Raadsbesluit 2021-328A Investeringsnota Lodewijk van Deysselbuurt
Tekst van het document
Hoewel er dus enkele maatschappelijke voorzieningen in de buurt te vinden zijn, is op dit moment het maatschappelijk vastgoed in de buurt ontoereikend om te voorzien in de maatschappelijke opgave, kort beschreven onder paragraaf 4.4 en uitgebreider omschreven in de Gebiedsanalyse en Toekomstperspectief Lodewijk van Deysselbuurt (2018). Culturele wijkvoorzieningen Sinds 2018 hebben theater Frascati en Cascoland hun intrek genomen in leegstaande winkelpanden in de Van Deysselstraat. Zij programmeren culturele
activiteiten voor de buurt. Bewoners kunnen ook in de Eendagszaak van Cascoland terecht om te proeven van het ondernemen en te ondervinden of het ondernemen toekomstperspectief biedt. Het blijvende karakter van deze culturele interventies zorgt voor draagvlak en betrokkenheid van bewoners bij de buurt. Hier is veel behoefte aan. Om deze energie niet verloren te laten gaan, is de wens dat toekomstige maatschappelijke voorzieningen in de Van Deysselbuurt waar mogelijk ook ruimte bieden aan culturele buurtactiviteiten. In de bibliotheek in De Honingraat is ook een Maakplaats gevestigd waar kinderen en jongeren kennis maken met klassieke en moderne ambachten. Dit aanbod komt tot stand in samenwerking met Waag Society. Veel kinderen en jongeren uit de Van Deysselbuurt maken gebruik van de Maakplaats. Kunst en cultuur in de openbare ruimte Net ten noorden van de Van Deysselbuurt is het Street Art Museum Amsterdam (SAMA) gevestigd met een workshopruimte. Deze organisatie heeft een grote collectie streetart op internationaal niveau. Ook in de Van Deysselbuurt is een aantal streetart-kunstwerken. Nieuwe werken komen vaak met inspraak van bewoners tot stand. Ook organiseert SAMA workshops en clinics voor jongeren uit onder andere de Van Deysselbuurt. Deze activiteiten vinden voornamelijk in de buitenlucht plaats.
In het nabije Eendrachtpark zet het stadsdeel zich in voor verfraaiing van het park met kunst in de openbare ruimte. Tevens is het Eendrachtspark een locatie waar kleine openluchtfestivals en andere activiteiten voor de buurt worden georganiseerd door culturele aanbieders.
Buurthuis aan de Lodewijk van Deysselstraat, Investeringsnota gezien vanuit de Van - Lodewijk Koetsveldstraat van Deysselbuurt
35
4.7 Ruimtelijke analyse Raamwerk De Lodewijk van Deysselbuurt ligt als woonbuurt in de luwte, maar maakt ook deel uit van de structuur van de stad. Dit betekent dat de hoofdstructuur in de buurt (de Burgemeester van Leeuwenlaan en de Lodewijk van Deysselstraat) goed aansluit op het grootstedelijke raamwerk (Burgemeester Röellstraat en de Slotermeerlaan). Maar zoals gebruikelijk in een tuinstadbuurt, lopen niet alle straten door; dit geldt bijvoorbeeld voor sommige woonstraten. Ondanks de goede aansluiting ontbreekt het in de buurt aan mogelijkheden voor ontmoeting en interactie (de combinatie wonen, voorzieningen en leven op straat). Langs de hoofdstraten en aanliggende straten liggen wel kansen voor ontmoeting en interactie. Met de Slotermeerlaan als bestaande verder te versterken stadsstraat en de vernieuwing van de Burgemeester Röellstraat als volwaardige stadslaan, kan de buurt aan de randen een andere oriëntatie en betekenis krijgen. Mede door de bouw van extra woningen kunnen hier nieuwe plekken voor ontmoeting en interactie ontstaan. Binnen de buurt fungeert de Lodewijk van Deysselstraat als verbindend element in de route tussen het Lambertus Zijlplein en Plein ’40 – ’45. Deze straat vormt een belangrijke ruggengraat van de buurt. De route fungeert als een kralensnoer, waaraan diverse kleinschalige voorzieningen zijn te vinden.
Alle woonstraten sluiten aan op deze straat. De Burgemeester van Leeuwenlaan staat haaks op de Lodewijk van Deysselstraat en fungeert met diverse voorzieningen als aanloopstraat richting het Confuciusplein, ten zuiden van de Burgemeester Röellstraat.
Ruimtelijke compositie De Lodewijk van Deysselbuurt is voornamelijk een groene woonbuurt, met een indeling die kenmerkend is voor een tuinstadbuurt. Het woongebied is opgedeeld in kleinere blokken die door straten van elkaar worden gescheiden. De tuinstedelijke afwisseling van bebouwing en groen geven de buurt een sterke eenheid. Er is geen sprake van één plek die ruimtelijk als ‘centrum’ van de buurt is vormgegeven. Hart van de buurt is in de praktijk de Van Deysselstraat. Door de afwisselende bouwhoogtes kent de buurt een ritmiek van hoog en laag. De noordzone bestaat uit open haken van middelhoogbouw en laagbouw rond grasvelden aan de Van Moerkerkenstraat. Deze haakverkaveling vormt de overgang met het Jan de Louterpark. In de middenzone is van oost naar west sprake van een herhaling van gestapelde bouw met een uniforme bouwhoogte. Er zijn veel gesloten plinten op de begane grond zonder woonfunctie en met blinde kopgevels. Hierdoor zijn straatprofielen eentonig met veel geparkeerde auto’s, smalle stoepen en beperkt gebruik van de openbare ruimte. Het tuinstadkarakter, zo sterk gewaardeerd in de middenstrook en noordstrook van de Van Deysselbuurt, wordt juist in de zuidstrook lager gewaardeerd door de stedenbouwkundige verkaveling van deze zone.
De zuidstrook kenmerkt zich, naast de karakteristieke woonwerkblokken (L-blokken), door veel parkeren in het zicht, kijkgroen zonder verblijfskwaliteit, speelplekken met weinig sociale controle en onaangename overgangen tussen de bouwblokken. De huidige bebouwing in de zuidstrook van de Van Deysselbuurt keert zich af van de Burgemeester Röellstraat. De achterzijden van de woningen met achtertuinen grenzen aan deze straat. De openbare ruimte, zoals in het AUP gedefinieerd,
36
voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. De gebruiks- en belevingswaarde is laag. De lange groenstroken hebben geen recreatieve functie en hebben nauwelijks wandelpaden. Diversiteit in het aanbod voor verschillende doelgroepen ontbreekt. De buurt heeft wel degelijk veel groen, volwassen bomen en vanuit bijna alle woningen ook zicht op het groen. Meer mensen zouden zich verbonden kunnen voelen met de groene ruimtes. Toegankelijkheid, sociale veiligheid en wonen op de begane grond zijn hiervoor van belang. Het ‘kijkgroen’ houdt veel zwerfvuil vast, onder andere door het type beplanting en te weinig sociale controle. De beplanting is niet de oorzaak van de rattenproblematiek in de buurt maar biedt wel ongewenste nestel- en schuilplaatsen. De diversiteit aan erfafscheidingen zorgt daarbij plaatselijk voor een rommelig straatbeeld. In de woonstraten in het middengebied ontbreken stoepen, bewoners stappen rechtstreeks vanuit hun woning op de straat. De zitplekken aan de rand van de buurt worden veel gebruikt als hangplekken, waar geregeld overlast wordt gemeld. Een grote aanpak van de openbare ruimte is urgent om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid te vergroten. Verkeer en parkeren De woonstraten zijn oorspronkelijk ingericht als overrijdbare paden en niet als parkeerstraten, omdat de auto in de jaren vijftig nog geen dominante rol in het straatbeeld had.
Inmiddels staan in de straten wel overal geparkeerde auto’s, maar zichtbaar is dat dat eigenlijk niet past in het huidige straatprofiel. De aanwezige parkeercapaciteit is redelijk over de buurt verdeeld, er is een parkeerregime in de vorm van een blauwe zone. De Lodewijk van Deysselstraat maakt onderdeel uit van een fietsroute tussen Geuzenveld en Slotermeer. Tegelijkertijd rijdt er veel autoverkeer
doorheen, zeker voor een buurtstraat. Bepaalde voorzieningen in de buurt trekken veel verkeer en geparkeerde auto’s van buiten de buurt aan. Omdat er veelal ook te hard wordt gereden, zorgt dit voor verkeersonveilige situaties. Vrijliggende en doorgaande fietspaden zijn te vinden langs de Slotermeerlaan en de Burgemeester Röellstraat, evenals in de parkzone aan de noordzijde, het Jan de Louterpark.
Jacob v an Mae
rlantstr aat
Van Mo e
Du Perr onstraa t
rkerken
eester R
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
Hugo Verriest h
of
Maurits Sabbeh of
at hofstr a us Nij Martin
eerlaa n
chthof
Burgem
Adèle O pzoome rstraat
rikstraa t
veldstra at Van Koe ts Albrech t Rodenb ra
Burgem
kehof
Sloterm
Melis Sto
Justus v an Mau
ekehof
wenlaa n
Henric van Veld
eester v an Leeu
elstraat
rtstraat
of
van Dey ss
Coornh e
Lodewij k
Cathari na Boudew ijnsh
straat
öellstra
at
37
Lodewijk van Deysselstraat ■ Dé identiteitsdrager van de buurt en met veel reuring ■ Belangrijkste langzaamverkeersroute ■ Belangrijke ontsluitingsroute voor de auto ■ Bomenstructuur is belangrijk voor deze straat, bomen dragen bij aan het groene karakter van de buurt ■ Doorzichten naar groene zones tussen de blokken en bomengroepen markeren entrees naar het middengebied ■ Karakteristieke bebouwing aan deze straat, de kleine L-blokken, met woon/werk ruimtes. ■ Blinde kopgevels van de stroken in de middenstrook
11
5
2
5,3
1,8
2,6
9
4
18,8
Lodewijk van Deysselstraat - huidig straatprofiel
Burgemeester van Leeuwenlaan ■ Belangrijke groene dwarsverbinding door de buurt. ■ Beeldbepalende bomenstructuur ■ Op aantal plekken bevinden zich commerciële ruimtes en horeca functies in de plint van de bebouwing. ■ Breed profiel, met veel verharding ■ Auto’s staan haaks geparkeerd, waardoor auto’s dominant aanwezig zijn in het straatbeeld ■ Voortuinen aan één zijde van de straat behoren tot de portiekwoningen op de verdiepingen, hebben daardoor geen eigenaarschap en worden niet verzorgd Burgemeester van Leeuwenlaan - huidig straatprofiel
38
Van Moerkerkenstraat ■ Straatprofiel oogt eentonig en leeg ■ Dichte garageboxen met breed anoniem trottoir ■ Aan noordzijde bevinden zich groene velden met grote bomen ■ Blinde kopgevels aan beide zijden van de Van Moerkerkenstraat ■ Bebouwing heeft geen relatie met de straat ■ Veel afwisseling met asymetrisch groen profiel
6,5
8,4
4,5
2
1,9
33,8
Van Moerkerkenstraat - huidig straatprofiel
Middenstrook ■ Veel repeterende bebouwingstroken met ‘kijkgroen’ hiertussen ■ Geen ogen op de straat; op begane grond, aan de voorzijde, bevinden zich bergingen met blinde gevels ■ Aan de achterkant bevinden zich de tuinen zonder toegang naar het openbaar groen in de vorm van hoge schuttingen, bovendien grenzen de tuinen niet aan verblijfsvertrekken van de woningen ■ Profiel oogt anoniem en heeft geen relatie met de straat en de bebouwing ■ Auto is dominant aanwezig en vormt een barrière voor het gebruik van de openbare ruimte ■ Smal trottoir of soms helemaal geen trottoir ■ Profiel is heel gebruiksonvriendelijk, onveilig voor voetgangers, fietsers en kinderen ■ Het groen is niet goed toegankelijk en niet uitnodigend, waardoor het onduidelijk is of het wel gebruikersgroen is 15
16,1
1,1
1,1 5,7
1 10,7
3,9
14,4
5,4
3,6
10,2
4
15,6
27,3
1,2 5,7
10,7
3,9
27,4
15,1
29,7
werknummer
16,1 opdrachtgever
11 3
werk
stadium Middenstrook - huidig straatprofiel onderwerp tekening
schaal
formaat
5 3,9
3
10,6
5
14,9
3,9
3,5
14
getekend
11,8
3,8
3
10,7
5
14 datum
22,4
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
23,6 gewijzigd
tekeningnummer
S-034
39
Huidige situatie Lodewijk van Deysselbuurt
S
W
STERKE PUNTEN •
•
• •
• •
de F en L blokken zijn karakteristiek en monumentwaardig gunstige ligging in Nieuw West (dichtbij winkelcentrum Plein 40-45, Sloterpark, Sloterplas en veel sportverenigingen) erfgoedwaarde (AUP) aaneenschakeling van (groene) openbare ruimtes veel groen en bomen aanwezig goed openbaar vervoer
O
ZWAKKE PUNTEN • • •
• •
•
• • • •
blinde gevels op begane grond auto dominant in het straatbeeld onveilig voor langzaam verkeer mede door smal trottoir eenzijdige typologieën en ééntonig groen niet toegankelijk, niet uitnodigend en lage gebruikswaarde laag eigenaarschap van bewoners van de buitenruimte matig lopende BOG (bedrijfs onroerend goed) slechte verlichting in de openbare ruimte achterkant woningen aan de Burgemeester Röellstraat slechte kwaliteit van de bestaande woningen
BEDREIGINGEN
KANSEN • •
•
• • • • •
•
•
• •
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
T
F en L blokken als identiteitsdrager en verankeren van erfgoedwaarde nieuwe school aan de Van Deysselstraat voor kinderen van gezinnen in de buurt nieuwe woningtypologieën voor bewoners en nieuwe doelgroepen langzaam verkeer transformatie en verbetering van de woningvoorraad groen toegankelijker maken en gebruikswaarde verhogen verdichting door bouw van nieuwe woningen
• •
•
grote parkeervraag op maaiveld niveau voldoende vernieuwing is noodzakelijk voor daadwerkelijke verbetering van de wijk wijk aantrekkelijk genoeg maken voor nieuwe doelgroepen
buurtfuncties passend stimuleren waardoor een meer levendig straatbeeld en gebruik van de buurt kan ontstaan verbondenheid met buurt vergroten door inrichting openbare ruimte en toevogen maatschappelijke functies Meer ruimte bieden voor eigenaarschap van openbare ruimte en collectief groen De buurt een gezicht geven aan de Roellstraat Roellstraat als volwaardige stadslaan
41
Groene rand - langs het water bij het Eendrachtspark
Groen plantsoen - met volwassen bomen nabij de monumentale ‘Verfdoos’
Speelplekken in het groen - in de middenstrook met veel groen en volwassen bomen
Parkeerhoven zuidstrook - verharding en geparkeerde auto’s domineren de openbare ruimte in de zuidstrook
42
Adele Opzoomerstraat - geen trottoir, onveilige route voor voetvangers
Jan van Beersstraat - smal trottoir, veel parkeren en geen doorgang naar het groen
Van Moerkerkenstraat - mooi vormgegeven garages, maar anonieme plekken, geen ogen op straat
Burgemeester van Leeuwenlaan - haaks parkeren, brede rijbaan zorgt voor een verhard karakter
door blinde kopgevels en geen voordeuren aan de straat
en niet het beeld van de beoogde bomenlaan
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
43
5 Toekomstperspectief
44
Impressie van een mogelijk ontwerp voor de middenstrook Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
45
5. Toekomstperspectief De ambitie van bewoners, gemeente en Rochdale is dat de Lodewijk van Deysselbuurt zich ontwikkelt tot een sterke, sociale en ondernemende buurt, waar mensen graag wonen, werken en verblijven. Jong en oud, huidige en nieuwe bewoners, voelen zich hier thuis en leven samen in harmonie. Zij zijn trots op hun buurt en beoordelen deze met een ruime voldoende. Er is een goede mix, naast kwetsbare huishoudens weten ook minder kwetsbare huishoudens de buurt blijvend te vinden. Daarbij past ook een grotere variatie in woningtypen, sectoren (sociaal, midden, huur, koop), grootte en locatie. De Lodewijk van Deysselstraat vormt een schakel tussen de ‘luwe groene stadsbuurt’ in het noorden en het meer stedelijke woonmilieu langs de heringerichte Burgemeester Röellstraat. De maatschappelijke en commerciële voorzieningen binnen de buurt zijn kleinschalig, afgestemd op de behoefte, geven weinig overlast en dragen bij aan een prettige buurtbeleving. De toegenomen draagkracht van de bewoners zorgt voor een krachtige buurteconomie. Bedrijfs- en winkelruimten zijn logisch geclusterd. Er zijn goede en ruime plekken voor sport en spelen.
Er ontstaat hierdoor een hoogwaardige groene openbare ruimte en waardevolle, goed bruikbare, collectieve groene ruimtes tussen de blokken. De samenhang van de buurt wordt hierdoor versterkt. Verbonden aan dit toekomstperspectief zijn de speerpunten voor de fysieke en fysiek sociale vernieuwing:
5.1 Uitgangspunten voor het vernieuwingsplan
■ Met de gewenste levensduurverlenging van vijftig jaar is nieuwbouw qua stichtingskosten financieel aantrekkelijker; ■ Daarnaast heeft nieuwbouw duidelijke voordelen ten opzichte van renovatie. Rochdale kan met nieuwbouw: – woningen realiseren die duurzamer zijn; – woningen realiseren die beter geschikt zijn voor de gewenste doelgroepen, zoals grote woningen voor gezinnen, woningen met lift voor ouderen en jongerenwoningen; – woningen realiseren die veel aantrekkelijker zijn (gebruiksruimten optimaler, goede buitenruimte, bergingen etc); – Woningen realiseren die in het onderhoud eenvoudiger en goedkoper zijn te beheren;
Het stedenbouwkundig plan sluit zo veel mogelijk aan op de stedenbouwkundige en landschappelijke uitgangspunten van het AUP. Licht, lucht en mooie groene ruimtes. De buurt wordt verdicht in de zuidzone en hoogwaardig gerenoveerd, in m.n. de noordzone en middenzone. Ruimtelijk worden de voor de buurt essentiële groene noord-zuidverbindingen tussen de noord-, middenen zuidzone aangepast aan de opgaves van deze tijd. De open groene verbindingen blijven een belangrijke kwaliteit, maar krijgen een andere vorm en gebruik.
46
■ Verbetering van bestaande woningen (door renovatie en sloop-nieuwbouw) en bouw van extra woningen; ■ Lodewijk van Deysselstraat als hart van de buurt: door de ruimtelijke structuur te versterken en monumentwaardige bebouwing te behouden; ■ Ruimte bieden aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen die positief bijdragen aan de leefbaarheid van de buurt en kansen creëren voor buurbewoners; ■ Nieuwe invulling geven aan de buitenruimte en groenstructuur. Een substantieel aantal van de niet-monumentwaardige complexen in de Lodewijk van Deysselbuurt wordt vervangen door nieuwbouw. Voor woningeigenaar Rochdale spelen hierbij de volgende afwegingen:
■ De voor sloop aangewezen blokken hebben geen monumentale status waardoor de extra investeringen in renovatie ten opzichte van nieuwbouw maatschappelijk niet te verantwoorden zijn; ■ Daar waar er gesloopt wordt, kunnen extra woningen gebouwd worden. Daarmee ontstaan er kansen om de grote woningnood die in Amsterdam aanwezig is te verlichten; ■ Veel van de bewoners hebben in de aanloop naar de planvorming aangeven een voorkeur te hebben voor een nieuwe (en niet een gerenoveerde) woning; ■ Het Sociaal Plan voor de bewoners, benodigd om tot daadwerkelijke sloop over te kunnen gaan, wordt gemaakt conform de Kaderafspraken met de bewoners.
Huidige situatie
Opeenvolging van buitenruimte in huidige situatie.
Toekomstige situatie
Opeenvolging van kwalitatief hoogwaardige buitenruimte in toekomstige situatie in de geest van het AUP.
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
47
4 2
3 5 1
9
6
7
8
48
10
wonen buurtfuncties buurtfuncties buurtfuncties buurtfuncties buurt/ wijkfuncties op begane stedelijke stedelijke functies functies stedelijke functies wonen grond, daarboven gemeenschappelijke gemeenschappelijke entree entree gemeenschappelijke entree gemeenschappelijke entree school school school school groen groen omgeving groen omgeving omgeving
groen omgeving openbare openbare plantsoenen openbare plantsoenen plantsoenen openbare plantsoenen collectief groen groen collectief collectief groen collectief groen privétuinen privétuinen privétuinen privétuinen collectief collectief dek collectief dek dek collectief dek speelplekken speelplekken speelplekken speelplekken
stadslaan Burg. Röellstraat stadslaan Burg. Röellstraat
bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
1.
De Van Deysselstraat nadrukkelijk vormgeven 46 als centrale buurtstraat, waarbij zo veel mogelijk 46 46 L-blokken aan de Van Deysselstraat worden gevuld met buurtfuncties en werkruimtes. van van Moer 2. Renovatie van de F-blokken in de middenzone, van Moer Moer nieuwe voetgangersbrug van Moer waarbij wonen op begane grond wordt gerealiseerd, nieuwe nieuwe voetgangersbrug voetgangersbrug nieuwe voetgangersbrug de kopgevels open worden gemaakt en de portieken voetga direct toegang krijgen tot de collectieve tuin. nieuwe nieuwe voetga nieuwe 3. Huidige G en I-blokken in de middenzone vervangen voetga door nieuwbouw met wonen op de begane grond en entrees voor de bovenliggende woningen aan de Van Deysselstraat. 4. Huidige garages aan de Van Moerkerkenstraat speelplekken worden vervangen door nieuwbouw van speelplekken speelplekken speelplekken grondgebonden woningen. 5. Huidige tussenstraten in de middenzone met Lodewijk van Deysselstraat Lodewijk van Deysselstraat Lodewijk vanstraten Deysselstraat stadslaan Burg. Röellstraat parkeren worden vervangen door om en om stadslaan Burg. Röellstraat Lodewijk van Deysselstraat schoolplein stadslaan Burg. Röellstraat schoolplein schoolplein Stadslaan met parkeren en collectieve hoven. stadslaan Burg. Röellstraat schoolplein buurtfuncties buurtfuncties Burgemeester Röellstraat 6.
Huidige bebouwing van de zuidzone vervangen buurtfuncties buurtfuncties door nieuwbouw met mix van gezinswoningen en bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan nieuwe voetgangersbrug school Bomenlaan appartementen direct gekoppeld aan de Röellstraat. nieuwe voetgangersbrug school bomenlaan Burg. van Leeuwenlaan school nieuwe voetgangersbrug Burgemeester van Leeuwenlaan 7. De bouw van een nieuwe basisschool in de zuidzone school aan de Van Deysselstraat. Buurtstraat 8. De Röellstraat omvormen van een functionele buurtstraat Lodewijk van buurtstraat buurtstraat Lodewijk Lodewijk van Lodewijk vanvan Deysselstraat verbindingsweg naar een aantrekkelijke stadslaan buurtstraat Lodewijk van Deysselstraat Deysselstraat met voordeuren aan de straat Deysselstraat overige straten Deysselstraat overige straten Overige 9. Herprofilering Burgemeester van Leeuwenlaan als overige straten straten overige straten stedelijke functiesnaar weelderige bomenlaan; van haaks parkeren stedelijke stedelijke functies functies nieuwe langzaam vernieuwe langzaam verNieuwe langzaam verkeersverbindingen langsparkeren.
Burgemeester Röellstraat nieuwe langzaam verstedelijke functies Burgemeester Röellstraat Burgemeester Röellstraat tramhalte nieuwe langzaam verkeersverbindingen programma concentreren aan tramhalte keersverbindingen Burgemeester Röellstraat 10. Commercieeltramhalte keersverbindingen tramhalte Slotermeerlaan, aangevuld met kleinschalige keersverbindingen speelplekken eenheden aan de Burgemeester Röellstraat en speelplekken Burgemeester van Leeuwenlaan.
5. 5. 5.
Burgemeester Burgemeester Burgemeester Burgemeester van van van van Leeuwenlaan Leeuwenlaan Leeuwenlaan Leeuwenlaan
wonen wonen wonen
Belangrijkste ingrepen:
1. 1. 1.
5. 5. 5.
3. 3. 3.
6. 6. 6.
10. 10. 10.
5. 5.
7. 7. 7.
6. 6.
schoolplein schoolplein
school school
10. 10.
Burgemeester Burgemeester Burgemeester van van van Leeuwenlaan Leeuwenlaan Leeuwenlaan
Lodewijk van Deysselbuurt, Amsterdam Rijnboutt Lodewijk Lodewijk van van Deysselbuurt, Deysselbuurt, Amsterdam Amsterdam Rijnboutt Rijnboutt
nieuwe voetg nieuwe nieuwe voetg voetg nieuwe voetg
wonen wonen wonen wonen buurtfuncties buurtfuncties buurtfuncties buurtfuncties stedelijke functies functies stedelijke stedelijke functies stedelijke functies entree gemeenschappelijke gemeenschappelijke gemeenschappelijke entree entree gemeenschappelijke entree school school school school groen omgeving groen groen omgeving omgeving groen omgeving openbare plantsoenen openbare openbare plantsoenen plantsoenen openbaregroen plantsoenen collectief collectief groen groen collectief collectief groen privétuinen privétuinen privétuinen privétuinen collectief dek collectief collectief dek dek collectief dek speelplekken speelplekken speelplekken speelplekken
5. 5.
5. 5. 5.
5. 5.
4. 4. 4.
8. 8. van Moer 8. van van Moer Moer
1. 1.
7. 7. 7.
9. 9. 9.
4. 4.
3. 3.
Lodewijk van Deysselstraat Lodewijk van Deysselstraat
8. 8.
buurtfuncties buurtfuncties 49
5.2 Woningen Het realiseren van het toekomstperspectief voor de Van Deysselbuurt vergt een relatief lange periode. De herhuisvestingsopgave bepaalt het tempo van vernieuwing. In de buurt is geen extra grond beschikbaar die kan worden bebouwd vóór er gestart wordt met sloop. In een periode van circa 10 jaar worden ongeveer 500 woningen gesloopt, meer dan 650 woningen gerenoveerd en circa 1200 woningen gebouwd. De heprofilering van de Burgemeester Röellstraat is noodzakelijk om op de vrijkomende grond na de sloop van de aangrenzende woningen een substantieel deel van de nieuwe extra woningen te kunnen bouwen. Woningsegmenten Om de huidige bewoners goed te bedienen en een gevarieerdere buurt te realiseren, is het streven om het aandeel sociale huur in de gehele Lodewijk van Deysselbuurt van bijna 90 procent te verlagen naar maximaal 60 procent. Dit met behoud van het aantal sociale huurwoningen én het aantal sociale gezinswoningen (peildatum 1 januari 2019 conform de Principenota Geuzenveld Slotermeer, 2019). Samen met de onderverdeling van circa 20 procent middensegment en 20 procent vrije sector over de gehele buurt benaderen we het advies voor de woningbouwprogrammering voor Slotermeer-Geuzenveld (Directie Wonen, 2020) waarbij voorgesteld wordt: 55 procent sociaal, 30 procent middenhuur en 15 procent koop.
Om die verdeling te bereiken, worden er door Rochdale aan het huidig woningbestand circa 600 woningen toegevoegd van een gemiddelde woninggrootte van ca 60 m2 gebruiksoppervlak, waarbij de oppervlaktes per woning variëren van 35 m2 tot 100 m2. Bij realisatie van het voorgestelde programma is het eindbeeld voor de sociale huurwoningen groter dan 70 m2 in aantal 380 woningen (nu 219). De verdeling van de verschillende
50
woningsegmenten vindt plaats over de gehele buurt. De vrije sector- en middensegmentwoningen worden niet alleen in de zuidzone gerealiseerd, maar ook in de nieuwbouw in de middenzone en op termijn bij transformatie na ingrijpende renovatie. Een substantieel deel van de nieuwbouw in de zuidzone wordt bestemd voor sociale huur. Even belangrijk als het kunnen aanbieden van een betaalbare sociale huurwoning, vinden wij het kunnen aanbieden van middeldure (huur en koop)en vrijesectorwoningen om ervoor te zorgen dat (kinderen van) bewoners die het financieel beter krijgen de buurt niet definitief hoeven te verlaten omdat er voor hen geen passend aanbod is na de vernieuwing. Met het voorgestelde woonprogramma (zie tabel) doen we de afspraken uit de Verbeteraanpak Röellbuurten (2020) gestand met een breed palet aan woningtypen, woninggroottes en doelgroepen: van starters, kleine en grote huishoudens, waaronder (grote) gezinnen, tot senioren, alsook minimaal één woongroep, wooncoöperatie of andere geclusterde woonvorm. Woningtypen Met het bijbouwen van ca. 600 woningen en het daarbij moderniseren van de woningvoorraad levert de corporatie een bijdrage aan het verkleinen van de huisvestingsproblematiek.
Modernisering betekent dat de woningen beter dan de huidige woningen aansluiten bij wat de bewoners nodig hebben: Zoals ruime eengezinswoningen, vaak met een tuin, of ouderenwoningen die gelijkvloers zijn en toegankelijk met een lift. In het woonprogramma zijn ook circa 120 kleinere woningen opgenomen. Om jongeren een extra kans te geven zal Rochdale een belangrijk deel van deze woningen labelen voor het jongerencontract. Daarnaast verkent Rochdale samen met partners de mogelijkheden om thuiswonende jongeren in de buurt te huisvesten, zodat grote gezinnen kleiner kunnen worden en het probleem van te krappe huisvesting kleiner wordt. Ook wordt een cluster van woningen gereserveerd om
groepswonen mogelijk te maken. Dit zou een plek kunnen worden waar wonen en zorg gecombineerd wordt en die kwetsbare huurders helpt bij het zelfstandig wonen. Rochdale betrekt bewoners bij de uitwerking van de verschillende woonvormen. In de gehele koopsector (zowel middeldure- als vrije sector) wordt woningdelen niet toegestaan en geldt een verhuurverbod, om te voorkomen dat de woningen gekocht worden voor de verhuur. De corporatie zorgt er zo nodig voor dat dit in contracten met derde partijen (commerciële ontwikkelaars) is geborgd door dit op te nemen in de splitsingsakte. De gemeente zet hiervoor beschikbare regelgeving in, zoals de erfpachtovereenkomst. Sociaal Plan Bewoners van wie het huurcontract niet wordt ontbonden behouden te allen tijde terugkeerrecht naar hun eigen – gerenoveerde – woning. Bewoners van te slopen woningen worden begeleid bij het zoeken naar een passende woning (bij gezinssamenstelling en –inkomen), als zij dat wensen in de buurt, indien op dat moment beschikbaar. Dit kan ook een passende vrijgekomen gerenoveerde woning zijn (niet iedereen wil terugkeren naar de eigen woning). Om het passend aanbod voor bewoners in de buurt zo groot mogelijk te maken wordt het grootste deel van de 700 nieuwbouw sociale huurwoningen in de eerste fasen gebouwd.
Aan bewoners die in eerste instantie de buurt uit moeten verhuizen omdat er voor hen op het moment van herhuisvesting geen passend aanbod beschikbaar is, wordt terugkeermogelijkheid op een later moment aangeboden, namelijk bij oplevering van de nieuwbouw in de buurt. Dit speelt met name in de eerste fase van de vernieuwing omdat er eerst moet worden gesloopt voordat er kan worden gebouwd. Bewoners kunnen dat bij de opstelling van de sociaal plannen aangeven als zij hier interesse in hebben. De corporatie zal daarvoor haar zogenoemde vrije ruimte (‘5% regeling’) benutten. De
5% eigen ruimte is een gezamenlijke afspraak voor de corporaties: dus als een corporatie minder gebruikt, heeft een andere corporatie meer ruimte. Afgezien van deze projectspecifieke inzet op terugkeermogelijkheid naar de eigen buurt voorzien de Amsterdamse Kaderafspraken (Handboek Vernieuwing & Verbetering, 2020) in de inspanningsverplichting om te helpen bij het vinden van een woning zo dicht mogelijk bij de oude woning. Uitgangspunt is een passend aanbod voor elk huishouden. Speciale doelgroepen Vanuit het programma Huisvesting Kwetsbare Groepen huisvest Amsterdam in alle buurten kwetsbare groepen. In de Van Deysselbuurt is de groep kwetsbare huishoudens ruim oververtegenwoordigd in vergelijking met andere buurten. Daarom is in de Verbeteraanpak Röellbuurten (2020) afgesproken het aandeel kwetsbare huishoudens meer in lijn te brengen met het Amsterdamse gemiddelde. De geplande voorziening voor tijdelijke gezinsopvang kan aan beide doelen tegemoet komen: huisvesting kwetsbare huishoudens en betekenis hebben voor de buurt zelf. De doelgroep van dit onderdeel van het programma huisvesting kwetsbare groepen bevindt zich ook in de Van Deysselbuurt en omgeving. In Amsterdam is op het moment een dringende behoefte aan rolstoelwoningen, ook in de Van Deysselbuurt . Met name gezinnen die zoeken naar een rolstoelgeschikte woningen (4- of 5-kamerwoningen) hebben het moeilijk.
En voor hen is het vaak van groot belang in de buurt te blijven wonen. Het toevoegen van woningen met lift en het toevoegen van woningen met eigen entree op maaiveldniveau bieden kans om ook een aantal rolstoelgeschikte woningen te realiseren. Onder de jongeren, starters en gezinnen bevinden zich specifieke doelgroepen die de gemeente graag extra in zijn woonruimtevraag faciliteert: leraren en Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
verpleegkundigen. Ook voor de Van Deysselbuurt is het heel goed voorstelbaar dat deze groep in zijn woonruimtevraag kan worden voorzien. Deze groep vraagt echter niet één bijzonder woningtype. De grootste groep zoekt in de sociale huur en het middensegment. Het aan deze beroepsgroepen toewijzen van woningen vraagt een specifieke inzet van gemeente en woningcorporatie.
Woonsegmenten
De gemeente en Rochdale zetten in op het toevoegen van andere woonvormen die bijdragen aan een gevarieerde en sterkere buurt. Dit kunnen één of meerdere collectieven van circa 25 huishoudens met een actieve betrokkenheid bij de buurt zijn. Bijvoorbeeld een woongroep die samen met de buurt een binnentuin of moestuin beheert of een woongroep die participatie en activiteiten stimuleert en faciliteert. De huidige schoollocatie aan de Van Moerkerkenstraat wordt gereserveerd voor een dergelijke wooncoöperatie. Programma Rochdale Lodewijk van Deysselbuurt
sociale huurwoningen sociale huurwoningen
middensegment woningen middensegment woningen koopwoningen koopwoningen
geen woningbouw Rochdale/gemeente
geen woningbouw Rochdale/gemeente
Nieuwbouw
Renova�e
Sociaal Alleenstaand 1-2 persoonshuishoudens Ouderen Gezin klein SH Gezin groot Rolstoelwoningen
Gemiddeld gbo 35 50 (45 - 55) 60 (55 - 65) 70 (65 - 75) 83 (75 - 99) 85
Aantal kamers 1 tot 2 2 3 3 4 tot 5 3
Bandbreedte aantal woningen 100-140 150-180 110-151 100-140 160-180 10-28
Bandbreedte aantal woningen
Midden huur 1-2 persoonshuishoudens Gezin MH
60 80
2 tot 3 3 tot 4
30-60 25-40
120-180 100-150
2 tot 3 2 tot 3 3 tot 4 4 tot 6
75 55-95 100-150 25-100
Koop Koop middelduur (max € 306.000) 60 (50 - 70) Koop middelgroot 60 (50 - 70) Koop groot 85 (70 - 100) Koop extra groot 110 (100 - 140) TOTAAL (GEMIDDELD)
1091
80-120 10-40 100-140 80-120 0-10
10-40
samenva�ng Segment totaal sociaal totaal middelduu totaal duur
665
51
5.3 Lodewijk van Deysselstraat Centraal in de buurt is én blijft de Lodewijk van Deysselstraat de belangrijkste straat voor bewoners. Door de kenmerkende en monumentwaardige bebouwing grotendeels te behouden, vertelt deze straat ook in de toekomst het verhaal van de buurt. Dat neemt niet weg dat de Lodewijk van Deysselstraat versterkt moet worden. In ruimtelijke zin worden de te handhaven bouwblokken gerenoveerd en krijgen ze voordeuren aan de straat. In programmatische zin kan de straat allerlei buurtgerelateerde functies faciliteren, zoals een buurthuis en buurtgeoriënteerde (ondergeschikte) horeca waar onder andere ondernemers uit de buurt een plek kunnen vinden. Ook de komst van een nieuwe school zorgt ervoor dat de Lodewijk van Deysselstraat zich kan ontwikkelen tot een echte buurtstraat en hart van de buurt.
Bij de ontwikkeling van de Van Deysselstraat speelt een vijftal belangrijke aspecten mee:
52
Lambertus Zijlplein
Plein ‘40-45’ Slotermeerlaan
Burg. van Leeuwenlaan
De Lodewijk van Deysselstraat is en blijft een belangrijke fiets- en voetgangersverbinding van de buurt. De route loopt door verschillende buurten naar het centrum van het Lambertus Zijlplein en sluit aan op Plein ‘40-’45;
hoofdgroenstructuur
1.
richting centrum
Van Deysselstraat Bakemabuurt
Lodewijk van Deysselbuurt
Dichtersbuurt
Couperusbuurt
Burgemeester Röellstraat
Confuciusplein
Filosofenbuurt
1. Belangrijke langzaamverkeersverbinding
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
53
Lodewijk vanLodewijk Deysselbuurt, van Deysselbuurt, Amsterdam Amsterdam Rijnboutt Rijnboutt
2.
3.
De blokken die aan de Lodewijk van Deysselstraat liggen ontlenen hun identiteit aan de monumentwaardige bebouwing. Door de centrale ligging in de buurt blijft deze bebouwing belangrijk, ondanks de nieuwe oriëntatie van de buurt aan 2. De woonvelden die aan de Lodewijk van Deysde Burgemeester Röellstraat. De bestaande en selstraat ontlenen aan de van Deys2. De woonvelden 2. liggen De woonvelden die aan dehun Lodewijk dieidentiteit aan devan Lodewijk Deysde nieuwe bebouwing krijgen nieuwe functies monumentwaardige bebouwing. Door de centrale selstraat liggen selstraat ontlenen liggen hun ontlenen identiteit hun aan identiteit de aan de op de begane grond en versterken hiermee de in de ligging buurt wordt de importantie monumentwaardige monumentwaardige bebouwing. bebouwing. Door de behouden, centrale Door de centrale belevingswaarde van de Lodewijk van Deysselstraat; ondanksinde nieuwe oriëntatie van dede buurt aan de behouden, ligging de ligging buurtin wordt de buurt de importantie wordt importantie behouden, Vanuit de straat zijn er doorzichten naar het groen indeondanks Burgemeester Röellstraat. De monumentwaardige ondanks nieuwe oriëntatie de nieuwe van oriëntatie de buurt van aan dede buurt aan de de nieuwe bebouwing met haar oriëntatie de buurt. Het groen krijgt een duidelijkereen invulling: Burgemeester Burgemeester Röellstraat.Röellstraat.
De monumentwaardige De monumentwaardige actieve plinten enbebouwing versterken hiermee kijkgroen met boomgroepen, speelplekkenkrijgen denieuwe eninde en bebouwing de nieuwe met haar oriëntatie met haarde oriëntatie belevingswaarde van de Lodewijk van Deysselkrijgen actieve krijgen plinten actieve en versterken plinten en versterken hiermee dehiermee de groene plantsoenen, collectieve – en privétuinen. straat. belevingswaarde belevingswaarde van de Lodewijk van devan Lodewijk Deysselvan DeysselDe bomen geven de straat het karakter van een 2. Identiteit van de woonvelden 3. Groenstructuur; vanuit de straat zijn doorzichten straat. straat. bomenlaan; naar het Het groen beter gedefizijn nieerd 3. Groenstructuur; 3. groen. Groenstructuur; vanuit de wordt straat vanuitzijn de doorzichten straat doorzichten en bestemd: kijkgroen metwordt boomgroepen, speelnaar het groen. naar Het het groen. groen Het groen beterwordt gedefi beter nieerd gedefinieerd plekken in de groene plantsoenen en spelen op en bestemd: enkijkgroen bestemd: met kijkgroen boomgroepen, met boomgroepen, speelspeelautovrijeinpleintjes en zowel collectieve als privéplekken de plekken groene in plantsoenen de groene plantsoenen en spelen op en spelen op tuinen met mee-ontworpen De als privéautovrije pleintjes autovrije enpleintjes zowel erfafscheidingen.
collectieve en zowel collectieve als privébomenstructuur langs de straat geeft de straat tuinen met tuinen mee-ontworpen met mee-ontworpen erfafscheidingen. erfafscheidingen. Dehet De karakter van eenlangs bomenlaan. bomenstructuur bomenstructuur de straat langsgeeft de straat de straat geefthet de straat het karakter van karakter een bomenlaan. van een bomenlaan.
A A
C CA
B B
collectief groen collectief groen collectief groen kijkgroen kijkgroen speelplek
bomenstructuur bomenstructuur
54
woonveld monumentwaardige woonveld woonveld bebouwing monumentwaardige monumentwaardige
2. Ide 2. Ide
bebouwing bebouwing
C
D
3. Groenstructuur
kijkgroen
speelplek speelplek bomenstructuur
Burg. Röellstraat Burg. Röell
B D D
3. Groengebruik
Burg. Röellstraat
groenstructuur bomenstructuur groenstructuur groenstructuur zichtlijnen bomenstructuur bomenstructuur zichtlijnen zichtlijnen
3. Groengebruik 3. Groengebruik 3. Groengebruik
3. G 3. G
4.
5.
Er zijn fysieke dwarsverbindingen en visuele verbindingen vanuit de middenstrook én vanuit de zuidstrook naar de Lodewijk van Deysselstraat, dit Er zijn fysieke 4. Erdwarsverbindingen zijn fysieke dwarsverbindingen en ruimtelijkeen ruimtelijke creëert een duidelijke 4. structuur voor voetgangers en 4. Er zijn fysieke dwarsverbindingen en ruimtelijke zichtrelaties vanuit zichtrelaties de middenstrook vanuit de middenstrook én vanuit de én vanuit de fietsers; zichtrelaties vanuit de middenstrook én vanuit de zuidstrook naar zuidstrook de Lodewijk naar van de Lodewijk Deysselstraat, van Deysselstraat, dit dit In de koppen van de bebouwing in de middenstrook zuidstrook naar de Lodewijk van Deysselstraat, dit creëert een duidelijke creëert een structuur duidelijke voor structuur voetgangers voor voetgangers komen woningen en entrees; de L-blokken worden duidelijke voor voetgangers en een figetransformeerd etsers. en fistructuur etsers. gerenoveerd en waar creëert mogelijk en en fi etsers. 5. Naast het 5. groen Naast en het de verbinding groen en de door verbinding de buurtdoor de buurt krijgen buurtfuncties aan de straat. De supermarkt 5. Naast het groen en de verbinding door de buurt begeleidt de bestaande begeleidt de bouw bestaande en de nieuwbouw bouw en de nieuwbouw en de nieuwe school vormen de entrees tot de buurt.
begeleidt de bestaande bouw de nieuwbouw de straat, de koppen de straat, van deen de koppen bebouwing van deinbebouwing de in de de straat, de koppen van de bebouwing in dewonen en middenstrookmiddenstrook worden geactiveerd wordenmet geactiveerd met wonen en middenstrook worden geactiveerd metgerenoveerd wonen en en entrees en deentrees L-blokken en de worden L-blokken worden gerenoveerd en entrees en de L-blokken worden gerenoveerd en getransformeerd getransformeerd met buurtfuncties met buurtfuncties aan de straat.aan de straat. 4. Langzaamverkeersroutes getransformeerd met buurtfuncties aan deeigen straat. Deze buurtfuncties Deze buurtfuncties zijn eigen aan zijn de Lodewijk aan van de Lodewijk van Deze Deysselstraat buurtfunctiesDeysselstraat zijn eigen aan de Lodewijk vanname en bedienen met en bedienen name de met buurt, in de buurt, in Deysselstraat en bedienen met name buurt, in tegenstelling tegenstelling tot de grootschaligere tot dede grootschaligere commerciële commerciële tegenstelling tot de grootschaligere commerciële functies aan de functies Burg. aan Röellstraat. de Burg. Hiernaast Röellstraat. vormen Hiernaast vormen functies aan de Burg. Röellstraat. Hiernaast de supermarkt deen supermarkt de nieuween school de nieuwe de vormen entrees school totde entrees tot de supermarkt en de nieuwe school de entrees tot de buurt. buurt. de buurt.
hoofd langzaamverkeer hoofd langzaamverkeer ontsluiting ontsluiting4. Lan hoofddwars langzaamverkeer ontsluiting Langzaa verbinding dwars vanuit verbinding de middenstrook vanuit de 4. middenstro dwarsdwars verbinding vanuit de middenstrook verbinding dwars vanuit verbinding de zuidstrook vanuit de zuidstrook dwars verbinding vanuit de zuidstrook
school school
5. Bebouwing
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
entree naar de entree woningnaar de woning entreebijzondere naar de woning functie bijzondere in relatie functie in relatie bijzondere relatie tot defunctie straat intot de straat tot de straat
5. Functies
5. Bebouwing5. Bebouwing 5. Bebouwing
school
entree/trappenhuis entree/trappenhuis entree/trappenhuis buurtfuncties buurtfuncties buurtfuncties
55
5.4 Voorzieningen De ambities voor de Van Deysselbuurt ten aanzien van de leefbaarheid, maatschappelijke activering en het herinrichten van de fysieke omgeving heeft ook zijn uitwerking op het voorzieningenniveau in de buurt. Dit betekent dat er een herijking plaatsvindt van het huidige voorzieningenniveau (op kwantiteit en kwaliteit) De gemeentelijke referentienormen bepalen wat de theoretische behoefte is aan maatschappelijke voorzieningen voor de buurt en de directe omgeving op basis van de groei. Voor het in balans houden van het woningenbestand en het plaats bieden aan werkruimten hanteert de gemeente de richtlijn van toevoeging van 5 m2 bedrijvigheid per extra woning. Dit kan hoger of lager uitvallen, toegespitst op de specifieke kenmerken van een buurt. We gaan in de Van Deysselbuurt uit van circa 4000 m2 maatschappelijke voorzieningen (exclusief allesin-1-school) en circa 2000 m2 extra (kleinschalige) bedrijfsruimten als gevolg van de toename van het aantal inwoners. Bij de uitwerking van de plannen kijkt de gemeente ook naar de verwachtingen over afzetbaarheid van de bedrijfsruimten, de betaalbaarheid voor toekomstige bewoners en de corporatie en naar de specifieke behoeften van de buurt, samen met de buurt. Maatschappelijke voorzieningen Gemeente, maatschappelijke partners en corporaties hebben de Uitvoeringsagenda Sociaal Röellbuurten (2020) opgesteld.
Hierin wordt de inzet op fysieksociaal en sociaal vlak omschreven. Maatschappelijke voorzieningen moeten onder andere bijdragen aan persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting. Het gaat om de volgende vier afspraken
56
1.
2.
3.
4.
De jeugd ontwikkelt zich naar hun potentie en de onderwijsprestaties gaan omhoog. Dit doen we onder andere door het realiseren van een nieuw jongerencentrum/talentenhuis waar ruimte is voor talentontwikkeling. Veel kinderen hebben binnenshuis onvoldoende ruimte om rustig te leren en te studeren. Dit vraagt om de (snelle) realisatie van voldoende laagdrempelige en aantrekkelijke studieruimten en –begeleiding ín de buurt. Het gemiddeld inkomen stijgt. De vestiging van een WPI-locatie in de wijk biedt perspectief op werk door ondersteuning bij het vinden van stages, werkervaringsplekken en werk. Elke bewoner doet naar vermogen mee, ze ervaren minder eenzaamheid en een betere gezondheid. Door uitbreiding en intensivering van de huidige Social Garden in de buurt ondersteunen we lokale initiatieven die ontmoeting en vrijwilligerswerk stimuleren. De ontwikkeling van een concept waar een integraal team hulpverleners(buurtpunt en buurtteam) korte lijnen heeft in de buurt dragen hier aan bij. Vergrijzing en de toename van het aantal bewoners met verward of onbegrepen gedrag maken het nodig om de wenselijkheid te onderzoeken van nieuw gebouwde zorgvoorzieningen in of rondom de wijk. Het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid. Dit doen we door verschillende groepen met elkaar in contact te brengen. Hiervoor intensiveren en breiden we de bestaande Social Garden uit.
Gemeentelijke referentienormen maatschappelijke voorzieningen Op basis van de groei van het aantal woningen in de Van Deysselbuurt is er volgens de gemeentelijk referentienorm extra ruimte nodig voor: 1.943 m2 primair onderwijs, 1.241 m2 voortgezet onderwijs, 100 m2 jeugdvoorzieningen, 349 m2 zorgvoorzieningen, 116
m2 basisvoorzieningen , 315 m2 kunst en cultuur en 226 m2 sportvoorzieningen. De Lodewijk van Deysselbuurt is een bestaande buurt waar reeds voorzieningen zijn die deze groei (gedeeltelijk) op kunnen vangen. Dit betreft voorzieningen in de buurt zelf of de directe omgeving (zie paragraaf 4.6) Op basis van deze normen, de reeds aanwezige voorzieningen in de buurt en de Uitvoeringsagenda Sociaal (2020) is een eerste inventarisatie gemaakt voor de daadwerkelijk benodigde voorzieningen. Met de metrages voor die voorzieningen worden de referentienormen ruimschoots gehaald. Alleen de benodigde ruimte voor voortgezet onderwijs zal niet in de buurt zelf kunnen worden gerealiseerd, Dit zal in samenhang met de bevolkingsgroei in andere delen van Nieuw-West moeten worden bezien. Omdat ook bewoners zich uit kunnen spreken over hun behoefte aan voorzieningen en de vernieuwing plaatsvindt over een periode van tien jaar is dit geen definitieve lijst. Het geeft wel een beeld waar de gemeente en de corporatie de komende jaren op inzetten, zodat hiervoor ruimte en financiële middelen gereserveerd kunnen worden. ■ Alles-in-één school (ca. 3600 m2) ■ Ruimte voor samenkomst van jongeren, gecombineerd met een plek voor talentontwikkeling (jongerencentrum/talentenhuis -waaronder culturele wijkvoorziening- ca. 1000 m2), ■ Een gezinsopvang (ca.
800 m2) voor tijdelijke opvang van 12 tot 15 gezinnen uit de omgeving die dakloos zijn geworden; ■ Uitbreiding van de bestaande buurtkamer Social Garden (tot ca. 120 m2) met tuin; ■ De vestiging van een multifunctioneel centrum waar het Sociaal Buurtteam (ca. 350 m2) ín de buurt (“Satelliet”) onderdeel van uitmaakt net als de vergrote buurtkamer Social Garden, WPI/Startpunt en het Buurtpunt van Rochdale;
■ Behoud van de huidige, of vervangende ruimte voor begeleiding van (problematische) geldzaken; ■ Welzijnsorganisaties, ruimte voor taallessen, kinderoppas; ■ Behoud van de huidige of vervangende ruimte voor kunst en cultuur. Gemeentelijke referentienorm commerciële zorgvoorzieningen Op basis van de groei van het aantal woningen in de Van Deysselbuurt is er volgens de gemeentelijke referentienorm ruimte nodig voor circa 210 m2 eerstelijns zorgvoorzieningen en circa 35 m2 apotheek. Dit zijn zorgvoorzieningen die door commerciële zorgaanbieders worden geleverd. Op basis van de totale groei van Geuzenveld-Slotermeer vraagt de bouw van extra woningen voor de komende tien jaar extra ruimte aan eerstelijns zorgvoorzieningen (circa 510 m2) w.o. huisartsenpost en apotheek (circa 85 m2) op basis van de referentienorm. In de naast gelegen Eendrachtsparkbuurt wordt de mogelijkheid onderzocht voor de ontwikkeling van een gezondheidscentrum of gezondheidscluster waarbij deze groei meegenomen kan worden. Daarnaast biedt ook de herontwikkeling van de naastgelegen buurten (Dichters- en Couperusbuurt) ook kansen om ruimte op te nemen voor eerstelijns zorgvoorzieningen en apotheek. Multifunctioneel centrum Lodewijk van Deysselstraat De corporatie onderzoekt samen met de gemeente of de huidige buurtkamer uitgebreid kan worden en samen met andere functies een multifunctioneel centrum kan worden.
Door activiteiten en ondersteuning worden bewoners geholpen zelfredzaam te zijn, hun talenten te ontwikkelen, kansen te pakken en samen met andere bewoners mee te doen in hun wijk. Door de combinatie Social Garden, Buurtpunt en buurtteam ontstaat er een betere en structurele samenwerking tussen bewoners, vrijwilligers en professionals. Door vanuit één
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
multifunctionele ruimte samen te werken, wordt zorg toegankelijker. Bedrijfsruimten Nieuwe (kleinschalige) bedrijfsruimten in de buurt moeten leiden tot een gezonde mix van wonen en economische activiteit, die een prettige dynamiek oplevert voor de buurt. Buurtoverstijgende bedrijfsruimten komen vooral aan de Burgemeester Röellstraat en de Slotermeerlaan en in mindere mate aan de Lodewijk van Deysselstraat en Burgemeester van Leeuwenlaan. Bedrijven vestigen zich bij voorkeur op de begane grond; voor kantoorruimte kan dat ook op verdiepingen zijn vanwege de vaak geringe interactie van kantoren met de straat. Het uitgangspunt voor bedrijfsruimten is deze zo veel mogelijk te clusteren, en waar mogelijk te combineren met maatschappelijke voorzieningen. Op die manier kunnen ze profiteren van elkaars nabijheid en bezoekers. De plekken op knooppunten (meestal bij kruisingen) hebben de meeste potentie voor bedrijfsruimten. In de stad is een grote behoefte aan bedrijfsruimten, mede doordat de plekken voor bedrijvigheid in de afgelopen jaren steeds schaarser zijn geworden. Daarom moeten gemeente en corporatie voorkomen dat het schaarse aanbod dat er is opgeheven wordt voordat er zicht is op nieuw aanbod.
Op grond van het Detailhandelsbeleid Amsterdam 2018-2022 (2018) en het extern Distributie Planologisch Onderzoek Nieuw West (2019) wordt voorzien dat de ruimte voor uitbreiding van het huidig aanbod detailhandel zeer beperkt is. Dit geldt voor de omvang, niet voor het type aanbod. Om een optimale winkelstructuur te behouden in dit deel van Geuzenveld Slotermeer is het van belang Plein ‘40 - ‘45 met de Slotermeerlaan, en het Lambertus Zijlplein te versterken.
En dus niet in te zetten op vestiging van winkels op andere plekken, zoals de Lodewijk van Deysselstraat, de Burgemeester van Leeuwenlaan en het aangrenzende Confuciusplein (dit plein ligt buiten de Lodewijk van Deysselbuurt). Ook voor horeca in de buurt komt het accent te liggen op verplaatsen naar geschiktere plekken (zoals de Coffeeshop) en het verbreden van het aanbod. Verbreding van het horeca-aanbod kan bijvoorbeeld gecombineerd worden met het creëren van bedrijfsruimten voor creatieve industrie en broedplaatsen. Onderwijs Op het gebied van onderwijs heeft de gemeente voor de Lodewijk van Deysselbuurt de volgende ambitie: een gezinsbuurt wint aan aantrekkingskracht met een aantrekkelijke onderwijsvoorziening die duidelijk bij de buurt hoort en uitnodigt tot ontmoeten. Dit is te bereiken met voldoende sterke verbindingen naar scholen rondom de buurt, en/of met het goed inpassen van een aantrekkelijke school in de buurt. Nieuwe alles-in-één-school Het huidige schoolgebouw aan de Van Moerkerkenstraat is een voormalige school voor speciaal basisonderwijs uit 1976 van 1.634 m2, met circa 900 m2 buitenruimte. Energetisch voldoet het gebouw niet meer aan de eisen van deze tijd.
Het gebouw is recent opgeknapt voor een nieuwe school ‘De Leerunit’ en voor een paar klassen van basisschool De Veerkracht, die al weer te groot is voor haar eigen nieuw opgeleverde gebouw elders in Slotermeer. Met de verwachte toename van het aantal huishoudens blijft er behoefte aan een basisschool in de Van Deysselbuurt. Het is te vroeg om vast te stellen of de nieuwe school op de Van Moerkerkenlocatie in die behoefte blijft voorzien, of dat het onderwijs door een andere school zal worden ingevuld. De referentienorm voor primair onderwijs op basis van de Verordening
57
Huisvestingsvoorzieningen (onderwijs Amsterdam) stelt dat een alles-in-één school in totaal een oppervlakte heeft van 3577 m2 plus 1500 m2 bvo buitenruimte en ruimte voor fietsparkeren. Een alles-in-één-school omvat onderwijsruimte, een gymzaal en ruimte voor voorschool/ kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang. Met de vernieuwing van de buurt wordt ook ingezet op het toevoegen van middeldure en vrijesectorwoningen. De verwachting is dat dit zal leiden tot een grotere vraag naar kinderopvang. In het huidige schoolgebouw aan de Van Moerkerkenstraat is hiervoor geen ruimte. Daarnaast vraagt de huidige schoollocatie om een sociaal fysieke verbetering. Deze plek, letterlijk achter in de buurt, is een van de meest problematische plekken wat betreft leefbaarheid en sociale veiligheid.’ s Avonds is het een verlaten plek die uitnodigt tot ongewenst gedrag. Met het verplaatsen en op een andere plek wel uitbreiden van de school kan de huidige plek bestemd worden voor woningbouw en de (sociale) veiligheid structureel verbeterd worden. Daarom zetten wij in op een nieuwe alles-in-één-school centraal gelegen in de buurt, aan de Van Deysselstraat. Met het verplaatsen van de school moet rekening gehouden worden met de juiste timing van veranderingen voor een functionerende school.
Georganiseerde sport De sportopgave die hoort bij de woningbouwopgave in de Van Deysselbuurt wordt bepaald op basis van de Amsterdamse Sportnorm, onderdeel van de Amsterdamse Referentienormen voor Maatschappelijke Voorzieningen, Groen en Spelen. Voor deze buurt is dat 9m2 georganiseerde buitensport per woning. Dat resulteert in een opgave van 6300m2. Daarnaast is volgens de norm 226 m2 gebouwde sportvoorziening nodig. Het is niet logisch deze opgave in de buurt zelf
58
Voorzieningen in de L-blokken aan de Lodewijk van Deysselstraat
te realiseren, enerzijds omdat het een bestaande buurt betreft, met beperkte ruimte en anderzijds omdat een relatief klein veldoppervlak als dit niet exploiteerbaar is voor een sportvereniging. Wel zal als onderdeel van het openbare ruimte-ontwerp onderzocht worden of er aanvullend ruimte gevonden kan worden voor compacte (urban) sports, zoals skaten, 3x3 basketball, freerunning. In het ontwerp openbare ruimte voor de noordzone van de Van Deysselbuurt (binnen de buurt maar buiten de scope van deze investeringsnota) wordt voorzien in calesthenics. Bij nieuwbouw van een school wordt er ook een gymzaal gerealiseerd (zie paragraaf 7.7). Ook dit biedt kansen voor (indoor) sportaanbod aan de buurt. De georganiseerde sportopgave wordt opgepakt als onderdeel van de georganiseerde sportopgave in het hele gebied Geuzenveld-Slotermeer, als één van de projectoverstijgende opgaven die volgt uit de verdichting en geplande woningbouw in meerdere buurten. De sportopgave wordt in eerste instantie opgevangen door intensivering van de bestaande sportparken, Eendracht, Spieringhorn en Ookmeer. Hier liggen met efficiënter ruimtegebruik en waar mogelijk de omzetting van gras naar kunstgras kansen om ruimte te bieden aan meer gebruikers.
5.5 Buitenruimte en groenstructuur Het toekomstperspectief voor de buitenruimte is dat deze meer zal uitnodigen tot het door de bewoners gewenste gebruik ervan, en bijdragen aan de leefbaarheid en veiligheid in plaats van daar afbreuk aan doen. Inrichting en gebruik moeten ertoe leiden dat bewoners zich ermee verbonden kunnen voelen. Het ontwerp voor de openbare ruimte en voor de hoven wordt in een volgende fase opgesteld. Uitgangspunten daarbij zijn:
Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
■ Voor het middengebied en de zuidrand is er sprake van grootschalige aanpassingen in de openbare ruimte omdat daar ingrijpende herstructurering plaatsvindt; ■ Op een bij de woonmilieus passende manier interactie tussen openbare ruimte en bebouwing faciliteren, waarbij de (in sommige straten nog te introduceren) stoep een belangrijke rol speelt; ■ De groene hoven een nieuwe gebruikswaarde en herkenbaarheid meegeven; ■ Een gefaseerde aanpak bij het vervangen van de bomen, om te voorkomen dat er op een grote schaal kaalslag ontstaat; ■ Een gefaseerde aanpak bij het terugdringen van de dominantie van geparkeerde auto’s in de openbare ruimte; ■ Het beter integreren en positioneren van (ruime) sport- en speelplekken die passen binnen de aanwezige groenstructuur, die ontmoeten stimuleert en die een betere sociale controle mogelijk maakt; ■ Nadruk op verkeersveiligheid en toegankelijkheid van de openbare ruimte met genoeg ruimte voor voetgangers en fietsers en veilige oversteken; ■ Het aantrekkelijker maken van de verstopte en onveilige schoollocatie achter in de buurt; ■ Het aantrekkelijker maken van het gebied achter de Dekamarkt; ■ Bijpassend verlichtingsplan maken; ■ Het plan openbare ruimte voor het noordgebied is in hoofdlijnen behoudend van karakter en wordt als eerste fase vastgesteld en uitgevoerd (valt buiten de scope van deze Investeringsnota).
Sporten, spelen en bewegen in de openbare ruimte Een nieuw sport- en speelplekkenplan kan de gebruiksen belevingskwaliteit van de speelplekken in de buurt zelf een nieuwe impuls geven. Dit zal als onderdeel
van het ontwerp openbare ruimte worden opgesteld in samenwerking met bewoners en in samenhang met het Programma Sport & Spelen van het stadsdeel. Daarnaast kan een goed groenplan voor de buurt bijdragen aan de belevings- en gebruikswaarde van het groen voor de buurtbewoners, dat bewegen en ontmoeten stimuleert en een betere sociale controle mogelijk maakt. Beheer openbare ruimte De gemeente heeft als beheerder op grond van onder andere de Wegenwet en het Burgerlijk Wetboek een wettelijke zorgplicht om de openbare ruimte gedurende langere termijn ‘schoon, heel en veilig’ te houden. Amsterdams hoogwaardig beheer gaat uit van vijf principes: ■ Functionaliteit: het beheren van onze assets heeft als primair doel de functionaliteit van de openbare ruimte te waarborgen; ■ Duurzaamheid: we beheren de openbare ruimte voor de toekomst en we dragen bij aan de sociale en duurzaamheidsambities van Amsterdam; ■ Aantrekkelijkheid: we kiezen voor een gelijke stad. Overal in Amsterdam beheren we de openbare ruimte op niveau verzorgd en we pakken het achterstallig onderhoud aan; ■ Participatie: beheer biedt ruimte voor lokaal maatwerk en medebeheer; ■ Kostenefficiency: bij het beheren van onze assets werken we volgens één stedelijk systeem en zoeken we naar een optimale balans tussen de kosten, prestaties en risico’s en gaan we de voorspelbaarheid hiervan verhogen.
59
6 Duurzaamheid & milieu
60
Speelplaats bij de middenstrook van de Lodewijk van Deysselbuurt Investeringsnota - Lodewijk van Deysselbuurt
61
6. Duurzaamheid & milieu Amsterdam wil een duurzame stad zijn, voor nu én voor de generaties na ons. De stadsbrede aanpak staat beschreven in de Routekaart Klimaat Neutraal. Ook de vernieuwing van de Lodewijk van Deysselbuurt kan een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van de duurzaamheidsambities van Amsterdam.
■ Conform ‘Amsterdam Aardgasvrij’ en de Wet VET (Voortgang energietransitie) is bij nieuwbouw geen gasaansluiting meer toegestaan. ■ Openbare gebouwen moeten minimaal beschikken over een BREEAM-NL Excellent certificering (of gelijkwaardig alternatief).
Voor het uiteindelijke ontwerp moet een aantal afwegingen worden gemaakt met betrekking tot duurzaamheid. Gezien het stedenbouwkundig plan en het vigerend beleid op duurzaamheid kunnen voor de ontwikkeling van de Lodewijk van Deysselbuurt de volgende kansen worden benoemd.
Wijken Aardgasvrij Maken Voor de Wijken Aardgasvrij Maken aanpak is voor de Van Deysselbuurt onderzocht welk aardgasvrije energiesysteem het beste presteert op betaalbaarheid en duurzaamheid. Het gebied maakt onderdeel uit van de bestaande concessieafspraak met Westpoort Warmte die in beginsel corporaties contractueel verplicht nieuwbouw aan te sluiten op het reeds in de buurt aanwezige MTwarmtenet (70°C). Daarnaast vergt het comply-or-explain beginsel uit de Lage Temperatuur-motie (gemeenteraad, 9 november 2019) onderbouwing van het geprefereerde warmtesysteem. Het Rijk heeft voor de opdracht van de Transitievisie Warmte, de ‘laagste maatschappelijke kosten’ als hoofduitgangspunt bepaald. Ook gaven Amsterdammers in een enquête over de Transitievisie Warmte aan dat ze betaalbaarheid het belangrijkste criterium vinden. Om het voor de Van Deysselbuurt geprefereerde warmtesysteem voor de nieuwbouw en de bestaande bouw te bepalen is een Totale Keten Kosten Analyse (TKK) uitgevoerd. In deze analyse worden de totale kosten voor de hele warmteketen over de gewenste looptijd van verschillende aardgasvrij oplossingen in beeld gebracht en met elkaar vergeleken.
6.1 Energie De gemeente Amsterdam heeft als doel om de CO2uitstoot met 55 procent terugdringen in 2030 en met 95 procent in 2050. Daarnaast streeft de stad naar 100 procent gebruik van duurzame energie in 2050. Deze doelen zijn uitgewerkt in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. Onderstaande eisen gelden hiervoor : ■ Nieuwbouw moet voldoen aan de BENG-eisen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). De BENGnormen gelden sinds 1 januari 2021. De BENG stelt eisen aan de energiebehoefte (BENG 1), het primair fossiel energieverbruik (BENG 2) en het aandeel van duurzame energiebronnen (BENG 3), zoals wind en zon. Aandachtspunt is dat deze duurzame energie op het eigen perceel opgewekt moet worden. Volgens de BENG-eisen moeten nieuwe woningen ook voldoen aan de ■ TOjuli-grenswaarde. Dit betekent dat de woningen in de zomer niet te lang achter elkaar te warm mogen zijn (meer dan 2 graden) en dus voldoende gekoeld moeten kunnen worden.