Jaarverslag_en_beleidsevaluatie_VTH_2024.pdf

Naast het melding gestuurd toezicht wordt ook toezicht op mogelijk illegale bouwactiviteiten gehouden door fysiek de wijken in te gaan en te letten op containers, bouwmaterialen en andere indicaties die wijzen op bouwwerkzaamheden. Daarbij is er extra aandacht voor de locaties waarvoor een vergunning is aangevraagd, maar gedurende het aanvraagproces is ingetrokken of geweigerd. Verder wordt onder meer toezicht gehouden op basis van signalen van ketenpartners. Het doel is om te voorkomen dat illegale bouwactiviteiten plaatsvinden en te waarborgen dat reeds aangevangen illegale bouwactiviteiten worden beëindigd of –indien mogelijk- gelegaliseerd.

Duiding en evaluatie Het aantal omgevingsvergunningaanvragen had onder de Wabo een piek in het laatste kwartaal van 2023. Daaraan gerelateerd was het aantal aanvragen onder de OW in kwartaal 1 van 2024 significant lager dan in kwartaal 1 van 2023. In de kwartalen 2 en 3 zijn de aantallen meer gelijk tussen 2023 en 2024. Een van de hypotheses is dat in kwartaal 4 van 2023 aanvragen gedaan zijn die anders in 2024 zouden zijn binnengekomen. Op basis van dit eerste jaar kunnen we niet concluderen dat de wijziging in wetgeving een significante invloed heeft op het totaal aantal omgevingsvergunningsaanvragen.

Aantal 'bouw' zaken per maand 1200

200 -800

2023… feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov 2023… 2024… feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov 2024…

ondernemers zo goed mogelijk te kunnen bedienen. Werkinstructies, brieven en het ICT-systeem zijn aangepast zodat de nieuwe werkprocessen goed en stedelijk uniform gevolgd konden worden. Daarnaast zijn leertafels per stadsdeel en discipline ingericht. Hierin worden ervaringen en kennis gedeeld tussen de medewerkers zodat zij van elkaar kunnen leren en zich de nieuwe wet en werkprocessen eigen kunnen maken. Dit proces van ontwerpen, implementeren en verbeteren heeft in 2024 nog een aanzienlijke tijdsinvestering gekost. Ook in 2025 zal hier de nodige aandacht naar uitgaan.

Melding behandelen Omgevingsoverleg voeren Vergunningaanvraag behandelen Log. (Melding behandelen)

percentage afgehandelde zaken in het jaar van aanvraag wordt veroorzaakt door zaken die niet daadwerkelijk inhoudelijk behandeld zijn, maar afgehandelde ‘vergisaanvragen’ zijn. Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht en moeten aanvragen ingediend worden via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Aanvragers zijn echter nog onbekend met de nieuwe regels en het DSO en hebben hierdoor veel aanvragen ingediend die niet juist bleken te zijn. Dit heeft de medewerkers veel tijd gekost. Dit blijkt ook uit de contacten van medewerkers met aanvragers. Zij besteden veel tijd aan het uitleggen van de regels aan (potentiële) aanvragers. Deze contacten die de nodige tijd vragen monden daarmee niet logischerwijs uit in verleende of geweigerde vergunningen. Hieruit blijkt dat niet alleen de gemeente maar ook aanvragers moeten wennen aan de nieuwe wet. In het 2e kwartaal van 2024 was er al een verbetering zichtbaar. Vergunningen worden onder de OW niet meer van rechtswege verleend. Het aantal aanvragen van grote bouwwerken (met een bouwsom boven de €1 miljoen) liet een behoorlijke daling zien van 168 in 2023 naar 60 in 2024. In de komende jaren zal moeten blijken of dit een incidentele daling is of dat er structureel minder aanvragen voor grote bouwprojecten binnenkomen. Mogelijke oorzaken zijn gestegen bouwkosten en andere externe factoren, zoals stijgende rente.

VTH Beleid Fysieke Leefomgeving 2024 Gelijktijdig met inwerkingtreding van de Omgevingswet is per 1 januari 2024 het VTH Beleid Fysieke Leefomgeving 2024 in werking getreden. Wij evalueren dit beleid jaarlijks en passen het beleid indien nodig aan. Hieronder worden enkele voor het thema De Groeiende Stad relevante beleidsstrategieën geëvalueerd.

Log. (Melding behandelen) Log. (Vergunningaanvraag behandelen)

Opvallend is dat in 2024 het aantal aangevraagde vergunningen dat later weer is ingetrokken significant hoger is dan eerdere jaren. Het gaat om 21% van de aanvragen. In eerdere jaren was dat rond de 11%. Dit kan erop duiden dat het vergelijkbare

27

Participatiestrategie De gemeente Amsterdam hecht waarde aan participatie. Wij vinden het belangrijk bewoners en ondernemers te informeren over en te betrekken bij (ver)bouwprojecten die impact hebben op hun directe leefomgeving. Dit zorgt ervoor dat de plannen beter passen in de leefomgeving en het creëert draagvlak

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

in de buurt. Het is tegelijkertijd een nieuw instrument. Samen moeten we ontdekken wat werkt en wat niet. Hoe we participatie beoordelen staat in het VTHbeleid FLO 2024. Daarnaast hebben we de handreiking participatie opgesteld. De eerste ervaringen leren dat bepaalde onderdelen vragen oproepen. Zoals wanneer er voldoende is geparticipeerd, welke bewoners er moeten worden geïnformeerd en hoe de uitkomsten van participatie moeten worden meegewogen bij de beslissing tot het al dan niet verlenen van de aangevraagde vergunning. Als gemeente stimuleren we participatie, tegelijkertijd is dit juridisch niet altijd verplicht. Dit maakt dat er soms verwachtingen kunnen ontstaan die niet waargemaakt worden. De Handreiking participatie wordt apart geëvalueerd, waarbij ook de consequenties voor de participatiestrategie zoals opgenomen in het VTH-Beleid FLO 2024 nader worden geconcretiseerd. De verwachting is dat deze evaluatie in het vierde kwartaal van 2025 aan de raad zal worden aangeboden. Aanpak Bouwdynamiek Onder Bouwdynamiek wordt verstaan: de stijgende hoeveelheid verbouwingen en renovaties aan bestaande panden, waarmee vierkante meters worden toegevoegd door uitbouw in de tuin, kelders, extra verdiepingen en balkons. Dit doet zich vooral voor in de 19e-eeuwse wijken met name de stadsdelen West en Zuid maar in toenemende mate ook elders in de stad.

Vanwege de concentratie van de grote aantallen verbouwingen in een paar wijken, wordt daar overlast ervaren door bewoners zoals stof, lawaai en gebruik van de openbare ruimte. Daarnaast kunnen bewoners een aantasting van hun privacy of daglichttoetreding ervaren. Met de aanpak bouwdynamiek zet het college samen met de stadsdeelbesturen van Zuid en West eropin dat de overlast op een acceptabel niveau wordt geborgd en dat de omgeving van bouwprojecten in voldoende mate wordt betrokken en geïnformeerd. Uit de evaluatie blijkt dat de belangrijkste en meest effectieve maatregelen uit de Aanpak Bouwdynamiek inmiddels zijn uitgevoerd. Zoals het paraplu bestemmingsplan grondwaterneutrale kelders en het inperken van vergunningvrij bouwen. Het verplicht

28

aan te brengen ‘bouwbord’ is digitaal beschikbaar en daarnaast is in de stadsdeelkantoren ook een fysiek exemplaar dat aannemers kunnen gebruiken. Hierop wordt kenbaar gemaakt wat voor werkzaamheden er plaatsvinden weten inwoners beter wat er in hun directe leefomgeving plaatsvindt. In 2024 is ook weer ingezet op het bouwbord; dit wordt zelfs meegenomen tijdens de inspecties. Vermeldenswaardig is dat borden soms wegwaaien in enkele gevallen geen logische plek is om het bord dan te plaatsen. Ondertussen is ook in 2024 onverminderd toezicht gehouden conform de Aanpak Bouwdynamiek en vindt handhaving plaats op bouwactiviteiten. Het gaat hierbij dan concreet om toezicht op geluid, werktijden, trilling en vervuiling. Deze onderwerpen worden ook betrokken in de startgesprekken. Daarnaast merken de afdelingen VTH van de stadsdelen en dan met name de bouwinspecteurs dat zij regelmatig geconfronteerd worden met een verschil van inzicht tussen buren. Strikt genomen zijn we hier geen partij in maar we worden wel bevraagd over wat er is toegestaan volgens de regels. Verder is in 2024 in Zuid een pilot gestart om bepaalde objecten (schaftketen en tijdelijke toiletten) te clusteren. Hierbij wordt ook onderzoek gedaan naar het stellen van een maximum aan het aantal te reserveren parkeerplaatsen en/of te plaatsen objecten per bouwproject.

Resultaten van deze pilot kunnen eventueel gebruikt worden voor aanpassing van het beleidskader. Als vervolg hierop heeft Toezicht, Handhaving en Openbare Ruimte (THOR) samen met de stadsdelen een pilot van een jaar uitgevoerd met gebiedsgericht toezicht voor bouwactiviteiten. Deze pilot is inmiddels afgerond. Op basis van de goede resultaten is recentelijk besloten om deze werkwijze te bestendigen en stedelijk uit te rollen. Dit betekent dat ieder stadsdeel structureel één extra toezichthouder heeft die zich specifiek richt op bouw-gerelateerde hinder. Over de vervolgaanpak bouwdynamiek wordt de raad nog apart geïnformeerd.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

2.6 De leefbare stad Onder dit thema vallen de opgaven die betrekking hebben op het behoud van groen en de bescherming van soorten. Overtredingen van de regelgeving rondom bescherming van flora en fauna moeten worden voorkomen. Het is niet toegestaan om beschermde diersoorten te verstoren, te verwonden of om hun verblijfplaatsen te vernielen. Voor beschermde planten is het verboden om de plek waar ze groeien te vernielen.

Omgevingsanalyse Amsterdam is een groene stad omdat het een rijke flora en fauna kent. In de stad komen ruim 10.000 verschillende soorten voor en er staan ongeveer 1 miljoen bomen. Dit draagt bij aan een prettig leefklimaat en is belangrijk voor de opname van CO2, het voorkomen van wateroverlast en het zorgen voor voldoende waterberging. Bomen staan in tuinen, (sport)parken, begraafplaatsen en op straat. De gemeente beheert zo’n 300.000 bomen. Beheer betekent op tijd snoeien en regelmatig controleren op ziektes en onveilige situaties. Sommige bomen zijn zo belangrijk dat ze de status hebben van monumentale boom. Dit is juridisch vastgelegd in het omgevingsplan. Op stedelijk niveau vindt een actualisering en harmonisatie plaats van de lijst met monumentale bomen. Voor het kappen van

een monumentale boom wordt alleen in bijzondere gevallen een vergunning verleend, bijvoorbeeld als de boom ziek is. Uitgangspunt bij het verlenen van een kapvergunning is dat voor elke boom die wordt geveld, 1 boom moet worden teruggeplaatst. Deze herplant is om praktische redenen met een kleinere boom, die op termijn uitgroeit tot een boom van dezelfde grootte.

Hoofddoel We dragen bij aan een natuurinclusief en klimaatadaptief Amsterdam. Het huidige bomenbestand blijft op peil en de Amsterdamse flora en fauna wordt afdoende beschermd.

Inspanningen en resultaten Vellen houtopstand (kap) Het behoud van de bestaande bomen is belangrijk en moet op peil blijven. Voor het kappen van een houtopstand (boom of grote struik) is een omgevingsvergunning nodig. Een zorgvuldige afweging en het opleggen en uitvoeren van een herplantplicht, draagt bij aan een blijvend groene stad. In 2024 zijn er iets minder aanvragen ingediend voor het vellen van houtopstand (kap). Het betrof 770 aanvragen (ten opzichte van 1.005 in 2023) waarvan er 732 vergunningen verleend zijn. Deels gaat het om particuliere bomen en deels gaat het om bomen die in beheer zijn van de gemeente.

In de Amsterdamse bomenverordening is vastgesteld dat voor elke boom die gekapt wordt 1 boom moet terugkomen. Dit geldt ook voor de gemeentelijke bomen. Deze herplantplicht wordt in de vergunning als voorwaarde opgenomen en moet binnen 3 jaar plaatsvinden. Er geldt een termijn van 3 jaar om de herplant onder gunstige omstandigheden te laten plaatsvinden waardoor de kans op het niet aanslaan klein blijft. Het toestaan van de kap van een boom wordt in alle gevallen zorgvuldig afgewogen, of het nu een particuliere boom betreft of een boom onder beheer van de gemeente. Wanneer de herplant echt niet mogelijk is op de locatie, dan moet een bedrag worden gestort in het gemeentelijk bomenfonds. Dit fonds wordt door de gemeente beheert en plant met deze middelen op een andere geschikte plek een boom. Toezicht In het nieuwe VTH-beleid Fysieke Leefomgeving 2024 is een aantal toezicht strategieën over herplant opgenomen. Naast risico-gestuurde controle op de vergunningverlening is het opsturen van fotobewijs na de herplant een verplichte voorwaarde geworden in de vergunning. In 2024 is een start gemaakt met de administratieve controle op het bewijs van de herplant door middel van fotobewijs. Via direct klantcontact, worden belrondes georganiseerd om alle vergunninghouders te benaderen en te activeren om foto-bewijzen aan te leveren binnen de gestelde termijn van 3 jaar.

Vergunninghouders hebben dus nog de tijd om te voldoen aan de verplichting.

op het onderdeel flora en fauna blijft bij de OD NHN liggen. In 2024 is 12 keer een omgevingsvergunning aangevraagd en 5 omgevingsvergunningen zijn verleend, waarvoor advies/ instemming van de provincie is gegeven.

Dynamische opgaven Soortenmanagementplan Om te voorkomen dat bij elke aanvraag een quickscan en eventueel aanvullend ecologische onderzoek uitgevoerd moet worden, stelt de gemeente Amsterdam een ´soortenmanagementplan´ op. In het soortenmanagementplan zijn de locaties met beschermde dieren en planten aangegeven, zijn concrete mitigatiemaatregelen opgenomen en zijn er gestandaardiseerde werkprotocollen geformuleerd. Hierdoor is duidelijk wat de regels en afspraken zijn voor het renoveren, (ver)bouwen, isoleren en slopen van panden en welke maatregelen getroffen moeten worden. Op basis van het soortenmanagementplan volgt een overkoepelende aanvraag voor een omgevingsvergunning flora en fauna bij de provincie. Voordeel van het soortenmanagementplan is dat de individuele aanvrager –als de aangevraagde activiteiten passen in de overkoepelende vergunning- zelf geen kostbaar en tijdrovend ecologisch onderzoek meer hoeven uit te voeren, vergunning hoeven aan te vragen en leges te betalen. Het is voor aanvragers snel duidelijk wat de eisen zijn en welke maatregelen getroffen moeten worden.

2.7 De veilige stad Onder dit thema vallen de opgaven die betrekking hebben op het veilig wonen en werken in Amsterdam. Dit doen we samen met onze ketenpartners. De Omgevingsdienst houdt toezicht op de verwijdering van asbest en op de opslag van gevaarlijke stoffen. Samen met de Brandweer Amsterdam Amstelland zorgen wij voor beveiliging van gebouwen tegen brand en het verhogen van het brandbewustzijn om slachtoffers te voorkomen en om materiële schade te beperken. Gebouweigenaren en gebruikers worden bewust gemaakt van hun verantwoordelijkheden om gebouwen brandveilig te gebruiken. VTH beoordeeld de ingediende meldingen brandveilig gebruik (gebruiksmeldingen) en controleert daarmee of panden na controle aan de voorschriften brandveiligheid voldoen.

Duiding en evaluatie Omgevingsvergunning flora en fauna De omgevingsvergunning flora en fauna heeft als doel het beschermen van planten- en diersoorten die in Nederland in het wild voorkomen. De Provincie is voor afhandeling van deze vergunning het bevoegd gezag. De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) beoordeelt namens de provincie de aanvragen en voert het toezicht uit. Wanneer een aanvraag voor een omgevingsvergunning om activiteiten gaat die, naast de primair aangevraagde activiteiten tevens een omgevingsvergunning flora en fauna nodig hebben, dan vraagt de gemeenteadvies en instemming hieromtrent aan bij de Provincie. De uitvoering van het toezicht

30

In 2024 is veel aandacht gegeven aan het inleveren van fotomateriaal als bewijs van het voldoen aan de herplantplicht. Dit was als strategie opgenomen in het VTH Beleid FLO 2024 en is in 2024 ook daadwerkelijk geïmplementeerd. De voorwaarde is opgenomen in de vergunning en vergunninghouders worden actief gewezen op het voldoen aan de verplichting. Via direct klantcontact, worden belrondes georganiseerd om alle vergunninghouders te benaderen en te activeren om foto bewijzen aan te leveren binnen de gestelde termijn van 3 jaar. Vergunninghouders hebben dus nog de tijd om te voldoen aan de verplichting. Na verstrijken van deze termijn zal de strategie nader worden geëvalueerd.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Omgevingsanalyse De Omgevingsvisie laat zien dat veiligheid een belangrijk thema is. De gemeente, de Veiligheids-regio Amsterdam-Amstelland en de OD NZKG werken samen en onderzoeken voortdurend welke onderwerpen in de fysieke leefomgeving extra aandacht nodig hebben om de veiligheid van de fysieke leefomgeving te vergroten. De veiligheids- en gezondheidsrisico’s van een gebouw zijn afhankelijk van een groot aantal factoren. Te denken valt aan het gebouw zelf, de activiteiten die in het gebouw plaatsvinden, het aantal gebruikers en bezoekers van het gebouw, het gedrag van deze

31

gebruikers en bezoekers, de omgeving van het gebouw en interventiemogelijkheden voor bijvoorbeeld BHV en hulpdiensten. Door deze factoren te vertalen in maatregelen op maat kunnen de risico’s op gevaar voor de gezondheid of veiligheid worden verkleind.

Hoofddoel We dragen bij aan een veilige en gezonde woonen werkomgeving, de bescherming van kwetsbare gebruikers en het veiligheidsbewustzijn van gebouweigenaren en -gebruikers.

Inspanningen en resultaten Brandveilig gebruik In Amsterdam staan zo’n 400.000 gebouwen. Brand is een gevaar voor al deze gebouwen en kan leiden tot gewonden, doden en schade. Met de komst van de Omgevingswet is de vergunningplicht brandveilig gebruik vervallen en bestaat voor alle wettelijk beschreven risico categorieën een meldingsplicht brandveilig gebruik. Het Expertise Team Brandveiligheid (ETB) houdt cyclisch toezicht op de gebruiksmeldingen en eerder verleende gebruiksvergunningen. Nieuw is dat vanaf 1 januari 2024 de afhandeling van alle nieuwe gebruiksmeldingen is gecentraliseerd bij het ETB en niet meer door de afdelingen VTH van de stadsdelen. In totaal zijn in het afgelopen jaar 1.005 nieuwe gebruiksmeldingen ontvangen.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

De implementatie van de Omgevingswet en het opstellen van de werkwijze en het proces voor de afhandeling van een gebruiksmelding heeft van het ETB veel capaciteit gevraagd. Door de opbouw van verschillende fases bij de implementatie kon borging worden gegeven aan de kwaliteit van het werk en personeel. Veel aandacht is gegeven aan de klantbeleving, zo wordt tijdens de controles altijd besproken waarom inspecties worden uitgevoerd en het belang hiervan. In 2024 heeft het ETB 3.082 controles brandveilig gebruik uitgevoerd. Iets meer dan de helft, 1.572 van deze controles betrof een eerste controle. Bij een kwart van de eerste controles is de brandveiligheid direct akkoord bevonden. Bij de overige panden wordt een eerste hercontrole gepland, waarna vervolgens in totaliteit 60 % van de gevallen akkoord is. De resterende panden hebben uitstel gekregen om de gebreken op te lossen. Na de gegeven termijn is óf de termijn verlengd óf de handhavingsprocedure gestart. Dat is in 2024 130 keer voorgekomen waarna uiteindelijk in 2 gevallen de overtreding niet tijdig is hersteld en de dwangsom ook daadwerkelijk ingevorderd is. Geconcludeerd kan worden dat in de overgrote meerderheid van de gevallen er voldaan wordt aan de regels maar dat het wel van belang is om periodiek toezicht te blijven uitvoeren.

Voorlichting Eigenaren, gebouwbeheerders en gebruikers spelen een belangrijke rol in het brandveilig gebruiken van een gebouw. Het gedrag van gebruikers is daarbij essentieel, wat continue aandacht vereist. Bijvoorbeeld het neerzetten van voorwerpen in een vluchtweg, trappenhuis/ gang of voor een nooddeur. Amsterdam vindt het van groot belang dat gebruikers goed op de hoogte zijn van de regels. Daarom wordt door het ETB tijdens de controles voorlichting gegeven over de maatregelen die getroffen moeten worden. De nadruk ligt daarbij op de noodzaak van de maatregelen voor de gebruikers en duidelijke communicatie over wat er van de eigenaar verwacht wordt. Er wordt nadrukkelijk verwezen naar bureaus om advies in te winnen en situaties aan te passen, dit is geen rol die bij de gemeente hoort.

32

Het ETB heeft in 2024 gewerkt aan de ontwikkeling van een risico gerichte, doelgroep-benadering, waarbij de capaciteit wordt ingezet bij doelgroepen waar nu bij de controles regelmatig gebreken zijn en een hoog risico is. Voorafgaand aan de daadwerkelijke controles worden eerst informatieavonden georganiseerd. Onderwerp van gesprek tijdens deze avonden is de noodzaak van controles, de risico’s en de verantwoordelijkheid van de gebruiker van het gebouw plus de verantwoordelijkheid van de gemeente als toezichthouder. Door aan de voorkant eerst informatie te verstrekken is de verwachting dat de bewustwording ten aanzien van de risico´s en de bekendheid met de regelgeving vergroot wordt. De controles op basis van deze werkwijze gaan in 2025 van start. Asbest Toezicht op het bedrijfsmatig verwijderen van asbest uit bouwwerken valt onder het basistaken-pakket van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG). Wanneer sprake is van illegale verwijdering van asbest, dan wordt dit signaal door VTH-stadsdelen doorgegeven aan de OD NZKG. Vervolgens zorgt de Omgevingsdienst ervoor dat alsnog een melding wordt ingediend zodat vastgesteld kan worden of het asbest door een gecertificeerd bedrijf is verwijderd, zorgvuldig is afgevoerd en verwerkt. Bij asbestverwijdering is vaak sprake van een samenloop met sloopactiviteiten en of bouw.

Voor de gemeentelijke toezichthouder op de sloop- en bouwactiviteiten is het van belang om te weten of de asbestsanering is afgerond en de bouwplaats veilig te betreden is. Dit betekent dat onderlinge afstemming tussen Omgevingsdienst NZKG en VTH noodzakelijk is. Deze informatie-uitwisseling heeft doorlopende aandacht.

Dynamische opgaven Themaopgave Convenant Brandveiligheid in de Zorg 2.1 Het zorgconvenant is met ingang van 2024 geactualiseerd naar het ‘Convenant Brandveiligheid in de Zorg 2.1’ en de werkwijze wordt verder doorontwikkeld. Conform de afspraken van dit convenant wordt via systeemtoezicht de beheersing van de brandveiligheid getoetst bij de aangesloten zorginstellingen. Systeemtoezicht houdt in dat de gemeente gebruikt maakt van de informatie uit interne

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

controlesystemen van de betreffende organisatie. Elke zorginstelling is zelf verantwoordelijk voor het continue verbeteren van de brandveiligheid, daarbij maken ze gebruik van een brandveiligheidsmanagementsysteem. Dit systeem houdt rekening met factoren zoals de gebruikers, gebouwstructuur, de aanwezigheid van brandbare materialen, de beschikbaarheid van vluchtwegen en bijvoorbeeld de opleiding van het personeel. Het ETB voert audits uit op dit brandveiligheidsmanagementsysteem en adviseert de zorginstelling met de uitkomsten over het verbeteren van de brandveiligheid. De ontwikkeling van de auditoren vanuit het ETB gaat goed. Aandachtspunt bij de audits is het tijdig ontvangen van alle gevraagde stukken. Alleen dan kan de audit goed voorbereid worden. Knelpunt bij de organisaties is vaak de wisseling van personeel bij zorginstellingen, waardoor niet alle afspraken in beeld blijven.

in Nieuw-West is ontwikkeld benut. Over het algemeen is shisha hiermee beheersbaar.

Onveilig gebruik shisha lounges Bij shisha lounges is de problematiek specifieker. Naast brandgevaar zijn er andere aspecten die een rol spelen bij het roken van waterpijpen, zoals overlast voor de omgeving en gezondheids-risico’s door hoge CO waardes voor omwonenden, medewerkers en de rokers van de waterpijpen.

Het Expertise Team Brandveiligheid voerde in 2024 3.082 controles brandveilig gebruik uit. Geconcludeerd kan worden dat in de overgrote meerderheid van de gevallen er voldaan wordt aan de regels maar dat er regelmatig herhaalcontroles en verbeterafspraken gemaakt moeten worden. Hierbij speelt ook mee dat er bij instellingen regelmatig sprake is van personele wisselingen. Eigenaren, beheerders en gebruikers spelen een belangrijke rol in het brandveilig gebruiken van een gebouw. Het gedrag van gebruikers is daarbij essentieel, dat vereist continue aandacht. Het is daarom van belang dat er periodiek toezicht uitgevoerd blijft worden om te voorkomen dat de aandacht verslapt zodat de brandveiligheidsrisico’s zoveel mogelijk worden beperkt.

Sinds een aantal jaar wordt in stadsdeel Nieuw-West een bestendige werkwijze gevolgd bij shisha. Het omgevingsplan verbiedt shisha in horeca niet. In restaurants mag shisha-gebruik ‘alleen ondersteunend ‘ zijn aan de hoofdfunctie. Anders valt het gebruik niet meer onder het toegelaten gebruik als restaurant. Ook in de voorwaarden van de exploitatievergunning (via de APV) wordt geëist dat shisha alleen toegestaan is, indien dit ondersteunend is aan de hoofdfunctie. Handhaving hierop is echter lastig omdat er geen concrete definitie van de term ondersteunend bestaat en een stedelijk handhavingsbeleid ontbreekt. Nieuw-West heeft een voortrekkersrol opgepakt om handhaving kansrijker te maken en de duidelijkheid voor belanghebbende te vergroten. In 2023 zijn de shisha-voorwaarden in de exploitatievergunning geformuleerd en in 2024 is dit concreet toegepast. Andere stadsdelen kunnen deze werkwijze volgen zodat stedelijk één lijn wordt getrokken. Hierdoor wordt de kennis en expertise die

Duiding en evaluatie Vanaf de start van ETB is een grote slag gemaakt in het in stedelijk in beeld brengen van de brandveiligheid van alle meldingsplichtige panden. Bij het beheersen van deze risico´s speelt het menselijk aspect en gedrag vaak een grote rol. Zoals onbekendheid met de regelgeving van de pandeigenaar of de meldingsplichtige. Het blokkeren van vluchtroutes met obstakels door gebruikers. Een ander aandachtspunt is het beleggen van de verantwoordelijkheden om alle aspecten van brandveiligheid in de gaten te blijven houden. Uit de praktijk blijkt dat wanneer dat niet helder is, de voorschriften minder goed worden nageleefd. Dit maakt dat voorlichting een belangrijke component is in onze aanpak.

Stadsdeel Centrum kent veruit de meeste horeca locaties en heeft in 2024 736 exploitatievergunningen beoordeeld en 746 exploitatievergunningen toegekend of verlengd. Daarnaast 663 verzoeken tot bijschrijving leidinggevende gedaan en zijn 684 verzoeken bijschrijvingen leidinggevende afgehandeld. In stadsdeel Oost, West en Zuid ligt het aantal rond de 200 en in Nieuw West en Noord gaat het om 50 tot 100 aanvragen. In Zuidoost en in stadsgebied Weesp gaat het om respectievelijk 27 en 5 vergunningen.

2.8 De vitale stad

Hoofddoel

Dit thema gaat over milieubelastende activiteiten, horeca en evenementen. Net als andere activiteiten op grond van de APV zoals prostitutie, coffeeshops en andere bijzondere vergunningsplichten. Ook kansspelen vallen onder dit thema. Het gaat in dit thema om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de leesbaarheid is dit thema ingedeeld in een aantal paragrafen: Horeca (2.8.1), Evenementen (2.8.2) en Prostitutie 2.8.3).

Omgevingsanalyse Amsterdam is een stad om in te wonen, te werken, bedrijvigheid te ondernemen en te recreëren. In deze levendige stad zien we steeds intensiever gebruik van eerder relatief weinig gebruikte gebieden. Het in balans houden van alle functies in de stad wordt daardoor steeds groter. De ene activiteit heeft meer impact op de leefomgeving van de Amsterdammer dan de andere. Sommige activiteiten zijn daarom verbonden aan regelgeving. VTH behandelt aanvragen, verzoeken en meldingen volgens de geldende wettelijke en stedelijke kaders. Wij voeren risicogestuurd toezicht uit op de naleving van wet- en regelgeving. Overtredingen worden gehandhaafd. De inzet van VTH-taken draagt bij aan een goede balans in de stad.

34

Wij dragen bij aan een vitale stad waarin ruimte is voor ondernemerschap, overlast voor de leefomgeving wordt beperkt en de weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit wordt verhoogd.

2.8.1 Horeca Inspanningen en resultaten Om een horeca inrichting te mogen uitbaten zijn een aantal vergunningen verplicht zoals een exploitatievergunning. Op deze vergunning staan ook alle bevoegde leidinggevenden vermeld. Tijdens openingstijden moet altijd een leidinggevende aanwezig zijn. Voor het voeren van een terras is daarnaast ook een terrasvergunning nodig. In deze vergunning worden voorwaarden geregeld over de sluitingstijd van het terras en het toegestane geluidsniveau. Op locaties waar een terras mogelijk en wenselijk is worden deze terrassen vergund. In 2024 zijn in totaal 2.398 aanvragen ingediend in verband met de exploitatie van een (nieuwe) horecagelegenheid, inclusief terrasvergunningen en wijzigingen leidinggevenden. Er zijn 2.152 vergunningen verleend (inclusief bijschrijving leidinggevenden).

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Om alcohol te mogen schenken in de horecagelegenheid is ook een vergunning voor de Alcoholwet noodzakelijk. In 2024 zijn 506 vergunningen voor de Alcoholwet ingediend en 440 vergunningen verleend. Dit aantal is inclusief wijzigingsverzoeken en verzoek tot bijschrijving leidinggevenden. 221 daarvan waren in Centrum, 60 in Zuid, 56 in Oost, 43 in Noord, 41 in West, 9 in Nieuw West, 8 in Zuid Oost, en 2 in Weesp. Vooroverleg met nieuwe horecaondernemers In de huidige regelgeving verschillen de ruimtelijke regels over horeca nog per gebied en per stadsdeel. Nieuwe vormen van horeca passen hier soms niet in. Soms is het onduidelijk waar iets wel of niet kan. Dat leidt tot onduidelijkheid bij ondernemers en bewoners. Daarom is het van belang om voorafgaand aan de aanvraag duidelijk te maken welke activiteiten passend zijn binnen de bestemming van het betreffende gebied. Bij (complexe) horeca-aanvragen wordt zoveel mogelijk voorafgaand aan de aanvraag al het gesprek met de ondernemer aangegaan om zo de benodigde informatie en eisen aan te geven. Onderwerp van gesprek zijn de geldende regels op de locatie en de voorgenomen activiteit(en). Maar ook maatwerkvoorschriften voor de vestiging van horeca in panden worden al vooraf in beeld gebracht zodat duidelijk is welke maatregelen getroffen moeten worden. Hierdoor kan de ondernemer beter voldoen aan de inrichtingseis.

Er wordt bijvoorbeeld ook gewezen op het belang om als ondernemer zelf al in gesprek te gaan met omwonenden over de soort horecagelegenheid die gevestigd wordt. De bedoeling

35

is om het gesprek tussen ondernemer en bewoner onderling op te starten zodat ingeval van overlast eerst de ondernemer zelf wordt aangesproken voordat de gemeente wordt ingeschakeld. Risicogestuurd Toezicht op horeca Na de introductie in 2023 is het risico-gestuurd horeca toezicht in 2024 geïmplementeerd. De kern van deze werkwijze is dat niet elke overlastmelding wordt opgevolgd door een toezichts moment. De beperkte toezicht capaciteit wordt effectiever ingezet. Toezichthouders voeren controles uit in het eigen stadsdeel, ook in de avonduren en nacht indien nodig. Voorheen leverden stadsdelen capaciteit voor een stedelijk flexteam dat in alle stadsdelen de controles naar aanleiding van de overlastmelding uitvoerden op vrijdag en zaterdag in de avond. Deze inzet bleek niet effectief. Wekelijks wordt in een overleg de inzet bepaald. Input komt vanuit overlastmeldingen, de gebieden, politie en de toezichthouders. Zo worden risico’s op overlast op basis van data (waaronder overlastmeldingen) en zachte informatie (de inbreng uit de gebieden en van ketenpartners) continue in kaart gebracht. Door deze nieuwe werkwijze zijn patronen te signaleren en kan een afweging worden gemaakt of een melding wordt opgevolgd en zo ja, wanneer. Zo wordt bepaald waar, wanneer en welke inzet van toezichthouders het meest effectief is.

Toezichthouders kunnen hierdoor gerichter het gesprek aangaan met horecaondernemers en bespreken wat er nodig is om de overlast of andere risico’s te voorkomen. Ook wordt het toezicht in de avond of nachtelijke uren in het eigen stadsdeel gepland wanneer inzet op die tijdstippen uit de risicoanalyse nodig blijkt. De verkregen informatie uit data en zachte informatie kan er ook toe leiden dat er themagericht controles uitgevoerd wordt op, bijvoorbeeld terrassen. Toezichthouders ervaren deze manier van werken als prettig, doordat zij nu gericht op pad te kunnen gaan op basis van signalen of (toekomstige) verlopen vergunningen. Doordat toezichthouders nu meer in een eigen gebied werken, is er meer lokale kennis en meer

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

dossierkennis en directer contact met ondernemers / bewoners. Als er veel klachten zijn over een bepaalde locatie wordt telefonisch contact opgenomen met de melders/bewoners en de ondernemer. Gebiedsmakelaars kunnen worden ingezet om te bemiddelen en indien nodig een bewonersvergadering te organiseren. Naast het toezicht houden op horeca naar aanleiding van overlastmeldingen en signalen wordt er ook actief toezicht gehouden op de exploitatievergunning van horecabedrijven. Dit reguliere toezicht op horeca­ bedrijven vindt integraal plaats. Dit betekent dat tijdens een controle wordt bekeken of de inrichting voldoet aan de wet- en regelgeving zoals de APV, milieuwetgeving en de Alcoholwet. Het afgelopen jaar is tijdens de integrale horecacontroles in stadsdeel Centrum een aantal keer geen leidinggevende aangetroffen. Op het bijvoegsel van de Alcoholwetvergunning of exploitatievergunning staan alle bevoegde leidinggevenden van de betreffende horecazaak. Een aanzienlijk aantal horecabedrijven bleek bij de integrale controle niet te voldoet aan die vergunningsvoorwaarden. In een aantal gevallen is de oorzaak dat de vergunning lang geleden is verleend en er geen ‘wijziging leidinggevende’ is aangevraagd. Daarnaast is het voor horecazaken lastig om voldoende leidinggevenden te vinden die gekwalificeerd zijn om hieraan te voldoen.

Waardoor tijdens controles geen bevoegd leidinggevende aanwezig is. De aanwezigheid van een leidinggevende is van belang voor een juiste bedrijfsvoering en verantwoorde alcoholverstrekking.

Dynamische opgaven Dampafvoerkanalen (lokale dynamische opgave s­ tadsdeel Centrum) In de horeca ontstaan de meeste branden door vervuilde afvoerkanalen door vet dat vlamvat. Dit geeft een gevaar voor aangrenzende woningen en bewoners. Tijdens de horecacontroles is bij stadsdeel Centrum hier extra op gelet. Vaak worden vervuilde dampafvoerkanalen gesignaleerd. Regelmatig is sprake van situaties die dermate ernstig zijn dat direct een stookverbod (van de installaties) noodzakelijk is

36

vanwege brandgevaar. Voorheen werd een visuele inspectie uitgevoerd om de overtreding vast te stellen. In bezwaar bleek deze werkwijze echter niet stand te houden. Daarom zijn nu vetdiktemeters aangeschaft om de dikte van de verontreiniging (vetten) in de afzuigpijp te meten. Tevens is voor de toezichthouders een werkinstructie gemaakt met richtlijnen en een grenswaarde bepaald, wanneer een stookverbod noodzakelijk is. Alcohol schenken aan minderjarigen (lokale dynamische opgave stadsdeel Centrum) Om vast te kunnen stellen of een horecaonderneming geen alcohol schenkt aan minderjarigen worden in stadsdeel Centrum mystery guests ingezet. Dit zijn jongeren tussen de 16 en 18 jaar waarvoor een professioneel bureau wordt ingehuurd. Voorafgaand volgen zij een training over alcoholgebruik. De mystery guest probeert een alcoholische drank te bestellen in de horecagelegenheid. Op verzoek wordt het identiteitsbewijs getoond. Wanneer er echter alcohol verstrekt wordt zonder leeftijdscontrole, gaat de toezichthouder direct het gesprek aan met de horecaondernemer en stelt de overtreding vast. In Centrum hebben deze controles ertoe geleid dat in 2024 vijf cafés aan de Zeedijk en Warmoesstraat zijn gesloten na een tweede overtreding van de regelgeving over het verstrekken van alcohol aan minderjarigen.

Terrassen (lokale dynamische opgave stadsdeel Zuid) Tijdens de horecacontroles wordt door toezichthouders ook gekeken of de terrassen nog conform de vergunningsvoorwaarden zijn ingericht. Bij de terrasvergunning is een tekening van het terras als bijlage opgenomen. Ook zijn er regels wat er wel en vooral niet op een terras aanwezig mag zijn. Als de toezichthouder bij het opnemen van het terras wil controleren of dit wel conform de vergunning is, wordt dat bij de vergunningverlener gecheckt. Wanneer blijkt dat de feitelijke situatie niet overeenkomt met de vergunde situatie wordt door een jurist de handhaving opgestart. In 2024 is door stadsdeel Zuid hierop intensief gecontroleerd. Voorafgaand aan de controles is een brief naar alle horecaondernemers gestuurd met de aankondiging dat de terrassen worden

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

gecontroleerd op de vergunningsvoorwaarden. Die aankondiging heeft al veel verbeteringen opgeleverd. Daarna zijn er ook controles op locatie uitgevoerd, dit heeft ertoe geleid dat er weinig tot geen juridische procedures nodig zijn om terrassen weer overeen te laten komen met de vergunde situatie. Kansspel (lokale dynamische opgave stadsdeel Centrum voor gehele stad) Om bezoekers van kansspelhallen te beschermen tegen verslaving en andere gokproblemen en criminaliteit zoals witwassen via illegaal gokken voorkomen is een vergunning noodzakelijk. Jaarlijks worden zonder voorafgaande aankondiging, controles uitgevoerd op de vergunningsvoorwaarden en de richtlijnen van de Kansspelautoriteit. Stadsdeel Centrum voert deze controles uit voor de gehele stad. In 2024 zijn er in totaal 19 kansspelhallen gecontroleerd in Amsterdam. De toezichthouders hebben voorafgaand een training gevolgd over de regels van de kansspelwetgeving. Bij de controles op de naleving van de regelgeving wordt gebruik gemaakt van een zelfontwikkelde checklist. Bij kleine overtredingen krijgt de ondernemer de gelegenheid om deze direct op te lossen. Dit wordt heel positief ontvangen. Bijvoorbeeld als de vergunning niet op de locatie aanwezig is, of wanneer de keuring van blusmiddelen verlopen is. Resultaat van de controles is bijvoorbeeld dat een vergunning is ingetrokken omdat de locatie niet meer bestond.

Ook is in samenwerking met de politie, de Ondermijningsbrigade en Liander een gerichte controle uitgevoerd in een speelhal naar de ontdekking van een verborgen deur in de locatie. Vermoeden was dat er illegaal gegokt wordt in een verborgen ruimte. Na een grondige inspectie zijn er echter geen overtredingen vastgesteld. Opvallend is dat het bijzonder rustig is in de kansspelhallen. De ondernemers geven aan dat dit te volgens hen te wijten is aan het online gokken. Online gokken (ook met legale aanbieders) heeft de afgelopen jaren een enorme groei doorgemaakt. Mede doordat dit ook met de smartphone en tablet thuis of overal kan.

37

Duiding en evaluatie Stedelijk beleidskader horeca en terrassen In de huidige regelgeving verschillen de ruimtelijke regels over horeca nog per gebied en per stadsdeel en nieuwe vormen van horeca passen hier soms niet in. Daardoor is het onduidelijk waar iets wel of niet kan. Dat leidt tot onduidelijkheid bij ondernemers en bewoners. Met de komst van de Omgevingswet moeten de eisen voor de locaties waar horeca zich vestigt en de voorwaarden die daarbij van toepassing zijn worden opgenomen in het Omgevingsplan. Met het nieuwe Stedelijk beleidskader voor horeca en terrassen wordt de vestiging van horeca voorafgaand getoetst om ervoor te zorgen dat meer samenhang komt tussen ruimtelijke, leefbaarheids- en veiligheidsaspecten en dus beter gestuurd kan worden op waar horeca past. In het beleidskader worden ook enkele nieuwe toestemmingen en ontheffingen geïntroduceerd. Dit betekent een uitbreiding van het takenpakket van de VTH-organisatie. Die impact is uitgewerkt en de implementatie van het nieuwe beleidskader is voorbereid. Het beleidskader wordt naar verwachting in april 2025 vastgesteld. Alcoholwet Uit het nalevingsonderzoek dat door directie OOV is verricht en het toezicht dat stadsdeelcentrum op verschillende aspecten van de Alcoholwet heeft uitgevoerd, blijkt dat naleving van de Alcoholwet in de regel ondermaats.

Het actief toezichthouden op de Alcoholwet wordt daarom in 2025 in alle stadsdelen verder uitgerold.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

2.8.2 Evenementen Inspanningen en resultaten Evenementen voegen op veel manieren iets toe aan de stad en dragen bij aan belangrijke doelstellingen op het gebied van cultuurparticipatie, sociale cohesie, economie, levendigheid en het versterken van kernwaarden van de stad. In het afgelopen jaar is veel aandacht geweest voor de veiligheidsaspecten van de grote evenementen. In de vergunningen voor grote evenementen zijn extra voorschriften opgenomen met als doel om meer zicht en grip te krijgen op bezoekers-aantallen. In 2024 is ook geëxperimenteerd met het zo laagdrempelig mogelijk maken van initiatieven die deelnemers van buiten de eigen buurt of wijk aantrekken. In 2024 zijn 728 vergunningen voor evenementen aangevraagd. Daarvan zijn 693 vergunningen verleend: 441 kleine evenementen, 168 middelgrote evenementen en 84 grote evenementen. Kleine evenementen tot 100 bezoekers waren al meldings­plichtig. Om kleinere, buurtgerichte evenementen tot 250 bezoekers te stimuleren is de pilot Kleine Evenementen gestart in september 2023. In 2024 heeft dit geleid tot 681 meldingsplichtige evenementen. In totaal waren er in het afgelopen jaar 1374 evenementen. Het aantal middelgrote evenementen is iets afgenomen. In 2022 waren het er 177, in 2023 in totaal 220 en is 2024 nog 168.

In 2022 waren er 76 grote evenementen, in 2023 waren dat er 99 en in 2024 ligt het aantal daar iets tussenin met in totaal 84 grote evenementen. Toezicht In 2024 is 415 keer toezicht gehouden op een evenement. Voorschriften over veiligheid van evenementen zijn aangescherpt. Zo moeten organisatoren zich onder meer houden aan de voor­waarden voor het visiteren van bezoekers en artiesten en het continue monitoren van het aantal bezoekers. Daarnaast moeten er voldoende geaccrediteerde beveiligers aanwezig zijn. De focus van het toezicht lag in 2024 op de aangescherpte veiligheidsaspecten. De toezichthouders van de gemeente controleren op locatie of aan de voorwaarden wordt voldaan. Bij een meerdaags evenement wordt tussentijds geëvalueerd om gelijk bij te kunnen sturen als dat nodig is. Na afloop van het evenement vindt ook een

38

evaluatie plaats en worden verbeterpunten meegenomen in de voorwaarden voor het daaropvolgende jaar. De verhoogde aandacht op de veiligheidsaspecten hebben niet geleid tot meer overlast. De organisatoren van grote evenementen zijn verplicht om permanente geluidsmeters te gebruiken. Toezichthouders lezen de meters uit. Wanneer het geluidsniveau aanhoudend wordt overtreden, vindt toezicht op locatie plaats en wordt het geluidsniveau naar beneden bijgesteld.

Duiding en evaluatie Versterking VTH bij evenementen In 2024 is door VTH ingezet op versterking van de VTH-taken rondom evenementen. Zo zijn veiligheidsvoorschriften bij grote evenementen aangescherpt en is gericht toezicht uitgevoerd op de bezoekersveiligheid bij evenementen. Deze lijn wordt in 2025 verder voortgezet. Evenementenbeleid Een nieuw evenementenbeleid is in de maak. Naar verwachting wordt dit beleid medio 2025 vastgesteld. Een belangrijk aspect van het nieuwe beleidskader is dat er op een risico-gestuurde wijze naar evenementen wordt gekeken. Het aantal bezoekers van een evenement is daarmee niet meer leidend in de categorisering van evenementen en welke inzet daarop nodig is. VTH is betrokken bij de ontwikkeling van dit beleidskader en bereidt zich voor op de implementatie ervan. Dit beleidskader moet ook verwerkt worden in het VTH-beleid FLO 2024. Het nieuwe evenementbeleid geldt naar verwachting per 1 januari 2027. Middelgrote evenementen Stadsdeel Noord geeft aan dat middelgrote evenementen van VTH vaak verhoudingsgewijs meer tijd vragen. Bijvoorbeeld omdat de organisatoren minder ervaring hebben met de organisatie van een evenement en het vergunningentraject. De eisen op het gebied van duurzaamheid zijn voor de organisatoren van middelgrote evenementen soms lastig om na te leven. De ervaring is dat niet alle voorwaarden worden nageleefd.

Daarom wordt komend jaar door stadsdeel Noord volledig toezicht ingezet op alle middelgrote evenementen, waaronder op de nadere regels voor dance-evenementen. Er komen ook veel klachten over geluid en mobiliteit.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Melding ‘plus’ evenementen In september 2023 is op basis van de experimenteerbepaling in de APV een pilot gestart om eenvoudige kleine evenementen af te doen met een melding in plaats van een vergunning. De proef waarbij voor evenementen tot 250 bezoekers kan worden volstaan met een melding is verlengd. Het merendeel van de initiatieven vallen ook echt onder de regels van de meldingsplicht voor evenementen. Sommige evenementen bestonden al, maar er zitten ook veel nieuwe initiatieven bij. We zien ook evenementen die deelnemers van buiten de eigen buurt of wijk aantrekken, bijvoorbeeld bij sportactiviteiten of de landelijke Molendag. De uitkomsten van de pilotfase zijn positief. Er zijn wel een aantal aanbevelingen gedaan voor het definitief borgen van de meldingsplicht in de APV. Bijvoorbeeld het uitsluiten van natuurparken. Om onnodige inzet van toezichthouders te voorkomen is het de wens om een voorwaarde op te nemen dat een annulering van het evenement tijdig wordt gemeld bij de gemeente. Tegelijkertijd is de meldingstermijn met één dag zo kort dat toezicht soms moeilijk te plannen is. Handhavingsstrategie en kader voor toezichthouden evenementen Om adequaat te kunnen optreden tegen overtredingen bij evenementen wordt de Handhavingsstrategie gevolgd.

Vanuit Nieuw West is door de juristen een handelingsperspectief geschreven op verzoek van de toezichthouders waardoor de Handhavingsstrategie makkelijker toepasbaar wordt. Dit handelingsperspectief wordt geëvalueerd en ook stedelijk verder doorontwikkeld. In Nieuw West is ook geëxperimenteerd met een nieuwe werkwijze voor toezicht en handhaving tijdens Amsterdam Dance Event. De juristen denken voorafgaand en tijdens de toezichts-fase mee over eventuele noodzakelijke aanvullende voorwaarden en adviseren de vergunningverlener en de toezichthouder. Zo vindt vanuit de verschillende disciplines een integrale beoordeling plaats. Deze werkwijze stond nog in de kinderschoenen en is nu in 2024 verder uitgerold in stadsdeel Nieuw West.

Vooraankondiging en aanvraag vergunning De vooraankondiging van het evenement wordt over het algemeen op tijd gedaan. Het tijdig indienen van de aanvraag is per dossier verschillend. Bij grote evenementen is de ervaringen dat aanvragen over het algemeen tijdig worden ingediend. De aanvragers zijn bekend en worden gewezen op het doen van de vooraankondiging en het tijdig indienen van de aanvraag. Bij het tijdig kunnen aanvragen van de vergunning speelt vaak mee dat de haalbaarheid van een evenement nog onduidelijk is voor de organisator of het ontbreekt het nog aan voldoende financiële middelen. Niet tijdig/niet volledig aanvragen Soms bestaat er een spanning tussen de wens om het evenement te laten plaatsvinden en de haalbaarheid om goed te kunnen toetsen of het aan alle veiligheidsvoorwaarden kan voldoen. Zeker als een aanvraag niet volledig wordt ingediend, termijnen in het vergunning proces niet worden gehaald en mogelijk een weigering verstuurd moet worden. In dat soort gevallen is het van belang om ambtelijk en bestuurlijk al vroegtijdig samen op te trekken en te adviseren over de mogelijke ­risico's. Stadsdelen hebben afspraken gemaakt in een bestuurlijk escalatiemodel hoe zij hun bestuurders kunnen meenemen in deze afweging. Bij een aantal grote evenementen is sprake van parkeeren vervoersprobleem.

Stedelijk geldt dat aanvragers zelf een mobiliteitsplan indienen en zorgen voor verkeersaanduidingen en verkeersregelaars. Daarom wordt in de voorbereidende fase veel aandacht besteed aan parkeer- en vervoer van bezoekers door afstemming te organiseren tussen de evenementen-coördinator, parkeerbeheer en de afdeling Verkeer & Openbare ruimte (V&OR). De samenhang met andere evenementen wordt bewaakt en de onderlinge communicatie op de evenementlocatie is ook verbeterd. Het is nog wel lastig om alle adviezen tijdig te ontvangen en niet op het laatste moment nog aanpassingen in de voorwaarden te moeten doorvoeren. Op stedelijk niveau vinden gesprekken plaats over het verbeteren van de tijdigheid van interne en externe adviezen.

2.8.3 Prostitutie Inspanningen en resultaten VTH-stadsdelen heeft het onderwerp prostitutie in een centraal team ondergebracht, dat is gepositioneerd bij Stadsdeel Centrum. Er is een intensieve samenwerking tussen team prostitutie van VTH-stadsdelen en de directies Openbare Orde en Veiligheid, Zorg en de politie (zowel team Mensenhandel als de wijkteams) in het kernteam prostitutie. Daarnaast wordt onder meer samengewerkt met de GGD, ACS (Amsterdam Centre for Seks Workers), Dienst Wonen en de ondermijningsbrigade. Steeds meer wijkteams van de politie weten team Prostitutie te vinden om samen op te trekken bij het houden van toezicht en het afhandelen en oplossen van meldingen. De investering in contacten met deze belangrijke ketenpartners levert daarmee positief resultaat op. VTH-team prostitutie houdt zich bezig met het beoordelen van vergunningsaanvragen, het controleren van vergunningsvoorwaarden en toezicht en handhaving op de vergunde én illegale prostitutiebranche. In 2024 is het gelukt om vier extra toezichthouders en een extra handhavingsjurist te werven. Hierdoor was meer inzet mogelijk op de aanpak van de illegale branche en op het combineren van informatiestromen. Amsterdam wil sekswerkers zo veilig mogelijk, zelfstandig en onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk laten uitoefenen en wil misstanden zoals uitbuiting en mensenhandel bestrijden.

Een belangrijke pijler in de Amsterdamse aanpak prostitutie is het voorkomen dat kwetsbare groepen en personen instromen in de prostitutiebranche. Amsterdam zich bij de hand­ havingsmaatregelen nadrukkelijk op de facilitator en niet op de sekswerker.

40

Om de misstanden aan te pakken wordt gewerkt volgens een doelgerichte aanpak met drie doelstellingen: • We pakken misstanden aan in de vergunde branche, • De aanpak van de onvergunde branche: opsporen van illegale vormen van sekswerk, • Versterken van de positie van sekswerkers: bieden van zorg en opvang.

Besloten clubs Het aantal besloten clubs (en privéhuizen) laat al jaren een daling zien. Het is lastig om voldoende personeel te vinden. In 2024 waren 12 exploitatievergunningen actief. In april 2025 zal er weer een verlengingsronde plaatsvinden. Volgens vigerend beleid komen er in Amsterdam geen nieuwe locaties bij waar besloten clubs zijn toegestaan. Clubs worden twee keer per jaar gecontroleerd.

Illegale prostitutie Naast de vergunde branche richt de Amsterdamse aanpak zich op het opsporen en aanpakken van de illegale vormen van prostitutie en misstanden in de onvergunde branche. Zoals bijvoorbeeld prostitutie in woningen, in massagesalons en illegale escort bijvoorbeeld in hotels. Bij controles wordt ingezet op goede informatievoorziening over de rechten en plichten en waar nodig over het aanbod van zorg.

Raamprostitutie In Amsterdam zijn er drie raamprostitutiegebieden: Ruysdaelkade, het Singelgebied en het Wallengebied. In totaal telt Amsterdam 128 locaties (113 in Centrum en 15 in Zuid). Er zijn 31 lopende exploitatievergunningen. Deze worden voor een periode van vijf jaar verstrekt. In september 2024 heeft er een verlengingsronde plaatsgevonden.

In 2024 zijn er 15 wijzigingen van de vergunning aangevraagd en verleend. Het betrof hier het bijschrijven van een leidinggevende, wijziging exploitant of het aanpassen van de vergunning. Er zijn 45 controles op locatie uitgevoerd en 20 administratieve controles. Hierbij zijn geen overtredingen geconstateerd. Wel is er een signaal mensenhandel doorgegeven aan de politie en zorg en ook door hen opgepakt. Er zijn 11 lopende vergunningen. Het grootste gedeelte daarvan verloopt in 2025

De illegale prostitutie sector is omvangrijk en groeit in de regio Amsterdam. Alleen al via één site zijn jaarlijks 6000 sekswerkers actief, waarvan het overgrote deel prostitutie in het illegale circuit. Uit de controles in het illegale circuit blijkt dat in veel gevallen sprake is van (sterke signalen van) mensensmokkel. De illegale sekswerkers hebben meestal geen werkvergunning, beheersen vaak niet de Engelse taal, hebben een kansarme achtergrond en geen kennis van de lokale gebruiken en regels. De sekswerkers zijn voor hun advertenties, bemiddeling met klanten, werk- en verblijfplek vaak afhankelijk van ‘prostitutie-facilitators’. De aanpak richt zich daarom op deze facilitators.

In het Amsterdams Akkoord 2022-2026 heeft de coalitie afgesproken om het aantal ramen op de Wallen te verminderen door een deel te verplaatsen naar een Erotisch Centrum elders in de stad, waar sekswerkers meer regie kunnen nemen over hun werk. Hierdoor zal het aantal vergunningen in het Centrum verminderen. VTH heeft hierop voorgesorteerd door in de vergunningen hierover een clausule op te nemen. De exploitatievergunning staat op naam van de exploitant. Ieder jaar wordt er minstens één administratieve controle gedaan. Omdat bedrijven goed op de hoogte zijn van de regels is de naleving hoog. Volgens vigerend beleid komen er geen nieuwe locaties voor raamprostitutie bij. In 2024 zijn er 22 verlengingen van de exploitatievergunning aangevraagd, waarvan er 17 zijn verleend en 1 geweigerd. In 5 gevallen is de aanvraag nog in behandeling ivm Bibob. Daarnaast zijn er 19 wijzigingen aangevraagd, zoals bijschrijven leidinggevenden, locaties of wijziging van een ondernemingsvorm. Op de locaties zijn 384 controles en 23 administratiecontroles uitgevoerd. Hierna zijn er 2 coulancebrieven/ bestuurlijke waarschuwingen verstuurd.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Escort Ook binnen de escortbranche is de laatste jaren een daling zichtbaar van het aantal vergunde bedrijven. Meer en meer vestigen zij zich in gemeenten waar geen vergunningplicht geldt. Voor escort zijn momenteel 10 lopende exploitatievergunningen actief en zijn 5 exploitanten gestopt. Het grootste deel van de vergunningen verloopt in april 2025. Het algemene beeld is dat de escort branche het zwaar heeft vanwege concurrentie van de illegale branche. In 2024 zijn drie vergunningen aangevraagd: 1 verlenging en 2 nieuwe exploitanten. In 2024 zijn 3 controles uitgevoerd bij vergunde bedrijven en bij 7 onvergunde escort-bedrijven. Bij de onvergunde escort is 1 last onder dwangsom opgelegd, de rest is nog in behandeling. Het aantal controles van niet vergunde escort is achtergebleven vanwege capaciteitsgebrek van de politie. Controles in de onvergunde branche worden altijd samen met de politie uitgevoerd.

41

De illegale prostitutie heeft vaak een negatieve impact op de stad. Regelmatig ontstaat er overlast en onveilige situaties voor omwonenden en medewerkers van hotels en er worden veel woningen onttrokken aan de woningmarkt. De noodzaak om op een effectieve manier in te grijpen op dit fenomeen is dus groot. In 2024 heeft team prostitutie zich meer gefocust op de uitbuiters, kwaliteitsverbetering van de onderzoeken en rapportages en de motivering van besluiten. Hierdoor kost de focusaanpak meer capaciteit en zijn er minder controles per controledag. De effectiviteit is echter groter en er zijn meer uitbuiters in beeld gekomen. Dit is opgepakt middels een ketenbrede samenwerking met onder meer de politie, Openbaar Ministerie en de directies Wonen en WPI.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Prostitutie vanuit woningen Thuisprostitutie is in Amsterdam vergunningplichtig als de werkzaamheden van de sekswerker bedrijfsmatig zijn. Deze werkt vaak zelfstandig (zonder tussenkomst door derden) en vanuit de eigen (huur)woning. Tijdens controles van de illegale thuisprostitutie worden vrijwel altijd sekswerkers aangetroffen die in kwetsbare omstandigheden zijn en niet vanuit de eigen woning werken maar bijvoorbeeld woningen die via internet tijdelijk gehuurd zijn. Vaak met meerdere sekswerkers, regelmatig zonder verblijfspapieren en omringd door facilitators/uitbuiters. Het controleren van woningen wordt gedaan naar aanleiding van seksadvertenties en informatie op internet en daarnaast op basis van meldingen van burgers en ketenpartners zoals de politie. Er kan hierbij sprake zijn van een overtreding van de APV, Huisvestingswet en huisvestingsverordening, huurcontract, bestemmingsplan en de Omgevingswet. In 2024 zijn 94 controles verricht waarbij evenzoveel overtredingen zijn geconstateerd. Er zijn 60 voornemens voor een last onder dwangsom opgelegd en 24 lasten opgelegd. Eén keer is een besluit tot invordering genomen. Bij 20 locaties betrof het een sociale huurwoning, waarvoor zogenaamde Doorzon PV’s zijn opgesteld. Deze zijn doorgestuurd naar de betrokken woningcorporatie.

Twee woningen zijn gesloten met als doel het onrechtmatige gebruik direct te staken en de woning weer daadwerkelijk als woning te gebruiken. Tijdens de controles zijn 191 sekswerkers aangetroffen met 21 verschillende nationaliteiten. Hierna is bij een aantal casussen contact opgenomen met Team mensenhandel, de Vreemdelinge politie, zijn zorgmeldingen gedaan en zijn betrokkenen overgebracht naar de opvanglocatie ACM.

42

Prostitutie in hotels Illegale prostitutie vindt vaak plaats in hotels, waar zij vaak ongezien hun gang kunnen gaan. Niet ieder hotel beschikt namelijk over een (permanente) receptie en soms zijn er meerdere ingangen. Veel medewerkers van hotels hebben een cursus gevolgd van het Openbaar Ministerie om signalen van mensenhandel te herkennen. Er ligt een duidelijke verantwoordelijkheid bij hotelexploitanten om ervoor te zorgen dan hun hotel niet voor sekswerk wordt gebruikt. Team prostitutie voert een aanpak uit, waarbij hotels wordt uitgelegd waarop te letten. Hotels kunnen zelf ook een melding doen. Er is een factsheet voor hotels gemaakt en verspreid, waarop heel overzichtelijk belangrijke informatie staat dat als geheugensteun dient voor hotelmedewerkers. Sinds corona is er een stijging zichtbaar van illegale prostitutie in de onvergunde branche, waaronder hotels. In 2024 hebben we 19 controles uitgevoerd in hotels, waarvan 12 zonder receptie. Er wordt wel echt gekeken of hotels zelf ook hun best doen om illegale prostitutie te weren. Hotels zijn soms goedkoper dan een raam huren. Meeste prostitutie in hotels wordt uitgevoerd door illegale prostituees. In 2024 zijn 20 controles verricht. Hierna zijn er 7 vooraankondigingen voor een last onder dwangsom opgelegd, 1 last en zijn er 17 bestuurlijke waarschuwingen of coulancebrieven verstuurd.

Bij Team Mensenhandel zijn 15 signalen van mensenhandel aangegeven. Tot slot is in 2 gevallen bij een hotel overgegaan tot invordering van een verbeurde dwangsom.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2024 | VTH Fysieke Leefomgeving, gemeente Amsterdam

Massagesalons Het aanbieden van seksuele diensten in massagesalons zonder prostitutievergunning is niet toegestaan. In 2024 zijn er in totaal 27 controles verricht gericht op massagesalons. Hierbij is 1 overtreding geconstateerd en een dwangsom opgelegd.

Duiding en evaluatie De Amsterdamse aanpak zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, maakt dat kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. Met het vergunningstelsel en de daarbij behorende toezicht en handhaving, werken we aan een veilige en schone vergunde branche. De samenwerking op het dossier prostitutie met in- en externe partners is verbeterd. Het werkelijke aanbod van illegale prostitutie is groot, maar exacte aantallen zijn hierbij niet te geven. Duidelijk is wel dat het gaat om duizenden advertenties die dagelijks online staan. Hierbij wordt samengewerkt met de politie, directies Wonen en WPI en zorg. De huidige toezichts- en handhavingscapaciteit is echter onvoldoende om alle advertenties te controleren, ondanks een versterking in 2024. Daarnaast kampt ook de politie met beperkte capaciteit terwijl het voor het verrichten van een effectieve controle van belang is om hierin samen op te trekken.