Principenota Parnas 2019

31

Afb.47: Atrium monumentale kantongerecht Foto: Urhahn

Afb. 46: Baakenpark Hamburg Referentiebeeld voor Sport en spel Foto: Leonard Grosch

sluit het goed aan bij de ambitie om een divers pallet van gebruikers aan te trekken. Verder zou een publieksfunctie in het monument meer verbinding met de buurt leggen, zowel fysiek als programmatisch. Het gebouw heeft een goede ligging aan de Parnussusweg als belangrijke stadsstraat in het Amsterdams stratenpatroon en op steenworp afstand van station Amsterdam Zuid als OV-knooppunt. Met een herbestemming van het gebouw ontstaan er kansen om de functioneel-ruimtelijke relatie tussen het gebouw en de Parnassusweg te verbeteren, in lijn met de ambities voor stadsstraten in algemene zin.

Gezond leven en bewegen Het realiseren van een gezonde leefomgeving is uitgangspunt van de verdere uitwerking van het plangebied Parnas. Een gezonde stad biedt een omgeving om prettig, gezond en veilig te wonen en werken. Het realiseren van een gezonde leefomgeving is uitgangspunt, zodat de keuze voor gezond gedrag makkelijk en logisch wordt. Veel onderdelen die daaraan bijdragen komen elders in deze nota terug. Denk hierbij aan sociale menging, groen en duurzaamheid. Een gezonde stad is ook een sportieve stad met passende sportvoorzieningen. Minstens zo belangrijk is het stimuleren van bewegen en spelen in de openbare ruimte. Het gemeentelijk programma ‘De Bewegende Stad’ noemt daarvoor vier principes: ruim baan voor fiets en voetganger (zie ook paragraaf 3.4), sportvoorzieningen om de hoek, ruimte om te spelen en uitnodigen tot bewegen. Deze principes zijn ook onderdeel van het ‘Plan voor een Groene Zuidas’ en Plan Maatschappelijke Voorzieningen Zuidas. Voor het laatst genoemde principe is bovendien de ‘beweeglogica’ ontwikkeld, die tools biedt om de openbare ruimte zo in te richten dat bewegen en spelen gestimuleerd wordt. Denk hierbij aan autoluwe buurten en brede stoepen om te spelen, meer open zwemwater en voorzieningen voor outdoor sporters.

Tevens sluit een inzet op cultuur voor de monumentale rechtbank goed aan bij het Kunstenplan 2017-2020 waarin twee van de vier centrale thema’s ‘kunst in de buurt’ en ‘wereld als speelveld’ zijn. Een culturele functie in de monumentale rechtbank kan een betekenis hebben voor de buurt, maar heeft ook een rol binnen het internationale karakter van de Zuidas.

Voor grootschalige sportvoorzieningen is Parnas een minder logische locatie, maar bij de inrichting van het Oeverpark aan de westzijde van het plangebied zijn sport- en speelaanleidingen goed denkbaar. Als het Oeverpark meer onderdeel wordt van een doorgaande groenstructuur, zal deze zich nog beter lenen voor individuele buitensport, zoals joggen en hardlopen.

32

Principenota Parnas

3.4 Mobiliteit Het plangebied kent een uitstekende bereikbaarheid (zie ook paragraaf 2.1.1) en die zal met de uitbreiding van station Zuid, het verbeteren van de fietsinfrastructuur van de Zuidas en de ondertunneling van de A10 nog aanzienlijk verbeteren. Om hier optimaal gebruik van te maken wordt bij de ontwikkeling van het plangebied ingespeeld op het stimuleren van het gebruik van het openbaar vervoer en reizen te fiets en/of te voet. Het gebruik van autoverkeer wordt zoveel als mogelijk beperkt en deelmobiliteit wordt gestimuleerd. Het doel is om de goede bereikbaarheid van Parnas als basis te behouden en deze te versterken middels een sterkere focus op fietsers, voetgangers en openbaar vervoer. Hierbij past een autoluwe benadering (conform de Agenda Amsterdam Autoluw) en een inzet op een lage parkeernorm binnen de bandbreedtes die de Nota Parkeernormen Auto (2017) biedt. De uitbreiding van station Zuid en in het bijzonder de verbreding van de Minervapassage en de aanleg van de Brittenpassage maken het mogelijk om grote stromen reizigers te verwerken. Er worden extra

fiets- en wandelverbindingen aangelegd die het gebied intern beter toegankelijk maken en beter laten aansluiten aan de omliggende deelgebieden. Stimulering van het gebruik van openbaar vervoer Met de aanleg van aantrekkelijke looproutes binnen het plangebied en vanuit het plangebied naar station Zuid en de OV-haltes op de Parnassusweg, Strawinskylaan en het toekomstige Matthijs Vermeulenpad wordt het gebruik van het openbaar vervoer verder gestimuleerd. Ook de aanleg van het Zuidasdok en de realisatie van het Dokdakpark ter hoogte van Parnas zullen hier een bijdrage aan leveren. Stimulering van reizen te voet en/of te fiets Naast de aantrekkelijke wandelroutes in aansluiting op het OV-netwerk worden met bestaande en nieuwe fiets- en wandelroutes de routes op de omgeving aangesloten. Het oeverpark zal als schakel in de bovenplanse groenstructuur (zie paragraaf 3.2.2 en 3.2.3.) hierin voor voetgangers een belangrijke positie innemen. Fietsverkeer binnen Parnas zal plaatsvinden via de ontsluitingsroute rondom de nieuwe rechtbank en de bestaande fietsroutes Fred. Roeskestraat en Parnassusweg. Om de openbare ruimte zo veel mogelijk vrij te houden van geparkeerde fietsen is het noodzakelijk bij nieuwbouw voldoende inpandige fietsparkeerplaatsen te realiseren conform de Nota Parkeernormen Fiets en Scooter (2018).

Los van de hoeveelheid fietsparkeerplekken is de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid van fietsstallingen van belang.

voetgangers

autoweg

parkeergarage bestaand

zoeklocatie voetgangers OV

30km/uur autoweg

Plusnet fiets netwerk

Afb. 47: Toekomstige verkeerssituatie

Gemeente Amsterdam Zuidas

Het beperken van autoverkeer vanuit en door het gebied en het stimuleren van deelmobiliteit Er worden geen doorgaande wegen door het plangebied gerealiseerd, waardoor het autoverkeer beperkt blijft tot autoverkeer met een bestemming in het plangebied. Vanwege de inbedding in een gemengde stedelijke wijk en de nabijheid van een groot OV-station wordt verwacht dat de behoefte aan parkeerplaatsen laag is. Bijzondere aandacht vraagt de parkeerbehoefte van de huidige voorzieningen in het gebied. Uitvaartcentrum Zuid is een zeer autogeoriënteerde functie met name als gevolg van de uitvaartstoeten die bijna uitsluitend per auto

33

3.5 Duurzaamheid worden georganiseerd. Spirit is tevens sterk autogeoriënteerd. Het betreft het hoofdkantoor met 100 parkeerplaatsen op eigen terrein. Onderdeel van het hoofdkantoor is het centrale vergadercentrum. Als gevolg van het ambulante karakter van de jeugdzorg, alsmede de werkzaamheden in de regio, heeft Spirit momenteel deze sterke autooriëntatie. In de volgende planfase zal worden onderzocht hoe de auto-georiënteerde functies binnen Parnas in de toekomst minder autobehoevend kunnen worden en het autoluwe karakter en duurzame mobiliteitsoplossing invulling moeten krijgen. Te denken valt aan het inzetten op een volledig pakket om autoverkeer te ontmoedigen, waaronder minimaliseren van parkeren op straat, zeer lage parkeernorm voor nieuwe functies en voorzieningen en het stimuleren van autodelen, tegelijk rekening houdend met de specifieke parkeerbehoefte van nieuwe functies en voorzieningen. Richtinggevend hierin zijn ook de uitkomsten van het momenteel in ontwikkeling zijnde Verkeersonderzoek Zuidas 2019. Bij de nadere uitwerking van de plannen wordt ook onderzocht of het wenselijk en mogelijk is om in het plangebied een gemeentelijke parkeergarage te realiseren. Een gemeentelijke parkeergarage biedt meer sturingsmogelijkheden voor de gemeente. De gemeente heeft zo de regie op het efficiënt gebruik van de beschikbare parkeerplaatsen.

Met het eigendom van een parkeergarage kan de gemeente flexibeler en sneller inspelen op veranderende omstandigheden als gevolg van beleidswijzigingen en/of maatschappelijke ontwikkelingen. Te denken valt aan het faciliteren van parkeerplaatsen voor deelauto’s, of het omzetten van parkeerplaatsen voor auto’s naar parkeerplaatsen voor (elektrische) scooters of fietsen. Ook kan met aanpassingen aan de parkeergarage sneller geanticipeerd worden op een veranderende parkeervraag als gevolg van verhuisbewegingen van specifieke gebruikersgroepen, zoals gehandicapten.

34

In de Zuidas wordt ingezet op het scheppen van een gezonde, schone, compacte en energieneutrale leefomgeving conform de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2019). Een belangrijke tussenstap op weg naar 2050 is 55% minder CO2-uitstoot in 2030. Ontwikkelaars worden uitgedaagd om hoge ambities na te streven op het gebied van energiehuishouding (energieneutraal of energieleverend bouwen), circulair bouwen, duurzame mobiliteit, groen en waterberging. Voor het plangebied Parnas wordt een hoge ambitie op gebied van duurzaamheid nagestreefd. Hierbij past het uitdagen van marktpartijen om zo duurzaam mogelijk te ontwikkelen, bijvoorbeeld door bij uitgiftes te sturen op duurzaamheidscertificaten. Zo geldt de eis van een energieneutraal gebouw (EPC <0,15). Amsterdam wil in 2040 aardgasvrij zijn (strategie ‘Naar een stad zonder aardgas’ (2016). In lijn hiermee wordt ingezet op het gebruik van duurzame warmte en koude uit lokale bronnen, zoals wko’s. Bij bestaande bouw is aansluiting op het stadswarmtenetwerk ook een mogelijkheid. Bij circulair bouwen worden twee zaken onderscheiden: de toegepaste materialen en het ontwerp van het gebouw. Ontwikkelaars worden uitgedaagd zoveel mogelijk circulaire materialen te gebruiken. Het slim ontwerpen van gebouwen is voorwaardelijk om gebouwen een lange levensduur te kunnen geven en in de toekomst andere functies mogelijk te maken.

Bij transformatie is de opgave om zoveel mogelijk van het bestaande vastgoed intact te laten en materialen een nieuwe functie te geven. Dit bij voorkeur in de nabije omgeving. In Zuidas worden alle plannen op hun bijdrage aan een goed stadsklimaat getoetst. Ontwikkelende partijen en de gemeente moeten hun inzet op het verbeteren van het microklimaat zichtbaar maken, bijvoorbeeld door de aanleg van groene daken of binnentuinen. Daken op een hoogte tot 50 meter dienen voor minimaal vijftig procent voorzien te zijn van een intensieve en hoogwaardige dakbegroeiing. Bij daken liggend op een hoogte boven de 50 meter kan de nadruk ook op energieopwekking en waterberging liggen. Daarnaast dient regenwater op de kavels zelf opgevangen en geborgd te worden. Wat betreft afval is het uitgangspunt dat dit inpandig opgelost wordt. De ambities voor gescheiden afvalinzameling zijn hoog (65 % in 2020). Dat betekent dat ontwikkelaars rekening moeten houden met voldoende ruimte voor de inzameling van verschillende stromen. Bij het realiseren van inpandige parkeerplaatsen geldt de eis dat minimaal 50% van de parkeerplaatsen is voorzien van een elektrisch oplaadpunt en dat 100% hierop technisch voorbereid is. Principenota Parnas

3.6 Programma Rainproof Als gevolg van de hoge mate van verharding is Parnas kwetsbaar voor de gevolgen van extreme neerslag. Voor Parnas ligt er een belangrijke opgave om slimmer om te gaan met hemelwater. Een belangrijke stap naar klimaatbestendigheid is het vasthouden, bergen en doordacht afvoeren van het regenwater. Dit betekent dat het gebied beter bestand is tegen hoosbuien. Het Gemeentelijk Rioleringsplan stelt voorwaarden hieraan. Door de ambitie het plangebied meer te vergroenen en verharding te verminderen zal de mate waarin het gebied ‘rainproof’ is toenemen. Daarnaast is het belangrijk om in te zetten op een regenbestendig inrichting van de publieke en private ruimte(n) door middel van het toepassen van kleinschalige, fijnmazige oplossingen. In de volgende planfases zullen de rainproofoplossingen passend bij de context van dit gebied en de gebiedsontwikkeling nader uitgewerkt worden. Naast aandacht voor wateroverlast door extreme neerslag zullen ook klimaatrisico’s op het gebied van hitte, droogte en overstroming voldoende aandacht behoeven. Waterbalans Per peilgebied is voor de hele Zuidas een waterbalans (‘waterbergingsboekhouding’) opgesteld, waarin is vastgelegd hoeveel vierkante meter water moet worden gecompenseerd, om elders per deelgebied meer verharding toe te kunnen voegen.

In de volgende planfasen moet aan de hand van het ontwerp van Parnas gekeken worden wat dit betekent voor de waterbalans. Gezien de inzet op ontharden van Parnas zal de bijdrage van Parnas hieraan zeer waarschijnlijk positief zijn. Onderdeel van een toekomstige bestemmingsplanswijziging is de uitvoering van een watertoets gericht op watercompensatie, oppervlaktewater, waterkering, grondwater en rainproof.

Met de ontwikkeling van Parnas wordt een nieuw stuk gemengde stad toegevoegd aan Amsterdam. Doordat Amsterdam is blijven groeien, ook gedurende de economische crisis, is de druk op de fysieke ruimte steeds groter geworden. Er is een grote behoefte aan zowel woningen, bedrijven, maatschappelijke voorzieningen als aan kantoren. De opgave voor de stad is het realiseren van de juiste balans tussen wonen, werken en voorzieningen, passend bij de behoefte van de bestaande en de nieuwe bewoners van de stad. Voor gebieden als Parnas, gelegen in de directe nabijheid van OV-knooppunten, wordt gekozen voor een gemengd woonwerkprogramma, wat zorgt voor een levendige en toekomstbestendige stad. In de onderstaande paragrafen wordt het beoogde programma op hoofdlijnen beschreven. In de volgende planfasen zal het programma verder uitgewerkt worden. Wonen Wonen in Parnas betekent wonen in een gemengde buurt met een hoge dichtheid. Gemengd omdat er gewoond en gewerkt wordt, maar ook gemengd omdat er voor verschillende groepen stedelingen woningen worden gerealiseerd. Een buurt die past bij de identiteit van Zuidasѐen bij de Amsterdamse traditie van gemengde wijken. De volgende uitgangspunten gelden: •

•

•

•

Gemeente Amsterdam Zuidas

Nieuw te bouwen woningen in Zuidas worden gerealiseerd volgens de 40-40-20 verdeling uit de Woonagenda 2025 (2017). Dit houdt in dat 40% van de woningen sociale huur is, 40% middenhuur is en 20% vrije sector. Deze woningbouwverdeling wordt niet toegepast op kavel- of projectniveau, maar op het niveau van (de nieuwe projecten in) Zuidas als geheel. Zuidas houdt vast aan de kwaliteitseisen, onder andere ten aanzien van duurzaamheid en stuurt op kwaliteit en diversiteit van de woningvoorraad op lange termijn voor alle beoogde woonsegmenten. Er is ruimte voor initiatief, experiment en community. We creëren buurten waar mensen zich verbonden en veilig voelen. De nabijheid van de (tunnelmond van de) ringweg A10 betekent dat er extra inspanningen benodigd zijn om een gezond woon- en leefklimaat te waarborgen voor alle beoogde woonsegmenten. In de volgende planfasen wordt verder onderzocht welke maatregelen hiervoor getroffen moeten worden. Denk hierbij aan stille zijden aan woningen en andere vormen van geluidsisolatie.

35

Werken De ligging en bereikbaarheid van Parnas maakt dit gebied tot een geschikte vestigingsplaats voor grote en kleine bedrijven. De afgelopen jaren hebben laten zien dat opkomst en groei van de Amsterdamse kenniseconomie zeer goed gedijt op locaties in de nabijheid van stedelijke voorzieningen met goede OV-bereikbaarheid. Hier zoeken bedrijven bij voorkeur hun kantoorruimte. Bij de ontwikkeling van werken in Parnas speelt bovendien de ontmoetingsfunctie een zeer belangrijke rol. Dit laatste door voldoende ruimte te bieden aan aantrekkelijke verblijfsplekken, zowel in, op, als in de buurt van het (kantoor)gebouw. Voorzieningen De nabijheid van een breed pakket aan stedelijke voorzieningen is een essentieel onderdeel van een succesvolle en inclusieve woon- en werkomgeving. Logischerwijs zal Parnas ruimte bieden aan passende voorzieningen. Passend bij de locatie in het hart van de dynamiek van de Zuidas, maar ook passend bij de relatief rustige aangrenzende buurten. Hierbij horen ook de initiatieven en activiteiten die geen markconforme huren kunnen dragen maar toch een belangrijke bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid van de stad. Op basis van het beoogde woningaantal is een voorlopig beeld geschetst van de behoefte aan

nieuwe maatschappelijke voorzieningen. Dit aan de hand van de door het bestuur vastgestelde Referentienormen. Daarbij is rekening gehouden met 25.000 tot 30.000 m2 wonen en een ruimtelijke typologie als ‘centrum stedelijk woonmilieu’. In de volgende planfase wordt dit nader uitgewerkt. Op basis van de huidige inzichten biedt het plangebied Parnas ruimte voor ca. 117.000 en 135.000 m2 bvo. Huidig en toekomstig programma Het huidige en toekomstige programma van Parnas is weergegeven in onderstaande tabel. In de huidige situatie bestaat het programma uit de NACH, het uitvaartcentrum (UCZ), Spirit en de voormalige rechtbank. In de nieuwe (eind)situatie worden kantoren, woningen en voorzieningen toegevoegd. Wanneer de ontwikkeling voltooid is zal het gebied naar verwachting een programma van 120.000 á 128.000 m2 bvo bevatten. Dit betekent een totale toevoeging van 49.000m2 – 57.000 m2 (exclusief de te handhaven / terug te keren functies in het gebied), waarmee het gebied een hoge stedenbouwkundige dichtheid krijgt. Hierbij wordt als uitgangspunt genomen dat Spirit in Parnas gehandhaafd blijft cq. terugkomt. De invulling van de rechtbank is nog nader te bepalen en uitkomst van een samenwerkingstraject met het Rijksvastgoedbedrijf.

Herplaatsen bestaand (m2 BVO)

Functie

Aanwezig (m2 BVO)

Huidig gebruik

Verplaatsen/transformeren/behouden

Kantoorprogramma

47.000

Nieuwe rechtbank

behouden

20.000 - 25.000

Commerciële voorzieningen

2.000

Uitvaartcentrum

behouden

4.000 - 6.000

Maatschappelijke voorzieningen

5.000

Spirit

verplaatsen binnen plangebied

Overig / nader te bepalen

17.000

Monumentale rechtbankgebouw

transformeren (nieuwe bestemming)

Woonprogramma

0

Totaal:

71.000

5.000

Nieuw toe te voegen (m2 BVO)

0 - 1.000

25.000 - 30.000 5.000

49.000 - 57.000

Afb. 48.Tabel: Bandbreedtes programma per functie* * Het indicatieve totale maximaal toe te voegen metrage is 57.000 m2 bvo plus 5.000 m2 bvo voor de nieuwbouw voor Stichting Spirit. Dat metrage kan ingevuld worden door een mix van functies. Daarnaast zijn per functie bandbreedtes aangegeven. Let op: het is niet mogelijk om van elke functie het maximum van de bandbreedte te realiseren. Het totaal is dus ook geen optelling van de bandbreedtes per functie. Ter illustratie: als er 25.000 m² bvo kantoren wordt gerealiseerd, is niet óók het maximum wonen en commerciële voorzieningen haalbaar. Dit gaat ten koste van elkaar (maximum is 57.000 + 5.000m² bv0).

36

Principenota Parnas

3.7 Beheer en handhaving De openbare ruimte van Amsterdam en zeker ook van de Zuidas wordt intensief gebruikt en is steeds belangrijker als ontmoetings- en verblijfsplek. De Amsterdammers, bezoekers en toeristen mogen rekenen op een aantrekkelijke openbare ruimte, die het stedelijk leven faciliteert. Het kader 1Amsterdam Heel & Schoon’ (2016) vormt de basis voor de nieuwe stadsbrede systematiek voor het beheer, onderhoud en reiniging van de stad. Daarnaast vormt het beleidskader Puccinimethode (2018) een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerpen in de openbare ruimte. Deze methode is gericht op het bieden van een aantal standaarden waarmee de hele stad eenduidig, betaalbaar en samenhangend wordt ingericht. Dit om tot een openbare ruimte van hoge kwaliteit te komen. De planvorming voor Parnas gaat uit van deze stedelijke kaders ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte. Dit om ervoor te zorgen dat alle Amsterdammers een schone, hele en daarmee veilige leefomgeving hebben. Daarnaast is het de opgave om de groeiende druk op de wegen, straten, pleinen en het groen op een duurzame en kostenefficiënte wijze te accommoderen. Om deze reden wordt bij de besluitvorming over de inrichting van de openbare ruimte rekening gehouden met de gevolgen voor de beheerbudgetten.

Uitgangspunt bij de planvorming is het vroegtijdig stilstaan bij de beheeraspecten en de haalbaarheid van de plannen binnen de bestaande beheerkaders. Voor Parnas zijn er door de uitbreiding van het openbaar gebied én de intensivering van het gebruik hogere beheerskosten te verwachten.

Gemeente Amsterdam Zuidas

37

38

Principenota Parnas

4. Consultatie, participatie en communicatie 5. Ontwikkelstrategie en financiën 6. Planning en proces

7. Organisatie

8. Principebesluit

Gemeente Amsterdam Zuidas Zuidas Parnas

39

4. Consultatie, participatie en communicatie De omgeving is vanaf het begin bij de ontwikkeling van Parnas betrokken opdat ieders belang inzichtelijk is, zodat deze belangen in het vervolgtraject samen gewogen kunnen worden. De belangen moeten immers goed in beeld zijn, evenals de aandachtspunten die men ziet bij de ontwikkeling van Parnas. De ambitie is namelijk om zoveel mogelijk draagvlak voor de ontwikkeling Parnas te krijgen en inspiratie op te halen voor Parnas. Interactieve planvorming Gezien het krijgen van draagvlak en ophalen van inspiratie is er al tijdens het opstellen van deze principenota overleg geweest met de omgeving. Met Stichting Spirit, Uitvaartcentrum Zuid, het Rijksvastgoedbedrijf en de Rechtbank Amsterdam zijn één- op één-gesprekken gevoerd. Zij zijn, mede door het beperkte eigendom van de gemeente, de partners en coproducenten bij de herontwikkeling. Voor de omwonenden is een participatiebijeenkomst georganiseerd. De directe omgeving is hiervoor huisaan-huis uitgenodigd. Ook is er een artikel op de website gepubliceerd over de plannen voor Parnas met een aanmeldformulier voor de participatiebijeenkomst. Doel van deze bijeenkomst was het ophalen van belangen, ideeën en suggesties voor de ontwikkeling van het gebied. Er waren zo’n 25 personen aanwezig.

Ter voorbereiding is een factsheet (bijlage 3) gemaakt waarin de visie op de ontwikkeling van het gebied globaal is toegelicht. Het gesprek met de omgeving is op basis van de thema’s diversiteit, groen en verbinden gevoerd. De uitkomsten van de bijeenkomst zijn door middel van een verslag (bijlage 3) aan de aanwezigen teruggekoppeld en hen is gevraagd of het overzicht van belangen compleet en juist is geformuleerd. Belangen omgeving In algemene zin wordt een gemengde wijk met wonen, werken en voorzienigen positief ontvangen. Woningbouw kan een bijdrage leveren aan levendigheid en sociale veiligheid. Daar tegenover staat dat de bewoners van de Spinozabuurt zich zorgen maken over de leefbaarheid en kwaliteit van de Spinozabuurt als gevolg van alle ontwikkelingen en werkzaamheden van de Zuidas. Belangen van stakeholders uit het gebied en de omgeving die het duidelijkst naar voren kwamen, zijn: een levendige en veilige buurt met behoud van rust (vooral in de avond), meer en divers groen, dat goed onderhouden wordt, een goede bereikbaarheid van de bedrijven en kantoren in combinatie met een autoluwe wijk en voldoende parkeerplekken voor de huidige voorzieningen in het plangebied. De één-op-één gesprekken en de uitkomsten uit het participatietraject maken duidelijk dat er een aantal belangen zijn van verschillende partijen die wrijving kunnen opleveren. Het gaat dan vooral om 40

het parkeren, de levendigheid en rust. De Rechtbank Amsterdam, Stichting Spirit, Uitvaartcentrum Zuid en Begraafplaats Buitenveldert hebben door hun eigenheid elk een specifieke parkeerbehoefte. Voor de rechtbank is het van belang dat bezoekers op tijd en zonder stress bij de rechtszitting kunnen zijn, voor Spirit geldt dat zij veel ambulante werkers hebben die met de auto de cliënten bezoeken en het uitvaartcentrum en de begraafplaats hebben een piek bij crematies en begrafenissen. Aan de andere kant willen de bewoners geen verkeer op zoek naar een parkeerplek in hun woonbuurt. De belanghebbenden zijn eensgezind in de wens van sociale veiligheid, meer groen en levendigheid in de buurt. Men verschilt van mening in de mate waarin en hoe dat bereikt kan worden. Een deel wenst gebruiksgroen voor bijvoorbeeld spelen en het uitlaten van honden, leuke routes om te wandelen en meer woningen en voorzieningen. Een ander deel wenst juist meer kijkgroen en rustige plekken zonder inmenging van gemeentelijk beleid en wil rust in de buurt behouden. Een brugverbinding naar de begraafplaats en intiatieven in de waterkom van het Zuider Amstelkanaal worden niet nodig geacht.

Verder zijn de aansluiting van het nieuwe Parnas op het karakter van de buurt en de hoogte-aansluiting van de bebouwing voor de bewoners van de Warnersblokken belangrijke aandachtspunten, onder andere in relatie tot zichtlijnen en schaduwwerking. Verder kwam naar voren dat men vooral aandacht vraagt voor beter beheer van het groen en openbare ruimte en handhaving op overlast. Vervolgtraject Na het vaststellen van de principenota wordt verdergewerkt aan de investeringsnota. Ook in dit traject zal de directe omgeving betrokken worden bij de planvorming. De inzet voor de participatie in deze fase is het gezamenlijk wegen van de belangen en beargumenteerde keuzes maken indien nodig. Met name de onderwerpen parkeren en levendigheid vragen om een verdiepingsslag. Een ander belangrijk onderwerp is de bijdragen die de partijen in de toekomst zelf kunnen en willen leveren aan de herontwikkeling. Hiervoor wordt een mix aan online en offline communicatiemiddelen ingezet. Innovatie, creativiteit, diversiteit, interactiviteit en toegankelijkheid zijn hierin belangrijke uitgangspunten. Voor de algemene communicatie over het planvormingstraject zal de website als belangrijkste middel worden ingezet. De communicatie over het gebied zal ook meegenomen worden in de communicatie over de verschillende thema’s binnen de Zuidas (zoals groen en bereikbaarheid).

Het uiteindelijke doel is het bereiken van een relatief grote, heterogene groep, die wordt uitgenodigd tot participeren en het aangaan van duurzame relaties. Principenota Parnas

5. Ontwikkelstrategie en financiën Vijf kavels met een eigen dynamiek Ondanks dat de omvang van Parnas relatief beperkt is (58.922 m²) zijn er grofweg vijf deelgebieden/ kavels te definiëren. Deze vijf kavels kennen allen hun eigen dynamiek, die onder meer wordt bepaald door grondbezit en bestaande afspraken. 1. Nieuwe Rechtbank (Kavel A/B) Zuidoost 2. Monumentale en tijdelijke rechtbank (Kavel C1/C2/C3) Noordoost 3. Spiritkavel (Kavel D) Noordwest 4. Ontwikkelkavel E (Kavel E) Zuidwest 5. Westflank (Kavel F) West

De gemeente heeft slechts een gedeelte van het plangebied in eigendom. Vanwege de verschillende eigendomsverhoudingen is samenwerking met de stakeholders een vereiste om te komen tot de gewenste ontwikkeling van het plangebied. Per kavel wordt dit kort benoemd. 1. In de zuidoostelijke hoek van Parnas wordt op het moment van schrijven de nieuwe rechtbank gebouwd met een geplande ingebruikname eind 2020. Dit gebeurt op grond van het Rijk. Ten behoeve van de ontwikkeling van de nieuwe rechtbank zijn de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf een anterieure samenwerkingsovereenkomst (SOK) overeengekomen. 2. In de noordoostelijke hoek staan de monumentale rechtbank en het tijdelijke rechtbankgebouw. Deze gebouwen komen vrij van gebruikers als de nieuwe rechtbank is opgeleverd. Er is in voornoemde SOK met het Rijk vastgelegd dat de gemeente de kavels van het Rijk verwerft, ofwel voor zichzelf, danwel om in erfpacht uit te geven aan een derde. 3. In de noordwestelijke hoek is de kavel van (jeugd) zorginstelling Spirit gelegen. De kavel is in eigendom van Spirit. De gemeente is voornemens om Parnas te intensiveren met woningbouw en voorzieningen. De samenwerking met Spirit is daarbij van belang. 4. De zuidwestelijke hoek van Parnas is op dit moment in gebruik als tijdelijke parkeergarage gedurende de bouw van de nieuwe rechtbank.

Zodra de parkeergarage onder de nieuwe rechtbank in gebruik is genomen, vervalt de tijdelijke parkeerplaats. De grond is in eigendom van de gemeente en is dan vrij om uit te geven voor ontwikkeling. 5. In de westflank van Parnas ligt aan de noordzijde Uitvaartcentrum Zuid op in erfpacht uitgegeven grond. Het overige deel van dit deelgebied betreft parkeerplekken in de openbare ruimte.

Gemeente Amsterdam Zuidas

Potentieel programma Het gebied biedt ruimte voor zo’n 120.000 – 128.000m² BVO aan programma. Dit programma bestaat uit de bestaande monumentale rechtbank (17.000 m²) en de nieuwe rechtbank die momenteel wordt gebouwd (47.000 m²). Daarnaast is het streven om het gebied verder te intensiveren met een toevoeging van 48.000 tot 57.000 m² aan wonen en commercieel- en maatschappelijk programma. Voor alle nieuwe woningbouwprojecten geldt conform de Woonagenda 2025 (2017) de verdeling 40% sociale woningbouw, 40% middelduur en 20% vrije sector. De gemeenteraad heeft besloten dat 40/40/20 wordt gerekend over de Zuidas als geheel, voor alle nieuwe ontwikkelingen (na invoering van dit beleid). In dit Principebesluit voor het project Parnas wordt daarom ook gerekend met de 40/40/20 verdeling. Strategie bestemmingsplan en omgevingsvisie Zoals blijkt uit de voorgaande paragrafen kent het plan vijf deelgebieden die alle hun eigen dynamiek hebben en ook hun eigen doorloopsnelheid. De strategie die hierbij passend is, is om geen nieuw overkoepelend bestemmingsplan op te stellen, maar diverse postzegelbestemmingsplannen. Het streven is om deze voorafgaand aan gronduitgifte vast te stellen. Zo wordt publiekrechtelijke zekerheid geboden aan de ontwikkelende partijen. Per januari 2021 dient in het kader van de Omgevingswet gewerkt te worden met het omgevingsplan.

In een volgende planfase wordt onderzocht wat dit inhoudt voor de ontwikkelstrategie van Parnas. In aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet is in de Crisis- en herstelwet de mogelijkheid opgenomen voor gemeenten om te experimenteren met het zogenoemde ‘bestemmingsplan met verbrede reikwijdte’. Amsterdam is als gemeente hierbij aangemeld. Als gevolg hiervan mag op onderdelen afgeweken worden van de huidige wet- en regelgeving en kan alvast geanticipeerd worden op de mogelijkheden die de Omgevingswet zal gaan bieden. In dit kader zijn onder andere de regels die zien op de fysieke leefomgeving, en in het bijzonder duurzaamheidsvereisten, relevant voor de ontwikkeling van Parnas. Financiën Er is een voorlopige inschatting van het te verwachte financiële resultaat gedaan. Op basis van deze inschatting komt een positief resultaat naar voren, zie bijlage 4 Financiële verkenning

41

6. Planning en proces (kabinet). De geraamde kosten en opbrengsten worden in een volgende fase verder uitgewerkt en geoptimaliseerd. Een en ander is afhankelijk van te maken keuzes en de samenwerking met de stakeholders in het gebied. Het resultaat hiervan mondt uit in het investeringsbesluit, waarbij de grondexploitatie wordt vastgesteld. Bestaande grondexploitatie Voor de nieuwe rechtbank en de inrichting van de openbare ruimte is reeds een grondexploitatie vastgesteld. De kosten en opbrengsten van dit deelgebied vallen buiten dit plan.

C3

D

C2

C1

F

A E

LEGENDA Legenda Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam, in erfpacht uitgegeven Overige overheid, staat -Infra Overige overheid, staat - Justitie Overige overheid, staat - Infra Overige, niet natuurlijk persoon

Gemeente Amsterdam, in erfpacht uitgegeven

B

Met het nemen van een principebesluit over de gebiedsontwikkeling wordt de verkenningsfase afgesloten. Vervolgens wordt verdergewerkt aan een investeringsnota. Dit betekent dat voor Parnas geen separate projectnota wordt opgesteld, maar dat deze onderdeel zal zijn van de investeringsnota. Reden hiervan is de relatieve compactheid van het plangebied, waardoor de gewenste ruimtelijke structuur van het gebied – een onderdeel dat in de projectnota wordt vastgelegd – reeds in de basis in de verkenningsfase helder geworden is. Het streven is om in het tweede kwartaal van 2021 het investeringsbesluit aan de gemeenteraad voor te leggen. Ondanks het bestaande financiële kader voor de ontwikkeling van de nieuwe rechtbank en de liggende anterieure samenwerkingsafspraken voor de monumentale rechtbank en het kavel van de tijdelijke rechtbank maken deze kavels ruimtelijk wel onderdeel uit van het plangebied. Dit hoofdzakelijk vanwege de ruimtelijke samenhang met en relevantie voor Parnas. Een betrouwbare uitvoeringsplanning van het project is in deze fase nog niet op te stellen. Hiervoor is ook geen blauwdruk. Het betreft een dynamische ontwikkeling in een functionerende stad, waarbij de ontwikkeling mede afhankelijk is van de zittende partijen in het plangebied. De ontwikkeling van het gebied zal gefaseerd verlopen.

Als gevolg van eerder genomen besluiten en gemaakte afspraken met het Rijksvastgoedbedrijf loopt de ontwikkeling van de nieuwe rechtbank en de aanpak van de overige rechtbankkavels hierin voorop. Keuzes ten aanzien van de prioritering van de verdere fasering worden in de volgende planfase verder uitgewerkt en onderbouwd.

Overige overheid, staat - Justitie Overige, niet natuurlijk persoon

Afb. 49: Grondeigendom Parnas en kavelaanduiding

7. Organisatie Het bestuurlijk opdrachtgeverschap van het project Parnas ligt bij de wethouder Zuidas namens het college van B&W. Ambtelijk verantwoordelijk is de directeur Zuidas. De samenwerking met stadsdeel Zuid zal conform de huidige afspraken binnen het bestuurlijk stelsel en met betrekking tot de grootstedelijke gebieden plaatsvinden. Stadsdeel Zuid adviseert op de planproducten. Verantwoordelijk voor de dagelijkse aansturing van het project is de projectmanager Parnas, die wordt bijgestaan door een projectteam waarin alle relevante sectoren zijn vertegenwoordigd.

42

Principenota Parnas

8. Principebesluit Het college van burgmeester en wethouders is gevraagd in te stemmen met de principenota Parnas waarin de aanleiding, de mogelijkheden en wenselijkheid van gebiedsontwikkeling voor dit gebied worden verkend en de bestaande situatie wordt beschreven, met als kernelementen: 1. De aanleiding en urgentie Het gebied Parnas biedt kansen om een kwalitatief hoge bijdrage te leveren aan de ambities van de stad Amsterdam en om de ontwikkeling van Zuidas te versterken. Parnas heeft de potentie om te transformeren van een monofunctionele plek naar een divers gebied met een mix van woningen, kantoren en voorzieningen. De beoogde hogere stedelijke dichtheid gaat hand in hand met vergroening van het gebied en wordt passend aangesloten op de ruimtelijke context van de directe omgeving (Fred Roeskestraat, Spinozabuurt, Dokzone en kerngebied Zuidas). 2. De bestaande situatie van het gebied Ondanks de strategische positionering en goede bereikbaarheid van Parnas heeft Parnas een naar binnen gekeerd karakter met slechts enkele functies. Parnas kent een hoge mate van verharding en relatief veel parkeerplaatsen op maaiveldniveau. 3.

De opgave voor het plangebied De transformatie van Parnas zet in op drie belangrijke bewegingen: 1) een functiemix van wonen en werken, en voorzieningen in een hogere stedelijke dichtheid, 2) vergroening van het gebied ter verbetering van de leef- en verblijfskwaliteit in combinatie met een autoluw karakter, en 3) betere ruimtelijke verbindingen in het gebied zelf, alsmede met de directe omgeving. 4. De krachtenveldanalyse en risicoverkenning Op basis van één-op-één-gesprekken met de belanghebbenden in het gebied en een participatieavond met de omgeving is het krachtenveld geanalyseerd (zie ook punt 7). De risico’s zijn opgenomen in de financiële paragraaf, waaronder risico’s ten aanzien van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet, de samenwerking met grondeigenaren, de voortgang van het project Zuidasdok, de autoluwe ambitie voor het gebied en de bodem.

Gemeente Amsterdam Zuidas

5. De ontwikkelstrategie De gemeente heeft slechts een gedeelte van het plangebied in eigendom. Vanwege deze eigendomsverhoudingen is samenwerking met grondeigenaren een vereiste om te komen tot de gewenste integrale ontwikkeling van het plangebied. 6. De planning en het proces Na het principebesluit wordt de projectnota overgeslagen en direct verder gewerkt aan de Investeringsnota (fase 3, go-no/go). Het voorleggen aan de gemeenteraad van het investeringsbesluit, inclusief het instellen van de grondexploitatie wordt voorzien in het tweede kwartaal 2021. 7. De consultatie, participatie en communicatie In de verkenningsfase is met diverse belanghebbenden in en om het gebied gesproken. Ook is een participatieavond met de omgeving georganiseerd om belangen met betrekking tot de geambieerde gebiedsontwikkeling beter in beeld te krijgen. In de volgende fase wordt een concreter en intensiever participatietraject georganiseerd om met de belanghebbenden de ontwikkelrichting voor het gebied verder te bespreken en vorm te geven. 8. De organisatie van het vervolgproces De wethouder Zuidas wordt aangewezen als bestuurlijk opdrachtgever en de directeur Zuidas als ambtelijk opdrachtgever voor het vervolgproces (zie punt 6). 9.

De financiële verkenning De vertrouwelijke bijlage ‘financiële verkenning’ geeft een globaal financieel beeld met bijbehorende onderbouwing met als belangrijkste conclusie dat Parnas naar verwachting een positief projectresultaat kent. 10. De geheimhouding Op de bijlage ‘Financiële verkenning’ wordt op grond van artikel 55, eerste lid van de Gemeentewet in combinatie met, artikel 10 lid 2 sub b en sub g van de Wet openbaarheid bestuur geheimhouding opgelegd voor onbepaalde duur.

43