Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH Bouw & Gebruik 2023

Aanvullende opgaven Om beschadigingen van monumentale waarden te voorkomen is het van belang dat nieuwe eigenaren goed op de hoogte zijn van de regels. Door goede communicatie proberen we overtredingen te voorkomen. Als aanvullende opgave is capaciteit gereserveerd om nieuwe eigenaren van monumenten proactief te informeren. Hierbij worden zij op de hoogte gesteld van de bijzondere status van hun pand en de verantwoordelijkheid die daarbij komt kijken. Stadsdeel Centrum verstuurt deze brieven voor de hele stad, circa 200 per maand, naar aanleiding van gegevens uit het kadaster. In 2023 zijn de brieven verbeterd naar aanleiding van ervaringen tijdens de uitvoering. Overtredingen van de regelgeving en eventueel daaruit volgende beschadigingen van monumentale panden zijn vaak te wijten aan de inzet van onbekwame aannemers. Er is een groot verloop in personeel van aannemers, waardoor de wel aanwezige kennis verloren gaat. Dit leidt veelal tot vernieling en onherstelbare beschadiging. Ook wordt steeds vaker vergunningsvrij verbouwd, waarbij vergeten wordt dat voor monumentale panden of onderdelen daarvan een omgevingsvergunning benodigd is. Samen met MNA is een leidraad maatregelen voor monumenten opgezet. Het betreft het formuleren van maatregelen met betrekking tot bijvoorbeeld voorzetramen, speciaal glas, etc.

Tevens zijn pilots opgezet om samen met bewoners van monumentale panden te zoeken naar oplossingen voor knelpunten die ontstaan bij renovatie of verbouw of het plaatsen van warmtepompen. Twee externe bureaus zijn daarbij

25

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 6:

Kwaliteit bestaande bouw

6. Kwaliteit bestaande bouw

Amsterdam en Weesp zijn mooie steden. Veel mensen verblijven er met plezier. Dat willen we zo houden. Kwaliteit van woningen en andere gebouwen is belangrijk voor de veiligheid en gezondheid van individuele bewoners en gebruikers. Het is ook belangrijk voor de leefbaarheid en het voortbestaan van de bestaande gebouwen en buurten. We willen bewerkstelligen dat de kwaliteit van bestaande woningen binnen Amsterdam wordt verbeterd. Gebouwen in Nederland moeten voldoen aan een minimale wettelijke kwaliteit. Het onderhoud en beheer van gebouwen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Toezicht op de wettelijke minimale kwaliteit wordt uitgevoerd door de stadsdelen. Het voorkomen van het bezwijken van (delen van) bestaande gebouwen is een essentieel onderdeel van het waarborgen van een veilige leefomgeving in de stad. Constructieve gebreken van gebouwen kunnen ontstaan door natuurlijke veroudering of verandering van het gebruik. Datzelfde geldt voor andere aspecten van gebouwen woningkwaliteit. Bouwwerken moeten voldoen aan de bouwregelgeving voor bestaande bouw op het gebied van gebouwkwaliteit. Eigenaren moeten zich verantwoordelijk voelen voor de constructieve veiligheid en kwaliteit van hun bouwwerk. Kwaliteit van bestaande bouw is binnen het vergunningen- en handhavingsbeleid Wabo onderverdeeld in twee thema’s: Constructieve veiligheid en Gebouwkwaliteit.

Beide thema’s zijn sterk met elkaar verbonden. Constructieve klachten in een gebouw betekenen vaak dat er ook andere kwaliteitsklachten zijn, en andersom. Dit speelt vooral bij woningen. Binnen deze thema’s is samenwerking tussen de stadsdelen, de Omgevingsdienst en directie Wonen van belang. Dit vergt voortdurende inspanning om de resultaten verder te optimaliseren.

27

Inspanningen en resultaten constructieve veiligheid Toezichthouders vormen zich periodiek op basis van een quickscan een oordeel op hoofdlijnen van de constructieve staat van een pand. De verzamelde dossiers worden vervolgens risicogericht en project­ matig opgepakt, waarbij de panden met de grootste constructieve risico’s meer diepgaand worden geïnspecteerd en waar nodig aangepakt. Hierbij wordt samengewerkt met directie Wonen. In 2020 is al gebleken dat problemen rondom constructieve veiligheid en slechte funderingen bij bepaalde stadsdelen meer voorkomen dan bij andere stadsdelen. De inzet op dit onderwerp verschilt daarmee per stadsdeel. Stadsdelen houden daarnaast reactief toezicht op basis van signalen en handhavingsverzoeken en -meldingen. In 2023 zijn er 30 handhavingsmeldingen en verzoeken bij de stadsdelen met betrekking tot constructieve veiligheid binnengekomen.

Inspanningen en resultaten gebouwkwaliteit Een goede woning is een basisbehoefte voor bewoners en belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. Toezicht en handhaving op gebouwkwaliteit is veelal een intensief en langdurig (juridisch) traject. Deze toezichten handhavingstaak wordt vooral door de stadsdelen uitgevoerd. Stadsdelen voeren planmatig toezicht uit. Ook reageren zij op meldingen en woningklachten. In 2023 zijn er 245 handhavingsmeldingen en hand­ havingsverzoeken geregistreerd bij de stadsdelen met betrekking tot woningkwaliteit. Programma Woningkwaliteit Om nog meer actief aandacht te vragen voor en besteden aan de kwaliteit, veiligheid en gezondheid van de woningvoorraad is het programma Woning­ kwaliteit bij de directie Wonen in leven geroepen. Het programma levert een bijdrage aan het behouden en verbeteren van de woningkwaliteit in Amsterdam door inzet op het borgen van wettelijke woningkwaliteit, het voorkomen dat woningen verslechteren en het stimuleren van een extra kwaliteitsimpuls voor woningen. Voor meer informatie met betrekking tot de activiteiten van het programma Woningkwaliteit,

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

verwijzen we naar de raadsinformatiebrief van 23 mei 2023 die is aangeboden aan de gemeenteraad.

Aanvullende opgaven Bouwdynamiek In enkele stadsdelen in de gemeente Amsterdam is sprake van een vorm van bouwdynamiek, waarbij gelijktijdig in dezelfde buurt vergunningen voor bouwactiviteiten zijn aangevraagd/ verleend en bouwwerkzaamheden plaatsvonden. Door de stedelijk bestuurders en stadsdeelbestuurders is in een brief aan de gemeenteraad van 4 oktober 2023 aangekondigd dat zij gezamenlijk zullen bekijken welke instrumenten kunnen worden ingezet die de ongewenste gevolgen van de bouwdynamiek kunnen voorkomen of be­ perken. Deze aanpak geldt voor alle buurten waarin bouwdynamiek voorkomt, zowel in de reeds bekende gebieden in de stadsdelen Zuid en West als in andere stadsdelen.

Programma Bruggen en Kademuren Voor 2027 moeten 850 verkeersbruggen en bijbehoren­ de kades getoetst zijn op veiligheid. Het VTH maakt onderdeel uit van een stedelijk projectteam. Er is 1 loket en proces van behandelen van vergunningaanvragen, het uitvoeren van toezicht en waar nodig handhaven. De stadsdelen hebben capaciteit geleverd aan dit stedelijk projectteam.

Funderingen en schimmel In verschillende stadsdelen spelen er zaken met betrek­king tot de kwaliteit van bestaande bouw. De onderwerpen verschillen per stadsdeel. In centrum is o.a. gewerkt aan de verbetering van de fundering en het casco van de (deels) monumentale bioscoop The Movies, in andere stadsdelen is meer sprake van (klachten over) vocht en schimmel. Bewonersgedrag, onder andere door ventileren, speelt hier een rol in, voorlichting blijft daarom belangrijk. De toezichthouders proberen geconstateerde schimmelen vochtproblemen in samenspraak met de eigenaren/ bewoners op te (laten) lossen. In uiterste gevallen wordt een last onder dwangsom opgelegd.

Duiding en evaluatie Constructieve veiligheid Het nieuwe funderingsbeleid ‘Beleidsregels kwaliteit bestaande funderingen’ is op 16 november 2021 vastgesteld door het college. De kern van het stuk luidt als volgt. Op basis van de Woningwet kan de eigenaar van een pand aangeschreven worden om funderingsherstel uit te laten voeren. Het uitvoeren van funderingsherstel is echter een ingrijpende gebeurtenis voor de bewoners/bedrijven op de begane grond. Het is daarnaast een zeer kostbare aangelegenheid voor een eigenaar, die uiteraard ook de bewoner kan zijn. Om te voorkomen dat er casco- funderingsonderzoeken en aanschrijvingen door de gemeente plaatsvinden zonder dat een pand daartoe een concrete aanleiding geeft, zijn in deze beleidsregel criteria opgenomen, om te bepalen wanneer besloten wordt een cascofunderingsonderzoek te gaan uitvoeren, hoe zo’n onderzoek plaatsvindt en welke criteria gelden om te bepalen of een eigenaar maatregelen dient te treffen. Hiermee wordt een helder kader geschapen voor de medewerkers van de gemeente en bewoners, eigenaren van panden en bedrijven van Amsterdam met betrekking tot de toepassing van deze wettelijke bevoegdheid. De advisering van de Omgevingsdienst laat soms op zich wachten door gebrek aan capaciteit en beschikbaar gekwalificeerd personeel. Hierdoor lopen deelgoedkeuringen vertraging op.

28

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 7:

Planologisch gebruik en wonen

7. Planologisch gebruik en wonen

De ruimte in Amsterdam en Weesp is schaars. Daarom moet er goed nagedacht worden welk gebruik waar passend is. Er moet een evenwicht zijn tussen wonen, bedrijvigheid en recreatie. Dit wordt vastgelegd in bestemmingsplannen en in de Huisvestingsverordening. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de kwaliteit van de leefomgeving en de bescherming van de woningvoorraad. Bedrijven en bewoners zoeken vaak naar mogelijkheden om de ruimte op de voor hen meest optimale wijze te benutten. Dit valt niet altijd één op één samen met het in het bestemmingsplan neergelegde gebruik. We willen bewerkstelligen dat de planologische visie op bouwwerken en open terreinen wordt verwezenlijkt, waardoor er evenwicht bestaat tussen wonen, bedrijvigheid en recreatie. Strijdig gebruik heeft impact op de directe omgeving. Zeker als er sprake is van een illegaal hotel of prostitutie in woningen en massagesalons. Het is daarom van belang dat woningen, bouwwerken en terreinen volgens de geldende bestemmingsplannen en huisvestingsregels worden gebruikt. Elke aanvraag voor een omgevingsvergunning voor afwijken van de ruimtelijke regels wordt getoetst aan deze bestemmingsplannen. Wanneer zonder toestemming wordt afgeweken van de regels in bestemmingsplannen, ontstaat er een mogelijk risico tot overlast. Binnen dit thema wordt actief samengewerkt tussen de stadsdelen, Wonen en Ruimte & Duurzaamheid.

Inspanningen en resultaten In 2023 zijn er 1912 aanvragen omgevingsvergunningen voor afwijken ruimtelijke regels ontvangen. De verdeling over de stadsdelen was als volgt; Centrum 469, Zuid 451, West 264, Oost 291, Noord 179, Zuidoost 51 en stadsgebied Weesp 56. Er zijn 1591 Omgevingsvergunningen voor afwijken ruimtelijke regels verstrekt. De verdeling over de stadsdelen was hiervoor als volgt; Centrum 394, Zuid 369, West 190, Oost 246, Noord 161, Zuidoost 40 en stadsgebied Weesp 51. De aanvragen zijn getoetst conform de uitgangspunten in het in 2023 nog geldende Vergunningenbeleid Wabo. Om strijdig gebruik te constateren, is het betreden van een pand of woning vrijwel altijd nodig. Vooral als vergunningen om af te wijken van het volgens het bestemmingsplan toegestane gebruik worden geweigerd wordt dit extra gecontroleerd. Daarnaast zijn we vooral afhankelijk van meldingen omdat we niet achter de voordeur kunnen kijken. Wonen in bedrijfsruimtes van bedrijfsverzamelgebouwen, bijvoorbeeld Westpoort, is een aandachtspunt. Binnen het thema strijdig gebruik worden handhavingsverzoeken en –meldingen opgepakt (reactief toezicht) door de stadsdelen en strijdig woninggebruik door de directie Wonen. Verzoeken en meldingen komen van bewoners, belangengroeperingen maar ook vanuit de eigen basisregistratie.

In 2022 zijn er 241 signalen via ketenpartners, handhavingsverzoeken van Amsterdammers en signalen vanuit de BAG-registratie ontvangen over illegaal gebruik. Verder zijn er de nodige inspanningen verricht ten aanzien van de zogenaamde voorraadvergunningen op basis van de Huisvestingverordening: vergunningen voor verkameren, woningvormen, splitsen, et cetera. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de instroom in 2023.

30

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Omzetten In Weesp zijn maar enkele omzettingsvergunningen aangevraagd. Daarnaast is het splitsingsbeleid in Weesp niet van toepassing. Om die reden zijn in de tabellen geen cijfers van Weesp opgenomen.

Woningvorming Vorming van woningruimte is het verbouwen van zelf­­standige woonruimte tot meerdere zelfstandige woonruimtes. Voor woningvormen zijn 307 vergun­ ningen aangevraagd. De verdeling over de stadsdelen is als volgt.

Aanvragen omzettingen

Aanvragen woningvormen

70

140

60

128

120

58 50

100

46

91

42

40

37 30

60

24

20

27 22

40 31

10 0

20

Centrum

NieuwWest

Noord

Oost

West

Zuid

Zuidoost

Splitsen Het huidige splitsingsbeleid is van toepassing in de stadsdelen Centrum, Noord, Oost, West en Zuid. In totaal zijn er 528 aanvragen ingediend. De verdeling over de stadsdelen is als volgt. Aanvragen splitsen 250

212

200

150 140 127 100

50 41 8 0

80

Centrum

Noord

Oost

West

Zuid

0

30 19

Centrum

NieuwWest

6 Noord

2 Oost

West

Zuidoost

Voorlichting Voorlichting is op verschillende manieren gegeven. Bijvoorbeeld via de telefonische spreekuren van de plantoetsers, tijdens het uitvoeren van toezicht en het behandelen van handhavingsverzoeken. Er wordt dan veel context en uitleg gegeven over wat wel en niet is toegestaan op een bepaalde locatie. Bij de behandeling van de aanvragen om huisvestingsvergunningen en aanvraag om omgevingsvergunningen voor strijdig gebruik wordt ook altijd gecontroleerd op samenloop. Hierover wordt de aanvrager geïnformeerd. Conceptaanvragen Het actief sturen op conceptaanvragen is een belangrijke strategie uit het Vergunningenbeleid Wabo. Van deze mogelijkheid maakten veel Amsterdammers ook in 2022 gebruik. Het actief sturen op het indienen van een conceptaanvraag wordt nog steeds als een waardevolle strategie gezien: zowel voor de initiatiefnemer (de kosten zijn relatief laag) als de plantoetsers (sneller proces bij de eventueel daaropvolgende volledige aanvraag).

De meeste aanvragen vinden plaats in Zuid, in Noord gaat het slechts om enkelen. Het college heeft voornemens om het splitsingsbeleid aan te passen. Het beleid zal, op basis van de AVV, in 2024/2025 opgesteld worden. De nieuwe regels gaan dan op 01-01-2026 met de aangepaste Huisvestingsverordening in.

31

Zuid

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Aanvullende opgaven In 2023 is de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) vastgesteld. De AAV beschrijft de huidige volkshuisvestelijke opgaven en de ambities en plannen van het college voor volkshuisvesting in Amsterdam. De aanpak bevat zeven doelen die zijn gericht op het realiseren van de lange termijnmissie: “Voldoende betaalbare en goede woningen in een ongedeelde stad.” De AAV vormt de basis voor toekomstige beleidswijzigingen, ook voor de voorraadvergunningen. In 2023 hebben geen grote beleidswijzigingen plaatsgevonden. Beleidswijzigingen van de vergunningen voor splitsen en verkamering zullen in 2025 ev. plaatsvinden. We dragen bij aan de beschikbaarheid en eerlijke verdeling van woningen voor alle Amsterdammers, ongeacht inkomen, opleidingsniveau, leeftijd, levensfase of gezinssamenstelling. Ook in 2023 heeft de aanpak van zogenoemde ‘darkstores’ veel inzet gevraagd van VTH. Vestiging van dit soort activiteiten in buurten en wijken leidt namelijk veelal tot overlast. Voorbeelden zijn: geluidsoverlast zowel overdag als in de (late) avonduren, parkeer­ overlast, veel laad- en losbewegingen, wachtende koeriers, grote aantallen geparkeerde scooters en fietsen, brommende koelunits en dichtgeplakte ramen. Deze overlast doet zich nog meer gelden in buurten waar sprake is van een hoge bebouwingsdichtheid in combinatie met schaarse openbare ruimte.

Het is om hier adequaat tegen op te treden, om te zorgen voor een aanvaardbaar woon en leefklimaat. Op 10 mei 2023 is het paraplubestemmingsplan Dark Stores vastgesteld door de gemeenteraad, waarmee zowel een formeel juridische toetsings- als handhavingskader is gecreëerd. Het plan introduceert een gebruiksverbod voor darkstores in combinatie met een binnenplanse afwijkingsbevoegdheid. Bij de toepassing van die afwijkingsbevoegdheid moet de Beleidsregel darkstores 2023 in acht worden genomen. Er is op projectmatig stedelijk samengewerkt op dit dossier, waardoor het aantal darkstores in Amsterdam en de overlast beperkt is gebleven.

Politie, Brandweer en THOR, waarbij is gekozen voor maatwerk in de aanpak en hoe aan de regels te voldoen. In stadsdeel Oost is hoge prioriteit gegeven aan overtredingen van het bestemmingsplan met betrekking tot de terrassen in de Javastraat. Het verlenen van vergunningen voor B&B (Bed and Breakfast) is gecentraliseerd in stadsdeel Nieuw-West. In Nieuw-West is een centraal team geplaatst dat de vergunningsaanvragen voor alle stadsdelen afhandelt. In 2023 zijn alle processen geoptimaliseerd, waardoor de vergunningsafhandeling meer efficiënt verloopt.

Duiding en evaluatie Er is behoefte aan een strategie om systematisch strijdig gebruik in kaart te brengen. Delen van de stad bevinden zich in transformatie, bijvoorbeeld van industrie/bedrijventerreinen naar wonen. In zulke gebieden wordt vaak al in bedrijfspanden gewoond. Deze behoefte is er ook voor het landelijk gebied van stadsdeel Noord. Gebiedstoezicht is het actief opsporen van illegale activiteiten. Gebiedstoezicht waarbij alleen vanaf de straat wordt gekeken is voor het constateren van strijdig gebruik geen toereikende strategie. Niet toegestaan gebruik is niet zomaar te constateren. Toezichthouders hebben in het voorbijgaan van een pand niet alle gebruiksregels als parate kennis. Gebruiksovertredingen zijn minder opvallend dan bouwen in strijd met de bestemmingsplanregels. Het vindt voornamelijk plaats ‘achter de gevel’. Via gebiedstoezicht is niet alles te zien wat in een pand gebeurt. De strategie voor het constateren van strijdig gebruik moet worden aangescherpt naar een vorm van informatiegestuurd toezicht. Dit is meegenomen in de ontwikkeling van het VTH Beleid Fysieke Leefomgeving 2024, dat op 1 januari 2024 in werking is getreden. Ten aanzien van de woonvergunningen is in 2023 een duidelijke stijging zichtbaar in de aanvragen om splitsingsvergunningen en vergunningen voor woningvorming. Hiermee is een groot aantal woningen aan de woningvoorraad toegevoegd.

In Nieuw-West is actief ingezet op controles van het stadsnomadenterrein. Er heeft in 2022 een inventarisatie plaatsgevonden, waarna persoonlijke gedoogbeschikking zijn verleend. In 2023 heeft vervolgens 2x per week toezicht plaatsgevonden in duo’s van 2 personen. Hierbij is toezicht gehouden op de brandwegen, illegale bouwactiviteiten, etc. Er is ingezet op ketensamenwerking tussen VTH stadsdelen,

32

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 8:

Milieu en APV, Alcoholwet en WOK

8. Milieu en APV, Alcoholwet en Wok

In Amsterdam vindt veel bedrijvigheid plaats in een dichtbevolkte omgeving. Wet- en regelgeving beschermt de leefbaarheid van de buurten. Binnen dit thema hebben we het over de VTH-taken die worden uitgevoerd op grond van het de Algemene Plaatselijke Verordening, Besluit Activiteiten Leefomgeving, Alcoholwet en de Wet op de Kansspelen. We willen bewerkstelligen dat overlast op het gebied van geur en geluid door horeca en andere kleine bedrijven in de directe omgeving wordt verminderd.

Inspanningen en resultaten Vergunningen horeca Om een horeca inrichting te mogen uitbaten is een exploitatievergunning verplicht. In 2023 zijn 1.308 aanvragen ingediend voor een exploitatievergunning horeca (APV). 506 hiervan in Centrum, Zuid 212, West 254, Noord 108, Oost 102, Nieuw-West 7 , Weesp 15 en Zuidoost 34. Het aantal aanvragen voor nieuwe horeca is bijna verdubbeld ten opzichte van het vorige jaar, in 2022 werden 694 aanvragen ontvangen. Elk stadsdeel en stadsgebied had in 2023 te maken met meer aanvragen dan in het vorige jaar. Het aantal vergunningen dat daadwerkelijk is verleend in 2023 was 809. Hiervan waren er 360 in het Centrum, Zuid 156, Noord 89, Oost 67, West 109, Nieuw-West 54, Zuidoost 18 en Weesp 10. Daarnaast zijn er in 2023 ook nog 362 wijzigings-/ verlengingsaanvragen voor een exploitatievergunning horeca gedaan. 143 in Centrum, 44 Zuid, 112 West, 11 Oost, 15 Nieuw-West, 12 in Zuidoost, 23 in Noord en 2 in Weesp. Er zijn in 2023 450 wijzigings/ verlengingaanvragen verleend. Centrum 223, Zuid 70, West 71, Oost 23, Nieuw-West 23, Noord 23, Zuidoost 14, in Weesp 3. Er zijn in 2023 429 vergunningen voor de Alcoholwet ingediend. 196 daarvan waren in Centrum, 82 in Zuid, 71 in West, 34 Oost,20 Noord, 15 in Nieuw-west, 6 in Weesp en 5 in Zuidoost. Hiervan zijn er 367 verleend.

Het gaat deels om nieuwe horecazaken, maar ook om bedrijfsovernames of verlengingen. Daarnaast zijn er 1.064 wijzigingen leidinggevende gemeld.

34

Tot 1 oktober 2022 gold de tijdelijke terrassenregeling in verband met Corona. In 2022 is ingezet op voorlichting en contact met ondernemers om te wijzen op de mogelijkheid, indien dit in de lokale situatie inpasbaar en toegestaan is, een permanente vergunning aan te vragen is. In 2023 hebben stadsdelen dergelijke aanvragen voor het permanent toestaan van deze grotere terrassen behandeld, en waar mogelijk en wenselijk zijn deze terrassen vergund. Vergunningen evenementen Evenementen, groot of klein, voegen op veel manieren iets toe aan de stad en dragen bij, aan belangrijke doelstellingen op het gebied van cultuurparticipatie, sociale cohesie, economie, levendigheid en het versterken van kernwaarden van de stad. In het afgelopen jaar zijn er 1.004 vergunningen voor evenementen aangevraagd. Daarvan zijn 853 vergunningen verleend: 637 kleine evenementen, 220 middelgrote evenementen en 99 grote evenementen. Vergeleken met 2019, het jaar voorafgaand aan de Covid-crisis, zijn er circa 200 minder aanvragen voor kleine evenementen ontvangen. Kleine evenementen tot 100 bezoekers zijn meldingsplichtig. Kleine evene­ menten van 100 tot 500 bezoekers zijn vergunnings­ plichtig. Om kleinere, buurtgerichte evenementen te stimuleren is de pilot Kleine Evenementen gestart in september.

Aan de hand van een experimenteer­ bepaling wordt onderzocht of oprekken van de meldingsplicht van evenementen tot 250 bezoekers mogelijk is. Besluitvorming hierover vindt plaats in Q4 2024. In stadsdeel Nieuw-West zijn naar verhouding veel grote evenementen. In 2023 is daar ervaring opgedaan met het stellen van bijzondere voorwaarden aan evenementen, bijvoorbeeld rondom visitatie en aantal stewards. Het tragische incident in het voorjaar van 2023 is aanleiding geweest om het VTH-proces rondom evenementen aan te scherpen, waaronder verscherpte veiligheidsvoorschriften. Dit wordt op onder het kopje ‘Evenementen’ nader toegelicht. Toezicht op horeca, evenementen en andere bedrijven Toezichthouders hebben een integraal takenpakket.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Zij houden toezicht op horecazaken, evenementen en andere bedrijven die aan bijvoorbeeld milieuwetgeving moeten voldoen. In 2023 is toezicht uitgevoerd bij 3.728 horecazaken, bedrijven en evenementen. Horeca Toezicht op horeca vindt integraal plaats. Dit betekent dat tijdens een controle wordt bekeken of de inrichting voldoet aan verschillende wet- en regelgeving: zoals het Besluit Activiteiten Leefomgeving, de APV en de Alcoholwet. In 2023 hebben de stadsdelen actief samengewerkt om invulling te geven aan dit integrale, reguliere toezicht, naast de eigen integrale controles in het eigen stadsdeel: er zijn in de ´horeca-estafette’ 850 controles uitgevoerd in circa 9 maanden tijd. Dit zijn de tien meest voorkomende overtredingen die tijdens de estafette zijn geconstateerd: Regelgeving

Aantal overtredingen

Sluitingstijdenkaart niet zichtbaar

62

Leeftijdsgrenzen drankverstrekking (18 jaar) niet zichtbaar

56

Controle van draagbare blusmiddelen heeft niet plaatsgevonden

40

Geen of onjuiste gebruiksmelding (+50 personen) 32 Geldige exploitatievergunning niet aanwezig

31

Onderhoud en schoonmaak voldoet niet

30

Erkende maatregelen energie zijn niet voor controle aangemeld

29

Exploitatievergunningen incl. aanhangsel is niet aanwezig

28

Geen gehoor gegeven aan informatieplicht energiebesparing

23

Geen ventilatiesysteem aanwezig in toiletruimtes

20

Uit de horeca estafette blijkt dat regels over zwerfvuil, vluchtroutes, nooddeuren en lozing van afvalwater in de regel worden nageleefd. Hierover werden slechts enkele overtredingen geconstateerd. Het toezicht op de Wet op de Kansspelen is in 2023 voor het eerst meegenomen in deze horecaestafette. Ook hier blijkt dat naleving in de regel plaatsvindt. Er is 5 keer geen vergunning voor de speelautomaten aangetroffen, 5 keer ontbraken de verplichte stickers op de automaten en in 5 gevallen werden de voorschriften van de vergunning niet nageleefd (onder andere overschrijding van het maximaal aantal toegestane speelautomaten). Daarnaast zijn alle gokautomatenhallen in de stad in een projectmatige aanpak gecontroleerd. Hierbij werden kleinere overtredingen geconstateerd zoals de afwezigheid van

35

een leidinggevende en het ontbreken van verplichte stickers op speelautomaten. Bij integrale controles uitgevoerd door stadsdeel Centrum zijn veel vervuilde afvoerbuizen geconstateerd. Hierop is gehandhaafd, mede vanwege brandveiligheidsrisico’s die ontstaan door vervuilde afvoerbuizen. Voor andere soorten overtredingen geldt dat stadsdelen, waaronder Nieuw-West, Zuidoost en Centrum, hebben ingezet op ‘minnelijk overleg’: het gesprek aangaan met de ondernemer en toelichting geven in plaats van het direct versturen van een waarschuwingsbrief. Zo is in stadsdeel Centrum bij toezicht op ruim 100 terrassen die het meeste overlast veroorzaken een dejuridiserende aanpak gehanteerd. Slechts in 9 gevallen heeft dit geleid tot het opstarten van een formeel handhavingstraject. In stadsdeel Centrum is ingezet op toezicht op illegale verkoop van alcohol vanuit winkels. Uit eigen onderzoek in 2022 naar verkoop alcohol aan minderjarigen bleek dat ruim twee derde van de bezochte winkels het verbod negeert. In 2023 zijn controles uitgevoerd. Hiervoor zijn zogenaamde ´testkopers´ingezet als toezichtsstrategie. Het naleefgedrag van het verbod op de verkoop van alcohol vanuit winkels is laag. In enkele gevallen heeft handhaving tot tijdelijke sluiting van winkels geleid. In Nieuw-West is ingezet op controles van shisha lounges en de Pleinenaanpak.

Indirecte lozingen van bedrijven kunnen leiden tot problemen in het rioolstelsel en hoge onderhouds­ kosten. Dit is te voorkomen met vetvangputten. Amsterdam wil dat het rioolstelsel bruikbaar blijft. Het toezicht op vetvangputten wordt meegenomen in de integrale controles van bedrijven en bij nieuwe horecabedrijven. Tijdens de horecaestafette zijn vier overtredingen rondom lozen van afvalwater geconstateerd. Toezicht vindt voor een belangrijk deel plaats naar aanleiding van meldingen over overlast die Amsterdammers via de gemeentelijke website doen. In 2023 werden 14.353 overlastmeldingen over horeca en andere bedrijven ontvangen. Overlast door geluid is het meest voorkomend: • 542 meldingen Geluidsoverlast installaties • 5.257 meldingen Geluidsoverlast muziek • 670 meldingen Stankoverlast • 1.827 melding Overlast terrassen • 6.057 meldingen Overige bedrijven/horeca (denk aan overlast door bezoekers, etc.)

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Niet elke overlastmelding wordt opgevolgd door een toezichtsmoment. In de avond- en nachturen hebben stadsdelen gezamenlijk inzet geleverd voor het oppakken van overlastmeldingen over horeca en evenementen op vrijdag en zaterdag. In 2022 is door onderzoeksinstituut Crisislab onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit en efficiëntie van deze werkwijze. Naar aanleiding daarvan is in 2023 een risicogestuurde werkwijze voor horecatoezicht uitgewerkt. Stadsdeel Oost en stadsdeel Centrum zijn na de zomer van 2023 gestart als pilot voor de nieuwe werkwijze. Risicogestuurd horecatoezicht wordt nader toegelicht onder het kopje ‘Aanvullende opgaven’. Evenementen Toezicht heeft met name plaatsgevonden bij de (middel)grote evenementen. De meeste overlastmeldingen bij evenementen betreffen het geluidsniveau. Het geluidsniveau wordt bij grote evenementen continu met geluidsmeters gemonitord. Toezichthouders lezen de meters uit. Wanneer het geluidsniveau aanhoudend werd overtreden, is vervolgens toezicht ter plaatse uitgevoerd en het geluidsniveau naar beneden bijgesteld. In mei 2023 vond bij het festival Solid Grooves een dodelijke steekpartij plaats. Naar aanleiding van dat tragische incident en de bevindingen over leeren verbeterpunten na afloop van het evenement, is in het najaar in de gemeenteraad een stevige discussie gevoerd over veiligheid van en toezicht op evenementen in Amsterdam.

De zorgen zitten vooral bij de grotere zogenaamde B-evenementen. Dit zijn vooral (maar niet uitsluitend) muziekfestivals met minimaal 2.000 bezoekers, een afgehekt terrein en kaartverkoop. Bij middelgrote en kleinere evenementen zijn de risico’s omtrent het bezoekersaantal en de andere veiligheidsrisico’s veel kleiner en is er ook veel minder complexiteit in het vergunningverleningsproces. In de raadsinformatiebrief van 1 februari 2024 is de volledige analyse over het VTH-proces rondom evenementen opgenomen. De huidige vergunningen voor (grote) evenementen bevatten een groot aantal voorschriften die onder meer de veiligheid op en rondom evenementen moeten borgen. De bevindingen na afloop van Solid Grooves hebben echter uitgewezen dat deze voorschriften onvoldoende toereikend zijn om met name het risico op ‘overcrowding’ te beteugelen. De huidige eis, die enkel het aantal bezoekers op het drukste moment begrenst, is in praktijk lastig handhaafbaar. Bovendien wordt in dit voorschrift niet gespecificeerd wie onder

36

bezoeker wordt geschaard. Daarnaast is gebleken dat er onvoldoende uniformiteit is in de eisen die worden gesteld aan de beveiliging en visitatie bij risicovolle evenementen. In de vergunningen voor grote evenementen tijdens Amsterdam Dance Event zijn extra voorschriften opgenomen met als doel om meer zicht en grip te krijgen op bezoekersaantallen. Tijdens ADE heeft extra toezicht plaatsgevonden op het aantal beveiligers, de accreditatie van beveiligers en de visitatie. De ervaringen die op zijn gedaan tijdens ADE zijn meegenomen in de verdere uitwerking van de aangescherpte veiligheidsvoorschriften, het aangescherpte toezicht op deze voorschriften voor het evenementenseizoen 2024. Voorlichting Voorlichting is in het Handhavingsbeleid Wabo en Vergunningenbeleid Wabo een belangrijke strategie om overlast door milieu-inrichtingen te voorkomen. In 2023 heeft voorlichting vooral plaatsgevonden tijdens het contact met de ondernemer of burger, bij zowel controles als de afhandeling van klachten. In stadsdeel Oost vinden gesprekken plaats met startende horecaondernemers waarin het belang van goed contact met de buurt wordt benadrukt en de relevante regelgeving wordt toegelicht over onder meer het toegestane geluidsniveau en de (on)mogelijkheden van het ten gehore brengen van (live) muziek.

Aanvullende opgaven Ondermijning De autoverhuurbranche is kwetsbaar voor misbruik door criminelen voor het uitvoeren van criminele activiteiten. Bij ernstige misdaden (zoals wapen- en drugshandel, ontvoeringen, liquidaties) wordt vaak gebruik gemaakt van gehuurde voertuigen. Begin 2023 is de vergunningsplicht voor deze branche ingegaan. Aan het einde van het jaar is een eerste vergunning verleend. Bij dergelijke aanvragen wordt intensief getoetst op het bedrijfsplan en leefgedrag. Risicogestuurd horecatoezicht Crisislab heeft onderzoek gedaan naar een effectieve inrichting voor horecatoezicht. De belangrijkste aanbeveling uit dat onderzoek is dat het wenselijk is om naar bestuurlijk geaccordeerd én risicogericht toezicht te gaan. Dit komt er onder meer op neer dat de inzet van capaciteit moet worden geprioriteerd op basis van risicoanalyse en het gebruik van harde en zachte data, afkomstig uit de eigen (VTH) organisatie en van daarbuiten. Het toezicht is daarmee voortaan niet langer voornamelijk gericht op het afhandelen van overlastmeldingen.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

De werkwijze was sterk meldingengericht. Het bezoeken van elke locatie waarover overlast wordt gemeld is gebleken niet effectief; de overlast is vaak al voorbij voordat de toezichthouders ter plaatse zijn of de Amsterdammers zijn niet meer beschikbaar voor nadere informatie/geluidmetingen ter plekke. Met risicosturing is horecatoezicht efficiënter en proactiever in te richten om horecaoverlast tegen te gaan. Over inzet van horecatoezicht vindt bestuurlijke afstemming plaats. Kern van het risicogestuurd werken is een wekelijks inzetoverleg per stadsdeel waar informatie over patronen in signalen over individuele horecazaken, patronen in gebieden, de risicoanalyse, informatie over handhavingsdossiers en komende ontheffingen en evenementen en zachte informatie uit gebied en ketenpartners samen komt. Zo komen naast overlastrisico’s ook risico’s ten aanzien van openbare orde en veiligheid, gezondheid en milieu/duurzaamheid in beeld. Aan de hand van deze samengebrachte informatie wordt de gewenste inzet van toezicht en het moment van inzet bepaald, voor de risicogestuurde inzet op zowel overlastmeldingen als het reguliere toezicht op horeca. Energiebesparing: onderzoek naar Label C kantoorpanden Per 1 januari 2023 moet elk kantoorgebouw minimaal energielabel C hebben. Voldoet het gebouw niet aan de eisen, dan mag het per 1 januari 2023 niet meer als kantoor gebruikt worden.

In samenspraak met de Omgevingsdienst is vastgesteld dat de gemeente Amsterdam de handhavingstaak voor haar rekening neemt voor de kantoorpanden met een gebruiksoppervlak tussen de 100 en 800m2 die vanaf 1 januari 2023 nog niet voldoen aan de plicht tot Energielabel C. In 2023 is door de Omgevingsdienst onderzocht welke kantoorpanden, die vallen onder de scope van de gemeente Amsterdam, moeten voldoen aan energielabel C. De gemeente Amsterdam heeft de eigenaren van deze panden die nog niet aan energielabel C voldoen, een waarschuwing gegeven. Deze eigenaren hebben tijd gekregen om alsnog energielabel C te behalen. Hierdoor is het aantal panden dat voldoet aan label C toegenomen. In 2024 worden juridische stappen ondernomen tegen panden die nog steeds niet voldoen. De capaciteit en het proces hiervoor zijn geregeld. Er zijn ook panden die zijn aangeschreven met een waarschuwingsbrief die toch niet hoeven te voldoen. In dit geval ging het om panden die bijvoorbeeld een monument zijn. De

37

OD doet nog onderzoek naar een lijst van panden die aanvullend mogelijk ook nog moeten voldoen aan Label C. Er wordt verwacht dat het om zo een 30 panden gaat die binnen de scope van de gemeente Amsterdam valt. Algemeen

1-jan-23

1-jan-2024

Totaal aantal energielabel-C plichtige 382 kantoren met een gebruiksoppervlak tussen de 100 en 800m2

310

# kantoren niet voldoen

241

119

# kantoren dat voldoet

141

191

% dat voldoet t.o.v. totaal

37%

62%

# waarschuwingsbrieven verstuurd

241

241

Duiding en evaluatie In 2023 waren er verschillende (aanstaande) ontwikkelingen die invloed hebben op het VTHtakenpakket en de omvang daarvan. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet inwerking getreden. Deze nieuwe regelgeving heeft impact op het basistakenpakket van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en daarmee ook op het VTH-takenpakket van de stadsdelen. Deze impact moet in kaart worden gebracht en waar nodig aanvullende samenwerkingsafspraken worden gemaakt. Op 1 oktober 2024 start de viering van het jubileum Amsterdam 750. Er wordt een toename verwacht in het aantal aanvragen voor (kleinere) evenementen en initiatieven. In het najaar 2023 is gestart met de pilot Kleine evenementen waarbij het bezoekersaantal voor een vergunningsplichtig evenementen tijdelijk is opgehoogd van 100 naar 250 bezoekers. Besluitvorming over het oprekken van deze meldingsplicht vindt in Q4 van 2024 plaats. In het geval dat wordt besloten om de meldingsplicht definitief op te horen, valt mogelijk een belangrijk deel van de kleinere aanvragen die in het kader van Amsterdam 750 worden gedaan onder deze meldingsplicht. In 2023 is door stadsdeel Centrum actief ingezet op toezien op het naleven van de Alcoholwet. In 2024 is ontwikkeling van een visie op het toezichthouden op de Alcoholwet gewenst en moet besloten worden of deze aanpak ook in de andere stadsdelen wordt uitgerold.

Om adequaat te kunnen optreden tegen overtredingen bij evenementen is hiervoor een Handhavingsstrategie nodig. In de projectmatige aanpak rondom het VTH-proces bij evenementen is dit reeds opgepakt. Doorontwikkeling van de Handhavingsstrategie overtredingen evenementen vindt plaats in 2024. Verder vindt in 2024 de besluitvorming over het

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Beleidskader horeca en terrassen plaats. In dit beleidskader zijn nieuwe instrumenten voor sturing op de horeca opgenomen, dit betekent een uitbreiding van het takenpakket van de VTH-organisatie. De impact hiervan moet worden uitgewerkt. Tenslotte vindt in 2024 de start van de ontwikkeling van een nieuw evenementenbeleid en de vaststelling van het nieuwe horecabeleid plaats. In 2023 is gestart met de eerste voorbereidingen op deze ontwikkelingen.

38

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 9:

Prostitutie, escort en massagesalons

9. Prostitutie, escort en massagesalons

Amsterdam wil sekswerkers zo veilig mogelijk en onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk laten uit­ oefenen, en misstanden en mensenhandel bestrijden. Op 18 december 2023 is de gemeenteraad geïnfor­ meerd over het prostitutiebeleid en de bredere ontwik­ kelingen op dit terrein. Voorliggende rapportage ziet toe op de uitvoering en de daarbij geleverde inspannin­ gen en resultaten op het vlak van vergunningen, toezicht en handhaving dat het VTH team Prostitutie uitvoert.

Aanpak Aan de drie doelstellingen is binnen vier pijlers gewerkt, namelijk: 1. 2.

3. Doelen In de prostitutiebranche kan sprake zijn van misstanden, uitbuiting en mensenhandel. Om hier een eind aan te maken werken we aan drie doelstellingen: 1. 2. 3.

We pakken misstanden aan in de vergunde branche De aanpak van de onvergunde branche Versterken van de positie van sekswerkers

De doelstellingen zijn om sekswerkers zo veilig mogelijk en onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk te laten uitoefenen, en misstanden en mensenhandel te bestrijden. Om dit te realiseren is het van belang om onze inspanningen langjarig voort te zetten. Organisatie en samenwerking VTH heeft dit onderwerp in een centraal team belegd dat is gepositioneerd bij Stadsdeel Centrum. VTH team Prostitutie houdt zich bezig met het beoordelen en al dan niet verlenen van vergunningsaanvragen, controleren van vergunningsvoorwaarden, toezicht en handhaving op de prostitutiebranche, zowel vergund als illegaal. Er vindt intensieve samenwerking plaats tussen team prostitutie van VTH en de directies Openbare Orde en Veiligheid, Zorg en de politie (zowel team Mensenhandel als de wijkteams) in het kernteam prostitutie. Daarnaast wordt onder meer samengewerkt met de GGD, actieservicecentrum, Dienst Wonen en de ondermijningsbrigade. In 2023 is door het centrale team een ronde gedaan langs de wijkbureaus van de politie gedaan om voorlichting te geven en samenwerking op te bouwen en te onderhouden. Dit heeft positieve resultaten opgeleverd waarbij het team meer contact heeft met wijkteams door de hele stad.

40

4.

Aanpak van misstanden en normalisatie van de vergunde branche; Opsporen en aanpakken van de illegale vormen van prostitutie en misstanden in de onvergunde branche; Versterken van de positie van sekswerkers, en bieden van zorg en opvang; Voorkomen dat kwetsbare groepen en personen instromen in de prostitutiebranche.

In de activiteiten richt Amsterdam zich voor wat betreft de handhavingsmaatregelen op de facilitator en niet op de sekswerker. De Amsterdamse APV verbiedt het zonder vergunning exploiteren van een prostitutiebedrijf. Volgens de APV is er sprake van een prostitutiebedrijf wanneer, in een voor publiek toegankelijke inrichting bedrijfsmatig of in omvang alsof het bedrijfsmatig is, gelegenheid wordt gegeven tot prostitutie. Binnen de vergunde branche wordt er onderscheid gemaakt tussen raamprostitutie, besloten clubs en privéhuizen en vergunde escort. Een voorwaarde om in aanmerking te komen voor een vergunning is een goedgekeurd bedrijfsplan, waarin het bedrijfsbeleid staat beschreven op het gebied van hygiëne, gezondheid, zelfbeschikkingsrecht, zelfredzaamheid, veiligheid en arbeidsomstandigheden. Exploitanten van prostitutiebedrijven hebben de verantwoordelijkheid om misstanden in hun bedrijf tegen te gaan. Daarnaast worden er in de APV eisen gesteld aan de bedrijfsadministratie, verhuurvoorwaarden, intake en het toezicht.

Inspanningen en resultaten Raamprostitutie Binnen Amsterdam zijn er drie raamprostitutiegebieden: Ruysdaelkade, het Singelgebied en het Wallen­ gebied. In totaal telt Amsterdam 128 locaties (113 in Centrum en 15 in Zuid). Er zijn 31 lopende exploitatievergunningen en in totaal 348 werkplekken in raambordelen. Deze worden voor een periode

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

van vijf jaar verstrekt. In september 2024 zal er weer een verlengingsronde plaatsvinden. De exploitatie­ vergunning staat op naam van de exploitant. Volgens vigerend beleid komen er geen nieuwe locaties bij waar raamprostitutie is toegestaan.

waar een besloten club gevestigd is of zou kunnen zijn. In april 2025 zal er weer een verlengingsronde plaatsvinden. Volgens vigerend beleid komen er in Amsterdam geen nieuwe locaties bij waar besloten clubs zijn toegestaan.

In 2023 zijn er negentien vergunningen aangevraagd en achttien verleend. Het gaat om bijschrijvingen van leidinggevende of de overname van een vergunning. Er komen dan dus niet daadwerkelijk nieuwe ramen bij. Er zijn zeventien administratieve controles verricht en 373 controles op locatie met 406 sekswerkers.

In 2023 zijn er 10 wijzigingen aangevraagd en verleend van de vergunning. Het betrof hier het bijschrijven van een leidinggevende, een andere exploitant en het aanpassen van de vergunning.

Momenteel loopt een onderzoek naar de mogelijkheid om raamexploitanten, op vrijwillige basis, de mogelijk­ heid te bieden de raamwerkplekken voor een deel van de tijd te verhuren voor onlinewerving, binnen de grenzen van bestemmingsplan en APV. Raam­ exploitanten zijn over deze mogelijkheid geïnformeerd en bij interesse een aangepast bedrijfsplan indienen. Na een jaar wordt geëvalueerd of het werkt of dat er nog meer ruimt nodig is voor deze werkvorm. Ontwikkelingen sluitingstijden Wallen Per 1 april 2023 moesten de ramen op de Wallen om 3.00u sluiten. Doel was om meer rust te brengen in de late nacht voor bewoners als een van de maatregelen uit de aanpak binnenstad. We hebben hier op ingezet door extra controles uit te voeren om de naleving te controleren en bij overtredingen handhavend op te treden. Deze maatregel is geëvalueerd en ten aanzien van de sluitingstijden van de raamprostitutie overheerst voor het college een negatief beeld ten aanzien van de veiligheidsrisico’s voor sekswerkers. In februari 2024 is deze maatregel daarom vervallen. Ontwikkelingen Erotisch Centrum In 2023 is de voorkeurslocatie voor een nieuw erotisch centrum aangewezen in Amsterdam Zuid aan de Europaboulevard. VTH team Prostitutie is aangesloten bij dit proces om een overgang soepel te laten verlopen.

Bij opening van de nieuwe locatie zal het aantal werkplekken in het Centrum verminderen met het aantal werkplekken op de nieuwe locatie. Hier wordt door VTH op ingespeeld door te onderzoeken of er nu al een clausule in de nieuwe vergunningen moet worden opgenomen die hierop voorgesorteerd. Besloten clubs Het aantal besloten clubs (en privéhuizen) laat al jaren een daling zien. In 2023 waren 13 exploitatievergunningen actief, eind 2023 is dit gedaald naar 12. Ter vergelijking: eind 2012 waren er 19 locaties

41

Er zijn dus geen locaties bijgekomen. Er zijn 45 controles ter plaats verricht en daarnaast 20 administratieve controles. Hierbij is 1 overtreding geconstateerd en 1 last onder dwangsom opgelegd. Escort De escortbranche kent sinds februari 2008 een vergunningplicht. Liet de escortbranche in eerste instantie een stijging zien in het aantal, de laatste jaren is juist een daling ingezet. Veel exploitanten hebben zich buiten Amsterdam gevestigd in gemeenten waar geen vergunningplicht geldt. Voor escort zijn vijftien lopende exploitatie­ vergunningen actief. Van een aantal escortvergunningen wordt geen gebruik meer gemaakt. Het gaat dan om besloten clubs die daarnaast ook nog een escortvergunning hebben. Het grootste deel van de vergunningen verloopt in april 2025. In 2023 zijn vijf vergunningen aangevraagd. Dit betrof 2 nieuwe exploitanten. Bij de andere drie betrof het bijschrijven van leidinggevende, verlenging en een wijziging van de ondernemingsvorm. In 2023 zijn 3 controles ter plaatse verricht, in de niet vergunde escort. Het aantal controles van niet vergunde escort is achtergebleven vanwege capaciteitsgebrek van de politie. Controles in de onvergunde branche door onze toezichthouders vinden namelijk altijd samen plaats met de politie.

Illegale branche Dit zijn de vormen van prostitutie die volgens de Amsterdamse APV vergunningplichtig zijn, maar geen vergunning hebben en daarmee illegaal zijn. Het kan hierbij gaan om prostitutie in woningen, hotels en massagesalons en illegale escort. Het college benadrukt dat er geen handhaving is tegen individuele sekswerkers en aan hen geen boetes worden opgelegd. Bij controles wordt ingezet op goede informatievoorziening over rechten en plichten, en aanbod van zorg waar nodig.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Prostitutie in hotels Illegale prostitutie vindt ook plaats in hotels. Voordeel voor de illegale sekswerker is dat zij hier zo ongezien en anoniem mogelijk hun gang kunnen gaan. VTH team Prostitutie voert een maatwerkaanpak uit. Enerzijds hebben de hotelexploitanten een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat hun hotel niet voor sekswerker wordt gebruikt. In dat kader wordt bij de handhaving rekening gehouden met de verwijtbaarheid van de hotelexploitant en de inspanningen die zijn geleverd om prostitutie in het hotel zoveel mogelijk te voorkomen. Anderzijds treden wij ook op als samen­ werkingspartner om overtredingen tegen te gaan en juridische procedures te voorkomen. Zo zetten wij in op voorlichting bij de hotelexploitanten en informeren hen over hoe zij barrières kunnen opwerpen en welke maatregelen genomen zouden kunnen worden om prostitutie te voorkomen. Ook vragen wij ze hun personeel goed te informeren over illegale prostitutie en mensenhandel. Dit kan door middel van het volgen van een cursus om signalen mensenhandel te herkennen. Ook hebben wij een factsheet voor hotels gemaakt en verspreid waarop overzichtelijk belangrijke informatie staat dat als geheugensteun dient voor hotelmedewerkers. Op die manier stellen we ons als open overheid op. Sinds corona is er een stijging gesignaleerd van illegale prostitutie in de onvergunde branche, waar­ onder hotels.

In 2023 hebben we twintig controles verricht. Naar aanleiding hiervan zijn zeventien vooraankondigingen voor een last onder dwangsom gestuurd. Hierop zijn twee lasten onder dwangsom opgelegd en is één hotel gesloten. Voorts is vijftienmaal melding gemaakt van een signaal mensenhandel bij Team Mensenhandel. Hierbij wordt opgemerkt dat deze signalen variëren voor wat betreft de ‘sterkte’. Tot slot is in twee gevallen overgegaan tot invordering van een verbeurde dwangsom. Dit betekent dat bij een hotel, ondanks de opgelegde last, opnieuw een overtreding is vastgesteld. Prostitutie vanuit woningen Woningen zijn bedoeld om in te wonen. Thuisprostitutie in de gemeente Amsterdam is uitsluitend niet vergunningplichtig als de werkzaamheden van de sekswerker niet bedrijfsmatig zijn. In dat geval is er geen vergunning vereist. Of sprake is van bedrijfsmatige prostitutie wordt vastgesteld aan de hand van de feitelijke situatie. Toezicht en handhaving is niet gericht op de echte thuiswerker. Hieronder verstaan we de individuele sekswerker die zelfstandig (zonder tussenkomst door derden) werken vanuit

42

de eigen (huur)woning, waar zij staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie en duurzaam wonen. Tijdens controles treffen we zelden deze echte zelfstandige thuiswerkers aan. Vrijwel altijd treffen we sekswerkers aan die in kwetsbare omstandigheden werken, niet vanuit de eigen woning (vaak airbnb/ woning van anderen), vaak met meerdere sekswerkers, regelmatig zonder verblijfspapieren en omringd door facilitators/uitbuiters. Het controleren van woningen wordt gedaan naar aanleiding van meldingen, seksadvertenties en informatie op internet. De gemeente handhaaft ook op de adressen waar door de politie bedrijfsmatige illegale prostitutie is geconstateerd. Naast de controles door de politie controleert ook de gemeente op illegale prostitutie in woningen via integrale controles, hercontroles en controles naar aanleiding van meldingen. Er kan hierbij sprake zijn van een overtreding van de APV, Huisvestingswet en verordening, huurcontract, bestemmingsplan en de in 2023 nog van toepassing zijnde Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht. In 2023 zijn 93 controles verricht waarbij even­ zoveel overtredingen zijn geconstateerd. Er zijn 68 voornemens voor een last onder dwangsom uitgegaan en 28 lasten zijn opgelegd. Doel hiervan is dat de woning weer daadwerkelijk als woning wordt gebruikt en het onrechtmatige gebruik wordt gestaakt.

Daarnaast heeft een last onder dwangsom een preventieve werking. Voorts zijn 34 Doorzon PV’s opgesteld. Dit betekent dat er een (sociale) huurwoning betrokken is en deze zaken doorgestuurd worden naar de betrokken woningcorporatie. Er zijn 85 signalen mensenhandel gedaan. Hierbij wordt opgemerkt dat deze signalen variëren voor wat betreft de ‘sterkte’. Tijdens de controles op thuisprostitutie worden regelmatig kwetsbare sekswerkers aangetroffen die geen werkvergunning hebben, geen inschrijving in het bevolkingsregister hebben en de Nederlandse taal niet beheersen. Onze aanpak richt zich op de pandeigenaren, verhuurders, bemiddelaars en facilitators en daarnaast op het bieden van zorg aan de aangetroffen sekswerkers. Sekswerkers worden in voorkomende gevallen door toezichthouders naar een opvanglocatie van ACM gebracht. Massagesalons Het aanbieden van seksuele diensten in massagesalons zonder prostitutievergunning is niet toegestaan. In 2022 zijn er in totaal twintig controles verricht gericht op massagesalons. Hierbij zijn vijf overtredingen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

geconstateerd. Naar aanleiding hiervan zijn drie vooraankondigingen voor een dwangsom aangezegd. Er is een dwangsom opgelegd, een salon is gesloten en er is een bestuurlijke waarschuwing uitgegaan. Conclusie De Amsterdamse aanpak zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, maakt dat kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. Een vergunningstelsel met daarbij behorende toezicht en handhaving, waardoor we werken aan een veilige en schone vergunde branche. Verbeterde samenwerking op het dossier prostitutie samen met in- en externe partners. Het werkelijke aanbod van illegale prostitutie is groot, maar exacte aantallen zijn hierbij niet te geven. Duidelijk is wel dat het gaat om duizenden advertenties die dagelijks online staan. Er zijn één keer per twee weken acties gericht op de illegale branche. Hierbij wordt samengewerkt met de politie, afdeling wonen en zorg. Voor wat betreft de prostitutie branche is de wens vanuit openbare orde en veiligheid om meer te focussen op de illegale branche. De huidige toezichts- en handhavingscapaciteit is hiervoor echter onvoldoende, ondanks een versterking in 2024.

Daarnaast kampt ook de politie met beperkte capaciteit terwijl het voor het verrichten van een effectieve controle van belang is om hierin samen op te trekken.

43

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 10:

Overige Wabovergunningen

10. Overige Wabo-vergunningen

Een gezond bomenbestand helpt de stad aantrekkelijk te maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Amsterdam kent een rijke flora en fauna: ook in de ‘stenen’ stad komen ruim 10.000 soorten voor. We zetten ons in voor het behoud van het bomenbestand en het behoud van beschermde diersoorten in de stad. Bouw-, sloop- en kapwerkzaamheden moeten daarom conform de regelgeving worden uitgevoerd. Eigenaren en gebruikers moeten meer bewust worden van de wet- en regelgeving op het gebied van vellen van houdopstand en natuurbescherming We willen bewerkstelligen dat het huidige bomenbestand op peil blijft en dat de flora en fauna afdoende beschermd wordt. In Amsterdam staan ongeveer 1 miljoen bomen. Deze staan in tuinen, (sport)parken, begraafplaatsen en op straat. Sommige bomen zijn zo belangrijk dat de status hebben van monumentale boom. Dit is juridisch vastgelegd in het daar geldende bestemmingsplan. Voor het kappen van een monumentale boom wordt bijna nooit een vergunning verleend. Uitgangspunt bij het verlenen van een kapvergunning is, dat er een boom teruggeplaatst moet worden. Deze herplant is om praktische redenen met een kleinere boom, die op termijn uitgroeit tot een boom van dezelfde grootte.

Inspanningen en resultaten Vergunningen Vergunningen kap (vellen houtopstand) In 2023 zijn 1005 aanvragen voor het vellen van houtopstand (kap) aangevraagd. 880 aanvragen werden verleend. Een belangrijk deel van de aangevraagde en verleende vergunningen betrof kap in stadsdeel Zuid (218 aanvragen en 204 verleende aanvragen). Vanwege de hoeveelheid aanvragen en de omvang van die aanvragen is in dit stadsdeel actief gestuurd op het stimuleren van aanvragers tot het indienen van kleinere aanvragen voor het kappen zodat voor omwonenden duidelijker is wat er gaat gebeuren, en op het stimuleren van het actief en ruim tijdig omwonenden op de hoogte te brengen om een aanvraag voor het kappen in te dien. Vooral als die kap in de openbare ruimte plaatsvindt.

45

Wet Natuurbescherming Wanneer een aanvraag voor een omgevingsvergunning om activiteiten gaat die op grond van de Natuur­ beschermingswet een aparte ontheffing/vergunning nodig hebben dan ‘haakt’ deze toestemming aan bij de omgevingsvergunning. De Provincie is voor de wet Natuurbescherming het bevoegd gezag en de Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord beoordeelt de aanvragen. De gemeente moet dan daarvoor een verklaring van geen bezwaar aanvragen bij de Provincie.Als dit aan de orde is dan kosten deze zaken veel tijd binnen de aanvraagprocedure. Er zijn in 2023 geen omgevingsvergunning verleend, waarvoor een verklaring van bedenkingen in het kader van de Wet Natuurbescherming. Toezicht Kap had in het Handhavingsbeleid Wabo dat tot 1 januari 2024 gold beleid een lage prioriteit. Daarom werd er niet actief op omgevingsvergunningen voor kap gecontroleerd. In dat beleid was alleen reactief toezicht naar aanleiding van meldingen en signalen als strategie opgenomen. Uitzondering daarop is de grootschalige, projectmatige kap. De gemeenteraad heeft op 17 februari 2022 motie 174.22 van raadslid Van Pijpen van GroenLinks aangenomen. Daarin wordt gevraagd om de vergunninghouder zichtbaar bewijs te laten leveren van de gedane herplant en wanneer dat niet gebeurd handhavend op te treden.

In uitvoering op deze motie is dit onderdeel aangescherpt in het nieuwe VTH beleid Fysieke Leefomgeving dat per 1 januari 2024 inwerking is getreden. Naar aanleiding van de motie zijn de volgende toezichtsstrategieën over herplant in dit nieuwe VTH-beleid opgenomen: •

• •

Administratief toezicht op vergunningsvoorschriften voor de herplantplicht (controle opsturen bewijs naleving herplantplicht). Risicogestuurd toezicht op locatie op verleende vergunningen. Reactief toezicht naar aanleiding van handhavingsmeldingen, handhavingsverzoeken en andere signalen.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Vooruitlopend op de inwerkingtreding van dit nieuwe VTH-beleid is voor 2023 al capaciteit gereserveerd om volgens de bovenstaande strategieën toezicht te houden op de herplantplicht. De uitwerking naar een werkproces heeft plaatsgevonden. In 2023 heeft toezicht plaatsgevonden bij 491 omgevingsvergunningen kap (ten opzichte van 157 toezichtsmomenten in 2022). Wet Natuurbescherming Bij het plaatsen van steigers is het belangrijk om rekening te houden met de gebouw bewonende vleermuizen en zwaluwen. Voorlichting aan de steigerbouwers voorkomt onjuiste plaatsing. Ook zijn er regelmatig meldingen over bijzondere plantjes bij het herstellen van de kademuren. Bij ingewikkelde zaken wordt er actief samengewerkt met de stadsecoloog. Deze geeft dan aanwijzingen waar de bouwer aan moet voldoen, om ervoor zorgen dat de soorten niet of zo min mogelijk verstoord worden.

46

Duiding en evaluatie Voorlichting In het Handhavingsbeleid Wabo is als strategie opgenomen ‘voorlichting geven aan ontwikkelaars en bouwbedrijven over de kapregelgeving en de Wet natuurbescherming’. In de praktijk wordt er veel voorlichting gegeven aan steigerbouwers. Overtredingen worden ook begaan door particulieren. Gerichte voorlichting kan bij de herziening van het beleid worden meegenomen in samenwerking met de stadsecoloog. Denk daarbij aan een communicatiekalender.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2023 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 11:

Gevolgen voor beleid en uitvoering

11. Gevolgen voor beleid en uitvoering

Het beleid wordt jaarlijks geëvalueerd voor de verschillende uitvoeringsorganisaties. Voor de stads­delen worden in dit hoofdstuk conclusies en aanbevelingen genoemd. De inspanningen en resultaten die in 2023 zijn verricht, laten zien dat belangrijke stappen zijn gezet op het vlak van kwaliteitsborging, uniformering en samenhang van de uitvoering van de VTH-taken en samenwerking. De resultaten voor alle uitvoeringsorganisaties tezamen worden gebruikt voor het herijken van beleid en het aanpassen van werkwijzen.

•

Op 1 januari 2024 is het nieuwe VTH-Beleid Fysieke Leefomgeving 2024 van kracht geworden. Directe aanleiding is het met ingang van dezelfde datum van kracht worden van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging. In het nieuwe beleid is aangesloten bij de integrale benadering van de Omgevingswet. Hierin zijn veel van de getrokken conclusies en aanbevelingen verwerkt.

Enkele punten uit de beleidsevaluatie, trends en ontwikkelingen Hieronder staan enkele in het oog springende trends die in 2023 zichtbaar zijn geworden. Daarnaast zijn er bevindingen en resultaten van de jaarevaluatie over 2023 die laten zien dat de gekozen beleidsstrategieën op onderdelen succesvol zijn en op andere punten aanscherping behoeven. •

•

VTH kenmerkt zich naast een programmatische aanpak ook als wendbare en flexibele organisatie. Er gaat veel capaciteit naar incidenten en onverwachte gebeurtenissen waar we acuut op inspelen. Bouwen in een drukke stad als Amsterdam gaat gepaard met overlast en andere uitdagingen. We zien dit op verschillende manieren terugkomen bij VTH. Voorbeelden zijn bouwdynamiek, en geluidsoverlast. Inzet op het beperken van de overlast en de inzet van communicatie om de juiste verwachtingen te scheppen is daarom van groot belang. Conform het beleid wordt bij grote bouwwerken standaard een startgesprek ingepland van de toezichthouder met de bouwer/uitvoerder. Te bespreken onderwerpen zijn bouwdynamiek,

48

•

•

veiligheid en geluidoverlast voor de omgeving. De afspraken hierover worden vastgelegd in het dossier. Deze inzet vereist veel capaciteit van de gemeentelijke VTH organisatie. Brandveiligheid is een belangrijk actueel thema. De constateringen tijdens het onderzoek naar de brand bij tijdelijke containerwoningencomplex aan de Riekerhaven en bij de overige tijdelijke unitbouw met woonfunctie, hebben de gemeente Amsterdam en de Veiligheidsregio aanleiding gegeven om aan te dringen bij het ministerie van BZK op het aanscherpen van de brandveiligheidsregels voor -onder anderede eisen bij tijdelijke unitbouw. De huidige landelijke regels voor brandveiligheid achten wij onvoldoende toereikend voor de actuele brandveiligheidsrisico’s. De richtlijn “Wegwijzer Brandveiligheid Unitbouw”, wordt geactualiseerd en er wordt een nieuwe praktijkrichtlijn (NPR 6668) opgesteld. Verder heeft de minister aangegeven de brandveiligheid van de gebouwschil te bespreken met de sector. De ontwikkelingen op dit thema zullen de komende periode veel aandacht van VTH vergen. Monumenten en de beschermede status hier­van kan soms tot dilemma’s leiden bij verduur­ zamingsambities. Samen met Monumenten en Archeologie is een leidraad maatregelen voor monumenten opgezet. Het betreft het formuleren van maatregelen met betrekking tot bijvoorbeeld voorzetramen, speciaal glas, etc.