overzicht bijlagen bij reactienota bestuurlijk stelsel v2
Tekst van het document
• Wat op Stadsdeelniveau kan, moet op stadsdeel niveau. • Beschrijving van de taken moet duidelijk zijn. • Er moet een directe relatie zijn tussen bevoegdheid en participatie. • De ambtelijke organisatie moet deze bevoegdheidsverdeling kunnen ondersteunen. • De financiële structuur moet adequaat aangepast worden. 8. Stadsdeelpanel Om betrokkenheid van bewoners te bevorderen ziet de stadsdeelcommissie geen toegevoegde waarde in een nieuw in te stellen stadsdeelpanel. Zij voorziet dat dit alleen een extra club wordt en betwijfelt of deze tot andere inzichten komt dan de stadsdeelcommissie, die ook geheel uit bewoners van het stadsdeel bestaat. Om participatie van bewoners te stimuleren lijkt het de stadsdeelcommissie beter om meer gewicht te geven aan bewonersorganisaties, sleutelfiguren uit de wijken en individuele bewoners, een netwerk in de buurten dat meestal al bestaat. Dit kan bijvoorbeeld door: • In procedures standaard het opnemen van stem van buurtbewoners bij plannen die hun buurt betreffen, zoals bijvoorbeeld middels een Bewoners Effect Rapportage; • Echt werk te maken van de cultuur in de gemeente, die nogal verkokerd is, waarin niet goed wordt gecommuniceerd en waarbij bewoners niet centraal staan; • Door de inspraakmogelijkheden bij vergaderingen van stadsdeelcommissies, raadscommissies en de gemeenteraad te verbeteren.
Ook hier valt en staat de inspraakmogelijkheid door een heldere uitwerking van de taken en bevoegdheden van de stadsdeelcommissie, zodat het voor bewoners duidelijk is wanneer zij bij de stadsdeelcommissie of juist bij de gemeenteraad moeten inspreken. 9. Loting Loting om leden van de SDC aan te wijzen lijkt ons geen goed idee. De stadsdeelcommissie vergt behoorlijk wat inzet qua tijdsbesteding per week. Het zou wel heel toevallig zijn als een geloot persoon hier zin in heeft. Een verkozen lid weet beter dat deze tijdsinvestering gewenst is. De motivatie is dus bij verkozen leden groter. Ook bestaat bij een combinatie van gelote en verkozen leden het risico dat zich een tweedeling in de commissie voordoet, tussen gekozen en gelote leden, dit vanwege verschil in o.a. ervaring, netwerk, gewenste tijds besteding.
9.a Wel kan loting als instrument om burgers te betrekken in de besluitvorming nuttig zijn in hele praktische situaties. Het kan een mooie aanvulling zijn op lokaal niveau en voor concrete zaken, zoals we hopen te zien in de proef met Centrum Begroot in de Rembrandtpleinbuurt 10 Omvang Stadsdeelcommissie De SDC Centrum kiest in meerderheid voor een oneven aantal leden. Bij voorkeur negen of elf. Dit advies is aangenomen door 7 van de 8 leden. Dhr Arian (PvdA) onthoudt zich van stemming.
Definitief advies DB Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 38
Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders Dank voor de gelegenheid om te adviseren over de voorgenomen hoofdlijnen. We zien positieve ontwikkelingen in het stuk en zijn blij dat het college verbeteringen wil doorvoeren op de punten waar het huidige stelsel nog tekortschiet. De keuze voor een stadsdeelplus-scenario met participatieve elementen uit het meervoudige democratiescenario lijkt ons een verstandige. Positie stadsdeelcommissie In ons eerdere advies schreven wij over de noodzaak van een helder mandaat voor lokale politici. Hoewel wij ons niet expliciet willen uitspreken voor een van de twee scenario’s is het ons op basis van de hoofdlijnen nog niet helemaal duidelijk hoe helder dat mandaat in een scenario met twee bestuurscommissies zal zijn en of twee verschillende commissies met eigen bevoegdheden niet soms tot verwarring zou kunnen leiden. Toegankelijkheid, uitlegbaarheid en inzicht in de wijze waarop het stelsel voor bewoners werkt is belangrijk. Het is ook de vraag of de directe, sterke band met de raad nog zo gemist wordt op het moment dat de stadsdeelcommissie lokaal een sterkere positie en helder mandaat krijgt. Wat het DB betreft weegt dat laatste het zwaarst. Loting Het is altijd goed de werking van de democratie tegen het licht te houden en te kijken naar mogelijke aanvulling of versterking met participatieve elementen.
Loting kan een verfrissend nieuw middel zijn. We hebben geen uitgesproken standpunt over toevoeging van gelote leden aan stadsdeelcommissies en zijn vooral benieuwd naar het nadere onderzoek door het college en de ervaringen in andere steden.
Wij staan in principe positief tegenover het idee om een panel van gelote bewoners in te stellen dat de commissie vier keer per jaar kan adviseren. Wel daarbij wederom de opmerking dat het bij zo’n nieuwe groep duidelijk moet zijn aan wie ze adviseren en dat de commissie ook de slagkracht heeft aan zo’n advies gevolg te geven. Benoemd DB en lijst taken en bevoegdheden Het DB onderschrijft dat in de afgelopen bestuursperiode goed is samengewerkt tussen college en stadsdeelbesturen. In onze ogen is dat een basisvoorwaarde van een goed werkend verlengd lokaal bestuur. We vinden het positief dat het college de mogelijkheid om op stadsdeelniveau financiële verschuivingen te kunnen doorvoeren gaat uitwerken. De mogelijkheden om met middelen te schuiven kan ook de discussie op lokaal niveau tussen stadsdeelcommissie en DB ten goede komen. Het DB heeft geen bezwaar tegen het opnieuw tegen het licht houden van de gemandateerde bevoegdheden maar heeft ook met de huidige mandaten prima kunnen werken. We denken dat goede samenwerking met duidelijke afspraken over rollen – zoals bij een groot project als het Universiteitskwartier – belangrijker is dan de soms gecompliceerde vraag wie precies waar over gaat. Een bevoegdhedenlijst hoeft geen scherprechter te zijn om wel of niet samenwerking met het college te zoeken. Participatie Participatie is essentieel.
In de hoofdlijnen staat dat gekeken wordt of de rol van het stadsdeel bij participatie groter kan worden, zeker bij onderwerpen die de leefwereld van inwoners in het stadsdeel raken. Het orgaan dat inhoudelijk verantwoordelijk is zal in onze ogen ook primair verantwoordelijk moeten zijn voor de participatie. Het DB ziet participatie nadrukkelijk als onderdeel van een proces. Voor die processen waar het DB verantwoordelijk voor is neemt zij graag ook de verantwoordelijkheid voor een uitgebreid participatietraject. Helderheid voor bewoners zou te allen tijde het uitgangspunt moeten zijn. Tot slot wijzen wij nog op ons advies om de vergoeding van stadsdeelcommissieleden te verhogen. Ook dat zal leiden tot kwalitatief betere invulling van de rol als lokaal volksvertegenwoordiger. Wij kunnen ons echter voorstellen dat dit onder de nadere uitwerking valt en niet in de hoofdlijnen wordt opgenomen.
G Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Nieuw-West
Invullen door directie:
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 39
Onderwerp adviesaanvraag:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Portefeuille:
Democratisering en bestuurlijk stelsel
Directie:
BMA
Datum behandeling college:
6 april 2021
Datum adviesaanvraag:
7 april 2021
Deadline ontvangst advies:
29 april 2021
Advies mailen naar:
r.dijkhuizen@amsterdam.nl
Meegestuurde stukken:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies hebben in januari en februari van dit jaar wensen en suggesties mee kunnen geven naar aanleiding van het rapport Evaluatie Bestuurlijk Stelsel van Necker van Naem en Tilburg University. Van deze gelegenheid is door de meeste van hen gebruik gemaakt.
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel:
Nieuw-West
Procesbegeleider: Datum weekstart/staf: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur: Registratienr. (optioneel):
…
Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.
Adviesvraag B&W Adviesvraag Hierbij zend ik u namens het college de voorgenomen hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. In het voorgenomen besluit wordt aangegeven welke voorstellen het college doet voor verbeteringen in het huidige stelsel en voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Het college ziet graag uw advies op deze voorgenomen hoofdlijnen en deze voorstellen tegemoet.
Achtergrond en toelichting Op 27 november 2020 hebben het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hun rapport opgeleverd over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel in Amsterdam. Het college herkent de knelpunten die uit het evaluatierapport naar voren komen over de werking van het bestuurlijk stelsel. Het college wil daarom een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur. Ook wil het college de mogelijkheden voor inwoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen vergroten. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, ambtelijke organisatie en cultuur. Het college stelt daarom in de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 de volgende veranderingen voor: • Een duidelijke opdracht en stevig mandaat op een aantal helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan gekozen stadsdeelcommissies.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 40
• Versterken van de relatie tussen de kiezers en de stadsdeelcommissie. Met een duidelijke opdracht aan de stadsdeelcommissie: zij sturen op de te stellen kaders en controleren het dagelijks bestuur, ook in de uitvoering van participatie. Zo kunnen zij het lokale belang beter vertegenwoordigen. • Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten wil het college als proef een stadsdeelpanel instellen dat de stadsdeelcommissie vier keer per jaar adviseert over bepaalde onderwerpen die het stadsdeel betreffen. Dit stadsdeelpanel gaat uit gelote burgers bestaan. Aanvullend daarop wil het college nader onderzoek doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid om de stadsdeelcommissie voor een deel uit gelote burgers te laten bestaan. • Versterken van de relatie tussen de gekozen stadsdeelcommissies en de raad. • Vergroten van de invloed van de bewoners door het versterken van de participatie en door het lokaal bestuur een stevige positie en duidelijker rol in de participatie te geven. • Vanaf 16 jaar kunnen Amsterdammers kiezen of zich verkiesbaar stellen en Amsterdammers van buiten de EU met een geldige verblijfsvergunning krijgen deze rechten al nadat zij twee jaar in Nederland wonen. • Voor de korte termijn wil het college inzetten op verbetering van de adviesprocedure voor stadsdeelcommissies en versterking van de ondersteuning van stadsdeelcommissies.
In de hoofdlijnen zijn de wensen en suggesties van raad, stadsdeelbesturen, stadsdeelcommissies en Amsterdammers betrokken. Planning Het voorstel van het college betreft in deze fase nog een voorgenomen besluit. Ter voorbereiding van het definitief besluit worden wensen en suggesties met de raadscommissie besproken op 28 april. Ook wordt de input van Amsterdammers, stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies van 7 april tot 20 mei opgehaald. De reacties van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies, stadsdeelbesturen en Amsterdammers op de voorgenomen hoofdlijnen worden vervolgens verwerkt in het definitief voorstel aan de raad voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Hierover besluit het college op 1 juni waarna het wordt voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021.
Na de vaststelling door de gemeenteraad van de hoofdlijnen voor het stelsel vanaf 2022, zullen de betreffende verordeningen in september worden voorgelegd voor besluitvorming. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten.
Definitief advies DB Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders Net als het college herkent het stadsdeelbestuur op basis van praktijkervaring de tekortkomingen in het bestuurlijk stelsel die helder benoemd worden in de evaluatie van Necker van Naem. Het stadsdeelbestuur deelt de aanbevelingen, met name de aanbevelingen over een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur, betere ondersteuning van de stadsdeelcommissie en meer mogelijkheden voor bewoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen. Het stadsdeelbestuur ziet kansen voor zowel het optimaliseren van het bestuurlijk stelsel tot 2022 als het fundamenteler verder ontwikkelen van het stelsel na 2022. Op korte termijn is een betere ambtelijke ondersteuning van de stadsdeelcommissie vereist zodat zij haar rol als tegenmacht serieuzer kan waarmaken. Deze stevigere rol kan hiernaast gemarkeerd worden door het opnemen van een adviesparagraaf met het standpunt van het stadsdeel in raadsvoorstellen. Op deze manier wordt de binding tussen gemeenteraad en stadsdeelcommissie versterkt. Die binding kan verder vorm krijgen door regulier contact tussen leden van de stadsdeelcommissie en leden van de gemeenteraad.
Op de langere termijn kiest het college voor het Stadsdeelplus scenario met meer bevoegdheden voor de stadsdeelcommissie in combinatie met meer participatieve elementen om de inbreng en betrokkenheid van inwoners te organiseren en vergroten. Het stadsdeelbestuur onderschrijft deze zienswijze. Met een nieuwe stelselwijziging zo kort na de vorige krijgt dit stelsel geen kans om zich te settelen en door te ontwikkelen. Er is nog een wereld te winnen binnen dit stelsel als het om participatie van bewoners gaat. Het stadsdeelbestuur is gecharmeerd van het versterken van de stadsdeelcommissie met ingelote burgers die periodiek van samenstelling
wisselen. Het slimmer en beter gebruikmaken van online middelen voor burgerbetrokkenheid kan ook op onze instemming rekenen. Een ieder zal adviseren vanuit zijn eigen praktijkervaringen. Deze ervaringen verschillen. Er zijn stadsdeelcommissies die zeer gepolitiseerd zijn, er zijn er die dat veel minder zijn. Er zijn stadsdeelcommissies die de politieke kleur van het college dragen of juist niet. Het komt ook voor dat het dagelijks bestuur een andere politieke kleur heeft dan de stadsdeelcommissie - zoals in Nieuw-West. Onze ervaring is dat ondanks de politieke verschillen voor Nieuw-West er niet constant sprake hoeft te zijn van politisering. Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 41
Het stadsdeelbestuur adviseert daarom dat de benoeming van de dagelijkse bestuursleden bij het college blijft liggen, eveneens de verantwoording
voor het functioneren. Dit om te voorkomen dat de schakelpositie van de dagelijkse bestuursleden tussen het college en de stadsdeelcommissie te veel onder druk komt te staan. Bij de benoeming moet nadrukkelijk gelet worden op de kwaliteit en politieke bestuurlijke ervaring van de dagelijkse bestuursleden. Daarnaast adviseert het stadsdeelbestuur geen kaderstellende en controlerende positie bij de stadsdeelcommissie te leggen voor taken waar zij niet verantwoordelijk voor zijn (conform landelijke wetgeving). Het stadsdeelbestuur wenst het college veel wijsheid bij het inzetten op verbeteringen via ‘quick wins’ tot 2022 en op het voortvarend treffen van voorbereidingen ter verdere ontwikkeling van het bestuurlijk stelsel na 2022 in de vorm van het Stadsdeelplus scenario met meer participatie van bewoners.
I Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Zuidoost Invullen door directie:
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 42
Onderwerp adviesaanvraag:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Portefeuille:
Democratisering en bestuurlijk stelsel
Directie:
BMA
Datum behandeling college:
6 april 2021
Datum adviesaanvraag:
7 april 2021
Deadline ontvangst advies:
29 april 2021
Advies mailen naar:
r.dijkhuizen@amsterdam.nl
Meegestuurde stukken:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies hebben in januari en februari van dit jaar wensen en suggesties mee kunnen geven naar aanleiding van het rapport Evaluatie Bestuurlijk Stelsel van Necker van Naem en Tilburg University. Van deze gelegenheid is door de meeste van hen gebruik gemaakt.
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel:
Zuidoost
Procesbegeleider:
D. Swen
Datum weekstart/staf:
7 april 2021
Datum stadsdeelcommissie:
15 april, 29 april en 12 mei 2021
Datum dagelijks bestuur:
11 mei 2021
Registratienr. (optioneel):
…
Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.
Adviesvraag B&W Adviesvraag Hierbij zend ik u namens het college de voorgenomen hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. In het voorgenomen besluit wordt aangegeven welke voorstellen het college doet voor verbeteringen in het huidige stelsel en voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Het college ziet graag uw advies op deze voorgenomen hoofdlijnen en deze voorstellen tegemoet.
Achtergrond en toelichting Op 27 november 2020 hebben het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hun rapport opgeleverd over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel in Amsterdam. Het college herkent de knelpunten die uit het evaluatierapport naar voren komen over de werking van het bestuurlijk stelsel. Het college wil daarom een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur. Ook wil het college de mogelijkheden voor inwoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen vergroten. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, ambtelijke organisatie en cultuur. Het college stelt daarom in de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 de volgende veranderingen voor: • Een duidelijke opdracht en stevig mandaat op een aantal helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan gekozen stadsdeelcommissies.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 43
• Versterken van de relatie tussen de kiezers en de stadsdeelcommissie. Met een duidelijke opdracht aan de stadsdeelcommissie: zij sturen op de te stellen kaders en controleren het dagelijks bestuur, ook in de uitvoering van participatie. Zo kunnen zij het lokale belang beter vertegenwoordigen. • Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten wil het college als proef een stadsdeelpanel instellen dat de stadsdeelcommissie vier keer per jaar adviseert over bepaalde onderwerpen die het stadsdeel betreffen. Dit stadsdeelpanel gaat uit gelote burgers bestaan. Aanvullend daarop wil het college nader onderzoek doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid om de stadsdeelcommissie voor een deel uit gelote burgers te laten bestaan. • Versterken van de relatie tussen de gekozen stadsdeelcommissies en de raad. • Vergroten van de invloed van de bewoners door het versterken van de participatie en door het lokaal bestuur een stevige positie en duidelijker rol in de participatie te geven. • Vanaf 16 jaar kunnen Amsterdammers kiezen of zich verkiesbaar stellen en Amsterdammers van buiten de EU met een geldige verblijfsvergunning krijgen deze rechten al nadat zij twee jaar in Nederland wonen. • Voor de korte termijn wil het college inzetten op verbetering van de adviesprocedure voor stadsdeelcommissies en versterking van de ondersteuning van stadsdeelcommissies.
20 mei opgehaald. De reacties van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies, stadsdeelbesturen en Amsterdammers op de voorgenomen hoofdlijnen worden vervolgens verwerkt in het definitief voorstel aan de raad voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Hierover besluit het college op 1 juni waarna het wordt voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021.
In de hoofdlijnen zijn de wensen en suggesties van raad, stadsdeelbesturen, stadsdeelcommissies en Amsterdammers betrokken.
De stadsdeelcommissie brengt separaat zijn advies uit, naar verwachting op 12 mei
Na de vaststelling door de gemeenteraad van de hoofdlijnen voor het stelsel vanaf 2022, zullen de betreffende verordeningen in september worden voorgelegd voor besluitvorming. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeente raadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten.
Conceptadvies DB Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies Het dagelijks bestuur kan zich vinden in de hoofd lijnen zoals het college van B&W deze – met input van bewoners, de dagelijks besturen en stadsdeelcommissies van de stadsdelen – heeft opgesteld.
Advies stadsdeelcommissie Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB
Definitief advies DB Planning Het voorstel van het college betreft in deze fase nog een voorgenomen besluit. Ter voorbereiding van het definitief besluit worden wensen en suggesties met de raadscommissie besproken op 28 april. Ook wordt de input van Amsterdammers, stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies van 7 april tot
Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders Het dagelijks bestuur kan zich vinden in de hoofdlijnen zoals het college van B&W deze – met input van bewoners, de dagelijks besturen en stadsdeelcommissies van de stadsdelen – heeft opgesteld.
J Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Noord Invullen door directie:
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 44
Onderwerp adviesaanvraag:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Portefeuille:
Democratisering en bestuurlijk stelsel
Directie:
BMA
Datum behandeling college:
6 april 2021
Datum adviesaanvraag:
7 april 2021
Deadline ontvangst advies:
19 mei 2021
Advies mailen naar:
r.dijkhuizen@amsterdam.nl
Meegestuurde stukken:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies hebben in januari en februari van dit jaar wensen en suggesties mee kunnen geven naar aanleiding van het rapport Evaluatie Bestuurlijk Stelsel van Necker van Naem en Tilburg University. Van deze gelegenheid is door de meeste van hen gebruik gemaakt.
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel:
Noord
Procesbegeleider:
Peter Sijtsma / Kees Rozemeijer
Datum weekstart/staf:
19 april 2021
Datum stadsdeelcommissie:
12 mei 2021
Datum dagelijks bestuur:
18 mei 2021
Registratienr. (optioneel):
…
Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.
Adviesvraag B&W Adviesvraag Hierbij zend ik u namens het college de voorgenomen hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. In het voorgenomen besluit wordt aangegeven welke voorstellen het college doet voor verbeteringen in het huidige stelsel en voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Het college ziet graag uw advies op deze voorgenomen hoofdlijnen en deze voorstellen tegemoet.
Achtergrond en toelichting Op 27 november 2020 hebben het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hun rapport opgeleverd over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel in Amsterdam. Het college herkent de knelpunten die uit het evaluatierapport naar voren komen over de werking van het bestuurlijk stelsel. Het college wil daarom een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur. Ook wil het college de mogelijkheden voor inwoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen vergroten. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, ambtelijke organisatie en cultuur. Het college stelt daarom in de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 de volgende veranderingen voor: • Een duidelijke opdracht en stevig mandaat op een aantal helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan gekozen stadsdeelcommissies.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 45
• Versterken van de relatie tussen de kiezers en de stadsdeelcommissie. Met een duidelijke opdracht aan de stadsdeelcommissie: zij sturen op de te stellen kaders en controleren het dagelijks bestuur, ook in de uitvoering van participatie. Zo kunnen zij het lokale belang beter vertegenwoordigen. • Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten wil het college als proef een stadsdeelpanel instellen dat de stadsdeelcommissie vier keer per jaar adviseert over bepaalde onderwerpen die het stadsdeel betreffen. Dit stadsdeelpanel gaat uit gelote burgers bestaan. Aanvullend daarop wil het college nader onderzoek doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid om de stadsdeelcommissie voor een deel uit gelote burgers te laten bestaan. • Versterken van de relatie tussen de gekozen stadsdeelcommissies en de raad. • Vergroten van de invloed van de bewoners door het versterken van de participatie en door het lokaal bestuur een stevige positie en duidelijker rol in de participatie te geven. • Vanaf 16 jaar kunnen Amsterdammers kiezen of zich verkiesbaar stellen en Amsterdammers van buiten de EU met een geldige om krijgen deze rechten al nadat zij twee jaar in Nederland wonen. • Voor de korte termijn wil het college inzetten op verbetering van de adviesprocedure voor stadsdeelcommissies en versterking van de ondersteuning van stadsdeelcommissies.
In de hoofdlijnen zijn de wensen en suggesties van raad, stadsdeelbesturen, stadsdeelcommissies en Amsterdammers betrokken. Planning Het voorstel van het college betreft in deze fase nog een voorgenomen besluit. Ter voorbereiding van het definitief besluit worden wensen en suggesties met de raadscommissie besproken op 28 april. Ook wordt de input van Amsterdammers, stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies van 7 april tot 20 mei opgehaald. De reacties van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies, stadsdeelbesturen en Amsterdammers op de voorgenomen hoofdlijnen worden vervolgens verwerkt in het definitief voorstel aan de raad voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Hierover besluit het college op 1 juni waarna het wordt voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021. Na de vaststelling door de gemeenteraad van de hoofdlijnen voor het stelsel vanaf 2022, zullen de
betreffende verordeningen in september worden voorgelegd voor besluitvorming. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten.
Conceptadvies DB Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies Het DB ziet het pakket aan voorstellen in deze voorgenomen hoofdlijnen als een logisch vervolg op de evaluatie van het huidige bestuurlijk stelsel en op de wensen en suggesties die naar aanleiding daarvan zijn meegegeven vanuit meerdere Amsterdamse geledingen. De voorstellen geven het DB geen aanleiding tot een advies op één of meer specifieke onderdelen. Wel adviseert het DB om bij de nog te maken keuzes, bijvoorbeeld over een inwonersloket en het bestuursmodel (B of D), de begrijpelijkheid voor de Amsterdammer voorop te stellen. Als treffend geformuleerd in paragraaf 3.3. van de voorgenomen hoofdlijnen: “Een eenvoudig uitlegbaar stelsel met een heldere taakverdeling en heldere bevoegdheden is een belangrijke voorwaarde voor een goede toegankelijkheid van de gemeente voor burgers. Het helpt bewoners als duidelijk is voor welke onderwerpen ze waar moeten zijn en dat bekend is dat daar ook een bevoegdheid ligt om iets voor ze te doen.” En het vergroot de kans dat meer Amsterdammers zich uitgenodigd voelen om een aandeel te leveren in de representatieve en/of participatieve democratie, wat het DB betreft het belangrijkste oogmerk van het bestuurlijk stelsel na 2022.
Tenslotte: waar de weg van experimenten wordt ingeslagen, bijvoorbeeld een proef met een stadsdeelpanel, adviseert het DB om die experimenten actief te begeleiden en te monitoren, zodat snel en eenvoudig kan worden bijgestuurd als de praktijk daarom vraagt.
Advies stadsdeelcommissie Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB Stadsdeelcommissie is blij met de voorgenomen verbetering en versterking van het bestuurlijke stelsel door het college. Om de lokale belang van onze bewoners de vertegenwoordigen is een stevig man-
daat zeer wenselijk en nodig. Ook het vergroten van de invloed van de bewoners omarmen we graag. Een stadsdeelcommissie die de nodige bevoegdheden, budget en controlerende functie heeft is voor een goed en stevig lokale vertegenwoordiging hard nodig. Daarom willen we wat punten aan de orde stellen.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 46
Graag adviseert de stadsdeelcommissie; • De toegenomen bevoegdheden van de stadsdeelcommissies expliciet te benoemen voor besluitvorming. • De stadsdeelcommissie een eigen budget buiten de gebiedsplannen te geven waar ze vrij over kan beschikken en flexibel in kan zetten. • Om maatwerk voor hun stadsdeel te kunnen leveren moeten stadsdeelbestuurders over voldoende financiële middelen en beleidsvrijheid kunnen beschikken. • Leg de focus van de stadsdeelcommissie meer op het controleren van het stadsdeelbestuur dan op het adviseren van de centrale stad. Laat beleidsstukken in het stadsdeel op de agenda komen en laat de stadsdeelcommissie hierover beslissen. • Sterke controlerende rol is cruciaal van belang voor macht en tegenmacht. • De stadsdeelcommissie moet meer ambtelijke ondersteuning krijgen. Geef de stadsdeelcommissie meer toegang tot ambtenaren voor informatievoorziening. • Gelote burgers voor de stadsdeelcommissie is onwenselijk in verband met continuïteit. • Geef de stadsdeelcommissie de mogelijkheid om bestuurders weg te sturen. • Laat de collegepartijen bestuurders voor stadsdelen voorstellen maar laat de stadsdeelcommissie hen goed- of afkeuren.
Stemverklaring Pvda (Canan Uyar, Regine Anmuth, Paul Scheerder) en PvdO (Dennis Overweg) Wij vinden het van cruciaal belang dat de stadsdeelcommissie zonder inmenging van het college zelf de ruimte en het recht moet krijgen om een eigen bestuurder te kiezen, daarom zijn we het niet eens met de laatste bullit van dit advies. Stemverklaring SP (Frans Rein Jurrema):
De balans tussen de participatieve en vertegenwoordigende democratie is zoek in Amsterdam. Het is de hoogste tijd dat buurtbewoners meer betrokken worden bij en meer invloed krijgen op beslissingen die over hun eigen leefomgeving gaan. Daarom pleit de SP-Amsterdam ervoor om de enorm overheersende rol die de grote politieke partijen in de stadsdelen spelen, terug te dringen. Dit kan door voor de verkiezingen op stadsdeelniveau, niet meer te werken met partijlijsten maar met personen die zich vanuit hun eigen buurt verkiesbaar stellen. De voorstellen die de SDC Noord in haar advies naar voren brengt, gaan echter precies in tegengestelde richting. Zij stelt voor opnieuw macht over te hevelen van de centrale stad naar de stadsdeelcommissie. Wat de SP betreft is dat lood om oud ijzer. Immers, het zijn dezelfde politieke partijen die zowel op stadsdeel als op stedelijk niveau de macht stevig in handen hebben en zullen houden. Met andere woorden: een machtsverschuiving is niets anders dan een verschuiving van vestzak naar broekzak en uiteindelijk verandert er niets. Alleen de mogelijkheden voor actieve betrokkenheid van buurtbewoners zullen verder gefrustreerd worden. Daarom zal ik tegen dit advies stemmen.
Definitief advies DB Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders Wij bevelen bij dezen de beide bovenstaande adviezen van stadsdeelbestuur en stadsdeelcommissie Noord in uw aandacht aan.
K Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Oost Invullen door directie:
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 47
Onderwerp adviesaanvraag:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Portefeuille:
Democratisering en bestuurlijk stelsel
Directie:
BMA
Datum behandeling college:
6 april 2021
Datum adviesaanvraag:
7 april 2021
Deadline ontvangst advies:
19 mei 2021
Advies mailen naar:
r.dijkhuizen@amsterdam.nl
Meegestuurde stukken:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies hebben in januari en februari van dit jaar wensen en suggesties mee kunnen geven naar aanleiding van het rapport Evaluatie Bestuurlijk Stelsel van Necker van Naem en Tilburg University. Van deze gelegenheid is door de meeste van hen gebruik gemaakt.
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel:
Oost
Procesbegeleider:
Pepijn van Loon
Datum weekstart/staf:
19 april 2021
Datum stadsdeelcommissie:
11 mei 2021
Datum dagelijks bestuur:
20 april 2021 conceptadvies, 18 mei 2021 finaal advies
Registratienr. (optioneel):
Z-21-52443
Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.
Adviesvraag B&W Adviesvraag Hierbij zend ik u namens het college de voorgenomen hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. In het voorgenomen besluit wordt aangegeven welke voorstellen het college doet voor verbeteringen in het huidige stelsel en voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Het college ziet graag uw advies op deze voorgenomen hoofdlijnen en deze voorstellen tegemoet.
Achtergrond en toelichting Op 27 november 2020 hebben het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hun rapport opgeleverd over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel in Amsterdam. Het college herkent de knelpunten die uit het evaluatierapport naar voren komen over de werking van het bestuurlijk stelsel. Het college wil daarom een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur. Ook wil het college de mogelijkheden voor inwoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen vergroten. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, ambtelijke organisatie en cultuur. Het college stelt daarom in de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 de volgende veranderingen voor: • Een duidelijke opdracht en stevig mandaat op een aantal helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan gekozen stadsdeelcommissies.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 48
• Versterken van de relatie tussen de kiezers en de stadsdeelcommissie. Met een duidelijke opdracht aan de stadsdeelcommissie: zij sturen op de te stellen kaders en controleren het dagelijks bestuur, ook in de uitvoering van participatie. Zo kunnen zij het lokale belang beter vertegenwoordigen. • Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten wil het college als proef een stadsdeelpanel instellen dat de stadsdeelcommissie vier keer per jaar adviseert over bepaalde onderwerpen die het stadsdeel betreffen. Dit stadsdeelpanel gaat uit gelote burgers bestaan. Aanvullend daarop wil het college nader onderzoek doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid om de stadsdeelcommissie voor een deel uit gelote burgers te laten bestaan. • Versterken van de relatie tussen de gekozen stadsdeelcommissies en de raad. • Vergroten van de invloed van de bewoners door het versterken van de participatie en door het lokaal bestuur een stevige positie en duidelijker rol in de participatie te geven. • Vanaf 16 jaar kunnen Amsterdammers kiezen of zich verkiesbaar stellen en Amsterdammers van buiten de EU met een geldige verblijfsvergunning krijgen deze rechten al nadat zij twee jaar in Nederland wonen. • Voor de korte termijn wil het college inzetten op verbetering van de adviesprocedure voor stadsdeelcommissies en versterking van de ondersteuning van stadsdeelcommissies.
In de hoofdlijnen zijn de wensen en suggesties van raad, stadsdeelbesturen, stadsdeelcommissies en Amsterdammers betrokken. Planning Het voorstel van het college betreft in deze fase nog een voorgenomen besluit. Ter voorbereiding van het definitief besluit worden wensen en suggesties met de raadscommissie besproken op 28 april. Ook wordt de input van Amsterdammers, stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies van 7 april tot 20 mei opgehaald. De reacties van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies, stadsdeelbesturen en Amsterdammers op de voorgenomen hoofdlijnen worden vervolgens verwerkt in het definitief voorstel aan de raad voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Hierover besluit het college op 1 juni waarna het wordt voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021. Na de vaststelling door de gemeenteraad van de
hoofdlijnen voor het stelsel vanaf 2022, zullen de betreffende verordeningen in september worden voorgelegd voor besluitvorming. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten.
Conceptadvies DB Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies Het Dagelijks Bestuur Stadsdeel Oost wordt gevraagd om advies te geven over de voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Om te beginnen wil het DB meegeven dat de voorgestelde hoofdlijnen slechts ten dele een oplossing zijn voor de geconstateerde problemen. De oorsprong hiervoor komt voort uit de gewijzigde gemeentewet. Idealiter zou het DB daar een wijziging in onderschrijven, echter binnen dit gegeven en de voorgestelde hoofdlijnen adviseert het DB van stadsdeel Oost de volgende zaken op te nemen. Versterking ambtelijke ondersteuning op korte termijn Het Dagelijks Bestuur onderschrijft de analyses betreffende de verbeterpunten die op korte termijn kunnen worden toegepast in het huidige bestuurlijk stelsel. Ook onderschrijft het DB de beoogde versterking van de ambtelijke ondersteuning voor de stadsdeelcommissie zodat deze duidelijker gepositioneerd wordt bij hun adviserende rol ten aanzien van het Dagelijks Bestuur en hun beoogde rol van het ophalen van signalen uit de buurt. Dit aangezien er met deze versterking meer ruimte is voor eigen agendavorming vanuit de stadsdeelcommissie. De vraag of en op welke wijze de relatie tussen de stadsdeelcommissie en raad versterkt kan worden laat het dagelijks bestuur graag aan de stadsdeelcommissie.
Controlerende functie voor stadsdeelcommissie Meer zeggenschap en verantwoordelijkheden voor de stadsdeelcommissie zoals beschreven in het Stadsdeelplus-scenario kan op grote steun rekenen van het dagelijks bestuur, zeker ook gezien de participatieve elementen die in dit scenario ten uitvoering komen. Het is te waarderen dat het college meegaat in de wens om de stadsdeelcommissie en het DB de middelen te geven om de verantwoordelijkheden waar te maken. Dit komt de cultuur,
zowel bestuurlijk als ambtelijk, ten goede. Wel is het daarbij van belang om de stadsdeelcommissie ook met een instrumentarium uit te rusten passend bij de controlerende functie. Deze essentiële functie en tegenmacht dient hierbij dus goed uitgewerkt te worden. Zwaarwegend daarbij is dat er duidelijkheid wordt gecreëerd aangaande de bewegingsvrijheid van de stadsdelen en het nauwkeuriger uitwerken van de bevoegdheden. Door duidelijke kaders omtrent de taken en bevoegdheden kunnen de verantwoordelijkheden genomen worden die het stadsdeel verdient. De wens van het dagelijks bestuur daarbij is om zoveel mogelijk in te zetten op het delegeren in plaats van het mandateren zoals dat in het huidige stelsel het geval is. Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 49
Meer eigen middelen voor het stadsdeel In het verlengde van deze taken en verantwoordelijkheden lijkt het het dagelijks bestuur een goed plan om de grens van 5 miljoen die met het huidige bestuurlijk stelsel binnen het mandaat van het stadsdeel valt te heroverwegen, omdat dit niet meer past bij het huidige prijspeil. Deze grens staat immers al geruime tijd vast, terwijl er bij projecten steeds vaker wordt gestuurd om werk-met-werk te maken en zaken op elkaar te laten aansluiten. Hierbij vormt deze grens waarbij de verantwoordelijkheid verschuift van het stadsdeel naar centrale stad sneller een barrière die een efficiënte uitvoering in de weg zit. Daarnaast zou met de beschikking over meer eigen middelen een stevige bestuurslaag op stadsdeelniveau, naast het realiseren van stedelijk beleid, veel beter lokaal maatwerk kunnen leveren. Dit zou de transparantie en legitimatie ten goede komen. In het verlengde hiervan bestaat bij het DB dan ook de wens om, binnen bestaand beleid en coalitieakkoord, te werken aan een stadsdeelakkoord. Dit akkoord biedt handvatten voor zowel een helder mandaat van het dagelijks bestuur als tegenmacht/ controle van de stadsdeelcommissie. Een gekozen DB uit een gekozen stadsdeelcommissie De voorkeur van het college op de varianten waarop het stadsdeelplus-scenario vormgegeven wordt verdient nader onderzoek.
Het DB is voorstander van een gekozen stadsdeelcommissie met een uit haar midden gekozen dagelijks bestuur. De gekozen bestuurders vormen zo een betere afspiegeling van de stadsdeelcommissie. Daarbij ontstaat er bij gekozen bestuurders een duidelijker mandaat vanuit de bewoner; de kiezer heeft immers op de kandidaat leden van de stadsdeelcommissie gestemd. Daarnaast borgt deze variant ook de verbondenheid van een bestuurder met het stadsdeel, hij of zij is
namelijk een bewoner van het desbetreffende stadsdeel. Deze variant voorziet beter in het organiseren van deze lokale inkleuring en het nodige tegenwicht binnen de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. Goede bestuurlijke samenwerking hangt namelijk samen met de bestuurscultuur en gemaakte afspraken. Het is hierbij jammer dat deze variant afgevallen is. Naar aanleiding van de motie Grooten (2021/143) acht het DB het wenselijk dat de stadsdeelcommissie een rol vervult bij de benoeming van het DB in plaats van de Raad. Gekozen in plaats van gelote stadsdeelcommissieleden Het DB adviseert positief ten aanzien van de samenstelling van de stadsdeelcommissie. De voorgenomen lijn om de stadsdeelcommissie samen te stellen op stadsdeelniveau en niet meer op gebiedsniveau kan op steun rekenen, evenals de overwegingen om voor een lijstenstelsel te gaan in plaats van het individueel verkiesbaar stellen van stadsdeelcommissieleden. Ook op het gebied van de verruiming van het actief en passief kiesrecht, waarbij ook kandidaten van buiten de EU en 16- en 17-jarigen zich kunnen kandideren en stemmen past binnen het advies dat het DB het college wil meegeven. Meer kanttekeningen zijn te maken aangaande de samenstelling met (deels) gelote stadsdeelcommissieleden. Het DB waardeert het idee, maar voorziet ook nadelen door de vorm van roulatie binnen de stadsdeelcommissie.
Essentiële zaken zoals dossierkennis, kennis van de bestuurlijke besluitvorming, binding (met zowel de overige leden als dagelijks bestuur) en herkenbaarheid als stadsdeelcommissielid zijn namelijk nodig voor het goed laten functioneren van de stadsdeelcommissie en daarmee ook het Dagelijks Bestuur. De proef waarbij een geloot stadsdeelpanel 4x per jaar de stadsdeelcommissie adviseert ziet het DB met belangstelling tegemoet. Een ander aandachtspunt, passend bij zowel een diverse samenstelling van de stadsdeelcommissie als een die eer doet aan de beoogde controlerende taak, is de bezoldiging voor stadsdeelcommissieleden. Het DB stelt voor om hiertoe de gelegenheid te verschaffen door het zorgen voor een passende beloning. Immers kost democratie tijd; tijd die stadsdeelcommissieleden vrij moeten maken van andere zaken zoals bijvoorbeeld werk. Bestuurlijk opdrachtgeverschap verstevigen Het DB onderschrijft de bevindingen op het gebied van cultuur, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Een heldere structuur, maar ook houding en gedrag, gedeeld eigenaarschap voor het stelsel en duidelijke opdrachten dragen bij aan het goed functioneren
van het bestuurlijk stelsel. De keuzes in de bestuurlijke structuur en werkwijze werken door in de ambtelijke organisatie. Om aan de lokale opgaven te kunnen voldoen moeten de stadsdeelbesturen zonder omwegen een beroep kunnen doen op de capaciteit en expertise van de directies. Het gebiedsgericht werken heeft meer voet aan de grond gekregen. Echter is de inzet van zowel ambtelijke als financiële middelen inherent aan politieke keuzes en niet slechts een overweging op basis van cijfers. Versterken participatie Op het gebied van het versterken van participatie adviseert het DB positief over de voorgestelde lijn. Ook de nieuwe referendumverordening wordt Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 50
door het Dagelijks Bestuur gesteund en het DB zou binnen deze nieuwe referendumverordening ook graag mogelijkheden zien in de uitvoering op stadsdeelniveau. Verbeteren rechtspositie ambtsdragers Tot slot wil het DB het college in de uitvoering van de voorgestelde hoofdlijnen adviseren om aandacht te schenken aan de rechtspositie van ambtsdragers. Ten aanzien van de Dagelijks Bestuurders is er namelijk formeel in de gemeentewet geen sprake is van een ambtsdrager met bijbehorende rechtspositie en ondersteuning maar verder wel vergelijkbaar. Het is passend als gemeente Amsterdam om hier aandacht aan te willen besteden.
L Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Nieuw-West
Invullen door directie:
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 51
Onderwerp adviesaanvraag:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Portefeuille:
Democratisering en bestuurlijk stelsel
Directie:
BMA
Datum behandeling college:
6 april 2021
Datum adviesaanvraag:
7 april 2021
Deadline ontvangst advies:
19 mei 2021
Advies mailen naar:
r.dijkhuizen@amsterdam.nl
Meegestuurde stukken:
Voorgenomen hoofdlijnen bestuurlijk stelsel vanaf 2022
Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies hebben in januari en februari van dit jaar wensen en suggesties mee kunnen geven naar aanleiding van het rapport Evaluatie Bestuurlijk Stelsel van Necker van Naem en Tilburg University. Van deze gelegenheid is door de meeste van hen gebruik gemaakt.
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel:
Nieuw-West
Procesbegeleider:
…
Datum weekstart/staf:
…
Datum stadsdeelcommissie:
11 mei 2021
Datum dagelijks bestuur:
…
Registratienr. (optioneel):
…
Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel. Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.
Adviesvraag B&W Adviesvraag Hierbij zend ik u namens het college de voorgenomen hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. In het voorgenomen besluit wordt aangegeven welke voorstellen het college doet voor verbeteringen in het huidige stelsel en voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Het college ziet graag uw advies op deze voorgenomen hoofdlijnen en deze voorstellen tegemoet.
Achtergrond en toelichting Op 27 november 2020 hebben het onderzoeksbureau Necker van Naem en Tilburg University hun rapport opgeleverd over de evaluatie van het bestuurlijk stelsel in Amsterdam. Het college herkent de knelpunten die uit het evaluatierapport naar voren komen over de werking van het bestuurlijk stelsel. Het college wil daarom een duidelijker mandaat voor het lokaal bestuur. Ook wil het college de mogelijkheden voor inwoners om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen vergroten. Dit vraagt om verbeteringen in het bestuurlijk stelsel zelf, maar ook in de mogelijkheden voor participatie, ambtelijke organisatie en cultuur. Het college stelt daarom in de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022 de volgende veranderingen voor: • Een duidelijke opdracht en stevig mandaat op een aantal helder omschreven taken aan benoemde stadsdeelbestuurders die zich hierover verantwoorden aan gekozen stadsdeelcommissies.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 52
• Versterken van de relatie tussen de kiezers en de stadsdeelcommissie. Met een duidelijke opdracht aan de stadsdeelcommissie: zij sturen op de te stellen kaders en controleren het dagelijks bestuur, ook in de uitvoering van participatie. Zo kunnen zij het lokale belang beter vertegenwoordigen. • Om de betrokkenheid van bewoners te vergroten wil het college als proef een stadsdeelpanel instellen dat de stadsdeelcommissie vier keer per jaar adviseert over bepaalde onderwerpen die het stadsdeel betreffen. Dit stadsdeelpanel gaat uit gelote burgers bestaan. Aanvullend daarop wil het college nader onderzoek doen naar de mogelijkheid en wenselijkheid om de stadsdeelcommissie voor een deel uit gelote burgers te laten bestaan. • Versterken van de relatie tussen de gekozen stadsdeelcommissies en de raad. • Vergroten van de invloed van de bewoners door het versterken van de participatie en door het lokaal bestuur een stevige positie en duidelijker rol in de participatie te geven. • Vanaf 16 jaar kunnen Amsterdammers kiezen of zich verkiesbaar stellen en Amsterdammers van buiten de EU met een geldige verblijfsvergunning krijgen deze rechten al nadat zij twee jaar in Nederland wonen. • Voor de korte termijn wil het college inzetten op verbetering van de adviesprocedure voor stadsdeelcommissies en versterking van de ondersteuning van stadsdeelcommissies.
In de hoofdlijnen zijn de wensen en suggesties van raad, stadsdeelbesturen, stadsdeelcommissies en Amsterdammers betrokken. Planning Het voorstel van het college betreft in deze fase nog een voorgenomen besluit. Ter voorbereiding van het definitief besluit worden wensen en suggesties met de raadscommissie besproken op 28 april. Ook wordt de input van Amsterdammers, stadsdeelbesturen en stadsdeelcommissies van 7 april tot 20 mei opgehaald. De reacties van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies, stadsdeelbesturen en Amsterdammers op de voorgenomen hoofdlijnen worden vervolgens verwerkt in het definitief voorstel aan de raad voor de hoofdlijnen voor het bestuurlijk stelsel vanaf 2022. Hierover besluit het college op 1 juni waarna het wordt voorgelegd aan de commissie KDD op 23 juni en aan de gemeenteraad op 7/8 juli 2021. Na de vaststelling door de gemeenteraad van de hoofdlijnen voor het stelsel vanaf 2022, zullen de
betreffende verordeningen in september worden voorgelegd voor besluitvorming. In de planning is rekening gehouden met het feit dat kandidaten en bureau Verkiezingen voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zoveel mogelijk de tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. Zij kunnen hun voorbereiding pas starten als de raad over de hoofdlijnen en de verordeningen heeft besloten.
Conceptadvies DB Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies …
Advies stadsdeelcommissie Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB De stadsdeelcommissie Nieuw West staat positief tegenover het voorgenomen besluit van het college met in achtneming van de gezamenlijke notitie van de stadsdeelcommissie en de aanvullende adviezen. Dit advies bestaat uit 2 delen: 1. Notitie inzake bestuurlijk stelsel van de stadsdeelcommissie Nieuw-West 2. Aanvullende aangenomen adviezen tijdens de stadsdeelcommissievergadering Deel 1: Notitie inzake bestuurlijk stelsel van de stadsdeelcommissie Nieuw-West Inleiding De stadsdeelcommissie (SDC) Amsterdam NieuwWest heeft op 20 april jl. kennis genomen van de notitie over de Hoofdlijnen van het Bestuurlijk Stelsel en heeft een gezamenlijke reactie opgesteld. Het was op dit moment namelijk nog niet mogelijk om op het verzoek om een gevraagd advies in te gaan, omdat de notitie Hoofdlijnen pas enkele dagen beschikbaar was, waardoor de tijd ontbrak adequaat op het verzoek te reageren. Omdat de commissie KDD reeds op 28 april vergadert over dit onderwerp, wil de SDC Amsterdam Nieuw-West reeds enkele punten vermelden, in de verwachting dat deze in de discussie op 28 april meegenomen kunnen worden. Op 11 mei is het verzoek om een Gevraagd Advies voor de SDC geagendeerd en zal er een Gevraagd Advies vanuit de SDC kunnen worden geformuleerd.
De SDC neemt aan, dat dit Gevraagd Advies alsnog bij de stukken kan worden gevoegd en deel zal uitmaken van het verdere besluitvormingsproces.
Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 53
Reactie in het algemeen De SDC is van mening, dat de voorbereidingen voor de huidige notitie Hoofdlijnen gedegen zijn geweest: er is een uitgebreid voortraject geweest waarbij er door alle gremia uitgebreide input is geleverd. De Hoofdlijnennotitie die lang op zich heeft laten wachten, doet nog geen recht aan deze uitgebreide voorbereiding. Een Hoofdlijnennotitie geeft uiteraard een aantal algemene aandachtspunten weer en kan nog niet in detail ingaan op de uitwerking van die hoofdpunten, maar naar de mening van de SDC Nieuw-West geeft de notitie op veel punten niet eens de hoofdlijnen weer, maar slechts aanzetten tot de hoofdlijnen. De verstrekte input is naar de mening van de SDC onvoldoende verwerkt en veroorzaakt een ongewenste vaagheid, die niet bijdraagt aan het vervolg van het in eerste aanzet gedegen proces. Een goede inhoudelijke discussie over bevoegdheden, budgetten, participatieve en representatieve democratie, is op basis van deze notitie nog niet mogelijk, omdat het ontbreekt aan concrete aanknopingspunten. De SDC zou graag een tweede, aangevulde versie van de notitie willen bespreken, met een aantal aanzetten tot concretisering afkomstig vanuit de stadsdelen en de commissie KDD. De SDC vindt wel dat de stelselwijziging de goede kant op gaat. Sterk punt is wel de toename van de bevoegdheden van de SDC’s.
De keuze voor scenario 4, met elementen uit scenario 5, kan op instemming van de SDC rekenen, hoewel dit standpunt pas na uitwerking van de stelselwijzigingen definitief kan worden vastgesteld. Ook de verkiezingen per stadsdeel door middel van lijsten, ziet de SDC als een verbetering. Concretiseringen op korte termijn Op korte termijn zijn er echter een aantal concretiseringen noodzakelijk, over de bevoegdheden, de dagelijkse besturen, de ondersteuning en de financiering. Concretiseringen 1. Een bijgestelde notitie Hoofdlijnen met nadere concretiseringen zal vóór de verdere besluitvorming aan de SDC’s worden voorgelegd ter advisering, om de praktische expertise van de SDC’s verder in het besluitvormingsproces een belangrijke rol te geven. Indien noodzakelijk zal het tijdspad voor het verdere besluitvormingsproces hierop worden aangepast. 2. De toegenomen bevoegdheden worden niet expliciet genoeg benoemd en dienen nader te worden ingevuld, voordat SDC’s en KDD hierover een inhoudelijk advies kunnen uitbrengen.
3. De SDC’s moeten eigen bestuurders kunnen kiezen. De SDC-leden zijn prima in staat uit hun midden goede bestuurders te kiezen en deze voor te dragen aan de raad. De kaders van de beleidsvrijheid van bestuurders kunnen o.a. bepaald worden door het coalitieakkoord. Het democratisch gehalte en de transparantie van het stelsel zou sterk toenemen, als er sprake is van een monistische relatie tussen SDC en bestuurders. 4. De SDC’s moeten maatwerk voor hun stadsdeel kunnen leveren. Daarvoor moeten zij over meer expliciet vermelde financiële middelen, ambtelijke ondersteuning en beleidsvrijheid kunnen beschikken, dan in de Hoofdlijnennotitie is aangeduid. Het rapport rept over dat versterking van representatie gaat over zeggenschap en niet over een hogere vergoeding. Met de huidige aan de vergaderaanwezigheid gekoppelde vergoeding ben je niet inclusief. Door een hogere vergoeding te hanteren, bied je ook mensen met een lager inkomen de mogelijkheid om zich in te zetten op lokaal niveau. En door deze los te koppelen van de vergadering zorg je dat SDC-leden zich ook buiten dit gremium moeten inzetten. 5. Het is onvoldoende duidelijk dat gebiedsgericht werken onder het gezag plaatsvindt van de SDC’s. Dit moet nader worden geëxpliciteerd. Verder adviseren we om de gebiedsagenda’s op te stellen in 2023, en niet in 2022.
Dan hebben gekozen volksvertegenwoordigers 1 jaar meer ervaring en dit leidt tot een hogere kwaliteit aan adviezen. Stop met de jaarlijkse gebiedsplancyclus en stel monitoring in waarop waar nodig alsnog beleid of advisering kan plaats vinden. 6. Ambtelijke ondersteuning is vooral centraal geregeld in de Hoofdlijnennotitie. SDC en bestuurders die gezamenlijk het lokaal bestuur vormen, zullen over een eigen ambtenarenapparaat moeten kunnen beschikken, dat in eerste instantie verantwoording aflegt op stadsdeelniveau. Anders krijgen we bestuurders en leden van SDC’s met bevoegdheden, maar geen mogelijkheden daar iets mee te doen. 7. Aanpassingen aan de huidige adviesprocedure die voor de korte termijn ingezet kunnen worden, behoeven verdere uitwerking. 8. Versterken relatie raad-sdc’s wordt benoemd, maar niet uitgewerkt. Wij adviseren de commissie KDD op zeer korte termijn hiervoor met een voorstel te komen, door een werkgroep stelsel met leden van de sdc’s en leden van KDD op te richten om voor deze en andere zaken zsm met concrete voorstellen te komen.
Verzoeken Wij verzoeken u deze punten mee te nemen in de bespreking van de hoofdlijnen van het bestuurlijk stelsel op 28 april aanstaande om op deze wijze tot verbeteringen te komen met betrekking tot het huidige voorstel en het na 11 mei beschikbaar gekomen Gevraagd Advies van de SDC Amsterdam Nieuw-West mee te nemen in het verdere besluitvormingsproces. Een terugkoppeling op deze reactie zien wij gaarne tegemoet. Deel 2: Aanvullende aangenomen adviezen tijdens de stadsdeelcommissievergadering Bijlagen bij uitkomsten inspraak en participatie voorgenomen hoofdlijnen Bestuurlijk Stelsel vanaf 2022 54