Jaarverslag Wabo en Beleidsevaluatie 2021 - DEF.pdf
Tekst van het document
Versie 10-02-2023
Gemeente
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 Vergunningverlening, toezicht en handhaving Bouw & Gebruik Gemeente Amsterdam Versie: 10-02-2023
Versie 10-02-2023
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
2
Versie 10-02-2023
Bestuurlijke samenvatting
Voor u ligt het ‘Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH Bouw & Gebruik 2021’ van de gemeente Amsterdam. In dit jaarverslag wordt beschreven wat de inspanningen en resultaten zijn van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2021. Het gaat om alle VTHtaken voor bouwen en gebruik. Zoals de vergunningverlening, toezicht en handhaving op de staat van bestaande gebouwen en op het slopen, (ver)bouwen en het gebruik van gebouwen. Maar ook de vergunningverlening, toezicht en handhaving van onder meer exploitatievergunningen voor horeca, evenementen, ligplaatsen en huisvesting. Deze taken zijn uitgevoerd door de stadsdelen, de directies Wonen, Ruimte & Duurzaamheid, Brandweer Amsterdam-Amstelland (BAA) en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De integratie van stadsgebied Weesp bij de gemeente Amsterdam heeft in 2021 veel inzet en afstemming van de organisatie gevraagd. De VTH-taken voor bouwen en gebruik voor de gemeente Weesp zijn voor een belangrijk deel uitgevoerd door stadsdeel Zuid00st en zijn ook in dit verslag opgenomen. Het jaar 2021 was evenals 2020 een bewogen jaar vanwege de voortdurende corona-crisis. Dit heeft ook gevolgen gehad voor de uitvoering van de VTH-taken Bouw & Gebruik. In dit jaarverslag wordt ook daar aandacht aan besteed.
Jaarverslag en beleidsevaluatie In 2019 en 2020 zijn de stadsdelen gefaseerd overgegaan op een nieuw systeem voor de registratie van VTH-taken. Dit heeft gevolgen gehad voor de beschikbare cijfers over 2021 voor dit jaarverslag en evaluatie. Naast een kwalitatief (beschrijvend) overzicht, is waar mogelijk ook een kwantitatief (cijfermatig) overzicht worden gegeven. De relevante cijfers zijn verwerkt in de thema-hoofdstukken. Het volledige cijferoverzicht is als bijlage opgenomen. Aan de hand van gevoerde gesprekken zijn opvallende ontwikkelingen en de werking van beleidsstrategieën zichtbaar geworden. Dit maakt evaluatie van het beleid mogelijk. Per thema is onder het kopje ‘Duiding en evaluatie’ deze beleidsevaluatie opgenomen. Werkt een strategie uit het beleid goed? Of juist niet? Is er aanscherping nodig? Relevante (beleids)documenten De kaders voor de uitvoering van de VTH-taken Bouw & Gebruik voor 2021 zijn vastgelegd in de onderstaande documenten:
Handhavingsbeleid Wabo 2e helft 2017-2018 inclusief bijstelling 2021 Vergunningenbeleid Wabo 2019 Uitvoeringsprogramma Wabo 2019-2020 Uitvoeringsovereenkomst 2017-2021 van de OD NZKG VTH-uitvoeringsprogramma gemeente Amsterdam van de OD NZKG 2021 Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Amsterdam Aanpak Nulmeting Woonboten inclusief de Handhavingsstrategie Woonboten Beleidsregels kwaliteit bestaande funderingen
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
3
Versie 10-02-2023
Beleidsregel bestuurlijke boete, sluiting en beheerovername op grond van de Woningwet Toezicht en handhaving openbare ruimte, evenementen en horeca: op weg naar het nieuwe normaal Richtlijn voor de handhaving op overtredingen bouw en gebruik gedurende de coronacrisis
Daarnaast werd tijdens de coronacrisis gebruik gemaakt van de werkinstructies ‘Alternatief toezichtsprotocol Coronacrisis VTH Bouw & Gebruik Stadsdelen’, de ‘Handreiking bij verzoeken om verruiming werktijden’ en de ‘Handleiding handhaving noodverordening VTH Bouw & Gebruik’. Trends en ontwikkelingen in 2021 In het jaarverslag worden verschillende trends zichtbaar, zoals:
Ook in 2021 heeft het toezicht een groot deel van het jaar plaatsgevonden op basis van het Alternatieve Toezichtsprotocol. In dit protocol is een werkwijze beschreven die rekening houdt met een mogelijke lagere bezetting door het coronavirus. We konden ons steeds snel aanpassen aan de gewijzigde omstandigheden. Daarnaast zijn gemeentelijke maatregelen om besmetting met en verspreiding van het coronavirus te voorkomen vertaald naar de werkwijze voor toezicht en handhaving. Toezichthouders zijn vanwege de coronacrisis in 2021 minder op locatie geweest dan gebruikelijk. Er zijn veel typen bouwwerken waar toezicht tijdens de bouwactiviteiten vanwege besmettingsgevaar beperkter dan gebruikelijk mogelijk was. Dit was met name het geval bij de kleinere bouwactiviteiten, zoals inpandig toezicht bij de verbouw van woningen. In 2021 zijn er in de stad veel bouwactiviteiten uitgevoerd (zowel vergunningsplichtig als vergunningsvrij). In 2021 vond een stijging plaats van het aantal verleende omgevingsvergunningen bouw. In 2021 werden in de categorie BOM A (kleine bouwwerken) 5070 vergunningen aangevraagd en 4129 verleend. Dit waren in 2020 nog 5300 aanvragen en 3979 verleende vergunningen. Het aantal aanvragen is dus licht gedaald in 2021 maar het aantal verleende vergunningen is gestegen.
Opvallend is de trend dat toezichthouders vaker uitbouwen tegen komen, die toch niet vergunningsvrij blijken te zijn. Er wordt dan niet (volledig) voldaan aan de regels voor vergunningsvrij bouwen. Er moet dan gehandhaafd worden en alsnog een vergunningaanvraag worden gedaan. Er zijn in Amsterdam in 2021 in totaal 1.124 controles brandveilig gebruik uitgevoerd. In 2020 waren dit 1.365 controles. Hierbij worden de vergunningen en meldingen planmatig gecontroleerd op basis van frequentieafspraak per risicocategorie. Dit houdt in dat gebouwen met een functie die in een hogere risicocategorie vallen, vaker worden gecontroleerd. Er zijn 683 constateringsbrieven, voornemens tot handhaving en handhavingsbesluiten verstuurd om het risico van brand in bestaande gebouwen te reduceren. Het aantal panden met een omgevingsvergunning of melding voor brandveilig gebruik in Amsterdam is verder gedaald van 5.820 gebouwen in 2020 naar 5.239 in 2021. Dit komt door het opschonen van de basisadministratie. De druk op de bestaande bebouwing en daarmee op de monumentale panden is groot. Investeerders en projectontwikkelaars van monumenten willen optimaal gebruik maken van de locatie van het pand en het bouwvolume van het monumentale pand. Dit leidt tot vernielingen en onherstelbare beschadiging van monumentale waarden.
In het kader van het programma verkeersbruggen en kademuren moeten voor 2027 850 verkeersbruggen en bijbehorende kademuren getoetst zijn op veiligheid. Hiervoor is een
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
4
Versie 10-02-2023
stedelijk projectteam opgericht. De stadsdelen hebben hieraan capaciteit geleverd Er is 1 loket en proces voor het behandelen van vergunningaanvragen, het uitvoeren van toezicht en de eventuele handhaving. In 2021 zijn er 2.192 omgevingsvergunningen voor het wijzigen van het gebruik of bestemming aangevraagd. Dit zijn er ruim 750 minder dan het voorgaande jaar. Dit is deels te verklaren door wijzigingen in het huisvestingsbeleid, waardoor in 2020 veel gevallen een vergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan moest worden aangevraagd in combinatie met een omzettingsvergunning en er dus in 2021 weer een daling zichtbaar was. Van al die aanvragen zijn er 1.908 vergunningen verleend. In stadsdeel Centrum lag in 2021 prioriteit bij handhaving op het bestemmingsplan winkeldiversiteit. Dit is één van de pijlers uit de ‘Aanpak Binnenstad’ om de monocultuur in bepaalde gebieden te doorbreken. Er zijn in 2021 in dat kader 76 controles uitgevoerd, 70 handhavingstrajecten gestart en 67 handhavingstrajecten afgerond. Op 1 juli 2021 is de Alcoholwet van kracht geworden. Hierbij zijn de Drank- en Horecawet en het Besluit inrichtingseisen Drank- en Horecawet komen te vervallen. Met input van de gemeenten (via de VNG) zijn een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de regels met betrekking tot alcohol.
Uiteindelijke doelen van het beleid zijn: alcoholmatiging en tegengaan gezondheidsschade, tegengaan oneerlijke concurrentie door de paracommercie en terugdringen problemen in de sfeer van de openbare orde. Vanwege de coronamaatregelen is een groot aantal aanvragen voor tijdelijke terrassen ontvangen en behandeld aan integrale adviestafels. Het merendeel van de aanvragen voor een tijdelijk terras kon worden vergund. In 2021 zijn er 1007 omgevingsvergunningen voor het vellen van een houtopstand (kapvergunning) aangevraagd. Er zijn 935 vergunningen verleend. In 2020 waren dit 1169 aanvragen en 879 verleende vergunningen.
Aanscherping beleid naar aanleiding van evaluatie De bevindingen en resultaten van de jaarevaluatie over 2021 laten zien dat de gekozen beleidsstrategieën op onderdelen succesvol zijn en op andere punten aanscherping behoeven. Per themahoofdstuk is benoemd welke onderdelen van het beleid al dan niet aanscherping behoeven. In dit verband is het van belang te melden dat er aan nieuw VTH beleid wordt gewerkt dat naar verwachting in 2023 wordt vastgesteld en waarin het beleid en de strategieën worden aangescherpt en opgedane ervaring is betrokken. Enkele in het oog springende punten zijn:
Wanneer een omgevingsvergunning voor bouw wordt verleend dan is een van de vergunning voorwaarden dat binnen 26 weken wordt gestart met de uitvoering. Op aanvraag kan deze termijn eenmaal worden verlengd. Hiermee zorgen we ervoor dat er altijd een actueel bestand aan vergunningen is. In 2021 was duidelijk merkbaar dat door drukte bij aannemers deze termijn steeds vaker niet gehaald wordt. Hierdoor vindt de realisatie van de vergunning later plaats. In 2022 wordt gewerkt binnen VTH aan een intrekkingskader zodat helder is wanneer we een niet gebruikte vergunning gaan intrekken en wanneer we de vergunninghouder een langere uitvoeringstermijn gunnen. In het vastgestelde ‘protocol startmeldingen bouw’ zijn strategieën neergelegd om naleving van deze verplichting te bevorderen. Het protocol is opgenomen in het op 6 april 2021 vastgestelde beleidsdocument ‘Bijstelling Handhavingsbeleid Wabo 2021’. We zien in 2021 een verbetering zichtbaar, van de 5.133 verleende omgevingsvergunningen zijn er 3806 start- en gereed meldingen ontvangen. Bij klachten/ meldingen over illegale sloop en of asbestverwijdering worden vaker overtredingen geconstateerd. Gebrek aan kennis over de regelgeving en risico’s speelt
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
5
Versie 10-02-2023
hier een rol. In het Handhavingsbeleid Wabo en de bijstelling voor 2021 is daarom als strategie opgenomen dat er voorlichting wordt gegeven aan de niet-professionele uitvoerders. Deze strategie kan worden geïntensiveerd en uitgebreid. In 2021 is ervaring opgedaan met combi-controles. Hierbij gaan een bouwinspecteur en een inspecteur brandveiligheid of een adviseur van de brandweer samen naar de eerste controle van de melding brandveilig gebruik tijdens de bouwfase. De periodieke controles na ingebruikname van het pand worden uitgevoerd door de brandveiligheidsinspecteur. Door tijdens de controle van de bouw gezamenlijk langs te gaan kan preventief worden gehandeld naar de (toekomstige) gebruikers. Voor monumenten geldt dat de strategie ‘voorlichting’ uit het Handhavingsbeleid Wabo verder kan worden aangescherpt door meer in te zetten op specifieke doelgroepen. Eén van die doelgroepen zijn professionele partijen zoals projectontwikkelaars en woningcorporaties. Een andere doelgroep zijn de nieuwe eigenaren. Om handhaving achteraf zoveel mogelijk te voorkomen krijgen nieuwe eigenaren van monumenten in Amsterdam vanaf november 2020 een informatiebrief waarin wordt aangegeven dat bij het verbouwen en veranderen van monumenten in veel gevallen een vergunning nodig is. Er is behoefte aan een strategie om systematisch strijdig gebruik in kaart te brengen.
Delen van de stad bevinden zich in transformatie, bijvoorbeeld van industrie/bedrijventerreinen naar wonen. In zulke gebieden wordt vaak al in bedrijfspanden gewoond. Deze behoefte is er ook voor het landelijk gebied van stadsdeel Noord. In het huidige Wabo-beleid ligt de focus van voorlichting en toezicht voor milieu voornamelijk bij horeca-inrichtingen. Dit zijn niet altijd de meest overlast gevende inrichtingen. Zo zien de stadsdelen de laatste jaren steeds meer kleine sportscholen in woonblokken verschijnen. Deze sportscholen kunnen geluidsoverlast veroorzaken, bijvoorbeeld door het laten vallen van gewichten op de vloer, de muziek en de motivering van de trainer. Ook cateraars, voorbereidingskeukens of andere bedrijven waar voedsel wordt bereid kunnen geuroverlast veroorzaken. Juist omdat dit de hoofdactiviteit van het bedrijf is en de gehele dag de keukens worden gebruikt is hier meer overlast te verwachten. Ook op bedrijfsterreinen waar woningen of woonboten op of nabij zijn. Het is daarom goed om in toekomstig beleid reguliere controles niet alleen in te zetten op de horeca. Dit is meegenomen in de beleidsvorming van het nieuwe VTH-beleid. In het Handhavingsbeleid Wabo is als strategie opgenomen ‘voorlichting geven aan ontwikkelaars en bouwbedrijven over de kapregelgeving en de Wet natuurbescherming’.
In de praktijk wordt er veel voorlichting gegeven aan steigerbouwers. Echter, overtredingen worden ook begaan door particulieren. Gerichte voorlichting kan bij de herziening van het beleid worden meegenomen in samenwerking met de stadsecoloog. Denk daarbij aan een communicatiekalender.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
6
Versie 10-02-2023
Inhoudsopgave
1 Algemeen............................................................................................................................... 8 2 Bouwen .................................................................................................................................12 3 Slopen en asbestverwijdering................................................................................................18 4 Brandveilig gebruik ...............................................................................................................21 5 Monumenten ....................................................................................................................... 25 6 Kwaliteit bestaande bouw .................................................................................................... 29 7 Planologisch gebruik .............................................................................................................34 8 Milieu en APV, DHW en Wok .................................................................................................38 9 Overige Wabo-vergunningen ................................................................................................43 10 Gevolgen voor beleid en uitvoering ......................................................................................
45 Bijlage I: kengetallen en indicatoren ............................................................................................. 48 Bijlage II: Specifieke thema’s en informatie per stadsgebied/ stadsdeel ………………………………....58
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
7
Versie 10-02-2023
1 Algemeen
In dit jaarverslag wordt beschreven wat de inspanningen en resultaten zijn van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2021 in de gemeente Amsterdam. Het gaat om alle VTH-taken voor bouwen en gebruik. Zoals de vergunningverlening, toezicht en handhaving op de staat van bestaande gebouwen en op het slopen, (ver)bouwen en het gebruik van gebouwen. Maar ook de vergunningverlening, toezicht en handhaving van onder meer exploitatievergunningen voor horeca, evenementen, ligplaatsen voor woonboten en van de huisvestingsverordening. Deze taken zijn uitgevoerd door de stadsdelen, de gemeentelijke directies Wonen, directie Ruimte & Duurzaamheid, Brandweer Amsterdam-Amstelland (BAA) en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De integratie van stadsgebied Weesp bij de gemeente Amsterdam heeft in 2021 veel inzet en afstemming van de organisatie gevraagd. De VTH-taken voor bouwen en gebruik voor de gemeente Weesp zijn voor een belangrijk deel uitgevoerd door stadsdeel Zuid00st en zijn ook in dit verslag opgenomen.
Het jaar 2021 was evenals 2020 een bewogen jaar vanwege de coronacrisis. De pandemie heeft gevolgen gehad voor de uitvoering van de VTH-taken Bouw & Gebruik. In dit jaarverslag wordt ook daar aandacht aan besteed. Sommige taken zijn niet of anders uitgevoerd, zoals toezicht op evenementen en bouwtoezicht in woningen. Dit is afhankelijk van de maatregelen die op dat moment van toepassing waren. Voor de uitvoering van de VTH-taken zijn landelijke maatregelen en de Noodverordening steeds vertaald naar een Alternatief toezichtsprotocol (ATP). De crisis zorgde ook voor nieuwe taken, zoals het uitvoeren van toezicht op en handhaven van de Noodverordening en het behandelen van aanvragen voor tijdelijke terrassen. Voor deze nieuwe taken is beleid inclusief een stadsbrede toezichts- en handhavingsstrategie opgesteld.
1.1 Programmatische uitvoering VTH-taken Professionele uitvoering van de VTH-taken vindt in Amsterdam programmatisch en cyclisch plaats. Dat betekent dat professionele uitvoering van de VTH-taken plaatsvindt op basis van inzichtelijke keuzes. De uitvoering is gericht op het bereiken van vooraf afgesproken resultaten. Het beleid wordt jaarlijks geëvalueerd en de resultaten worden gebruikt voor het (eventueel) bijstellen van prioriteiten, doelen, strategieën en concrete activiteiten. De resultaten en evaluatie uit dit jaarverslag wordt meegenomen in de beleidsvorming voor het nieuwe VTH-beleid.
1.2 Prioriteiten Wabo in 2021 Programmatische uitvoering van de VTH-taken begint met een probleem- en risicoanalyse van de verschillende VTH-thema’s binnen de twee gemeenten. Aan de hand van die analyse zijn de thema’s geprioriteerd. Hierbij is een risicogerichte benadering gehanteerd: hoe hoger de risico’s van niet-naleving, hoe hoger de prioriteit. Vervolgens zijn doelen gesteld en doelgroepgerichte strategieën bepaald. De
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
8
Versie 10-02-2023
resultaten van de risicoanalyse en de hieruit resulterende prioriteiten voor elk van de thema’s zijn weergegeven in de tabel op de volgende pagina. Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
Thema Asbestverwijdering Milieu-1 (inrichtingen categorie C-F) Bestemmingsplannen (strijdig gebruik) Realisatie grote bouwwerken (BOM B1-B8) Brandveilig gebruik Milieu-2 (energiebesparing) Constructieve veiligheid bestaande bouw Gebouwkwaliteit Slopen (zonder asbest) Realisatie kleinere bouwwerken (BOM A1-A2) Monumenten Milieu-1 (inrichtingen categorie A-B) Indirecte lozingen Overige Wabo-vergunningen en aanhakers
Prioriteit Hoog Hoog Hoog Hoog Hoog Hoog Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Laag Laag
1.3 Uitvoering Wabo De Wabo-gerelateerde VTH-taken worden door verschillende uitvoeringsorganisaties uitgevoerd: stadsdelen, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) en een aantal directies. Uitvoeringorganisaties en ketenpartners weten elkaar te vinden en de gezamenlijke aanpak resulteert in een beter inzicht in de inspanningen, de benodigde capaciteit en de vraagstukken die spelen in de stad.
Taakuitvoering door de OD NZKG Gemeenten zijn verplicht om bepaalde uitvoeringstaken bij de omgevingsdiensten onder te brengen: de ‘basistaken’1. In de praktijk gaat het om de Wabo-taken voor milieuvergunningplichtige inrichtingen, het behandelen van Meldingen Activiteitenbesluit en toezicht en handhaving op een aantal in het Besluit omgevingsrecht genoemde activiteiten (onder andere in verband met natte koeltorens en asbest). Ook moeten de gemeenten en provincies die deelnemen in een omgevingsdienst er gezamenlijk voor zorgen dat zij een uniform uitvoerings- en handhavingsbeleid (VTH-strategie) vaststellen voor de basistaken. In 2019 is de VTH-strategie van de OD NZKG bestuurlijk vastgesteld. Aan deze VTH-strategie is een ontwikkelagenda gekoppeld. Het doel van die ontwikkelagenda is om met de OD NZKG en de deelnemende gemeenten en provincies de gezamenlijke beleidscyclus te optimaliseren. Daarnaast heeft Amsterdam diverse ‘plustaken’ (onder andere bouwen, brandveiligheid, slopen, etc.) ondergebracht bij de OD NZKG. Deze plustaken zijn ingebracht ter ondersteuning van de stadsdelen en voor de uitvoering van de VTH-taken in de grootstedelijke gebieden.
De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied rapporteert in een eigen jaarverslag over de uitvoering van de VTH-taken die namens de gemeente Amsterdam zijn uitgevoerd (basis- en plustaken): Jaarverslag VTH-Uitvoeringsprogramma 2021 Gemeente Amsterdam. De 1
De basistaken zijn te vinden in artikel 7.1 en bijlage IV van het Besluit omgevingsrecht (Bor).
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
9
Versie 10-02-2023
Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek rapporteert in een eigen jaarverslag over de uitvoering van de VTH-taken die namens de (toenmalige) gemeente Weesp zijn uitgevoerd.
Taakuitvoering door de directies Bij de uitvoering van de VTH-taken zijn verschillende directies betrokken. Ruimte & Duurzaamheid is opdrachtgever vanuit gemeente Amsterdam aan de OD NZKG. Daarnaast adviseert Ruimte & Duurzaamheid op aanvragen die afwijken van de ruimtelijke regels. Ook voert zij beleidstaken uit op het gebied van (onder andere) ruimtelijke ordening, stedenbouw en duurzaamheid. Monumenten en Archeologie maakt onderdeel uit van Ruimte & Duurzaamheid en is als gemeentelijk kenniscentrum het aanspreekpunt voor belanghebbenden en belangstellenden voor het Amsterdamse erfgoed. Bij de uitvoering van VTH-taken bij een monument worden zij betrokken als adviseur door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de stadsdelen. Wonen richt zich via een projectmatige aanpak op verschillende stedelijke opgaven binnen het thema woningkwaliteit en woonfraude. In die projectmatige aanpak worden Wabo-bevoegdheden ingezet. Afstemming met stadsdelen op inzet en bijdrage vindt onder meer plaats via de verschillende programma’s en projectplannen. Over de programma’s, zoals het programma Woningkwaliteit, wordt separaat gerapporteerd aan het bestuur.
1.4 Bezwaren en wob-verzoeken (stadsdelen) Bij VTH stadsdelen zijn 1844 bezwaren binnengekomen voor vergunningverlening en handhaving. In 2021 zijn er in totaal 1162 bezwaren behandeld. Naast de inzet vanuit het Juridisch bureau vragen bezwaardossiers ook intensieve inzet van VTH-medewerkers. Verder zijn er 241 Wobverzoeken ontvangen en behandeld. Dit was in 2020 nog 69 dus er is sprake van een forse stijging.
1.5 Aanvullende opgaven (stadsdelen) Bij de totstandkoming van het VTH uitvoeringsprogramma (VTHup) 2021 zijn de aanvullende opgaven van de stadsdelen in kaart gebracht. In totaal zijn er 26 aanvullende opgaven opgenomen in het VTHup. De aanvullende opgaven omvatten verschillende thema’s: bouwen, planologisch gebruik, brandveiligheid, monumenten, gebouwkwaliteit en milieu of gebied specifieke inzet. De aanvullende opgaven waarover informatie beschikbaar is over de uitvoering in 2021, zijn benoemd in de themahoofdstukken.
1.6 Leeswijzer In de hierop volgende hoofdstukken zijn per onderwerp de bevindingen en resultaten in 2021 beschreven. Daarbij zijn ook relevante ontwikkelingen benoemd. Voor de overige uitvoeringsorganisaties wordt separaat gerapporteerd, zoals in paragraaf 1.4 is aangegeven. Waar relevant wordt in een onderwerp naar deze separate rapportages verwezen. Ieder hoofdstuk start met een inleiding op het thema, waarbij in een rood kader het doel is beschreven. Vervolgens wordt een kwalitatief (beschrijvend) en kwantitatief (cijfermatig) overzicht gegeven van de inspanningen en resultaten op het thema in 2021. Hierna volgt een duiding en evaluatie per thema. Daarbij wordt vermeld of de voor dit thema in het Wabo-beleid opgenomen strategieën effect hebben gehad of verdere aanscherping behoeven. Het jaarverslag wordt in hoofdstuk 10 afgesloten met een meer algemene beschouwing op wat de gevolgen zijn voor beleid en uitvoering van de taakuitvoering in 2021 en verder.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
10
Versie 10-02-2023
Bouwen
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
11
Versie 10-02-2023
2 Bouwen
Om te waarborgen dat er veilige en gezonde bouwwerken worden gerealiseerd houdt Amsterdam toezicht op de bouwactiviteiten. Constructieve veiligheid en brandveiligheid zijn speerpunten in het bouwtoezicht. Ook de omgevingsveiligheid moet gewaarborgd zijn. Overlast door bouwactiviteiten moet zoveel mogelijk worden voorkomen. We willen dat uitvoerende partijen hun verantwoordelijkheid nemen voor een zorgvuldige uitvoering van de bouw.
We willen bewerkstelligen dat bouwwerken constructief en brandveilig worden ge- of verbouwd, de omgevingsveiligheid wordt gewaarborgd en de overlast door bouw wordt verminderd.
Opvallend is de trend dat toezichthouders vaker uitbouwen tegen komen, die toch niet vergunningsvrij blijken te zijn. Er wordt dan niet (volledig) voldaan aan de regels voor vergunningsvrij bouwen. Er moet dan gehandhaafd worden en alsnog een vergunningaanvraag worden gedaan. Op dat moment kunnen de omwonenden hiertegen bezwaar en beroep indienen. Op deze manier worden hun belangen meegewogen, iets dat zeker in een druk bebouwede omgeving, aandacht vergt. Wanneer een omgevingsvergunning voor bouw wordt verleend dan is een van de vergunning voorwaarden dat binnen 26 weken wordt gestart met de uitvoering. Op aanvraag kan deze termijn eenmaal worden verlengd. Hiermee zorgen we ervoor dat er altijd een actueel bestand aan vergunningen is. In 2021 was duidelijk merkbaar dat door drukte bij aannemers deze termijn steeds vaker niet gehaald wordt. Hierdoor vindt realisatie pas later plaats. In 2022 wordt gewerkt aan intrekkingskader zodat helder is wanneer we een verleende vergunning die niet wordt gebruikt weer intrekken en wanneer we de vergunninghouder een langere uitvoeringstermijn gunnen. In 2021 hebben we een groot deel van het jaar met het ‘Alternatief toezicht protocol’ gewerkt vanwege de coronasituatie.
Op deze manier konden de toezichthouders op een veilige manier voor zowel inspecteurs als bewoners huisbezoeken uitvoeren en toezicht houden in overeenstemming met de coronamaatregelen. Succes aanpak bouwdynamiek Het grote aantal verbouwingen in combinatie met de grote druk op de beperkte openbare ruimte heeft gezorgd voor de ‘aanpak bouwdynamiek’. Doel is het vinden van een goede balans tussen enerzijds het vergroten van het leef- en woonoppervlak en het waarborgen van kwaliteit in de stad en anderzijds de negatieve gevolgen van bouwdynamiek. De aanpak samen met bewoners, aannemers, vergunningverlening, handhaving, stadsloket en stadsdelen heeft succes. Door duidelijke afspraken en communicatie (zoals de inzet van een bouwbord op de locatie), extra handhaving, regulering objectvergunningen, hub overslag, beperken van het gebruik parkeerplekken en het verbieden van dieselaggregaten. In stadsdeel West zijn succesvolle maatregelen ontwikkeld die naar de rest van de stad worden uitgerold. Ook
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
12
Versie 10-02-2023
de aanpak in de stadsdelen Nieuw-West en Zuid, waarin aannemers onderling afstemmen waardoor overlast wordt voorkomen, is een succes. Mede door deze aanpak is het aantal bouwdynamiek klachten afgenomen van 1691 in 2020 naar 1565 in 2021. In de huidige arbeidsmarkt is het een uitdaging om bouwinspecteurs te werven. Stadsdeel NieuwWest heeft de capaciteit van bouwinspecteurs doordat hiervoor een vernieuwde aanpak is opgestart met goede resultaten. De werving nis daarbij specifiek gericht op net afgestuurde bouw studenten. Middels een inwerk traject wordt binnen 1 jaar een medior niveau bereikt.
Inspanningen en resultaten Vergunningenverlening en toezicht is uitgevoerd aan de hand van de BOM-systematiek (Bouwtoezicht op Maat). In de BOM-systematiek worden bouwwerken in verschillende categorieën onderverdeeld. Er wordt getoetst en toezicht gehouden op de relevante aspecten van de categorieën. De inzet voor toetsing en toezicht is gebaseerd op de risico-inschatting van de BOM-systematiek. De intensiteit en mate van diepgang van toetsing en toezicht is hoger bij complexe (ver)bouwwerkzaamheden. Er is nadrukkelijk toezicht gehouden op de onderdelen constructieve veiligheid en brandveiligheid. Overtredingen van de vergunning/bouwregelgeving konden over het algemeen na het geven van mondelinge aanwijzingen (minnelijk overleg) op korte termijn worden hersteld of gelegaliseerd. Een bouwstop of een juridisch handhavingstraject was in veel gevallen niet noodzakelijk. In 2021 zijn er in de stad veel bouwactiviteiten uitgevoerd (zowel vergunningsplichtig als vergunningsvrij). In 2021 vond een stijging plaats van het aantal verleende omgevingsvergunningen bouw. In 2021 werden in de categorie BOM A (kleine bouwwerken) 5070 vergunningen aangevraagd en 4129 verleend. Dit waren in 2020 nog 5300 aanvragen en 3979 verleende vergunningen. Het aantal aanvragen is dus licht gedaald in 2021 maar het aantal verleende vergunningen is gestegen.
In de categorie BOM B (grote bouwwerken) werden in 2021 1190 aanvragen ingediend en 1004 vergunningen verleend. In 2020 waren dit 1213 aanvragen en 796 verleende vergunningen. Ook hier is dus sprake van een stijging van het aantal verleende vergunningen terwijl het aantal aanvragen lager was. Voor veel bouwwerkzaamheden zijn omgevingsvergunningen voor het bouwen afgegeven. Toch komt het voor dat in de dagelijkse praktijk regelmatig andere keuzes gemaakt worden door de vergunninghouder: er wordt gebouwd in strijd met de omgevingsvergunning en/of de bouwregelgeving. Betrokken partijen zijn niet altijd voldoende op de hoogte van de juiste wet- en regelgeving. Er zijn in totaal 3806 start- en gereedmeldingen van uitvoering van een vergunning ontvangen van vergunninghouders. Conform de bestuurlijke wens zijn nagenoeg geen vergunningen van rechtswege ontstaan. In 2021 is slechts 0,38 % van de totale aanvragen voor de categorie omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten van niet binnen de termijn afgehandeld en rechtswege verleend. Er zijn 38 vergunningen van rechtswege verleend, dit is zowel BOM A als B.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
13
Versie 10-02-2023
Van vertraging in het proces ten aanzien van de vergunningverlening ten gevolge van de coronacrisis was geen sprake. Deze bouwactiviteiten hebben geleid tot 1565 handhavingsmeldingen en verzoeken over bouwoverlast. Deze handhavingsverzoeken en meldingen gaan met name over niet-gesloten bouwhekken, overschrijding van de bouwtijden (geluidshinder) en stof- en geluidshinder. Huisvestingsverordening Een gebouw kan bestaan uit meerdere woningen of bedrijfsruimten. Als een eigenaar de woningen afzonderlijk wil verkopen moet het eigendom gesplitst worden in appartementsrechten of lidmaatschapsrechten. Hiervoor is een splitsingsvergunning nodig, aan deze vergunning zijn bouwkundige kwaliteitseisen verbonden. In 2021 zijn er 182 aanvragen ontvangen om een woning te splitsen. Het grootste gedeelte hiervan kwam binnen bij stadsdeel Zuid: 67 aanvragen. Er zijn 109 splitsingsvergunningen verstrekt en er hebben 101 controles plaatsgevonden. Een omzettingsvergunning is nodig als een woning wordt verhuurd en bewoond door drie of meer personen die geen gezin vormen. Per wijk en per pand is bepaald in hoeveel woningen er kamers verhuurd mogen worden. Voor een aantal gebieden, met name in stadsdeel West geldt dat voor een aantal gebieden het quotum is bereikt en er dus geen nieuwe vergunningen verstrekt worden. In 2021 zijn 326 omzettingsvergunningen aangevraagd en 247 vergunningen verleend.
Dit is een forse daling ten opzichte van 2020 toen er nog 1978 aanvragen werden gedaan en 2134 vergunningen werden verleend. De piek in 2020 was het gevolg van een aanpassing van de Huisvestingsverordening en van het daarop gebaseerde beleidskader. Stadsdeel Oost heeft alle afgeven omzettingsvergunningen gecontroleerd. De aanvragen voor een Bed and Breakfast (B&B) vergunning zijn in 2021 centraal, voor de gehele stad, bij stadsdeel Nieuw-West neergelegd. Dit organiseren was meer werk dan verwacht. Er is een grote inhaalslag gedaan (ongeveer 2000 vergunningen). Ook het proces moest opnieuw worden ingericht. Dit heeft veel inspanning gekost, maar is nu op orde. Woonboten en niet-varende bedrijfsvaartuigen De Wet verduidelijking voorschriften woonboten (Wvvw) is op 1 januari 2018 inwerking getreden. Ter voorbereiding op deze wetgeving is in 2016 en 2017 een nulmeting op alle BAG geregistreerde woonboot ligplaatsen uitgevoerd. Tijdens de nulmeting werden meer overtredingen geconstateerd dan verwacht. Bij ca. 1.625 woonboten is een overtreding geconstateerd bestaande uit afwijking maatvoering, geen vergunning, niet meegewerkt aan de nulmeting of achterstallig of verwaarloosd onderhoud (Woningwet 1A). Een belangrijk deel hiervan komt voor legalisatie in aanmerking. Voor de afhandeling van de handhavingszaken is een projectmatige aanpak opgesteld.
De Aanpak Nulmeting Woonboten inclusief de Handhavingsstrategie Woonboten is op 15 december 2020 door het college van B&W vastgesteld. Dit beleidsdocument geeft tevens regels voor de handhavingstaken voor drijvende bouwwerken: woonboten en niet-varende bedrijfsvaartuigen. Het project is van start gegaan in 2021 en is heeft een aanzienlijk aantal overtredingen beëindigd veelal in samenwerking met eigenaren/bewoners en incidenteel door middel van juridische handhaving. Het projectteam komt bij verwaarloosde woonboten (handhaving Woningwet) schrijnende persoonlijke situaties tegen waarbij gezamenlijk met bewoners en in overleg met Zorg en Woonoverlast en GGD/Vangnet wordt gezocht naar een aanvaardbare oplossing.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
14
Versie 10-02-2023
Voor ligplaatsen voor woonboten zijn in 2021 er 157 aanvragen ontvangen. Hiervan waren 56 locaties in stadsdeel Centrum. Er zijn 116 ligplaatsvergunningen verleend. Er zijn 93 handhavingsmeldingen ontvangen. In de komende jaren neemt de uitdaging toe op dit onderwerp. We krijgen te maken met noodzakelijke ver- en herplaatsingen van boten, en het verwijderen van bouwsels. Dat zal in sommige gevallen tot weerstand en procedures leiden.
Aanvullende opgaven In Stadsdeel Noord is het project Aanpak illegale verbouw bij beschermd stads- en dorpsgezicht o.a. in Tuindorpen uitgevoerd. Afgelopen jaren zijn grote gebieden in Noord als Beschermd stadsen dorpsgezicht aangewezen. In die gebieden kan hierdoor minder vergunningsvrij worden gebouwd. Geconstateerd werd dat er veel kleine bouwwerken gerealiseerd blijven worden, terwijl dat niet meer kan zonder omgevingsvergunning. Hiermee wordt de beschermde status van beschermd gezicht aangetast. Hier heeft in 2021 een inventarisatie plaatsgevonden waarbij in totaal 256 dossiers zijn opgebouwd die successievelijk opgepakt gaan worden door handhaving of een legaliseringstraject. Het project Winkelstraten loopt al enkele jaren succesvol in stadsdeel Oost. Doel van het project is om het straatbeeld te verbeteren, door te handhaven op illegale reclame, rolluiken en gevelwijzigingen. Volgens een planning worden diverse winkelstraten op deze manier aangepakt. Op verzoek van het stadsdeelbestuur is dit project in 2021 tijdens corona tijdelijk stil gelegd, om de ondernemers te sparen in deze moeilijke tijd.
Het illegaal gebruik van kades door woonboten in het Amstelkwartier (kauwgomballenkwartier) in stadsdeel Oost is in kaart gebracht. De dossiers zijn nu in kaart en worden verder opgepakt.
Duiding en evaluatie Actief voorlichting geven over regels bij bouwen is een van de strategieën uit het Handhavings- en Vergunningenbeleid Wabo. Hiermee worden overtredingen en overlast voorkomen. Voorlichting heeft op verschillende manieren plaatsgevonden, waaronder:
Flyeracties. Actief contact met initiatiefnemers. Belang van indienen startmelding is benadrukt. In vergunningvoorschriften is een voorschrift opgenomen over het informeren van de omgeving (plaatsen van een bouwbord of poster met relevante informatie van de omgeving).
Het uitvoeren van deze strategieën heeft een bijdrage geleverd aan het terugdringen van het aantal overlastmeldingen en overtredingen tijdens de bouw in 2021. Het aansturen op conceptaanvragen bij initiatieven die niet passen in het gemeentelijk beleid is een van de strategieën van het Vergunningenbeleid Wabo. Bij een conceptaanvraag wordt beoordeeld of het initiatief past binnen de ruimtelijke kaders en de welstandskaders. Voor de aanvrager betekent het in veel gevallen een lagere leges ten opzichte van de formele behandeling van een definitieve aanvraag. De eerdere behandeling als conceptaanvraag heeft vaak tot gevolg dat de definitieve aanvraag snel en zonder problemen kan worden afgehandeld. Dit heeft er mede toe geleid dat het aantal van rechtswege verleende vergunningen zelfs tijdens de coronacrisis in 2021 gering was. Deze strategie is succesvol.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
15
Versie 10-02-2023
Om effectief toezicht te kunnen houden is het van belang om te weten wanneer de werkzaamheden worden uitgevoerd. Zo zorgen we ervoor dat we tijdig toezicht houden op de uitvoering van de vergunning en overtredingen en overlast wordt voorkomen. Enkele jaren terug werd de start van een bouwproject erg weinig gemeld. Om dit te verbeteren is het ‘protocol startmeldingen bouw’ vastgesteld, waarin strategieën zijn neergelegd om naleving van deze verplichting te bevorderen. Het protocol is opgenomen in het op 6 april 2021 vastgestelde beleidsdocument ‘Bijstelling Handhavingsbeleid Wabo 2021’. We zien in 2021 een verbetering zichtbaar worden: op 5.133 verleende omgevingsvergunningen zijn 3806 start- en gereed meldingen ontvangen.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
16
Versie 10-02-2023
Slopen en asbestverwijdering
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
17
Versie 10-02-2023
3 Slopen en asbestverwijdering
In Amsterdam wordt relatief veel gesloopt. Een groot deel van de panden is vóór 19932 gebouwd. De kans op aanwezigheid van asbest in deze panden is daarom groot. Bij werkzaamheden kan blootstelling aan asbest plaatsvinden. Blootstelling aan asbest levert gezondheidsrisico’s op. Eigenaren en gebruikers van panden, aannemers, uitvoerders en asbestverwijderaars moeten daarom steeds op de hoogte zijn van deze risico’s en hoe veilig te slopen met asbest. Op deze manier kan blootstelling aan asbest worden voorkomen. Amsterdam wil dat sloopactiviteiten veilig en deskundig worden uitgevoerd. Illegale sloop moet worden voorkomen.
We willen bewerkstelligen dat sloopactiviteiten en asbestverwijdering op een veilige en gezonde wijze wordt uitgevoerd en dat blootstelling aan vrijgekomen asbest(vezels) wordt voorkomen.
Inspanningen en resultaten Het toezicht op asbestverwijdering en sloopactiviteiten is informatie gestuurd en risicogericht uitgevoerd. Bij de risicovolle situaties heeft toezicht ter plaatse plaatsgevonden. Hierbij zijn de afgesproken werkwijzen uit het Alternatieve Toezichtsprotocol in acht genomen. Dit protocol geeft richtlijnen voor veilig werken binnen de voorgeschreven corona maatregelen. Andere meldingen zijn middels administratief toezicht afgedaan. Bij administratief toezicht wordt aan de hand van de beschikbare gegevens en ingediende stukken gecontroleerd of de asbestverwijdering en sloopactiviteiten juist is verlopen. In 2021 zijn er 1.109 sloopmeldingen zonder asbest ingediend. Daarnaast zijn er 176 omgevingsvergunningen sloop zonder asbest verleend. Het aantal ingediende sloopmeldingen met asbest is 2.460. Er zijn 2252 meldingen administratief gecontroleerd en 357 ter plaatse. Bij sloop met asbest zijn er 5 overtredingen geconstateerd. Grote incidenten hebben niet plaatsgevonden in 2021.
Duiding en evaluatie Uit gesprekken met de inspecteurs blijkt dat het aantal overtredingen beperkt is als de sloopwerkzaamheden of asbestverwijdering door een professioneel bedrijf wordt uitgevoerd. Deze partijen zijn op de hoogte van de actuele regelgeving. Ook hebben zij een goede naam hoog te houden op het gebied van veiligheid voor zowel werknemers als de omgeving. Kanttekening hierbij is dat er op basis van de beleidsstrategieën slechts toezicht ter plaatse wordt gehouden bij vooraf als risicovol ingeschatte situaties. Dit betreft een beperkt deel van het totaal aantal ingediende meldingen. Ook bij dit risico gestuurde en daarmee beperkte toezicht worden echter overtredingen geconstateerd. Om beter zicht te krijgen op het aantal overtredingen bij professionele sloop dient de strategie te worden aangescherpt. Hierbij kan worden gedacht aan steekproefsgewijs toezicht ter plaatse bij de niet-risicovolle situaties.
2 Het gebruik van asbest is in 1993 verboden.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
18
Versie 10-02-2023
Bij klachten/ meldingen over illegale sloop en of asbestverwijdering worden vaker overtredingen geconstateerd. Gebrek aan kennis over de regelgeving en risico’s speelt hier een rol. In het Handhavingsbeleid Wabo en de bijstelling voor 2021 is bijvoorbeeld als strategie opgenomen dat er voorlichting wordt gegeven aan de niet-professionele uitvoerders. Deze strategie kan worden geïntensiveerd en uitgebreid.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
19
Versie 10-02-2023
Brandveilig gebruik
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
20
Versie 10-02-2023
4 Brandveilig gebruik
We streven naar een brandveilig woon-, werk en verblijfsklimaat. Voor een deel van de panden geldt dat er omgevingsvergunning of melding voor brandveilig gebruik moet zijn. Bij controle van een pand met een omgevingsvergunning of melding brandveilig gebruik wordt nagegaan welke maatregelen in het pand zijn genomen om de kans op brand te reduceren en de gevolgen van de brand te beperken.
We willen bewerkstelligen dat het risico van brand bij bestaande (risicovolle) gebouwen vermindert, door het reduceren van de kans op brand en het beperken van de gevolgen van brand.
Gebouwen moeten voldoen aan de wettelijke voorschriften op het gebied van brandveiligheid. De belangrijkste risico’s bestaan in panden met niet zelfredzame gebruikers of waar veel bezoekers komen. Voorbeelden daarvan zijn kinderdagverblijven, hotels en studentenhuizen. Ook bij grote milieu-inrichtingen en leegstaande panden die worden getransformeerd tot woonruimte (zonder omgevingsvergunning) bestaan aanzienlijke risico’s. We willen dat eigenaren en gebruikers zich verantwoordelijk voelen voor de brandveiligheid van hun gebouw. Het komt in de praktijk echter regelmatig voor dat eigenaren en gebruikers de regelgeving anders uitleggen. Of dat men onvoldoende op de hoogte is van de regelgeving, waardoor er brandonveilige situaties kunnen ontstaan. Voor de vergunningverlening en de handhaving op brandveilig gebruik van gebouwen In Amsterdam zijn de stadsdelen en de Omgevingsdienst NZKG verantwoordelijk. Er wordt informatie gestuurd en risicogericht toezicht gehouden op de brandveiligheid van bestaande bouwwerken. Om het toezicht verder te professionaliseren is binnen de gemeente in 2019 een Expertise Team Brandveiligheid (ETB) ingericht: een stedelijk team met deskundigen voor het toezicht op brandveilig gebruik in de hele stad. Dit heeft ervoor gezorgd dat we gericht geïnvesteerd hebben in professionalisering en uniforme werkwijzen.
Inspanningen en resultaten Het aantal gebouwen met een omgevingsvergunning brandveilig gebruik betrof in 2021 circa 5.200. Het gaat hier bijvoorbeeld om scholen, horeca, kantoren en hotels. In 2020 waren er 5.820 gebouwen. Deze daling is veroorzaakt door het opschonen van de basisadministratie. In 2021 zijn respectievelijk 511 meldingen brandveilig gebruik gedaan en 135 aanvragen voor een omgevingsvergunning. Dit betrof nieuwe of gewijzigde aanvragen In 2021 hebben in totaal 478 binnenbranden in bestaande gebouwen in Amsterdam gewoed. Oorzaken (kunnen) zijn menselijk handelen zoals brandstichting, onveilig gebruik van kaarsen, spelen met vuur, niet opletten met koken of de sigaret op een onveilige plek leggen. Een technisch mankement is een andere, belangrijke oorzaak van brand.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
21
Versie 10-02-2023
Er zijn in Amsterdam in 2021 in totaal 1.124 controles brandveilig gebruik uitgevoerd. In 2020 waren dit 1.365 controles. Hierbij worden de vergunningen en meldingen planmatig gecontroleerd op basis van frequentieafspraak per risicocategorie. Dit houdt in dat gebouwen met een functie die in een hogere risicocategorie vallen, vaker worden gecontroleerd. Er zijn 683 constateringsbrieven, voornemens tot handhaving en handhavingsbesluiten verstuurd om het risico van brand in bestaande gebouwen te reduceren. Naast de individuele aanpak van gebouwen zijn op basis van de Hot100-methodiek 31 objecten bij complexe gebouwen, zoals kinderdagverblijven, broedplaatsen, zorg en parkeergarages, aangepakt voor risicothema’s op het gebied van brandveiligheid.
Duiding en evaluatie In 2021 zijn in Amsterdam 1.124 controles brandveilig gebruik uitgevoerd ten opzichte van 1365 controles in 2020. Begin 2021 zijn door de lockdown tijdelijk in geen enkel pand controles uitgevoerd, tenzij sprake was van een risicovolle situatie. Daarnaast heeft een aantal inspecteurs vanwege persoonlijke COVID-19 risico’s geen controles uitgevoerd. Vanwege de corona maatregelen zijn we flexibel omgegaan met het verrichten van controles waar inspectie wel mogelijk was. Verder hebben we een adaptieve aanpak gehanteerd om ondanks de corona maatregelen toch de werkzaamheden voort te zetten, onder andere door het opsturen van een vragenlijst aan beheerders en aan de hand daarvan een gesprek voeren met vervolgens risicogerichte controles zodra het wel mogelijk was. In 2021 is een gerichte inhaalslag gemaakt voor de uit te voeren controles. Ook is een vervolg gegeven aan het risicogericht toezicht op basis van integrale informatieanalyses. In 2021 zijn hiervoor belangrijke stappen gezet in het bepalen van een brandrisicoprofiel voor elk pand in de gebouwvoorraad. Dit is gedaan aan de hand van data van het ETB en de Brandweer. Er is gekeken naar:
de kans op een brandincident; het gebruik van een pand; of een pand aan de wettelijke vergunning of meldingsplicht voldoet; het potentieel effect van een brand.
In 2021 is ervaring opgedaan met combi-controles. Hierbij gaan een bouwinspecteur en een inspecteur brandveiligheid of een adviseur van de brandweer samen naar de eerste controle van de melding brandveilig gebruik tijdens de bouwfase. De periodieke controles ná ingebruikname van het pand worden uitgevoerd door de brandveiligheidsinspecteur. Door tijdens de controle van de bouw gezamenlijk langs te gaan kan preventief worden gehandeld naar de (toekomstige) gebruikers.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
22
Versie 10-02-2023
Themaopgave Project Zorg convenant 2.0 Het Convenant Brandveiligheid in de Zorg 2.0 is in april 2021 door de convenantpartners ondertekend. Het omvat een gezamenlijke en cyclische methodiek om de risico’s op het gebied van brandveiligheid van deelnemende zorginstellingen te monitoren, te verbeteren en te waarborgen. Samenwerking tussen de zorginstellingen, gemeente Amsterdam, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en de Brandweer Amsterdam-Amstelland is hierbij het uitgangspunt. De beheersing van de brandveiligheid door een zorginstelling vindt daarbij plaats aan de hand van een brandveiligheidsmanagementsysteem. Verbetering van de brandveiligheid gebeurt daardoor op organisatieniveau binnen de instellingen. De gemeente voert bij een zorginstelling systeemtoezicht uit via audits. Op basis hiervan kan zij de zorginstelling adviseren over het verbeteren van de brandveiligheid. Het introduceren van systeemtoezicht betekent overigens niet dat het reguliere toezicht geheel verdwijnt. Zowel regulier toezicht als het systeemtoezicht kunnen in bepaalde gevallen (naast elkaar) blijven bestaan. Het expertiseteam ontwikkelt nu de implementatie en borging van dit systeemtoezicht. Als dit goede resultaten oplevert, dan kan ook op andere functies worden gebruikt. De gemeente investeert in dit traject door een aantal toezichthouders brandveiligheid te laten ontwikkelen naar auditors.
Deze auditors gaan het systeemtoezicht uitvoeren via audits bij de deelnemende zorginstellingen. In 2021 lag de focus bij de gemeente op het netwerk en de kennisoverdracht naar de deelnemende partijen. Bij de zeven deelnemende zorginstellingen die vallen onder het toezicht van de gemeente zijn startgesprekken uitgevoerd (de aangesloten ziekenhuizen vallen onder de verantwoordelijkheid van de Omgevingsdienst). In 2022 wordt verder uitvoering gegeven aan het convenant.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
23
Versie 10-02-2023
Monumenten
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
24
Versie 10-02-2023
5 Monumenten
Naast de bijna 10.000 rijks- en gemeentelijke monumenten heeft Amsterdam een tiental beschermde stads- en dorpsgezichten. Weesp heeft 324 monumenten. De aantrekkelijkheid van Amsterdam en Weesp voor bewoners en bezoekers komt mede voort uit haar historische bebouwing. Het is van belang zorgvuldig met deze historische waarden om te gaan. Illegale verbouwingen en achterstallig/gebrekkig onderhouden kunnen die waarden beschadigen. We willen dat de monumentale waarde van bouwwerken bewaard blijft en monumenten in optimale conditie blijven.
We willen bewerkstelligen dat de monumentale waarde van bouwwerken bewaard wordt en monumenten toekomstbestendig en in optimale conditie blijven.
Inspanningen en resultaten De druk op de bestaande bebouwing en daarmee op de monumentale panden is en blijft groot. Gebruikers van monumenten willen optimaal gebruik maken van het pand. Tijdens de coronacrisis gingen de bouwwerkzaamheden gewoon door. Een grote zorg was dan ook de kans op het illegaal bouwen of vernielen van monumenten. Kopers van monumenten starten soms zonder vergunning met een verbouwing. Veelal vermogende eigenaren voor wie een bouwstop niet als vervelend werd ervaren. Het toezicht op monumenten is in 2021 doorgegaan, met in achtneming van de werkwijzen van het Alternatieve Toezichtsprotocol vanwege Covid. Aanpak van illegale activiteiten bij monumenten is steeds een prioriteit geweest bij de stadsdelen via gebiedstoezicht. Binnen dit thema wordt samengewerkt tussen de stadsdelen en de afdeling Monumenten en Archeologie. In 2021 zijn er 1018 aanvragen ingediend voor een omgevingsvergunning voor wijziging van een monument. Er zijn 723 vergunningen daadwerkelijk verleend. De inspanningen binnen het thema monumenten verschillen sterk tussen de stadsdelen van Amsterdam omdat het aantal monumenten per stadsdeel ook sterk verschilt. Zo zijn er in stadsdeel Centrum 467 vergunningen verleend en in stadsdeel Zuidoost slechts één. Bij 577 vergunningen is controle uitgevoerd. Hierbij is in 255 gevallen een afwijking van de vergunning geconstateerd.
Hiermee verschilt ook de capaciteitsinzet op toezicht en handhaving van overtredingen. In 2021 zijn 69 handhavingsmeldingen en verzoeken ontvangen. Hierbij valt met name stadsdeel Centrum op met 41 handhavingsmeldingen en verzoeken. Naar aanleiding van deze meldingen zijn er 31 overtredingen geconstateerd. Daarnaast zijn er ook 1507 inspecties uitgevoerd naar monumentale bouwwerken in het kader van gebiedstoezicht (actieve opsporing). Hierbij zijn dertien bouwwerken geconstateerd met ernstig achterstallig onderhoud en acht bouwwerken waarbij beschadigingen en verlies van monumentale waarden is geconstateerd.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
25
Versie 10-02-2023
In het huidige bijgestelde Wabo-beleid is een bestuursrechtelijke aanpak opgenomen. Er zijn 88 constateringsbrieven, voornemens en handhavingsbesluiten genomen. Daarnaast zijn zeventien verbouwingen/sloop stilgelegd. In aanvulling met de bestuursrechtelijke aanpak wordt de samenwerking gezocht met het Openbaar Ministerie. In 2021 is geen aangifte door de gemeente gedaan.
Aanvullende opgaven Voor de bescherming van erfgoed is in 2021 een project uitgevoerd als een van de pijlers van de ‘Aanpak Binnenstad’. Opzichtige en ontsierende reclame is de afgelopen jaren een belangrijke erfgoed-vervuiler. Doel van dit project is het aanzienlijk verminderen van ontsierende reclame aan en rondom (monumentale) gebouwen. Dit door de inzet van de Welstandsnota en de nieuwe kadernota buitenreclame zowel met een preventieve en repressieve aanpak. Er is in 2021 een inventarisatie gedaan en projectleiding hiertoe ingezet. Deze opgave wordt in 2022 verder uitgevoerd.
Duiding en evaluatie Overtredingen van de regelgeving en eventueel daaruit volgende beschadigingen van monumentale panden zijn vaak te wijten aan de inzet van onbekwame aannemers. Er is een groot verloop in personeel van aannemers, waardoor de wel aanwezige kennis verloren gaat. Dit leidt veelal tot vernieling en onherstelbare beschadiging. Ook wordt steeds vaker vergunningsvrij verbouwd, waarbij vergeten wordt dat voor monumentale panden of onderdelen daarvan een omgevingsvergunning benodigd is. Daarnaast is in 2021 samen met de Monumenten en Archeologie aanvullend beleid voor monumenten ontwikkeld. Als extra beleidsinstrument is een ‘Monumenten matrix’ ontwikkeld, waarmee kan worden bepaald of bij een geconstateerde overtreding proces verbaal wordt opgemaakt en aangifte wordt gedaan bij het Openbaar Ministerie. Er heeft afstemming met het Openbaar Ministerie plaatsgevonden over dit ontwikkelde beleidsinstrument. Zo wordt de kans vergroot dat na het doen van aangifte door de gemeente een strafrechtelijke procedure wordt opgestart. De dreiging van strafrechtelijk optreden werkt afschrikkend. De strategie ‘voorlichting’ uit het Handhavingsbeleid Wabo kan verder worden aangescherpt door meer in te zetten op specifieke doelgroepen. Eén van die doelgroepen zijn professionele partijen zoals projectontwikkelaars en woningcorporaties. Een andere doelgroep zijn de nieuwe eigenaren.
Om handhaving achteraf zoveel mogelijk te voorkomen krijgen nieuwe eigenaren van monumenten in Amsterdam vanaf november 2020 een informatiebrief waarin wordt aangegeven dat bij het verbouwen en veranderen van monumenten in veel gevallen een vergunning nodig is. Verder is informatie gestuurd toezicht ee n van de strategieën van het Wabo beleid. Informatie gestuurd toezicht omvat zowel het uitvoeren van toezicht op verleende omgevingsvergunningen voor het wijzigen van een monument als het uitvoeren van gebiedstoezicht (actieve opsporing). Aandacht blijft nodig voor het voorkomen van overtredingen. Door het actief inzetten van de stadsdelen op gebiedstoezicht is voorkomen dat er monumentale onderdelen van panden verloren gingen. De samenwerking en informatie-uitwisseling met de gebiedspool vanuit de stadsdelen verliep in 2021 goed.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
26
Versie 10-02-2023
Vanuit preventief oogpunt kan de strategie aangescherpt worden. Hierbij kan gedacht worden aan het uitwerken van projectmatig werken door VTH bij monumenten van bepaalde omvang dan wel op gebiedsniveau een straat/ wijk als project aan te merken. Door bijvoorbeeld intensief contact te houden met de eigenaren, te faciliteren bij vergunningsaanvragen en actief naar planningen voor de verbouwingen te vragen. De nauwe samenwerking tussen de stadsdelen en Monumenten en Archeologie heeft zich ook in 2021 gecontinueerd. Tijdens het vergunningsproces wordt informatie uitgewisseld. Zo is men op de hoogte van elkaars handelen en de informatie die met de initiatiefnemer is gedeeld.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
27
Versie 10-02-2023
Kwaliteit bestaande bouw
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
28
Versie 10-02-2023
6 Kwaliteit bestaande bouw
Amsterdam en Weesp zijn mooie steden. Veel mensen verblijven er met plezier. Dat willen we zo houden. Kwaliteit van woningen en andere gebouwen is belangrijk voor de veiligheid en gezondheid van individuele bewoners en gebruikers. Het is ook belangrijk voor de leefbaarheid en het voortbestaan van de bestaande gebouwen en buurten.
We willen bewerkstelligen dat de kwaliteit van bestaande woningen binnen Amsterdam wordt verbeterd.
Gebouwen in Nederland moeten voldoen aan een minimale wettelijke kwaliteit. Het onderhoud en beheer van gebouwen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Toezicht op de wettelijke minimale kwaliteit wordt uitgevoerd door de stadsdelen. Het voorkomen van het bezwijken van (delen van) bestaande gebouwen is een essentieel onderdeel van het waarborgen van een veilige leefomgeving in de stad. Constructieve gebreken van gebouwen kunnen ontstaan door natuurlijke veroudering of verandering van het gebruik. Datzelfde geldt voor andere aspecten van gebouw- en woningkwaliteit. Bouwwerken moeten voldoen aan de bouwregelgeving voor bestaande bouw op het gebied van gebouwkwaliteit. Eigenaren moeten zich verantwoordelijk voelen voor de constructieve veiligheid en kwaliteit van hun bouwwerk. Kwaliteit van bestaande bouw is binnen het vergunningen- en handhavingsbeleid Wabo onderverdeeld in twee thema’s: Constructieve veiligheid en Gebouwkwaliteit. Beide thema’s zijn sterk met elkaar verbonden. Constructieve klachten in een gebouw betekenen vaak dat er ook andere kwaliteitsklachten zijn, en andersom. Dit speelt vooral bij woningen. Binnen deze thema’s is samenwerking tussen de stadsdelen, de Omgevingsdienst en directie Wonen van belang. Dit vergt voortdurende inspanning om de resultaten verder te optimaliseren.
Inspanningen en resultaten constructieve veiligheid Toezichthouders vormen zich periodiek op basis van een quickscan een oordeel op hoofdlijnen van de constructieve staat van een pand. De verzamelde dossiers worden vervolgens risicogericht en projectmatig opgepakt, waarbij de panden met de grootste constructieve risico’s meer diepgaand worden geïnspecteerd en waar nodig aangepakt. Hierbij wordt samengewerkt met directie Wonen. In 2020 is al gebleken dat bij een aantal stadsdelen op dit moment in mindere mate woningen met slechte funderingen aanwezig zijn. Dit betreffen stadsdeel Oost, Zuid en Zuidoost. Stadsdelen houden daarnaast reactief toezicht op basis van signalen en handhavingsverzoeken en meldingen. In 2021 zijn er 137 handhavingsmeldingen en zeventien handhavingsverzoeken bij de stadsdelen met betrekking tot constructieve veiligheid binnengekomen. Naar aanleiding hiervan zijn er 49 inspecties gehouden. Er zijn 34 overtredingen geconstateerd.
Jaarverslag en beleidsevaluatie 2021 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving Wabo Gemeente Amsterdam
29
Versie 10-02-2023