgebieden in Noord, Nieuw-West, de Gaasperplas, enzovoort. Parken werden sowieso veel genoemd als geliefde plekken in de stad.

Thema’s die minder in de pen deden klimmen, waren Duurzame stad (circulair, klimaatneutraal, klimaatbestendig) en Gezonde stad (sportnormen, lucht, geluid, geur).

Breed geaccepteerde keuzes Over sommige thema’s bestaat verrassend weinig weerstand. De eerste is autoluw. Mits er betere ov- en fietsvoorzieningen komen, heeft de aangekondigde transitie naar een autoluwe stad veel draagvlak. Velen zien in een verdichtende stad ook de onontkoombaarheid ervan. Het zijn de regionale effecten die de meeste zorg teweegbrengen, geuit door omliggende gemeenten. De tweede is hoogbouw. Dit thema domineert vaak de koppen in de media, maar het domineert niet de omgevingsvisie en ook niet de zienswijzen. Natuurlijk zijn er tegenstanders, maar enkele zienswijzen juichen hoogbouw ook juist toe. De derde is menging van wonen en bedrijvigheid op te transformeren bedrijventerreinen. Een grote, nieuwe ontwikkeling, maar mogelijke overlast onder nieuwe bewoners wordt maar weinig gevreesd. Vermindering van armslag bij bedrijven wordt door bedrijven(verenigingen) wel genoemd als mogelijk gevaar. Daarnaast is het goed om te lezen dat onze buurgemeenten, de provincies en de andere gemeenten binnen de Metropoolregio Amsterdam het geschetste regionale beeld veelal herkennen en dat er veel onderwerpen zijn waar we op kunnen samenwerken.

Inspirerende ideeën Tientallen zienswijzen betroffen inspirerende ideeën om de omgevingsvisie kracht bij te zetten. Dat was enthousiasmerend om te lezen, en tegelijkertijd moeilijk te beantwoorden. Een omgevingsvisie leent zich niet goed voor het meteen ‘regelen’ van concrete nieuwigheden. Dat vereist meer afstemming en participatie ter plekke. Er waren gedetailleerde ideeën over betere ov-verbindingen, nieuwe bruggen, een ‘IJretto’-veerboot, tekeningen van overkluizingen over de A10, techniek voor geurvoorspellingen in 2050, ideeën voor voedselbossen of ‘weilandboulevards’, nieuwe zwemstrandjes, een ‘Greenhouse Palace’ op de kop van het Java-eiland, enzovoorts. Veelal zijn ze in deze nota doorverwijzend beantwoord. We roepen de mensen met dergelijke ideeën op Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

6

om hun idee bij andere gelegenheden voor het voetlicht te brengen, zoals in een gebiedsteam, een project of een belangengroep.

Belangrijkste wijzigingen naar aanleiding van de zienswijzen Hier worden alleen de belangrijkste wijzigingen kort genoemd. Voor alle wijzigingen en alle redenen daartoe kan de rest van deze Nota worden geraadpleegd. Achterin is een uitgebreider overzicht van wijzigingen opgenomen. De belangrijkste zijn:

-

-

Er is meer aandacht voor het spanningsveld tussen levendigheid en rust in de stad en aan bescherming van rust- en ruigtegebieden. Zoekgebieden voor sportlandschappen bij de NoorderIJplas, in de Brettenzone en in het Diemerpark zijn geschrapt. In deze gebieden ligt wel een opgave voor intensivering en beperkte uitbreiding van bestaande sportparken. Het belang van stadsnatuur als plek voor natuurbeleving en ecologie is op diverse plekken in de omgevingsvisie benoemd en opgenomen in de kaart Opgaven groen-blauw raamwerk. In de strategische keuze Meerkernige ontwikkeling hebben we specifiek aandacht gegeven aan de ontwikkeling van kenniskwartieren in alle delen van de stad. Deze ambitie komt ook terug in Deel II Waar. Kenniskwartieren zijn opgenomen in de VisiekaartAmsterdam 2050 en in de kaart met Plekken van stedelijke betekenis.

-

Bij de strategische keuze Duurzaam en gezond bewegen benoemen we dat dit betekent dat we inzetten op een leefomgeving die uitnodigt tot spelen en bewegen. Het belang daarvan voor kinderen, ouderen en mensen met een beperking wordt daarbij benoemd.

-

De ruimtelijke effecten van vergrijzing krijgen meer aandacht en prioriteit, zoals fijnmazige buurtvoorzieningen en woonzorgconcepten.

-

Binnen de zoekgebieden voor windmolens zijn voorkeursgebieden benoemd. Deze worden opgenomen in de Visiekaart Amsterdam 2050. Daarbij worden de uitgangspunten beter toegelicht.

-

Op de kaart met stadsstraten en stadslanen wordt bij tuinpark Nut en Genoegen ‘ontbrekende verbinding’ anders ingetekend, om duidelijk te maken dat het hier gaat om een gewenste verbinding voor fietsers en voetgangers en een onderzoek naar een mogelijke openbaar vervoerverbinding op langere termijn en de zorgvuldige inpassing daarvan. De verbinding wordt niet voor auto’s.

-

De opgave voor het bieden van voldoende ruimte aan bedrijven is op diverse plekken in de omgevingsvisie benoemd. Inhoudelijk zijn hiervoor ook de nieuwe richtingen beschreven in de teksten over economie en werken in Deel II WAAR en Deel III WAT. Bedrijventerrein Weespertrekvaart-Zuid is geschrapt als zoekgebied transformatie na 2040. Bedrijvenstrook Amstel III wordt aangeduid als stedelijk bedrijventerrein met een aanduiding ‘Pilot grootschalige intensivering’ voor het noordoostelijke deel van de bedrijvenstrook. Toevoeging van wonen kan pas na verdichting met bedrijfsruimte.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

7

-

Volkstuinparken worden nadrukkelijker gewaardeerd en beschermd, met duidelijker voornemens om de openbare toegankelijkheid in goed overleg met de gebruikers te vergroten, met behoud van het unieke karakter.

Recht doen aan iedereen Bijna 700 zienswijzen is veel. Dat is een teken van grote betrokkenheid en geeft daarmee ook een redelijk representatief beeld van de stemming in de stad. We hebben ze goed gelezen en we zijn dankbaar voor de grote betrokkenheid die is geuit, ook bij de doorwerking van de visie in de praktijk. Daarnaast moeten we de Amsterdammers niet vergeten die geen zienswijze hebben ingediend. Daar doen we in deze laatste alinea van de samenvatting graag recht aan. Bij de uitwerking van de ambities die in deze omgevingsvisie zijn verwoord, blijven we ook open staan voor hun wensen, zorgen of ideeën. We gaan aan de slag, uiteraard in samenwerking en dialoog met de vele burgers en organisaties van en rondom Amsterdam.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

8

Lijst met organisaties Onderstaand volgt een alfabetische lijst met alle organisaties die een zienswijze hebben ingediend, met bijbehorend nummer. Iedereen kan zo natrekken welke punten welke organisatie heeft gemaakt. Individuele zienswijzen blijven anoniem.

Naam organisatie Academie van de Stad Adviesgroep Bijlmerweide Alliantie Noordelijke Tuinparken Amsterdam&Partners Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties Amsterdamse Golfclub Belangenvereniging Banne-Buiksloot Bewonerscomité Een Brug Te Veel Bewonersvereniging Park Haagseweg Bewonersvereniging Zijkanaal H-weg BMB Ontwikkeling Bond van Volkstuinders Brancheorganisatie Kinderopvang Amsterdam Buren van het Sloterpark Camping Zeeburg Centrum voor Zorg Cletom.com (als tussenpersoon) De Tuinen van Westerpark Dorpsraad Sloten Oud-Osdorp Dorpsraad Zwanenburg-Halfweg Dorpsvereniging Haarlemmerliede en Spaarnwoude Dorpsvereniging Spaarndam is1 Evenementen Vereniging Amsterdam Evenementen Vereniging Amsterdam Eventcare Federatie Amsterdamse Huurderskoepel Fietsersbond Gemeente Aalsmeer Gemeente Almere Gemeente Amstelveen Gemeente Diemen Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Landsmeer Gemeente Oostzaan Gemeente Ouder-Amstel Gemeente Waterland Gemeente Zaanstad Gemeente Zandvoort en Haarlem GVB Hart voor de Kbuurt Hemwood (als tussenpersoon) Hemwood (als tussenpersoon)

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

Nummer 0560 0614 0156 0544 0330 0037 0613 0293 0611 0466 0356 0339 0604 0549 0353 0261 0545 0227 0212 0133 0414 0216 0631 0679 0405 0419 0090 0198 0259 0522 0248 0066 0394 0377 0448 0366 0197 0536 0329 0532 0204 0205

9

Hemwood (als tussenpersoon) Hemwood (als tussenpersoon) Hemwood (als tussenpersoon) Hogeschool van Amsterdam Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Kernteam Oeverlanden-Sloten Koninklijke Horeca Nederland Kultlab, Evenementen Vereniging Amsterdam Liander Loveland Events MediaWharf Moestuinschool Amsterdam Moestuinvereniging Driemond Monumental Productions Monumenten Amsterdam Noord Natuurmonumenten Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek Nederlandse Spoorwegen Neprom NS Stations en NS Vastgoed NSI Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Ondernemersvereniging NDSM-Oost Ondernemersvereniging Westpoort Oram Parkenoverleg Amsterdam Platform Sierpleinbuurt Politie Port of Amsterdam Pro West ProRail Provincie Flevoland Provincie Noord-Holland Reggae Lake Festival Regio Gooi en Vechtstreek Rijkswaterstaat West-Nederland Noord Rover SADC Solid Solidariteitsnetwerk Buurttuinen Sportraad Amsterdam Stadsbehoud Amsterdam Stadslandgoed Nieuw-West Stichting Behoud Waterland Stichting Bijenpark Amsterdam Stichting Centrale Dorpenraad Stichting Dorpsraad Spaarndam Stichting Made up North Stichting Mobile Arts Stichting Natuurontwikkeling Bijlmerweide Stichting Open Stad Stichting Stop Windturbines Geingebied Stichting Vrienden Diemerbos Stichting ZOgroen

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

0387 0561 0607 0554 0236 0305 0464 0461 0572 0430 0372 0660 0254 0535 0258 0628 0399 0196 0609 0606 0364 0234 0562 0670 0199 0434 0649 0328 0367 0291 0247 0678 0510 0543 0369 0289 0102 0559 0432 0244 0603 0316 0424 0268 0617 0202 0563 0294 0436 0619 0591 0593 0203 0021

10

Stichting Zuidoost City TAC Team Noord Binnenstebuiten Tennet Tuinen van West Tuinpark Amstelglorie Tuinpark Buikslotermeer Tuinpark Duinzicht Tuinpark Eigen Hof Tuinpark Nieuwe Levenskracht Tuinpark Ons Buiten Tuinpark Zonnehoek Universiteit van Amsterdam Veban Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland Vereniging Angsaw Vereniging Behoud Wilmkebreekpolder Vereniging De Overlanden Blijven! Vereniging Rijkshemelvaartdienst Vereniging Rijkshemelvaartdienst Vereniging Spaar Het Gein Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad Vervoerregio Amsterdam VNO-NCW Voetgangers Vereniging Nederland Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland Volkstuinpark Klein Dantzig Volkstuinpark Tigeno Volkstuinvereniging Frankendael Volkstuinvereniging Linnaeus Vormwolf Ontwerpbureau Vrienden van de Sloterplas Vrienden van het Amstelpark Vrienden van het Diemerpark Vrienden van het Flevopark Vrienden van het Westerpark Vrije Universiteit Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Watersportverbond Watersportvereniging Onklaar Anker Windalarm Women Make The City Wooden City

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

0315 0249 0160 0580 0601 0251 0219 0538 0483 0371 0342 0097 0200 0257 0334 0365 0170 0344 0215 0472 0621 0594 0540 0255 0229 0070 0338 0482 0481 0253 0431 0527 0608 0283 0256 0626 0479 0459 0379 0185 0602 0081 0260

11

Participatie Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie hebben we met diverse netwerkorganisaties in de stad gesproken:       

Club2050 bestaat uit een diverse groep Amsterdamse stadmakers en buurtkenners die met ons meewerkte en –dacht bij het opstellen van de Omgevingsvisie. Van ideeën voor Citizen’s Assemblies tot leergangen en bijeenkomsten met jongerennetwerken. Een vrouwenadviesraad vanuit het speciaal hiervoor opgerichte netwerk Women Make The City adviseerde ons en dacht mee. De adviesraad bestaat uit vrouwen van diverse achtergrond en uit verschillende stadsdelen. Architectenbureau Studio LA ging samen met ‘Discussiëren kun je Leren’ de buurten en scholen in om thema’s en ideeën op te halen. In onze vaste gesprekslocatie, het Atelier der Verbeelding, werkten we (tot de komst van Corona) met gastcuratoren. Zo organiseerde de gastcurator Tanja den Broeder sessies die ons hebben gevoed met ideeën over onder andere wonen, circulaire economie en voedsel. Studenten, lectoren en onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam hielden ons scherp op relevante stedelijke onderwerpen. Samen met Arcam organiseerden we een ontwerpmanifestatie over de toekomst van Amsterdam. Het resultaat was in het najaar van 2020 te bekijken in de tentoonstelling Thuis in de stad in de OBA Oosterdok. Ondernemersverenigingen, bouwende partijen en andere betrokkenen en experts hebben ons tijdens een werksessie gevoed met hun ideeën over hoe te bouwen aan een sterke Amsterdamse economie richting 2050.

Vanaf het moment van de tervisielegging zijn de websites van de omgevingsvisie www.amsterdam.nl/omgevingsvisie en amsterdam2050.nl volledig ingericht op de tervisielegging. Via beide websites is de ontwerp-omgevingsvisie te downloaden. Verder zijn de volgende communicatiemiddelen ingezet: een Facebook-campagne (gedurende drie weken) via de gemeentelijke kanalen, zowel stadsbreed als specifiek op drie stadsdelen waarin inspraakreacties vaak achterblijven: Noord, Zuidoost en Nieuw-West, een nieuwsbrief aan het opgebouwde bestand van geïnteresseerden, het tv-programma AT5 informeert (uitzending twee keer een week) en een enquête onder 1.000 Amsterdammers via afdeling Onderzoek, Informatie & Statistiek. Hiernaast is een mailing uitgegaan naar de organisaties waarmee de afgelopen twee jaar contact is geweest Zie hierboven). Hen is gevraagd de omgevingsvisie te verspreiden in hun netwerk. De tervisielegging is vervolgens vermeld in de stadmakersappgroep waar veel inwoners en buurtorganisaties in zijn vertegenwoordigd (255 deelnemers). De vrouwen van Women Make The City zijn met iPads de straat op gegaan om mensen te interesseren voor de omgevingsvisie. Verder zijn er een vijftal webinars gehouden over de vijf strategische keuzes en zijn bijeenkomsten georganiseerd voor scholieren, jongvolwassenen en ouderen.

Omdat de omgevingsvisie een omvangrijk document is, hebben we de vijf strategische keuzes omgezet in een soort kieswijzer: de toekomstwijzer, aan de hand van tien stellingen. Na beantwoording kregen mensen per strategische keuze te zien hoe in hoeverre zij zich in de vijf keuzes konden vinden. Vervolgens werden zij doorgelinkt naar meer informatie en naar de pagina over het indienen van een zienswijze. De onderzoeksresultaten en reacties op social media hebben we gebruikt bij de beantwoording. Waar we twijfelden, gaf dit soms de doorslag om een zienswijze wel of niet over te nemen. Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

12

Raadsmoties Kort na de periode van terinzagelegging heeft ook de gemeenteraad zich gebogen over de ontwerp-omgevingsvisie. Dat heeft twaalf aangenomen raadsmoties opgeleverd. Deze moties zijn formeel geen zienswijzen en zijn dus niet letterlijk opgenomen in het rompdeel van deze Nota van Beantwoording Zienswijzen. Wel is afgesproken dat de moties een rol spelen in de wijze waarop zienswijzen worden beantwoord en de richtingen waarin de omgevingsvisie nog wordt aangepast. De twaalf moties worden hier om deze reden kort opgesomd. De oplettende lezer kan zien dat veel moties overeenkomsten vertonen met verschillende zienswijzen in deze Nota. Formele afhandeling van de moties vindt separaat van deze Nota plaats. De moties zijn kort samengevat: -

Opnemen van de ambitie voor begraven voor onbepaalde tijd Instellen van een inclusief burgerberaad, met ondersteuning Meer functiemenging, fijnmazig ov en fietsvoorzieningen in te verdichten suburbane gebieden Meer groene inrichtingsprincipes, met zowel structuurgroen als snippergroen Meer duidelijkheid over benodigde bedrijvigheid en ruimte daarvoor in stad en regio Explicieter aandacht geven aan behoud en stimulering maakindustrie Een centralere rol voor beheer en leefbaarheid in de bestaande stad Mogelijke afspraken verkennen over betaalbaar woningbouwprogramma op MRA-niveau Ontwikkelen uitvoeringsstrategie en investeringsplan Bouwopgave en fijnmazig ov gelijk op laten gaan; eerst bouwen rond ov-knopen Spoedig scenario’s voorleggen over controle op bomenkap in de stad Opnemen van schoonheid van de stad als prominent doel, om te koesteren en te versterken.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

13

Alle zienswijzen en antwoorden Zienswijzen van algemene aard __________________________________________________________________________________

a1. Complimenten voor de omgevingsvisie als geheel ingediend door 0014, 0023, 0035, 0066, 0078, 0090, 0102, 0160, 0170, 0178, 0196, 0206, 0209, 0229, 0247, 0249, 0289, 0327, 0330, 0334, 0353, 0426, 0502, 0515, 0670 De omgevingsvisie roept ook veel complimenten op. In deze Nota van Beantwoording Zienswijzen doen we de complimenten en het getoonde enthousiasme graag recht. Daarom beginnen we met een (niet uitputtende) bloemlezing hiervan: We zijn enthousiast over de concept-omgevingsvisie. Rijkswaterstaat spreekt haar waardering uit voor de toekomstvisie die u presenteert. De visie biedt voldoende raakvlakken om met enthousiasme samen te werken aan de toekomst. Met veel plezier gelezen, dank, geeft hoop. Wij zijn verheugd over het hoge ambitieniveau van uw omgevingsvisie en ondersteunen die ambitie van harte. We hebben waardering voor de algemene uitgangspunten van de omgevingsvisie, om de behoefte aan meer woningen, arbeidsplaatsen en voorzieningen zoveel mogelijk op te vangen in bestaand stedelijk gebied. Dit leidt tot een intensiever gebruik van de ruimte, meer draagvlak voor allerlei voorzieningen en voorkomt een aantasting van het open landschap rond Amsterdam. De omgevingsvisie biedt veel interessante perspectieven op de toekomst van de inrichting van de stad, waarvoor complimenten. Het is een interessant schetsboek geworden met vergezichten en inspirerende ideeën.

Met plezier las ik de omgevingsvisie en constateer dat er goed wordt nagedacht over de toekomst van onze stad. Ik vind de plannen echt mooi en hoopvol klinken. Ik heb het rapport met veel plezier ingezien. Vol enthousiasme lazen wij de omgevingsvisie. Wij denken dat de groei van Amsterdam de kwaliteit van leven voor alle inwoners kan verhogen en het is mooi dit terug te lezen in de visie van de gemeente.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

14

Wij zijn betrokken geweest bij de totstandkoming van de omgevingsvisie en zijn verheugd om te zien dat onze inbreng nagenoeg volledig is overgenomen. Het is een mooi document geworden met veel goede onderwerpen en inzichten voor de gezamenlijke toekomst van de stad. Fraai werkstuk. We zijn onder de indruk van het stuk dat er nu ligt. Ondanks de grote hoeveelheid onderwerpen is het een samenhangende visie, waarin raakvlakken van verschillende domeinen (ruimte, ecologie, economie enzovoorts) tot hun recht komen. Ook het proces waarbij verschillende stakeholders zijn betrokken, verdient complimenten. Ondanks de uitgebreidheid een leesbaar verhaal en inspirerend, uitdagend. Wij kunnen ons goed vinden in het geschetste toekomstbeeld voor de regio. We onderschrijven de benoemde opgaven.

Allereerst willen wij de opstellers een compliment geven voor de gestructureerde en consistente opzet van de omgevingsvisie. Complimenten voor het stuk, waarmee de gemeente Amsterdam een basis legt voor de toekomst. Wij spreken onze waardering uit over de manier waarop wordt ingegaan op de samenhang tussen ruimtelijke ordening en mobiliteit, de urgentie van spreiden in de regio, de verduurzamingsopgave en klimaatadaptatie. Dank voor de uitvoerige omgevingsvisie. Het leest als een gedegen exercitie. Fijn om te horen dat er zoveel wordt nagedacht over groen. Veel succes met de plannen, het klinkt als een mooie toekomst. Wij waarderen de grondige wijze waarop de ambities en kwaliteiten versus de beperkingen en dilemma’s van de stad zijn blootgelegd. Ter kennisneming. __________________________________________________________________________________

a2. Participatie, procedure ingediend door 0015, 0023, 0061, 0199, 0206, 0236, 0255, 0257, 0291, 0575, 0609, 0626 Verschillende zienswijzen tonen zich kritisch over de wijze waarop de omgevingsvisie tot stand is gekomen. Het geeft volgens sommigen weinig vertrouwen over hoe de visie en de procedure van zienswijzen zijn gemeld aan de bevolking. Waarom is er bijvoorbeeld niet een heel of half nummer aan gewijd in het maandelijkse, huis-aan-huis verspreide blad van de gemeente? Waarom geen tijdig aangekondigde webinars via Pakhuis de Zwijger, Balie of anderszins? De nu gehanteerde procedure sluit veel mensen uit.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

15

Er wordt gezegd dat de visie breed is besproken met belanghebbenden. Verschillende indieners laten weten daar weinig of niets van te hebben gemerkt, of dat met deze inspraak weinig lijkt te zijn gebeurd. Ook vinden sommigen dat Bouwend Nederland beter is betrokken dan stadmakers en bijvoorbeeld de erfgoedsector. De omgevingsvisie is bepalend voor Amsterdam en wordt nu in één collegetermijn vastgesteld. De enige aan het stuur is het huidige college. Dit is fundamenteel onjuist. Laat besluitvorming liggen bij een volgend college. Kiezers kunnen dan ook via verkiezingen hun oordeel geven. Definitieve besluitvorming kan pas in een 2e collegetermijn. Verschillende mensen en organisaties geven aan graag betrokken te worden bij het opstellen en zeker bij het uitwerken van de omgevingsvisie. Voor burgers gaat dat naar eigen zeggen niet altijd gemakkelijk. Ze worden niet standaard benaderd, ze moeten ernaar zoeken. ORAM /Ondernemend Amsterdam wil graag betrokken zijn bij het vervolgproces en de verschillende deeluitwerkingen en staat klaar om inhoudelijke kennis en de belangen van Amsterdamse bedrijven in te brengen. Verschillende zienswijzen roepen op om de denkkracht van het brede bedrijfsleven eerder en nadrukkelijker te benutten. Enkele ondernemersverenigingen en brancheverenigingen hebben naar eigen zeggen onvoldoende deel kunnen nemen.

Het zou voor omgevingsvisies met een impact op de agglomeratie ook passen om de ondernemersverenigingen in Amstelveen, Diemen, Zaandam en Haarlemmermeer te betrekken. Sommigen pleiten ervoor om niet in eerste instantie burgers, maar vooral maatschappelijke organisaties te betrekken, want die vertegenwoordigen per definitie meer dan zichzelf: de Fietsersbond, Staatsbosbeheer, wandelvereniging enzovoorts. In het huidige beleid staan deze organisaties volgens enkele zienswijzen vaak buitenspel, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bedrijven. Soms is er grote bezorgdheid over de uitvoerbaarheid van de visie. De zorgen gaan over de financiële haalbaarheid, over de onvoldoende op samenwerking gerichte werkwijze van de gemeente Amsterdam en over de wijze waarop met participatie wordt omgegaan. Zonder een ingrijpende gemeentelijke koerswijziging is de omgevingsvisie volgens sommigen onuitvoerbaar. Verschillende zienswijzen vinden de inspraakperiode te kort, zeker omdat de omgevingsvisie een groot en belangrijk document is, dat richting geeft aan de ontwikkeling van de stad voor de komende 30 jaar. De verbazingwekkend korte zienswijzenperiode biedt burgers en organisaties amper tijd om expertise te zoeken. Antwoord We betrekken collectieven en buurtgroepen graag bij gemeentelijke planvorming en hebben dat ook bij deze omgevingsvisie gedaan.

Dat heeft inspirerende bijeenkomsten van velerlei aard opgeleverd. We hebben vele verschillende vormen gehanteerd, ook webinars, scholen of bijvoorbeeld Pakhuis de Zwijger. Om een idee te krijgen van wie in het maakproces van deze omgevingsvisie zijn betrokken, verwijzen we naar paragraaf 23 ‘Maakproces OVA2050, verantwoording en lessen’ en www.amsterdam2050.nl. De paragraaf ‘participatie’, voorin deze nota, biedt ook een summier overzicht van de partijen die we in het maakproces hebben betrokken. We hebben ons best gedaan om veel perspectieven aan bod te laten komen, inclusief bedrijven en erfgoedsector. Wel moeten we erkennen dat de corona-pandemie, die uitbrak halverwege het maakproces en met nog veel publieke bijeenkomsten voor de boeg, deels roet in het eten heeft Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

16

gegooid. Bijeenkomsten moesten worden verplaatst naar online, waar de opkomst wisselend was. Velen, inclusief wijzelf, moesten wennen aan online werken en zeker in de eerste coronamaanden hadden Nederland en Amsterdam urgentere aandachtspunten dan een ruimtelijke visie voor 2050. We hebben daarom overwogen om vaststelling van de omgevingsvisie uit te stellen, maar dat hebben we bewust niet gedaan: we wilden de stad een tijdig en hoopvol ruimtelijk perspectief bieden. Laten we hiernaast niet uit het oog verliezen wat een rijkdom aan commentaren en inzichten vanuit vele geledingen van de samenleving de zienswijzenperiode heeft opgeleverd, waarvan deze Nota het resultaat is. Ze hebben hun impact gehad op de omgevingsvisie en geleid tot talrijke wijzigingen. Tijdens de uitvoering van de omgevingsvisie blijven we ons inzetten om burgers, ondernemers en andere belangenbehartigers te horen en te betrekken. We nemen de uitnodiging van ondernemers- en brancheverenigingen graag aan. We delen graag informatie en inzichten en zijn benieuwd naar wat de verenigingen vanuit de achterban bij de gemeente wil agenderen. Meenemen in uitvoering. __________________________________________________________________________________

a3. Vorm, strategie ingediend door 0015, 0021, 0206, 0241, 0244, 0258, 0323, 0343, 0452, 0473, 0573, 0591, 0608 Een 30-jarenvisie is mooi, maar niet realistisch als ze niet gekoppeld wordt aan korte- en middellange termijndoelen en richtlijnen voor het proces dat tot die doelen moet leiden. Het is een ernstige tekortkoming dat de talloze programmatische groei-ambities op de korte termijn niet worden vertaald in overtuigende stedenbouwkundige keuzes voor de lange termijn. Maak deze doelen SMART: specifiek, meetbaar, aanvaardbaar voor alle partijen, realistisch en tijdgebonden. De omgevingsvisie voldoet alleen aan de T, die ver na de collegeperiode ligt. De formulering van de teksten is vaak onduidelijk, jongeren moeten vaak drie keer lezen voordat ze de tekst begrijpen. Het is een behoorlijk pittig stuk, niet gemakkelijk te doorgronden. Het is een hele uitdaging de samenhang voor ogen te houden, er zijn nogal wat doelstellingen, thema’s, trajecten, beleidskaders. Licht de omgevingswet, waar dit allemaal onder valt, beter toe. Deze omgevingsvisie is een te simpel wensenlijstje. De vele ambities gaan onmogelijk samen. Stel een reëlere omgevingsvisie op, met duidelijker keuzes op basis van data en normen. Deze omgevingsvisie bestaat uit een bijna onneembare hoeveelheid tekst en kaartmateriaal. Er is sprake van discrepanties tussen de teksten en verschillende kaarten.

De kaarten zijn gezien hun lage resolutie op veel plekken slecht leesbaar. Dit geeft geen goed signaal af. De omgevingsvisie mist een onderbouwing met data, modellen en scenario's, waardoor niet te beoordelen is of de visie realistisch is in het licht van de vele uiteenlopende en soms tegengestelde ambities bij welzijn, duurzaamheid, groen, klimaatbestendigheid, rechtvaardige verdeling van

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

17

welvaart, inclusiviteit, circulariteit en gezondheid. De omgevingsvisie moet terug naar de tekentafel. Wordt het Omgevings Effectrapport straks onderdeel van de omgevingsvisie? Wordt de definitieve omgevingsvisie straks als boek uitgebracht, met heldere kaarten? De omgevingsvisie wordt een dynamisch document dat tweejaarlijks wordt gemonitord en op basis daarvan updates kan krijgen. Kunnen wij dan ook zogenaamde buitenplanse omgevingsplanactiviteiten verwachten? Komen er deel-omgevingsvisies? De ruimtelijke kwaliteit van de stad kan beter als ‘collectieve waarde’ worden losgelaten. Juist dan ontstaat meer ruimtelijke kwaliteit, met minder beperkende regels binnen enkele duidelijke richtlijnen. Zorg voor zo flexibel mogelijke plannen om rekening te kunnen houden met nu nog niet te voorziene veranderingen met betrekking tot klimaat en maatschappij. Een visie op zo’n lange termijn moet niet zo gedetailleerd zijn, zeker niet in onzekere coronatijd. Voeg een literatuurlijst toe met boeken die iedereen gelezen moet hebben over Amsterdam, dan heb je een gemeenschappelijke basis om verder te praten. Waarom is een belangrijk documentals de omgevingsvisie niet vertaald in het Engels? Antwoord De omgevingsvisie geeft op hoofdlijnen de ruimtelijke koers aan voor de stad tot 2050. Daarbij is een adaptieve uitvoering mogelijk.

Het ruimtelijke instrumentarium uit Deel II WAAR is een middel om te zorgen dat op project- en gebiedsniveau wordt gewerkt aan complete buurten in een samenhangende stad, door al vooraf bandbreedtes te bepalen voor dichtheden en programma, en de hoofdnetwerken voor infrastructuur en groen/water te reserveren. Het is geen stedenbouwkundig plan op buurtniveau. De omgevingsvisie is, zoals de naam al aangeeft, ook geen uitvoeringsstrategie. Het bepalen van SMART-doelen voor de uitvoering van een plan is zinloos voor een periode van 30 jaar. In een uitvoeringsstrategie, die gewoonlijk is gericht op de korte en middellange termijn, zou dit wel op zijn plaats zijn. De Agenda Samen Stadmaken, onze enige strategische keuze die gaat over het proces in plaats van de inhoud, biedt samen met de hoofdstukken in Deel IV HOE uitgebreide richtlijnen voor het proces om de doelen van omgevingsvisie te halen. De nieuwe omgevingswet laat toe dat een omgevingsvisie regelmatig (gedeeltelijke) updates krijgt. We weten nog niet in hoeverre we dat gaan doen. Op verschillende specifieke thema’s komen er wel uitwerkingen van de omgevingsvisie; zie daarvoor de in de visie opgenomen lijst. Deze zou je kunnen beschouwen als ‘deel-omgevingsvisies’, of ‘updates’, maar we noemen ze zo niet.

De omgevingswet spreekt in dit verband over ‘omgevingsprogramma’s’: plannen die het midden houden tussen de omgevingsvisie en het voor burgers bindende omgevingsplan, waarin gedetailleerd beleid wordt opgenomen voor de korte en middellange termijn. Wij delen de zienswijzen over gebrekkige data-onderbouwing niet. Aan de omgevingsvisie liggen veel onderzoeken ten grondslag, die niet in het stuk zelf benoemd of opgenomen zijn. Om een voorbeeld te noemen: de buurttypologieën zijn allemaal doorgerekend op dichtheid, functiemix en benodigde ruimte voor infra, groen, water en voorzieningen. Op deze manier geeft de omgevingsvisie zelfs meer dan eerdere structuurplannen en de structuurvisie onderbouwd richting aan de groei van de stad. In de Nota Reikwijdte en Detailniveau en in het Omgevings Effectrapport (OER) zijn scenario’s voor groei Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

18

van de stad beschreven en gescoord op helder omschreven doelen. In het OER wordt ook op thema’s cijfermatige onderbouwing gegeven. Het OER blijft wel een losstaand document. De Omgevingsvisie Amsterdam 2050 was tijdens de zienswijzeperiode in hoge resolutie te downloaden. Ook wordt het stuk na definitieve vaststelling in goede kwaliteit op internet beschikbaar gesteld en in beperkte oplage ook in boekvorm. Het huidige uitgangspunt is dat gemeentelijke communicatie in het Nederlands gaat. We bieden daarom geen vertalingen in welke taal dan ook. Het staat iedereen vrij om zelf delen te (laten) vertalen, al is het maar met online vertaalprogramma’s. We zorgen na vaststelling wel voor een Engelse vertaling van de samenvatting. Niet overnemen in de visie, wel meenemen in de doorwerking. __________________________________________________________________________________

a4. Niet-passende zienswijzen ingediend door 0077, 0223, 0277, 0318, 0573, 0636, 0643, 0644, 0665, 0666 Sommigen zienswijzen betreffen een dermate particulier of van de omgevingsvisie afwijkend thema, dat beantwoording in deze Nota van Beantwoording Zienswijzen niet op zijn plaats is. Indieners van zienswijzen met bovenstaande nummers wordt aangeraden om langs andere wegen contact op te nemen met de gemeente Amsterdam. Overigens zijn er ook enkele zienswijzen ingediend zonder naam- en adresgegevens. Navraag leverde ook niets op. Aangezien we alleen traceerbare zienswijzen meenemen, zijn deze niet in deze Nota opgenomen. Ter kennisneming. __________________________________________________________________________________

a5. Regionale samenwerking algemeen ingediend door 0066, 0197, 0198, 0247, 0248, 0259, 0289, 0369, 0394, 0448, 0510, 0522, 0536, 0540, 0678 Optimale benutting van het nu al zwaarbelaste vervoersnetwerk vraagt om strategische keuzes. De toekomstige functie van station Zuid voor internationale treinen, waarmee er ruimte vrijkomt op het spoor tussen Sloterdijk en Schiphol, is hier een voorbeeld van. Dergelijke processen zijn complex en kostbaar, en blijven vragen om samenwerking met Rijk en regio, samen met de spoorsector. Wij blijven graag actief met uw gemeente en andere betrokkenen zoals het ministerie werken aan de ontwikkeling van het ov-netwerk in brede zin, onder meer via SBaB en MIRT ZWASH. Voorbeelden hiervan zijn het verbeteren van de bereikbaarheid van Schiphol en Zuidas, het beter benutten van de Amsterdamse stations en het actualiseren van de ruimtelijke reserveringen.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

19

Op hoofdlijnen sluiten de ambities goed aan op beleid en ambities van de Vervoerregio, zoals de principes van nabijheid, openbaar vervoer als basis en veel ruimte voor actieve modaliteiten. In 2021 werken we samen met onze gemeenten aan een regionaal beleidskader voor mobiliteit in de openbare ruimte. In uw visie legt u de nadruk op uitbreidingen van hoogwaardig openbaar vervoer. Deze ambitie ondersteunen we van harte en wij werken als organisatie graag met u samen om de benodigde uitbreidingen te realiseren. Goede beschrijving van de Metropoolregio Amsterdam en het geschetste toekomstbeeld hiervoor. Blij met de positie van Hoofddorp hierin, onder meer met het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Goed dat wordt aangesloten bij de strategische agenda van de Metropoolregio en de verantwoordelijkheid die hierin wordt genomen. Belangrijke opgaven en doelstellingen voor woningbouw, economie, kansengelijkheid, mobiliteit, duurzaamheid en landschap worden gedeeld. Goed dat Amsterdam meer dan eens over de gemeentegrenzen heen kijkt en afstemming zoekt. Goed dat Amsterdam zichzelf ziet als onderdeel van een agglomeratie, binnen een grotere metropoolregio. De gemeente Aalsmeer blijft graag samenwerken aan de grootste regionale opgaven. De gemeente Almere is goed betrokken bij het maakproces en ziet de gemeenschappelijke opgaven terugkomen in de ontwerp-omgevingsvisie.

Zoals de inzet op groei van de Almeerse werkgelegenheid en het verbreden van de stedelijke kwaliteit van Almere, een metro AmsterdamAlmere en het versterken van de recreatieve en ecologische kwaliteiten van het IJmeer. Fijn dat de nadruk op het regionale perspectief ligt. De inhoud van het Perspectief Oostflank MRA komt daarin terug. We hebben de wens om naast de bestaande afspraken op gezette tijden bilateraal te overleggen, om de genoemde opgaven te bespreken en op welke manieren we elkaar kunnen versterken. Waardering voor de visie. Er zijn voldoende raakvlakken om enthousiast samen te werken aan de toekomst. De gemeente Landsmeer juicht het toe dat Amsterdam de ambitie heeft om meer te gaan samenwerken met buurgemeenten en kijkt hiernaar uit. De Regio Gooi en Vechtstreek blijft graag binnen het samenwerkingsverband van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) met Amsterdam afstemmen, en is blij dat Amsterdam de polycentrische metropool en het belang van de ontwikkeling van de hele regio omarmt. Goed dat er meer verbinding wordt gelegd met omliggende gemeenten en gebruik te maken van elkaars kracht. Goed dat u zich realiseert dat ontwikkelingen in en voor de stad effect hebben op opgaven die we gezamenlijk moeten oppakken. In het voortraject is de gemeente Amstelveen ambtelijk goed betrokken.

De invulling van de visiekaart, specifiek over wat er voor Amstelveen op de kaart kon worden gezet, is in gezamenlijkheid tot stand gekomen. Ook in het vervolg blijft Amstelveen graag samenwerken aan de grootste gemeentegrensoverschrijdende opgaven. Veel van het geschrevene wordt herkend en heeft parallellen met Amstelveens beleid. Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

20

De gemeenten Zandvoort en Haarlem herkennen de geschetste opgaven en de vijf strategische keuzes die worden voorgesteld, en gaan graag verder in gesprek bij regionale tafels, onder meer bij de Verstedelijkingsstrategie en het Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid van de Metropoolregio Amsterdam. Het belang van de polycentrische netwerkstructuur van de MRA en de belangrijke rol van Amsterdam hierin wordt onderschreven.

Zorgen over autonomie/ wederkerigheid/ afstemming met lopende processen We missen een verwijzing naar de in de maak zijnde Verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio Amsterdam. Wat in de omgevingsvisie wordt opgenomen, moet ermee in lijn zijn. Loop niet te veel vooruit op keuzes die regionaal nog moeten worden afgestemd, zoals de inzet op een autoluw Amsterdam en op de koers voor de scheggen. Goed pleidooi om in de toekomst meer samen op te trekken. Het is voorwaardelijk dat uitvoering van ambities op basis van wederkerigheid gebeurt. Het voorstel tot meer samenwerking op agglomeratieniveau spreekt aan, een overlap met al bestaande samenwerkingsverbanden moet echter worden voorkomen. Ambities sluiten aan op de ambities van de omgevingsvisie van de Provincie Noord-Holland, er gelden dezelfde opgaven. Het gaat daarom niet zozeer om het ‘wat’, maar om het ‘hoe’. Daar zit soms nog wel een spanningsveld tussen. Om dat zoveel mogelijk weg te nemen, blijven we graag in goed overleg en kijken we uit naar een versteviging van de samenwerking. De Amsterdamse visie over een ongedeelde stad en de regionale verbreding ervan kan botsen met de eigen identiteit, en dus de kracht, van enkele gemeenten om Amsterdam heen. Woningbouw is in alle segmenten een lokale bestuurlijke aangelegenheid. Regionaal kunnen we uiteraard wel kennisdelen en afstemmen.

Maak het onderscheid tussen Amsterdams grondgebied en niet-Amsterdams grondgebied duidelijker. Antwoord We zijn blij te lezen dat het geschetste beeld van de samenhang binnen de regio veelal wordt herkend door de regionale partners. Amsterdam onderschrijft het belang van de samenwerking binnen de Metropoolregio Amsterdam. Bij de keuzes die Amsterdam heeft gemaakt, is daarom zo goed mogelijk aangesloten bij de richting van de Verstedelijkingsstrategie. Omdat deze bij het maken van de ontwerp-omgevingsvisie (en ook nog tijdens deze beantwoording) in ontwikkeling is, was het niet mogelijk al te verwijzen naar de uitkomsten hiervan. Daar waar we uitspraken doen die vooruitlopen op regionale afspraken, kunnen deze worden gelezen als de Amsterdamse inzet. Wij gaan daarover graag het gesprek aan. In de nieuwe Visiekaart zal de gemeentegrens van Amsterdam duidelijker worden aangegeven. Ter kennisneming, meenemen in uitvoering. Wijzigingsvoorstel: er komt een duidelijker gemeentegrens op de Visiekaart Amsterdam 2050. _________________________________________________________________________________

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

21

a6. Verzoek tot regionale samenwerking, specifieke onderwerpen ingediend door 0197, 0248, 0289, 0510, 0522, 0536, 0609, 0678 Graag explicieter opnemen dat u samen met Zaanstad wilt optrekken bij sociaal-maatschappelijke vraagstukken. Benieuwd naar hoe u de toekomstige samenwerking hierop wilt vormgeven. Aansluiting van Zaanstad op het stedelijk weefsel van Amsterdam is van essentieel belang. Er moet een gezamenlijke agenda voor de noordwestkant van de agglomeratie komen. Diemen geeft graag samen met Amsterdam invulling aan de Diemerscheg. Beschouw de plannen en ambities die een relatie hebben met de infranetwerken van Rijkswaterstaat kritisch op haalbaarheid en wenselijkheid. Rijkswaterstaat brengt hiervoor graag kennis en expertise in en blijft graag betrokken bij de totstandkoming en uitwerking van de omgevingsvisie. Houd bij de uitwerking van de visie rekening met de afspraken met Rijkswaterstaat en stem af bij uitbreiding van de woonfunctie op het water, bij het aansluiten van wateren op rijkswateren, bij de aanleg van energie-installaties op water en bij het benoemen van risico’s bij zwemmen in rijkswater buiten officiële zwemlocaties. Rijkswaterstaat werkt graag mee aan de informatievoorziening over de relatie met het Markermeer en het Noordzeekanaal in het genoemde Waternatuurcentrum. Vanuit ketenmobiliteit denkt de Provincie Noord-Holland graag mee over de hubs.

Er moet goed met de omliggende gemeenten worden samengewerkt om ervoor te zorgen dat het plekken zijn waar mensen graag komen en verblijven. Om de druk op de ruimte en het verdringingseffect dat kan optreden voor bedrijven in Amsterdam tot kans te maken op andere plekken in de metropoolregio is een gericht samenspel nodig. Bijvoorbeeld binnen de metropoolregio Amsterdam in het programma Plabeka, en zelfs met Noord-Holland Noord. De Provincie Noord-Holland kan zich vinden in de beoogde aanpassing van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur en denkt hier graag over mee. Ook over een goede balans tussen biodiversiteit en leefkwaliteit in het groen. De zoekgebieden voor de RES liggen deels in bijzonder provinciaal landschap en/of Natuur Netwerk Nederland. De Provincie Noord-Holland gaat graag met Amsterdam in gesprek hoe deze benut kunnen worden voor verduurzaming. Het vraagstuk van klimaatadaptatie pakt de gemeente Amstelveen graag gezamenlijk op. De gemeente Amstelveen blijft graag regionaal het gesprek over economie voeren, mede waar het gaat om spreiding van bedrijvigheid. De aantrekkingskracht van de magneet Amsterdam en het autoluwe beleid van Amsterdam vragen om het regionaal oppakken van de bereikbaarheid.

Het is belangrijk om in gesprek te blijven over de bereikbaarheid en leefkwaliteit rond de A9, de bereikbaarheid van station Zuid als belangrijk NS-station voor Amstelveen, verschillende verbindingen met Amsterdam en het vraagstuk rond regionale hubs. Het klopt dat we in de regio meer moeten gaan samenwerken bij de vestiging van nieuwe bedrijven. De Provincie Flevoland gaat graag met Amsterdam en bedrijven in gesprek over mogelijke verplaatsingen van bedrijven, en de bijbehorende voorzieningen en verbindingen naar Flevoland. Het dichter naar elkaar groeien van Amsterdam en Almere maakt directe afstemming nog meer wenselijk. Hier zijn kansen om de belevingswaarde en de bereikbaarheid van de regio te

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

22

versterken. De Provincie Flevoland werkt graag samen met Amsterdam om de ambities en de kwaliteiten van het IJmeer en Markermeer te versterken, zoals afgesproken in de IJmeeragenda 2050. Antwoord Fijn dat er voor de uitwerking van de ambities veel mogelijkheden voor samenwerking en/of gesprek worden gezien. Amsterdam gaat graag in op de uitnodigingen om gedeelde opgaven en ambities met de regionale partners samen uit te werken. Dat doen we binnen daartoe geëigende samenwerkingsverbanden. Veelal zullen dat bestaande samenwerkingen zijn. Waar die nog ontbreken, zoals op de schaal van de agglomeratie, kijken we graag samen wat er nodig is. Ter kennisneming / meenemen in de uitvoering.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

23

Zienswijzen op de strategische keuzes De meeste zienswijzen gaan in op specifieke thema’s, maar er is ook veel gereageerd op de fundamenten van de omgevingsvisie: de vijf strategische keuzes. Deze zienswijzen van vaak een wat hoger abstractieniveau worden in dit eerste deel van deze Nota van Beantwoording Zienswijzen behandeld. Eerst de zienswijzen die hun waardering voor de strategische keuzes uitspreken, daarna per strategische keuze de kritiek en aanvullingen erop. __________________________________________________________________________________

S1. Waardering voor de strategische keuzes ingediend door 0004, 0010, 0012, 0013, 0023, 0041, 0044, 0050, 0052, 0053, 0057, 0073, 0074, 0081, 0090, 0170, 0202, 0203, 0209, 0214, 0236, 0253, 0254, 0257, 0294, 0358, 0388, 0510, 0544, 0594, 0609, 0628 Er is veel waardering en ondersteuning voor de strategische keuzes. We noemen hier de belangrijkste opmerkingen. Zo is genoemd dat meerkernigheid voor veel mensen leidt tot stedelijkheid dichter bij huis. Anderen noemen het een slimme zet die de ontwikkelpotentie van Noord, Nieuw-West en Zuidoost goed benut, beter dan tot nu toe. Er wordt wel gevraagd om gemeentelijke actie, want het gaat de komende jaren niet vanzelf. Dat ‘groeien binnen grenzen’ ervoor zorgt dat de scheggen onbebouwd blijven, is voor velen een zegen. Ook de aandacht voor duurzaamheid en biodiversiteit kan rekenen op de instemming van velen. Verdichting is volgens anderen ook goed omdat het de fiets belangrijker maakt. Hoewel de nadelen van groei en de toename van bebouwingsvolumes vaak worden onderkend, is er veel realisme: we hebben de woningen nu eenmaal nodig, zeker voor jongeren. Het is gemakkelijk praten voor wie al een koopwoning heeft. Ook duurzaam en gezond bewegen wordt goed ondersteund. Veel zienswijzen zetten lopen en fietsen inderdaad voorop. Auto’s zijn volgens velen niet nodig als er wordt geïnvesteerd in goed openbaar vervoer en fietsvoorzieningen.

Geparkeerde auto’s gaan bij voorkeur onder de grond, dichtbij de A10. Dat is volgens sommigen ook groener en verkeersveiliger. De uitbouw van stationsomgevingen tot intensief gebruikte werk‐ en woongebieden krijgt ook veel steun, want openbaar vervoer, voet en fiets worden er belangrijker mee. Rigoureus vergroenen is volgens zeer veel zienswijzen een goed uitgangspunt, zeker als groen en blauw (water) samen worden bezien. Veel steun is er ook voor natuurinclusief bouwen en aandacht voor ecologie. Er wordt onder meer op gewezen dat groen bij de ruimtelijke ontwikkeling van Amsterdam altijd een leidend principe is geweest, en dat groen ook goed is voor de economie. Ook wordt verwezen naar volkstuinparken, die een mooie rol in vergroening vervullen. Een nieuw stadsbos wordt ondersteund als een goed idee, voor recreatie maar ook voor vastlegging van CO2. Het streven om het gesprek met bewoners aan te gaan over het groen in en om de stad spreekt aan. Er wordt door sommigen samenwerking aangeboden om ambities samen en met bewoners uit te werken.

Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

24

‘Samen stadmaken’ wordt door velen als een grote vooruitgang gezien ten opzichte van wat men daarover gewend is. Veel burgers doen nu ook al veel in hun wijk. Het wordt goed genoemd dat buurtbewoners vaker kunnen meedoen met project ontwikkelen. Wooncoöperaties kunnen volgens velen bijdragen aan de betaalbaarheid van het wonen in de stad. Anderen noemen het positief dat ze op straat zijn benaderd voor hun mening over de omgevingsvisie, meteen een mooi voorbeeld van samen stadmaken. Want als je dat niet doet, dan worden alleen degenen die zich goed kunnen verwoorden betrokken bij gemeentelijke plannen, en vaak nog aan het eind van de planvorming ook. Als je de wijken in gaat, dan bereik je meer mensen die veel waardevols te zeggen hebben over Amsterdam. Het zou inderdaad fantastisch zijn als bewoners meer zeggenschap zouden krijgen in beheer en ontwikkeling van hun leefomgeving en de juiste middelen daarvoor krijgen. Anderen geven aan te willen helpen bij het verwezenlijken van deze ambities. Antwoord We zijn blij met deze complimenten. Ze laten zien dat er draagvlak is voor de strategische keuzes. Hiermee kan de stad de komende jaren vooruit. Ter kennisneming. __________________________________________________________________________________

S2. Meerkernige ontwikkeling ingediend door 0004, 0035, 0196, 0200, 0210, 0246, 0252, 0255, 0275, 0330, 0385, 0502, 0504, 0536, 0544, 0559, 0590, 0594, 0618, 0632, 0648 Niet realistisch, ongewenste neveneffecten Meerkernige ontwikkeling klinkt veelbelovend, maar brengt het gevaar met zich mee dat de te verdichten nevencentra voor gewone Amsterdammers straks net zo onbetaalbaar worden om te wonen als het huidige centrum. Zorg er mede daarom voor dat deze kernen straks niet alleen bestaan uit winkelcentra, grote horeca of een megabioscoop, maar ook en vooral uit kleinschalige bedrijvigheid, alternatieve winkels en niet-commerciële uitingen die eigen zijn aan het gebied. Door te concentreren op één groot centrum per stadsdeel, althans voor Noord, Zuidoost en Nieuw-West, is de keerzijde dat de minder populaire functies tussen de centra in terecht komen en de verschillen tussen populaire en minder populaire gebieden worden aangewakkerd. Focus daarom op minimaal vier kleinere centra per stadsdeel, in plaats van één groot centrum. Bijkomend voordeel is dat er minder ruimte nodig is voor autoverkeer. Het ontwikkelen van meerdere centra plus het afwaarderen van het hoofdwegennet biedt een unieke kans om de bewoners van buiten de ring te betrekken bij de stad.

Extra kantoorruimte in stadsdeelcentra komt wat ongeloofwaardig over: op veel plaatsen wordt kantoorruimte juist omgebouwd naar woningen. Ook aan de orde is het verplaatsen van winkelactiviteiten uit het centrum naar bijvoorbeeld Osdorpplein en Amsterdamse Poort. Dat zijn de winkelcentra waar de kwalitatief betere winkels juist als eerste zijn verdwenen en ook daar zie je nu een wildgroei aan kleine eetzaakjes en telefoonwinkels. Concentreer op het wegnemen van de gepercipieerde barrières tussen de stadsdelen, door bijvoorbeeld het vestigen van de stadsdeelkantoren bij deze barrières. Met meerkernigheid verschuift de aandacht dieper de naoorlogse wijken in. Dat is mooi, maar voor wie worden de kernen straks? Zijn er voldoende woningen voor de sociale en middenhuur? De betaalbaarheid komt onder druk te staan. En wat gebeurt er buiten de kernen? Concept Nota van Beantwoording Zienswijzen

25

Verhouding kernen-binnenstad, nieuwe rol binnenstad Nu de stad mikt op 250.000 nieuwe inwoners in 2050 wordt het lastig de stad nog langer als één compacte stad op te vatten. Het is dus begrijpelijk dat de stad kiest voor een meerkernige ontwikkeling. Maar dat betekent niet alleen de ontwikkeling van meer kernen, maar ook dat de binnenstad niet langer als het functionele centrum van heel Amsterdam wordt opgevat. De binnenstad is immers ook een woongebied. Zorg ervoor dat met spreiding het centrum niet verder wordt uitgehold. Een bepaald aanbod kan alleen bestaan bij vraag. Verspreiding van die vraag over verschillende centra holt mogelijk bepaald aanbod uit. Wees er door meer voorzieningen in de stadsdelen op alert dat bewoners niet geïsoleerd raken in het eigen stadsdeel, en het contact met het centrum kwijtraken aan toeristen. Besteed voldoende aandacht aan culturele evenementen, grote festivals en musea verdeeld over de stadsdelen, als een soort patent-musea, zodat de stadsdelen economisch sterk worden. Werkgelegenheid betekent gelijke groei en kansen voor bewoners. Stadsdelen Is het reëel dat het Buikslotermeerplein een nieuwe levendige stadskern wordt? Het plein ligt midden tussen woningen voor mensen met een krappe beurs. In Noord gaat in een aantal buurten de gentrificatie tegelijk wel erg hard.