Jaarverslag 2021 AFK.pdf

Jaar verslag 2021

Inhoudsopgave Voorwoord

3

1.

Beleidsperiode 2021-2024

6

2.

2021 in grote lijnen

8

3.

Kunstenaars en culturele organisaties:Een fantastisch kunstaanbod

12

4.

Amsterdammers:Kunst is van en voor alle Amsterdammers

17

5.

Sector: Amsterdam als culturele wereldstad

24

6.

Communicatie en marketing

27

7.

Contacten met gemeente, rijk en sector

29

8.

Financiën en organisatie

33

9.

Codes: Governance, Diversiteit & Inclusie, Fair Practice

42

10. Bezwaar en beroep

47

11. Van de raad van toezicht

48

Jaarrekening 2021

51

Overige gegevens

78

Bijlage Overzicht toegekende projectbijdragen 2021

83

Overzicht toegekende meerjarige subsidies 2021-2024

102

Colofon

111

Jaarverslag 2021

2

Voorwoord Als 2021 ons iets heeft laten zien, dan is het de weerbaarheid van de Amsterdamse ­cultuursector onder grote druk. Kunstenaars werden door coronamaatregelen voort­durend beperkt in hun honger om te creëren en ontmoeten, en het publiek in zijn verlangen om door kunst te worden opgetild. Toch werden tijdens lockdowns onophoudelijk culturele ­plannen gesmeed, nieuw werk voorbereid en onderkomens opgefrist. Tussen de lockdowns door werd er gespeeld, getoond, genoten, geademd. Ook met afstand voelden we ons in de culturele ruimtes van de stad opeens ongekend dicht op de huid van de kunstenaar en onze medebezoekers. AFK heeft in 2021 bijgedragen aan het werk van meer dan negenhonderd kunstenaars en culturele organisaties. Dat gebeurde overal in de stad met onder andere ­projectsubsidies voor professionals en cultuurmakers, vierjarige subsidies, ontwikkelsubsidies, stipendia, en bijdragen voor cultuurcoaches, voor culturele voorzieningen in de wijken van de stad, en voor repetitieruimte van dansprofessionals. Mede door deze bijdragen bubbelde en broeide de stad, soms onzichtbaar onder de oppervlakte en soms schreeuwend van de daken, maar altijd met echte Amsterdamse levenslust.

Buitengewoon Een makkelijk jaar was het ondanks die resultaten en initiatieven vol hoop niet. Het was bij het AFK een jaar met veel zorg vóór het veld, en ook óver het veld. Er was in de ­pandemie weinig zicht op verbetering voor het culturele leven, vooral op de korte termijn. We startten het jaar met buitengewoon strakke financiële kaders voor makers en ­onafhankelijk werkende initiatieven. Zij hadden het dubbel moeilijk door enerzijds hun kwetsbare positie in coronatijd en anderzijds de korting op project- en ontwikkel­ subsidies na de besluitvorming rond het Kunstenplan. Voor de Amsterdamse kunsten was het een opluchting dat de wethouder en de gemeenteraad in de loop van 2021 via het

Jaarverslag 2021

3

AFK in twee fasen geld uit het gemeentelijk steunplan ter ­beschikking hebben gesteld van ook deze groep kunstenaars en organisaties. Weliswaar tijdelijk, maar zo konden zij afgelopen jaar toch blijven maken en ontwikkelen.

Doorpakken Het was in 2021 dus alle hens aan dek om de schade aan de sector te beperken, maar tegelijkertijd werkte het AFK keihard door aan nog betere ondersteuning van die sector. We waren zo coulant mogelijk met gewijzigde plannen en resultaten, en lanceerden in de tussentijd nieuwe ­regelingen en activiteiten. De projectsubsidies werden in een nieuw jasje gestoken om ze eenvoudiger en laagdrempeliger te maken voor nieuwe en kleinere aanvragen. Zij zijn belangrijk voor een levendige cultuursector in de stad. De pilot Cultuurcoaches in samenwerking met Mocca en de gemeente Amsterdam leidde tot een nieuwe driejarige vervolgregeling. Het programma Cultuurherstel, met bedrijfsmatige coaching en leen­ faciliteiten voor de sector, ging van start in nauwe samenwerking met de Amsterdamse Kunstraad, gemeente Amsterdam, ­provincie Noord-Holland en Cultuur+Ondernemen. De succesvolle tweejarige regeling voor jonge organisaties die het AFK vier jaar geleden initieerde, kreeg voor de periode 2021-2024 de regeling Ontwikkeling als opvolger, met meer flexibiliteit voor aanvragers.

Extra en op locatie De eerste nieuwe lichting van jonge organisaties, die we met de regeling Ontwikkeling vanaf 2021 (meestal tweejarig) ondersteunen, verdient hier een extra schijnwerper. Organisaties als Oxville Cinema, Well Made Productions, De Ruimte, Lost Project en de Theaterstraat laten met elkaar een doorkijkje zien naar de ontwikkeling van kunst en publiek in de zeer nabije toekomst. Wie dat ook doen, zijn de allernieuwste makers die het AFK verwelkomde in het afgelopen bij in totaal vijftien bijeenkomsten voor Mijn Eerste Aanvraag. Met de gelden uit het steunplan konden we extra edities organiseren naast de ‘normale’ maandelijkse bijeenkomsten. Voor het eerst deden we dat, ondanks diverse corona­ beperkingen, op locatie in verschillende stadsdelen. Dit beviel zo goed dat deze lijn in 2022 zal worden doorgezet; in de loop van het jaar wordt een aantal edities op locaties in de stadsdelen georganiseerd.

Aanzienlijke stappen Laten we vooral niet vergeten dat 2021 het eerste jaar was van onze beleidsperiode én het Kunstenplan 2021-2024. De 126 organisaties die het AFK vierjarig financiert, gaven de eerste uitvoering aan hun inspirerende plannen voor de periode 2021-2024. Door

Jaarverslag 2021

4

corona vaak niet precies zoals ze oorspronkelijk voor ogen hadden, maar wel met grote creativiteit en flexibiliteit. Zo werd in 2021 toch al zichtbaar welke aanzienlijke stappen er met de toekenningen in dit nieuwe Kunstenplan gezet zijn in nieuwe artistieke en bedrijfsmatige ontwikkelingen, in een inclusiever en diverser cultuuraanbod en publieksbereik, en in de aanwezigheid van kunst en kunstenaars in alle stadsdelen. De evaluatie van de totstandkoming van het Kunstenplan, die onderzoeksbureau Blueyard in 2021 uitvoerde, laat zien wat er goed is gegaan. Naast alle beleidsmatige resultaten blijkt uit de evaluatie waardering voor de kwaliteit van de vierjarige adviezen van het AFK en de Kunstraad over de ingediende aanvragen. Het rapport geeft ook zicht op ­verbeteringen om het Kunstenplanstelsel toegankelijk en inzichtelijk te houden, en om bij een complexe financiële opgave de balans goed te houden tussen nieuwkomers en bestaande ­culturele ankerpunten. Voor de vervolgstappen daarin is samenwerking in de stad essentieel. Blueyard heeft naar mening van het AFK uitstekend, ­gedegen werk afgeleverd, waar alle betrokkenen op verder kunnen bouwen.

Samenspel Het rapport van Blueyard lichtte uit hoe hecht het culturele ­weefsel van de stad is en hoe wezenlijk een samenhangend ­stelsel van verschillende subsidiemogelijkheden daarvoor is. Een meerstemmige, rijkgeschakeerde stad vraagt om een passende financieringsstructuur. Het werk van makers en ­projectmatig werkende organisaties heeft directe invloed op het werk van m ­ eerjarig gesubsidieerde ­organisaties, en vice versa. De eerste groep is een levensbron van ­vernieuwing en bovendien bespeler en hofleverancier van gevestigde organisaties. Die laatste vormen op hun beurt een onmisbaar fundament om kunst langdurig te laten bloeien en haar weg te laten vinden naar een groot publiek. Amsterdam kan er trots op zijn dat het zo’n rijk en hecht samenspel van kunst en cultuur heeft dat zoveel meer is dan de som der delen. Amsterdam onderscheidt zich door haar lef en speelsheid en weerbarstigheid onder druk. Wij kijken ernaar uit om de stad tijdens en na alle coronaperikelen weer op poten te krijgen samen met alle kunstenaars, culturele organisaties, cultuurmakers en andere Amsterdammers. Laurien Saraber directeur-bestuurder

Jaarverslag 2021

5

Beleidsperiode 2021-2024

1

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers. Met deze missie begeeft het AFK zich in 2021 in het eerste jaar van de nieuwe beleidsperiode. De missie draagt een belofte in zich: ‘Een aanbod dat de verbeelding prikkelt van publiek en maker, voor een culturele wereldstad die altijd in ontwikkeling is. Het AFK staat voor een stad waar fantastische kunst wordt gemaakt en waar iedereen de kans heeft die kunst te ervaren of beoefenen. We zijn er voor de gehele Amsterdamse cultuursector. Van professionele kunst tot cultuurbeoefening in de vrije tijd, van afzonderlijke projecten tot meerjarig gefinancierde organisaties.’ (Uit: AFK beleidsplan 2021-2024) In de komende hoofdstukken zetten we per beleidslijn uiteen op welke wijze het AFK ­hieraan heeft bijgedragen in 2021. Het volledige beleidsplan is te vinden op onze website. Kunstenaars en culturele organisaties ondersteunt het AFK in de eerste plaats met ­verschillende op elkaar aansluitende subsidieregelingen. Met als doel het realiseren van een fantastisch kunstaanbod. Er zijn subsidies voor organisaties en individuele ­kunstenaars en daarnaast bieden we innovatieve programma’s om te zorgen voor een sector die toekomstbestendig en weerbaar is.

Lees hier meer over vanaf pagina 12  Binnen de beleidslijn Amsterdammers streeft het AFK ernaar dat alle Amsterdammers ­deelnemen aan kunst, kunst zien en ­ervaren, en bij kunst zijn betrokken. Dit doen wij door subsidies voor cultuurmakers in de stad, cultuureducatie en kunst in de openbare ruimte, maar ook door Amsterdammers zelf het culturele landschap te laten vormgeven met bijvoorbeeld crowdfunding en nominaties voor de Amsterdamprijs. Lees meer over deze beleidslijn vanaf pagina 17  Met de cultuursector als geheel werkt het AFK aan Amsterdam als culturele wereldstad. Dit gebeurt onder meer door kennisdeling en door te zorgen dat de ­activiteiten van het AFK de hele stad en regio bereiken. Cultuurverkenners werken in de ­haarvaten van de stad. Met activiteiten op locatie, nieuwe manieren van aanvragen en kennissessies blijft het fonds toegankelijk en dichtbij voor aanvragers. Lees meer over deze beleidslijn vanaf pagina 24 

Jaarverslag 2021

6

Beoordeling van de aanvragen Het AFK streeft ernaar om de drempel voor het indienen van alle aanvragen zo laag mogelijk te houden: met het digitale platform Mijn AFK, Mijn Eerste Aanvraag (soms op locatie), goed geïnformeerde medewerkers en cultuurverkenners in vijf stadsdelen. Adviezen voor de projectregelingen worden digitaal uitgebracht. Het AFK hanteert hiervoor een aantal criteria, die per regeling kunnen verschillen. De basiscriteria zijn:

ARTISTIEK BELANG

UITVOERBAARHEID

BELANG VOOR DE STAD

Beoordeling vindt plaats door peer review. In 2021 werkte het AFK met 81 adviseurs voor de projectsubsidies. De adviseurs van het AFK komen uit de stedelijke en nationale (soms internationale) cultuursector en zijn geselecteerd op basis van hun professionele ­deskundigheid in één of meer relevante disciplines en thema’s binnen de kunsten. Het fonds ziet er scherp op toe dat er geen sprake is van belangenverstrengeling. Bij de samenstelling van de pool van adviseurs wordt gelet op een goede balans wat betreft leeftijd, gendervertegenwoordiging en culturele achtergrond. De adviseurspool voor de projectsubsidies bestond in 2021 voor 37% uit adviseurs met een biculturele achtergrond.

Jaarverslag 2021

7

2021 in grote lijnen

2

In 2021 werden door het AFK 1.295 aanvragen behandeld. Deze werden in verschillende regelingen ingediend, waarvan het merendeel bij de regeling Projectsubsidies Professionele kunst. Er werd in totaal voor € 17.971.242 aangevraagd bij het AFK, en er stroomde via AFK-toekenningen € 10.544.348 het Amsterdamse culturele veld in. Dit komt bovenop de € 21.691.307 (excl. indexatie) die in het kader van de vierjarige regeling werd toegekend voor 2021. Het AFK behandelde in het voorjaar de eerste ronde van de nieuwe regeling Ontwikkeling, het vervolg op de tweejarige regeling voor jonge organisaties. In 2021 was er bijzondere aandacht voor onafhankelijk werkende makers, kleinere en jonge organisaties. In deze coronatijd was het voor hen nog moeilijker dan voor anderen om het hoofd boven water te houden, zonder meerjarige subsidie en in eerste instantie ook zonder aanspraak op steunplangelden. Vanuit het steunplan van de gemeente Amsterdam werd vanaf juni 2021 het AFK-budget voor de regelingen Projectsubsidies Professionele kunst en Cultuurmakers aangevuld ten behoeve van deze groep, evenals de tweede ronde van de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties die veelal rond makers zijn geformeerd. Behalve de aanvragen die in 2021 werden behandeld, werd er door het AFK veel werk verzet met betrekking tot de vierjarig gesubsidieerde organisaties.

Met de organisaties die vanaf 2021 niet langer worden gesubsidieerd in het kader van het Kunstenplan, werden exitgesprekken gevoerd. Met de aanvragers die in 2021-2024 opnieuw vierjarige subsidie ontvangen, werden monitoringgesprekken gevoerd, waarin onder meer de heftige g ­ evolgen van coronamaatregelen, toekomstscenario’s en solidariteit in de sector aan bod kwamen. Het AFK stelde zich ook ten aanzien van de prestatieafspraken voor de meerjarige subsidies coulant op.

Jaarverslag 2021

8

In onderstaande overzichten zijn verwerkt: Projectsubsidies Professionele kunst en Cultuurmakers inclusief Mijn Eerste Aanvraag, regeling Tweejarige subsidies Cultuurmakers, pilot en overbrugging Cultuurcoaches, 3Package Deal, voordekunst en City, Company & Crowd, regeling Ontwikkeling 1e ronde, Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans. Aanvragen uit de 2e ronde regeling Ontwikkeling en Cultuurcoaches niet opgenomen, omdat de toekenningen in 2022 vallen. Vierjarige aanvragen zijn opgenomen in het jaarverslag 2020, omdat ze in dat jaar behandeld werden. Niet alle aanvragen worden ingediend onder één discpline, waardoor totalen kunnen afwijken.

FIG. 2  Verdeling over kunstdisciplines

FIG. 1  Aantal aanvragen en toekenningen in 2021

in aantallen aanvragen

1295 aanvragen

837 toekenningen (64,6%)

BKFNMV/Visuele Kunst

FIG. 3  Uitvoeringslocaties toegekende aanvragen: verdeling over stadsdelen

0

54

Film

131

Letteren

24

17%

Muziek/muziektheater

392

Westpoort

1%

Theater

168

Zuid

9%

Zuidoost

5%

31%

West

Nieuw-West

8%

Noord

14%

Oost

14%

Centrum

386

Dans

20%

40%

60%

80%

100%

Aantal uitvoeringslocaties volgens aanvraag. In figuur 2 en 3 zijn meegenomen: projectsubsidies p ­ rofessionele kunst, projectsubsidies cultuurmakers, tweejarige regeling cultuurmakers.

Het AFK streeft naar optimale spreiding van culturele activiteiten door de hele stad. In aansluiting op het gemeentelijk beleid hebben we extra aandacht voor cultuur en publiek in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West. Spreiding bevorderen we onder andere door de criteria in de regelingen. Zo is spreiding onderdeel van het criterium ‘belang voor de stad’ in de projectregelingen. We houden bij waar beoogde ­activiteiten van a ­ anvragers zullen plaatsvinden. In het afgelopen jaar hebben we gezien dat Noord aan een flinke opmars bezig is, maar vooral aan de oevers van het IJ. Cultuur in Amsterdam Zuidoost en Nieuw-West groeit, maar kan nog steeds een flinke impuls gebruiken. De stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West krijgen ook komende tijd extra aandacht door het speciale budget voor culturele voorzieningen in de wijken en door Speeddates en Mijn Eerste Aanvraag op locatie (zie 5.2) te organiseren in deze stadsdelen.

Actualiteit: corona in 2021 Het leidende actuele thema in 2021 was, ­onvermijdelijk, corona. De stad, de culturele sector en het AFK hadden hier de handen aan vol. De gevolgen van de pandemie ­sloegen hard neer in het Amsterdamse kunstenveld: bezoekersaantallen vielen wederom tegen, producties moesten worden uitgesteld of afgelast, en kunstenaars spraken soms van een ‘stuwmeer’ van nieuw werk dat niet altijd een podium vond in volgeboekte zalen en tentoonstellingsruimtes. Dit zorgde voor moeilijke keuzes bij organisaties en inkomensverlies, met name ook voor kleine organisaties en makers en organisaties die sterk van publieks­ inkomsten afhankelijk zijn.

Jaarverslag 2021

9

De gemeente Amsterdam kon met eigen en rijksbudget in eerdere fasen van de pandemie zorgen voor steunplangeld voor meerjarig gesubsidieerde organisaties in het Kunstenplan. Vanaf juni 2021 kwamen daar door nauwe samenwerking van gemeente en AFK in de derde en vierde fasen van het steunplan middelen voor onafhankelijk werkende makers bij. Dat gebeurde onder andere via de AFK-projectregelingen waaraan in de derde fase € 2 miljoen aan steunplangelden werd toegevoegd voor 2021 en in de vierde fase € 1 miljoen voor eind 2021 en 2022. Dit was een welkome impuls, daar het AFK in de eerste helft van het jaar – dus vóór deze steunplangelden – terughoudend moest omgaan met toekenningen vanwege de korting op het budget voor de projectsubsidies. Met het ­steunplangeld uit de derde fase, toegekend vlak voor de zomer, kon het AFK weer ­ruimhartiger omgaan met zijn regelingen. Deze steun aan makers was van grote betekenis voor de sector. Het belangrijkste voor herstel van makers is immers dat zij kunnen blijven maken en zich ontwikkelen. Temeer daar als gevolg van de Kunstenplanbesluitvorming eind 2020 het jaarlijkse AFK-projectbudget is terug­gelopen met 1,75 miljoen euro en de regeling Ontwikkeling voor jonge ­organisaties met € 220.000 per jaar. De tijdelijke steun ­betekende dat makers in 2021 toch een stevige basis hadden voor hun werk.

Ook het steunplangeld uit de vierde fase, toegevoegd in het late najaar, is welkom voor deze doelgroep. Zo kunnen makers ondanks praktische beperkingen werk blijven maken en zich blijven ontwikkelen. Het AFK organiseerde hiermee ook extra edities van Mijn Eerste Aanvraag om nieuwe aanvragers op weg te helpen. Deze en andere projectenaanvragen lopen nog door in 2022. Daarnaast werd het budget voor jonge organisaties in de tweede ronde van de regeling Ontwikkeling aangevuld met € 1 miljoen. Het AFK betrachtte bij de verwezenlijking van de plannen van alle gesubsidieerde ­organisaties en kunstenaars grote coulance ten aanzien van voorgenomen ­uitvoeringen, publieksbereik en eigen inkomsten. Waar we subsidies normaal gesproken vaak zien ­fungeren als een vliegwiel, werden ze nu in de eerste plaats een noodzakelijk vangnet voor de kunst in de stad. Dit gold in het bijzonder voor projecten van makers: beeldend kunstenaars, muzikanten, schrijvers, theatermakers en choreografen. Het aandeel makers in de projectsubsidies is hoog: maar liefst 80% van alle aanvragen in 2021 was afkomstig van makers. Het gaat hierbij om een breed scala aan activiteiten, van experimentele ­installaties tot nieuwe composities over klimaatverandering en van muziektheater voor kinderen tot een nieuwe dichtbundel.

Ook stipendia en ontwikkelsubsidies, die direct ­bijdragen aan de beroepsontwikkeling van kunstenaars, zijn hierin opgenomen.

Jaarverslag 2021

10

FIG. 4  Projecten van makers binnen reguliere projectenregelingen Fig. 4 Projecten van makers binnen reguliere projectenregelingen

478

€ 5.419.423

aanvragen

aangevraagd

384

€ 4.651.292

toekenningen (80,3%)

toegekend

Specifiek voor productie en ontwikkeling door onafhankelijk werkende makers en initiatieven werd er in 2021 € 5.419.423 aangevraagd, waarvan het AFK € 4.651.292 aan projecten van makers en stipendia kon toekennen. Toekenningen in de regeling Ontwikkeling zijn ­hierbij niet meegeteld. Daarnaast zijn eind 2021 nog aanvragen van deze groep ingediend die begin 2022 worden toegekend met gebruikmaking van steunplangeld uit de vierde fase. Het aantal wijzigingen dat binnenkwam voor reeds toegekende bijdragen aan projecten was buitengewoon groot. In 2020 en 2021 werden tal van aanvragen ingediend die met hoop of optimisme keken naar de periode die voor ons lag. Nieuwe lockdowns zorgden vervolgens voor teleurstellingen en het opschorten van producties en presentaties. Tijdens lockdowns werden vooral plannen gesmeed en werd tijd besteed aan artistieke ontwikkeling. Tussen lockdowns in werden zo goed als het ging voorstellingen, concerten, exposities en films getoond voor (handjesvol) publiek. Er werd vooral in planning gewijzigd: 966 voorstellen voor wijziging in planning in 2021 tegenover 748 in 2020, en 479 in 2019 vóór de pandemie. Locatiewijzigingen namen daarentegen drastisch af; vaak was een nieuwe locatie nog niet gevonden ten tijde van het wijzigingsverzoek.

Inhoudelijke verzoeken, die we in 2020 nog zagen toen creatieve herformulering van projecten aan de orde van de dag was, kwamen in 2021 weer terug op het oude niveau. FIG. 5  Aantal wijzigingen projectregelingen 2021 t.o.v. eerdere jaren

2021

1143

2020

1067

2019

974

2018

829 0

300 planning

inhoudelijk

600

900

1200

locaties

Jaarverslag 2021

11

3

Kunstenaars en culturele organisaties:

Een fantastisch kunstaanbod 3.1 Sterk werk Met Sterk Werk kiest het AFK voor organisaties en kunstenaars die het verschil maken. Dit zijn artistiek en organisatorisch sterke projecten die kunnen rekenen op d ­ raagvlak onder de bewoners van de stad. Zij zijn van artistiek belang maar ook zichtbaar voor Amsterdammers omdat ze nieuwe perspectieven bieden, nieuwe verhalen vertellen en bijdragen aan een veelvormig aanbod voor het veelkleurige publiek in de stad.

Vierjarige subsidies De aanvragen voor de vierjarige regeling 2021-2024 werden behandeld in 2020. In 2021 konden de organisaties met ­positieve toekenningen eindelijk aan de slag met hun, vaak ambitieuze, plannen. In het ­jaarverslag van 2020 is een uitgebreide analyse opge­ nomen van de behandeling en toekenning binnen deze regeling. Er zijn 126 organisaties met een v ­ ierjarige toekenning, met een totaal­ bedrag van € 21.691.307 ondersteuning per jaar (excl. indexatie). In 2021 vonden de eerste kennismakings­ gesprekken plaats met de organisaties die een toekenning kregen binnen deze ­regeling. Opvallend was het optimisme van veel organisaties dat uit deze gesprekken bleek. De meerjarige subsidie van het AFK ­betekent ondanks alle nood vaak toch ook dat de o ­ rganisatie nét even wat meer slagkracht heeft voor de komende periode, ook omdat de steun van het AFK een onderlegger vormt voor verdere fondsenwerving. Er zijn ook zorgen. Zo is ook hier zichtbaar dat de zelfstandigen het moeilijk hebben; door uitgestelde of afgelaste activiteiten is er voor hen te weinig betaald werk. Er vindt daarom een uitstroom plaats van personeel, en dus kennis en kunde,

Jaarverslag 2021

12

uit de sector. Een ander zorgpunt is de huisvesting in Amsterdam. De stijgende prijzen van ­vastgoed en huur zorgen ervoor dat het vestigingsklimaat voor de kunsten in Amsterdam in rap tempo achteruitgaat. Tenslotte zet de situatie rondom corona organisaties met ­internationale focus op een flinke achterstand. Er vonden in 2021 monitorgesprekken plaats over de jaarverantwoording 2020 en als eindevaluatie 2017-2020 met organisaties uit het Kunstenplan 2017-2020. Ook met de organisaties die juist níet in het Kunstenplan werden opgenomen, werd gesproken. Vele probeerden de overstap te maken van vierjarige subsidies naar een nieuw ­businessmodel zonder structurele subsidie maar mét incidentele subsidies.

Regeling Projectsubsidies Professionele kunst Met de regeling Projectsubsidies Professionele kunst ondersteunt het AFK in de eerste plaats prikkelende, ambitieuze en betekenisvolle projecten in de stad. Op 1 juli werd de nieuwe projectenregeling gelanceerd die de oude vervangt. De kern van de regelingen blijft onveranderd: de regeling professionele kunst ondersteunt projecten van professionele individuele makers en culturele organisaties. Het doel van de vernieuwing is enerzijds de regeling aantrekkelijker en toegankelijker te maken voor nieuwe typen projecten en makers, en anderzijds het vergroten van de impact van de met de regeling ondersteunde projecten en makers op de stad. Aanvragen tot € 15.000 krijgen een lichtere toets op alleen het artistiek belang en de uitvoerbaarheid van het project. Aanvragers vanaf € 15.000 worden aanvullend uitgedaagd op het gebied van zichtbaarheid, spreiding van activiteiten door de stad, diversiteit en inclusie, en publieks­bereik. De ontwikkelbudgetten zijn omgevormd tot stipendia, die zijn bedoeld voor individuele trajecten van kunstenaars, programmeurs en curatoren voor ontwikkeling, onderzoek of experiment. Er werd in totaal voor € 11.064.424 aangevraagd in de regeling Projectsubsidies Professionele kunst. Er werd € 5.273.028 toegekend aan organisaties en kunstenaars in Amsterdam.

Het toekenningspercentage schommelt per jaar; in 2021 werd 52% van het aantal aanvragen toegekend. Onderstaande overzichten zijn inclusief aanvragen in het kader van Mijn Eerste Aanvraag (MEA). FIG. 7  Verdeling over kunstdisciplines

FIG. 6  Aantal aanvragen en toekenningen in 2021

in aantallen aanvragen

852 aanvragen

440 toekenningen (52%)

BKFNMV/Visuele Kunst FIG. 8  Uitvoeringslocaties toegekende projecten: verdeling over stadsdelen

34

Film

127

Letteren

19

35%

West

16%

Muziek/muziektheater

180

Nieuw-West

7%

Westpoort

1%

Theater

122

Noord

15%

Zuid

8%

Oost

14%

Zuidoost

4%

Centrum

0

370

Dans

20%

40%

60%

80%

100%

Jaarverslag 2021

13

Ieder jaar wordt in de loop van het jaar een inschatting gemaakt van de uitnutting van de beschikbare budgetten. In het begin van 2021 werd, vanwege de forse korting op het projectenbudget (zie 2: Actualiteit), nog enigszins voorzichtig omgegaan met toekenningen om grote tekorten aan het einde van het jaar te voorkomen. Met de toevoeging van ­steunplangelden vlak voor de zomer, was er weer meer mogelijk en kon er juist in deze moeilijke tijden ruimhartiger toekenningsbeleid worden toegepast. Desondanks baarde de uitnutting in de loop van het najaar alsnog dusdanig zorgen dat werd besloten om de regeling Projectsubsidies Professionele kunst vanaf 1 november gedurende een maand te sluiten. De pas daarna beschikbaar gekomen steunplangelden uit de vierde fase konden hierdoor niet volledig worden ingezet voor projectsubsidies in 2021 en worden in 2022 alsnog besteed binnen deze regeling.

3.2 Futureproof makers en organisaties De veranderende stedelijke samenleving en de gevolgen van corona vragen om een sterk kunstenveld dat in staat is om zich aan te passen, te reageren, kritisch te bevragen en de samenleving uit te dagen. Beweging en dynamiek in de sector zijn belangrijk voor de impact van kunst op Amsterdam. Het AFK stimuleert kunstenaars en organisaties om zich te blijven ontwikkelen.

Regeling Ontwikkeling organisaties professionele kunst 2021-2024 Er waren in 2021 twee aanvraagrondes voor de regeling Ontwikkeling Organisaties ­professionele kunst 2021-2024 (hierna regeling Ontwikkeling). De regeling is bedoeld voor twee doelgroepen, met twee afzonderlijke subsidieplafonds. Categorie A bestaat uit jonge organisaties tussen de twee en zes jaar, die kunnen aanvragen voor een o ­ ntwikkel­doel naar keuze: ontwikkeling in artistiek opzicht, in zakelijk opzicht, van m ­ arketing/ publieks­bereik of van de bijdrage aan diversiteit en inclusie. Daarnaast is de regeling op verzoek van de gemeente Amsterdam tijdelijk in 2021 en 2022 opengesteld voor een ­specifieke groep organisaties (categorie B) die op hun aanvraag voor de regeling Vierjarige subsidies 2021-2024 van het AFK een positief advies ontvingen, maar waarvoor in het geheel geen budget beschikbaar was.

Jaarverslag 2021

14

In categorie A zijn in de eerste ronde acht aanvragen gehonoreerd. Deze aanvragen waren alle voor twee jaar, 2021 en 2022. In categorie B zijn in de eerste ronde acht aanvragen gehonoreerd voor het jaar 2021. Een overzicht van aanvragen en toekenningen is te vinden op onze website, www.afk.nl. In november ging de tweede ronde open en werden nieuwe aanvragen ingediend. De toekenningen van de tweede ronde zullen worden opgenomen in het jaarverslag van 2022. Fig. 9

Aanvragen regeling Ontwikkeling Aangevraagd

Gehonoreerd

17 aanvragen

8 toekenningen

€ 2.448.126

€ 1.145.000

8 aanvragen

8 toekenningen

€ 728.000

€ 703.000

23 aanvragen

Nog in behandeling

1e ronde Categorie A Categorie B

2e ronde Categorie A

€3.152.570 Categorie B

Staat nog open

Nog in behandeling

Stipendia In de nieuwe projectenregeling (zie 3.1) is de voormalige voorziening voor ontwikkelbudget omgezet naar stipendia. Het stipendium is meer bedoeld voor individuele trajecten gericht op ontwikkeling, onderzoek of experiment. De aanvraagprocedure is vereenvoudigd ten opzichte van de ontwikkelaanvragen. Met name bij muziek is sprake van een grotere t­oeloop voor stipendia, vooral voor pop en hiphop met name door producers en dj’s. In 2021 werden 66 aanvragen ingediend voor stipendia en ontwikkeltrajecten. Daarvan werden er in 35 toegekend; een aantal is nog in behandeling en komen in 2022 in het verslag.

Cultuurlening De Amsterdamse Cultuurlening is een initiatief van het AFK en Cultuur+Ondernemen, dat Amsterdamse kunstenaars en culturele organisaties de mogelijkheid biedt om te ­investeren in hun beroepspraktijk. In 2021 is aan 9 nieuwe leningnemers een bedrag van in totaal € 126.000 verstrekt. In 2021 hebben 5 nieuwe Amsterdamse leningnemers een begeleidingstraject afgesloten in combinatie met een Cultuurlening via Cultuur+Ondernemen. Amsterdamse makers konden gebruik blijven maken van dit aanbod in combinatie met andere leenfaciliteiten. Per 1 januari 2021 is het rentepercentage van de Amsterdamse Cultuurlening aangepast van 3% naar 1%. Dit om ook in crisistijd de cultuurlening nog meer aan te laten sluiten bij de doelgroepen. De verlaging van het rentepercentage in 2020 en de daarop ingezette communicatieactiviteiten hebben ervoor gezorgd dat de interesse in de cultuurlening ook in 2021 is toegenomen.

Cultuurherstel Cultuurherstel is een nieuw platform waar financiële kennis en culturele organisaties samen worden gebracht. Culturele organisaties worden gematcht met coaches uit verschillende sectoren, waaronder financiële dienstverlening, organisatie en advies, bedrijfsleven, ­ juridisch advies en marketing. Cultuurherstel kreeg in 2021 vorm op initiatief van het AFK

Jaarverslag 2021

15

en de Amsterdamse Kunstraad, in samenwerking met Cultuur+Ondernemen en met finan­ ciering van de provincie Noord-Holland en gemeente Amsterdam. Het model is geïnspireerd op het Waarborgfonds Sport, dat Cultuurherstel-projectleider Hans van Hooren eerder leidde. Het platform zelf is voorlopig organisatorisch en administratief ondergebracht bij het AFK; het provinciale leeninstrumentarium loopt via Cultuur+Ondernemen. Cultuurherstel werd in juni gelanceerd in het Frans Hals Museum en ging in november van start met een bijeenkomst in Pakhuis de Zwijger. Er werden tot nu toe 49 verzoeken om ­ondersteuning ingediend, waarvan er 33 passend zijn bij de doelstelling van het programma. Met de eerste 16 trajecten is een start gemaakt met matching en coaching. Cultuurherstel is in 2021 ­opgezet als pilot en wordt medio 2022 geëvalueerd.

Overige futureproof-activiteiten In de 3Package Deal wordt (internationaal) ­toptalent gestimuleerd en gefaciliteerd met betaalbare woon- en werkruimte, budget en een netwerk. Dit ­succesvolle programma van het AFK en Bureau Broedplaatsen (BBp) wordt gerealiseerd in samenwerking met tientallen gerenommeerde Amsterdamse culturele organisaties. De lichting van 2020/2021 heeft haar eindpresentatie tijdens de lockdown begin 2022 gepresenteerd met het online festival Unpacking the 3Package Deal vanuit Felix Meritis. De lichting 2021/2022 had een lastige start, omdat corona zorgde voor minder zichtbaarheid van b ­ ijzondere kunstenaars, en reisbeperkingen voor internationale talenten. Uiteindelijk is er in september alsnog een sterke selectie van start gegaan van zestien nieuwe talenten. Het AFK voerde in 2021 voor het eerst de Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans uit, die voorheen bij Cultuur+Ondernemen was ondergebracht. Onafhankelijke (freelance) dans­ professionals krijgen een tegemoetkoming van maximaal € 3.000 in huurkosten voor ruimte voor repetitie, montage of onderzoek. Het totale budget is jaarlijks met € 125.000 zeer beperkt in verhouding tot de vraag. In 2021 was het subsidieplafond binnen minder dan 10 minuten bereikt, zoals in het verleden ook bij de aanmeldingen via Cultuur+Ondernemen gebruikelijk was.

Er konden 42 aanvragen worden gehonoreerd, waarvan dertien dansers en choreografen de bijdrage voor het eerst ontvingen. De toekenningen zijn voor een mix van professionals met een langdurige praktijk, ‘midcareer’ dansers en net afgestudeerde dansers en makers in tal van dansgenres, en voor locaties verspreid over de hele stad. In 2021 ging de derde lichting van City, Company & Crowd van start. Negen organisaties leren via workshops over private sponsoring en hoe een duurzame relatie op te bouwen met donateurs en bedrijfsleven. Het ‘coronaproof’ format uit 2020 werd voortgezet, waarmee een lager doelbedrag dan voorheen werd vereist. Bij een bijeengebracht bedrag van € 5.000 wordt dit gelijk gematcht door het AFK. City, Company & Crowd zorgt bij het AFK onder meer voor toestroom van organisaties die nog niet eerder met ons in contact kwamen. Deelnemers in 2021 zijn Vrienden van de Kamermuziek, The Beach, Platform Nexus, Homemade Productions, ZOGrace Creative Agency, Stichting de Doopsgezinde Singelkerk, Stichting Beleef de Nederlandse Natuur, Sino and Europe Cultural Interaction Foundation, en Stichting Embrace.

Jaarverslag 2021

16

4

Amsterdammers:

Kunst is van en voor alle Amsterdammers 4.1 Deelnemen Het AFK is er voor alle Amsterdammers die uit passie, plezier of engagement kunst beoefenen in hun vrije tijd. Deze Amsterdammers zijn enthousiaste ambassadeurs voor de kunst en maken deze voor hun omgeving laagdrempelig en toegankelijk. Zij zijn essentieel voor het draagvlak, de zichtbaarheid en de spreiding van kunst in de stad.

Regeling Tweejarige subsidies Cultuurmakers Op 1 februari 2021 werden de besluiten voor de regeling Tweejarige subsidies Cultuurmakers 2021-2022 bekend gemaakt over de aanvragen, die in november 2020 werden ingediend. Met deze regeling sluit het AFK aan op nieuwe genres en vormen waarin Amsterdammers actief meedoen aan kunst en cultuur in hun vrije tijd. Het toekennings­ percentage bij deze regeling is hoog: van de 246 aanvragen werden 237 toegekend: 96,3%. Er zijn 21 nieuwe aanvragers met een toekenning en veertien doorgroeiers: deze laatsten waren de vorige periode nieuw in de regeling en ontvangen nu opnieuw een bijdrage. Er is veel waardering in het veld dat we dit deel van de sector ook de komende twee jaar blijven ondersteunen in het elkaar ontmoeten en cultuur beoefenen.

FIG. 11  Verdeling over kunstdisciplines

FIG. 10  Aantal aanvragen en toekenningen in 2021

in aantallen aanvragen

246 aanvragen

237 toekenningen (96,3%)

FIG. 12  Uitvoeringslocaties toegekende projecten: verdeling over stadsdelen

BKFNMV/Visuele Kunst

4

Dans

18

Letteren

2

Mengvorm

0

2

26%

West

15%

Muziek/muziektheater

189

Nieuw-West

8%

Zuid

15%

Theater

31

Noord

12%

Zuidoost

7%

Oost

18%

Centrum

20%

40%

60%

80%

100%

Jaarverslag 2021

17

Regeling Projectsubsidies Cultuurmakers In 2021 werd de oude regeling Amateurkunst vervangen door de regeling Projectsubsidies Cultuurmakers. De regeling is bedoeld om Amsterdammers te enthousiasmeren actief mee te doen aan kunst en cultuur, en om de zichtbaarheid van actieve cultuurbeoefening in de vrije tijd te vergroten. De regeling heeft specifiek op deze doelgroep gerichte criteria waarbij de deelnemers centraal staan. Nieuw is dat ambitieuze gezelschappen nu ook aan kunnen vragen voor ontwikkeltrajecten, waarmee ze bijvoorbeeld nieuwe leden kunnen werven, hun financieringsmodel kunnen verstevigen of kunnen experimenteren met nieuwe presentatievormen. In 2021 werd voor € 837.475 aangevraagd, waarvan € 606.793 werd toegekend. Steeds meer disciplines weten de weg naar de regeling te vinden. Zo is er meer spoken word en multimediale producties. Ook de doelgroepen zijn steeds breder, van nieuwkomers in Nederland tot activiteiten in zorginstellingen. Bij de projectenaanvragen voor Cultuurmakers zorgden de frequente lockdowns in 2021 ervoor dat cultuurmakers moeilijk ergens terecht konden. Publieke ruimtes voor sport en cultuur waren dicht. Inhoudelijk is er vaker dan voorheen sprake van introspectieve projecten, zoals filmaanvragen voor persoonlijke documenten.

Vanuit de steunplangelden was het in 2021 tijdelijk mogelijk om binnen de regeling Projectsubsidies Cultuurmakers ook voor cultuureducatie aan te vragen voor bijzondere buitenschoolse projecten in alle kunstdisciplines voor jeugd en jongeren van zes tot achttien jaar. De aanvragen hiervoor kwamen in de loop van het jaar geleidelijk op gang.

FIG. 14  Verdeling over kunstdisciplines

FIG. 13  Aantal aanvragen en toekenningen in 2021

in aantallen aanvragen

71 aanvragen

49 toekenningen (67%)

FIG. 15  Uitvoeringslocaties toegekende projecten Projectsubsidies Cultuurmakers: verdeling over stadsdelen

0

Centrum

14%

West

27%

Nieuw-West

14%

Westpoort

3%

Noord

17%

Zuid

10%

Oost

8%

Zuidoost

8%

20%

40%

BKFNMV/Visuele Kunst

12

Dans

2

Film

4

Letteren

3

Muziek/muziektheater

23

Theater

15

Culturele Voorzieningen

60%

Nieuwe Wijken

11

Cultuureducatie

1

80%

100%

Jaarverslag 2021

18

Cultuurcoaches

Het inzetten van cultuurcoaches op Amsterdamse scholen heeft als doel om ­cultuur­educatie op school te versterken én om de doorstroom naar buitenschoolse ­cultuureducatie te bevorderen, vooral bij leerlingen die een risico hebben op leerachterstand. De pilot Cultuurcoach Amsterdam liep van 2020 tot en met 2021 en kwam voort uit een intensieve samenwerking tussen de gemeentelijke afdelingen voor Onderwijs, en Kunst & Cultuur. De pilot en daaruit voortvloeiende driejarige regeling worden uitgevoerd door het AFK en Mocca zorgde voor de implementatie, monitoring en evaluatie van de pilot en de leergemeenschap van de coaches. De pilot werd geplaagd door corona. Door schoolsluitingen en doordat externen vaak niet op scholen werden toegelaten, kon een aantal activiteiten geen doorgang vinden of kon langer worden gedaan met toegekend budget. Het restbudget krijgt een bestemming die aansluit bij de kaders die de betrokken overheden voor deze middelen hebben gesteld. De aanvragen voor de Driejarige regeling Cultuurcoach zijn ingediend in november 2021: in totaal 30 aanvragen. Behandeling en toekenning vinden grotendeels plaats in 2022 en zullen in het volgende jaarverslag worden besproken.

FIG. 16  Pilot cultuurcoaches

32 culturele instellingen

88 cultuurcoaches actief op

80 scholen

Jaarverslag 2021

19

4.2 Zien en ervaren Het is belangrijk dat zoveel mogelijk mensen in aanraking komen met de fantastische kunst die er in onze stad wordt gemaakt. Zo verbreden we ook het draagvlak voor cultuur in de stad.

Amsterdamprijs De Amsterdamprijs is een belangrijk moment voor

De genomineerden in de categorie

de kunst in Amsterdam: voordrachten zijn afkom-

Stimuleringsprijs:

stig uit de hele stad. De Amsterdamprijs had in 2021

J Cherella Gessel

een iets gewijzigde opzet ten aanzien van eerdere

J Zeinab el Bouni

edities. Zo werd de categorie ‘­Beste p ­ restatie’

J Willem Smit

omgedoopt tot ‘Werk van het jaar’, om de aandacht te vestigen op een concreet werk dat in dit jaar

De genomineerde in de categorie

werd gerealiseerd. Daarnaast ontvingen niet alleen

Werk van het jaar

de winnaars een geldprijs, maar kregen voor het

J Klassen van Ester Gould en Sarah Sylbing

eerst ook de genomineerden een bescheiden

J Miracle Garden van Eslspeth Diederix

bedrag als gebaar van waardering van de stad.

J The Hmm

De prijs voor de categorie Bewezen Kwaliteit die sinds kort direct wordt toegekend aan de winnaar

Winnaars in 2021 waren

werd dit jaar voor het eerst pas tijdens de prijsuit-

J Cherella Gessel (Stimuleringsprijs)

reiking bekend gemaakt. De jury bestond dit jaar

J Klassen (Werk van het jaar)

uit Daria Bukvić (vz), Thomas Martojo, Judith

J Aslan Muziekcentrum (Bewezen kwaliteit)

Leysner, Fiep van Bodegom, Jan Rothuizen.

Jaarverslag 2021

20

Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte (BKOR) Kunst in de openbare ruimte is een zeer direct toegankelijke vorm van kunst die het AFK subsidieert. Deze aanvragen worden (deels) beoordeeld in samenwerking met het nieuwe Stadscuratorium. De subsidievoorwaarden voor een beeldend kunstwerk in de openbare ruimte zijn in 2021 aangepast ten opzichte van voorgaande jaren. Er kan maximaal € 50.000 worden aangevraagd om een eerlijke verdeling en voldoende spreiding van middelen te kunnen waarborgen. Bij aanvragen vanaf € 10.000 is een positief advies op het ontwerp van het nieuwe Stadscuratorium Amsterdam een voorwaarde. Bij het AFK zijn in 2021 35 aanvragen binnengekomen voor kunst in de openbare ruimte, waarvan er 17 werden toegekend. De projecten hebben vaak een lange looptijd en worden zelden binnen hetzelfde jaar gerealiseerd. We zagen we in het afgelopen jaar dus ook een aantal kunstwerken vorm krijgen die al eerder werden toegekend. In 2021 werd met steun van het AFK het Nelson Mandela gedenkteken in Amsterdam Zuidoost onthuld. Dit prachtige en opvallende werk is een nieuw herkenningspunt in het stadsdeel. Mooi om te vermelden is ook de bijdrage aan het kunstwerk Asphalt Street Art Surround Sound in Nieuw-West dat de omgeving van Plein 40-45 van uitbundige kleuren voorziet.

Dit project werd mede gefinancierd door Bloomberg en uitgevoerd in samenwerking met stadsdeel Nieuw-West en Street Art Museum Amsterdam. Een ander aansprekend en toegankelijk werk is Ontdek de Dam, een openbare audiotour rondom de Dam van kunstenaar Frankey, op initiatief van de ondernemers en organisaties in de directe omgeving van de Dam. Dit project omvat onder meer miniatuurgebouwen om tijdens het luisteren te ‘zien’ met de handen, waardoor dit werk ook voor mensen met een visuele beperking toegankelijk is. Een voorbeeld van weer heel andere orde is Idemunda, een binnen/buiten project bij Artis dat de sappen en levensenergie van een boom meet en weergeeft.

Jaarverslag 2021

21

Culturele voorzieningen in de wijken Er is per jaar een bijzonder budget beschikbaar voor culturele voorzieningen in de wijken. Dit budget wordt besteed in nauw overleg met de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Er is € 100.000 per stadsdeel beschikbaar. In 2021 werd in nauw overleg met de stadsdelen een nieuw inhoudelijk kader opgesteld. Het budget is bedoeld voor de ontwikkeling van organisaties en inbedding in de lokale omgeving. In totaal 11 o ­ rganisaties ontvangen een bijdrage: Van Eesteren Museum, Stichting Zichtbaar, Bureau Postjesweg, Street Art Museum Amsterdam, Productiehuis Noord, Stichting Sismo, Parels voor de Zwijnen, OSCAM, Heesterveld Ccreative Community, Dutch Gospel Arts Institute en Hoodstock.

Pilot programmering broedplaatsen De eerste pilot programmering broedplaatsen werd afgerond in 2021. Bij deze pilot krijgen twee broedplaatsen de gelegenheid om de ontwikkeling van inhoudelijke programmering te combineren met het vergroten van de publiekstoegankelijkheid van het gebouw. Vanuit het AFK wordt € 50.000 per organisatie ter beschikking gesteld, Bureau Broedplaatsen van gemeente Amsterdam brengt hetzelfde bedrag in voor de verbouwing. ISO en Heesterveld voerden in 2020-2021 hun activiteiten uit. Door corona werd de volgende ronde iets verlaat; de selectieprocedure zal plaatsvinden in de eerste helft van 2022.

4.3 Betrekken Kunst is niet alleen voor en door Amsterdammers gemaakt, maar ván alle Amsterdammers. Het AFK wil dat zoveel mogelijk Amsterdammers dat ook zo ervaren. Door een sterke publieke positionering en door concreet de mogelijkheid te geven om ook zelf financieel bij te dragen, willen we dat kunst door Amsterdammers wordt gesteund.

Development Naast het stimuleren en ondersteunen van kunst en de actieve deelname aan kunst, wil het AFK Amsterdammers dichter bij de kunst betrekken. Betrokkenheid en ­eigenaarschap kunnen ook blijken uit directe ­financiële bijdragen van Amsterdammers. In het verleden zette het AFK daarom ­meerdere activiteiten op die andere en nieuwe financieringsstromen op gang b ­ rengen. Dit zijn bijvoorbeeld het eerste culturele crowdfundingsplatform ‘voordekunst’, de Amsterdamse Cultuurlening en het meer recente ­creative funding programma City, Company & Crowd (zie 3.2). In 2020 werd door het AFK ervaring opgedaan met private fondsenwerving in het programma Futureproof. In 2021 werd in samenwerking met onder meer de Amsterdamse Kunstraad en provincie Noord-Holland het programma Cultuurherstel opgezet waarbij de culturele sector ­gekoppeld wordt aan kennis uit het ­bedrijfsleven (zie 3.2).

Jaarverslag 2021

22

Voordekunst en Cinecrowd Het crowdfundingsplatform voordekunst, dat al sinds 2010 bestaat, is een ­waardevol ­instrument om de betrokkenheid van Amsterdammers bij kunst te vergroten. Door een ­financiële bijdrage, maar vooral ook vanwege de communicatie rondom een project ­waardoor er grotere zichtbaarheid is, en het draagvlak dat ontstaat door een campagne. Het AFK matcht de bijdrage van geselecteerde Amsterdamse projecten. In 2021 bleek dat Amsterdammers graag de cultuursector steunen in coronatijd; de gemiddelde donatie steeg van € 62 naar € 68. Ook bereikten meer projecten hun financieringsdoel: maar liefst 92% van de campagnes in 2021 zijn geslaagd. Wel nam in de tweede helft van 2021 het aantal campagnes af door de grote onzekerheid in de sector. Cinecrowd werd in 2021 opgenomen in voordekunst. Dit crowdfundingsplatform is in het bijzonder ontwikkeld voor filmproducties. Opvallend in 2021 was dat veel van de makers in hun onderwerpkeuze kozen voor maatschappelijke thema’s. De meeste makers waren jong talent, waarvan er twee wel ruime ervaring hadden in andere disciplines, maar een debuut maakten als filmregisseur: fotograaf Herma Darmstadt en animator Kaj Driessen.

Mensen Maken Amsterdam Mensen Maken Amsterdam is een laagdrempelig publiek-privaat initiatief waarmee b ­ rede culturele en sociale projecten in de stad worden gefinancierd. Vrijwillige buurtcomité’s bestaande uit buurtbewoners beslissen zelf welke projecten gefinancierd worden. Het aanhouden van de corona-maatregelen heeft flinke impact op de betrokkenheid van buurtbewoners: vrijwilligers bij de fondsen hebben (persoonlijk) veel aan hun hoofd waardoor het risico bestaat dat vrijwilligerswerk, inclusief Mensen Maken Amsterdam, op een lager pitje komt te staan. In 2021 werd het laatste buurtfonds opgericht: Fonds voor Centrum. Daarmee bereikt Mensen Maken Amsterdam nu alle stadsdelen. In 2020-2021 maakte Mensen Maken Amsterdam een professionaliseringsslag op het gebied van marketing en communicatie. Er werd een medewerker aangenomen en een nieuwe strategie geformuleerd. In de komende jaren zal de stichting MMA verder verzelfstandigen en zal de samenwerking met het AFK een meer inhoudelijke invulling krijgen.

Jaarverslag 2021

23

5

Sector:

Amsterdam als culturele wereldstad 5.1 Kennis delen Een sterke sector is het fundament voor fantastische kunst in de stad. Amsterdam is door zijn aantrekkingskracht en zijn vrije, creatieve en intellectuele klimaat niet alleen de culturele hoofdstad van Nederland en kraamkamer voor nieuwe ontwikkelingen en talent, maar ook een internationale cultuurmetropool. De geografische en demografische groei van de stad is terug te vinden in het culturele landschap, dat lokaal met internationaal verbindt. De vlucht die Amsterdam hiermee neemt, heeft ook een keerzijde: grootstedelijke vraagstukken die steeds urgenter worden voor de Amsterdamse cultuursector. Hoe blijft cultuur op langere termijn publiek en deel­ nemers aan zich binden, nu de samenleving zich zo snel ontwikkelt? Hoe kan kunst ten goede komen aan de steeds v ­ eelvormiger bevolking van de stad? Hoe maken we ruimte in opkomende stadsdelen voor kunstenaars en culturele organisaties? Het AFK beschikt over een schat aan informatie over de Amsterdamse cultuursector, door zijn dagelijkse activiteiten en contact met aanvragers en partners. Het AFK is in 2021 begonnen die kennis meer te benutten en ontwikkelen. Zo hebben we een inventarisatie gemaakt van knelpunten rondom huisvesting en v ­ astgoed die ons via gesubsidieerde organisaties bereiken, en zijn daarover het gesprek gestart met de gemeente.

Van mei tot en met juli realiseerde het AFK in samenwerking met DEN (kennisinstituut cultuur en digitale transformatie) en Pakhuis de Zwijger een serie online kennissessies over digitalisering in de cultuursector. De gemeente Amsterdam was opdrachtgever van de serie. Naast het meedenken over de opzet, tekende ons hoofd ­visuele kunsten voor de inhoud van drie van de acht kennissessies die werden uitgezonden via de Livecast van het Pakhuis. Ook hebben we in 2021 de voorbereidingen getroffen voor een handreiking Kunst in de openbare ruimte voor aanvragers en kunstenaars, in samenwerking met de gemeente en het Stadscuratorium, die in 2022 wordt gepubliceerd.

Jaarverslag 2021

24

5.2 De hele stad De stad groeit in alle opzichten en daarmee ook het kunstenveld. Nieuwe initiatieven en nieuwe organisaties komen op, het aanbod wordt meer divers en pluriform. Toch zien we ook wijken en buurten waar de vraag naar kunst en cultuur groter is dan het aanbod. Het AFK streeft ernaar dat kunst in de hele stad wordt beoefend en ervaren, en voor alle Amsterdammers toegankelijk is.

Cultuurverkenners Vijf Cultuurverkenners, in West, Zuidoost, Noord, Nieuw-West en Oost, zijn de ogen en oren van het fonds en zijn bereikbaar en zichtbaar voor kunstenaars, cultuur­ makers en culturele organisaties. De Cultuurverkenners hebben veel contact in de buurt en waren in 2021 onder meer luisterend oor en klankbord voor organisaties en kunstenaars die door corona in de knel kwamen. In 2021 traden drie nieuwe cultuurverkenners aan: in Noord, NieuwWest en Zuidoost. De cultuurverkenners zijn jonge professionals in de cultuur­sector. Hun vragen uit de wijken scherpen het beleid en de werkwijze van het AFK aan. Tegelijkertijd vormt de groep cultuurverkenners een kweekvijver van talent voor de ­beleids- en fondsenwereld, en voor het AFK zelf. De waardering voor de cultuurverkenners is groot, zowel binnen als buiten het AFK. (Potentiële) aanvragers kunnen hun ideeën bespreken en toetsen aan de missie en ­regelingen van het AFK. Tegelijkertijd hebben onder meer ambtenaren en partners in de wijken aan de cultuurverkenners een directe gesprekspartners van het AFK waar het gaat om lokale ontwikkelingen en initiatieven.

Online toegankelijkheid en offline support, andere manieren van aanvragen Het AFK streeft er altijd naar om het aanvraagproces zo toegankelijk mogelijk te maken voor een zo breed en divers mogelijke doelgroep. Dat betekent niet alleen aandacht voor onze boodschap en begeleiding, maar ook ons instrumentarium. Onze communicatie via social media kreeg in 2021 een nieuw gezicht en achter de schermen werd gewerkt aan verbeterde toegankelijkheid van de website. De nieuwe projectenregelingen (zie 3.1 en 4.1) bieden een uitgebreidere mogelijkheid om de aanvraag in te vullen met andere media dan het geschreven woord. Persoonlijk contact is een belangrijke factor; het AFK verzorgt met enige regelmaat ­informatiebijeenkomsten en workshops voor nieuwe aanvragers. Tijdens Speeddates kunnen potentiële aanvragers vragen stellen over regelingen en procedures; in 2021 werden speeddates georganiseerd die zich specifiek richtten op Zuidoost, Oost en Noord. In West vonden live speeddates plaats tijdens AFK x West, een intensief programma om het stadsdeel beter te leren kennen.

Jaarverslag 2021

25

Mijn Eerste Aanvraag Mijn Eerste Aanvraag (MEA) is een maandelijkse live ontmoeting tussen nieuwe aanvragers en medewerkers van het fonds. Tussen corona-lockdowns door organiseerde het AFK naast de gebruikelijke maandelijkse MEA’s vier extra edities, waarvan twee op locatie, om nieuwe groepen aanvragers te helpen de weg naar het AFK te vinden. De toeloop in het Zonnehuis in Noord en Meervaart Studio’s in Nieuw-West was, ondanks alle beperkingen, inspirerend en leverde voor het AFK welkome inzichten op in de praktijk van nieuwe aanvragers. Begin 2022 volgen nog twee extra bijeenkomsten. De extra MEA’s op locatie en online werden mogelijk gemaakt met steunplangelden van de gemeente Amsterdam. FIG. 18  Mijn Eerste Aanvraag:

FIG. 17  Mijn Eerste Aanvraag:

Verdeling over kunstdisciplines

aantal aanvragen en toekenningen in 2021

236

in aantallen aanvragen

aanvragen

119 toekenningen (50%)

FIG. 19  Mijn Eerste Aanvraag: verdeling over stadsdelen

0

BKFNMV/Visuele Kunst

112

Dans

12

Film

27

Centrum

32%

West

17%

Letteren

7

Nieuw-West

3%

Westpoort

2%

Muziek/muziektheater

44

Noord

18%

Zuid

7%

Theater

34

Oost

16%

Zuidoost

5%

20%

40%

60%

80%

100%

Jaarverslag 2021

26

Communicatie en marketing

6

2021 is voor de communicatie met, voor, en rondom het Amsterdams Fonds voor de Kunst een jaar met verschillende gezichten geweest. Waar het fonds in de eerste maanden vooral energie, tijd en middelen stopte in de communicatie rondom nieuwe en bestaande regelingen voor makers en organisaties, konden we daar in de tweede helft van 2021 mede door de tijdelijke versoepeling van coronamaatregelen een aantal enerverende activiteiten voor publiek aan toevoegen. De uitreiking van de Amsterdamprijs in oktober in een goed gevuld Internationaal Theater Amsterdam (ITA) is daarvan het meest sprekende voorbeeld.

www.afk.nl

 70.656 gebruikers

facebook

 118.755 sessies

 7.498 volgers  4,3% groei

 300.626 paginaweergaven instagram

 5.181 volgers  22,8% groei

nieuwsbrief

 2.928 aanmeldingen  11,6% groei

twitter

 4.207 volgers  2.158 bereikt toptweet

De communicatie rondom de edities van Mijn Eerste Aanvraag kreeg in de tweede helft van 2021 een vlucht doordat deze tweemaal op locatie plaatsvonden. Onze netwerken in Noord en Nieuw-West werden specifiek aangesproken, onder meer door de cultuurverkenners. De belangstelling voor de MEA’s was groot. In de zomer vond er rondom de lancering van de nieuwe projectenregelingen een campagne plaats met onder meer direct mailings naar specifieke doelgroepen en stakeholders, en een campagne op social media. De gebruikelijke feestelijke eindpresentatie van de 3Pacakage Deal kon door de coronarestricties geen fysieke doorgang vinden, maar is in plaats daarvan op locatie in Felix Meritis opgenomen en omgewerkt tot een online festival van twee dagen, dat begin 2022 is uitgezonden. Van een onregelmatig verschijnende update verschijnt de nieuwsbrief van het AFK nu maandelijks en vormt nog altijd een gewaardeerde en veelgelezen bron van informatie over alle regelingen, veranderingen, richtlijnen en nieuws uit de sector. De coronamaatregelen en de steunregelingen zijn hierin ook opgenomen. De cultuurverkenners hebben in 2021 veel werk verzet door video’s te maken en uitgebreid verslag te doen van hun activiteiten in de diverse wijken op social media.

Plannen om het social mediabeleid rond de cultuurverkenners meer vorm en inhoud te geven zijn eind 2021 uitgewerkt en zullen in 2022 zichtbaar zijn. Achter de schermen zijn dit jaar voorbereidingen getroffen om het AFK en met name alle activiteiten en projecten vanaf 2022 meer en anders over het voetlicht te brengen. Al in 2021 is een start gemaakt met een nieuwe aanpak van de social media: met meer visuele en narratieve elementen, vaker verteld door onze partners, met uitgebreide inzet van onze ambassadeurs in de kunstwereld.

Jaarverslag 2021

27

AFK in de pers Het bereik van alle nieuwsuitingen in printmedia en social media steeg door v ­ erschillende partnerschappen, regelingen en activiteiten in 2021 opnieuw. De Amsterdamprijs, met voordrachten laat in het voorjaar en de uitreiking in ITA in het najaar, was het publicitaire hoogtepunt dit jaar. Een aantal grote artikelen in onder meer Het Parool is gewijd aan de genomineerden en uiteindelijke winnaars van deze prijs. Ook op AT5 en My Daily Shot of Culture was de Amsterdamprijs prominent aanwezig. Een aantal elementen die het succes bepaalden vielen samen: de coronamaatregelen waren juist wat soepeler tijdens de u ­ itreiking, de locatie (ITA) trok veel belangstelling én de kwaliteit van de genomineerden en uiteindelijke prijswinnaars was een enorme boost voor de media-aandacht. Hiernaast was er in de eerste helft van 2021 nog relatief veel aandacht in de media voor de gevolgen van de vierjarige AFK-subsidiebesluiten van augustus 2020. Dat was in de eerste plaats de verdienste van de gemeenteraad van Amsterdam die een aantal keren specifieke aandacht vroeg voor deze gevolgen. Rond de bekendmaking van andere ­regelingen was een gestage stroom aan mediaberichten te zien in 2021, met de nadruk op de Amsterdamse media, zowel in print als online.

Nieuw in 2021 was het project Cultuurherstel, dat vooral dankzij steun van de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland door de AKr en het AFK is opgepakt. Het project mocht op warme belangstelling rekenen van de regionale dagbladen van onder meer Mediahuis Nederland: Noordhollands Dagblad, de Gooi- en Eemlander en het Haarlems Dagblad. Als beoogde backoffice voor de projectsubsidies van stichting Amsterdam 750 werd het AFK belicht als partner bij de lancering van Amsterdam 750 jaar in de Meervaart op 26 oktober, de verjaardag van de stad.

Jaarverslag 2021

28

Contacten met gemeente, rijk en sector

7

7.1 Ambtelijk en bestuurlijk De gemeente Amsterdam is onze opdrachtgever en gesprekspartner in bestuurlijk en ambtelijk overleg. De bestuurlijke en ambtelijke gesprekken gingen in 2021 onder meer over de gevolgen van corona voor de sector, de daarbij benodigde coulance, de bestemming van de steunplangelden die de gemeente ter beschikking stelde aan de sector om de klap voor een deel op te vangen, over de problematiek van culturele huisvesting in de stad, en over nieuwe AFK-regelingen zoals de vernieuwde regelingen voor projectsubsidies, regeling Ontwikkeling en regeling Cultuurcoaches. In goed overleg met de gemeente zijn via de projectsubsidies van het AFK middelen uit de derde en vierde fase van het steunplan ter beschikking gesteld van ook de meest ­kwetsbare groep, de onafhankelijk werkende makers en kleinere culturele organisaties. Omdat de doorwerking van de coronamaatregelingen nog altijd voelbaar is, worden ­steunplangelden uit de vierde fase ook in 2022 nog ingezet voor deze doelgroep. Een ander belangrijk onderwerp van gesprek met de gemeente was de evaluatie van de totstandkoming van het Kunstenplan 2021-2024, die werd uitgevoerd door Adviesbureau Blueyard in opdracht van de gemeente (zie verder).

Ook de oprichting van Cultuurherstel stond op de gespreksagenda, een gezamenlijk initiatief van de Amsterdamse Kunstraad, het AFK en Cultuur+Ondernemen in samenwerking met de gemeente Amsterdam en provincie Noord-Holland (zie 3.2). Het AFK werd door de gemeente uitgenodigd om zitting te nemen de redactie van twee gemeentelijke bijeenkomsten met wethouder Touria Meliani over grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector, die via livestream werden uitgezonden. Tijdens de uitreiking van de Amsterdamprijs prees wethouder Touria Meliani het AFK voor het niet aflatende werk voor de cultuursector in Amsterdam en oog voor de ontwikkeling en diversiteit daarvan.

Evaluatie Kunstenplan 2021-2024 door Bureau Blueyard Bureau Blueyard evalueerde in opdracht van de gemeente Amsterdam in 2021 de totstandkoming van het gehele Kunstenplan 2021-2024, inclusief de werkwijze en resultaten van het AFK. Het AFK gaf zijn volle medewerking aan de onderzoekers door het leveren van data, documenten en ander materiaal en het beantwoorden van vragen. In december werd het evaluatierapport van Blueyard over de systematiek rondom de vierjarige subsidies

Jaarverslag 2021

29

besproken in de raadscommissie Kunst Diversiteit en Democratisering. De directeur van het AFK was, evenals een woordvoerder van de Amsterdamse Kunstraad, aanwezig in de commissie om vragen van raadsleden te beantwoorden. Het rapport van Blueyard geeft een heldere analyse van wat er in het hele proces van het Kunstenplan goed is gegaan en wat er beter kan. Het AFK is blij met de constatering van zorgvuldigheid bij de beoordeling van aanvragen, met de positieve waardering van aanvragers voor de kwaliteit van de adviezen van het AFK en voor de rolvaste, constructieve samenwerking tussen Amsterdamse Kunstraad en AFK. De evaluatie stelt daarbij terecht dat een integraal beleid niet alleen gaat over samenhang tussen de verschillende vormen van vierjarige subsidie in de stad. Het gaat ook over doorstroom, over ontwikkelingen in de projectmatig gefinancierde cultuur, en over de wisselwerking tussen cultuureducatie, ontwikkeling, productie en presentatie van kunst in de stad. Dat betekent dat ook de ­financiering hiervan met elkaar samenhangt. Het rapport bevat doordachte aanbevelingen voor verbetering ten behoeve van de sector. Verduidelijking en waar mogelijk vereenvoudiging in het Kunstenplan speelt daarbij een belangrijke rol. Die vraag wordt deels geadresseerd in een vervolgonderzoek naar mogelijke verbeteringen in de systematiek als geheel.

Daarnaast is met relatief kleine aanpassingen ook veel winst te behalen. Het AFK pakt de uitkomsten samen met de Kunstenplan-partners gemeente, Amsterdamse Kunstraad en Overleg Amsterdamse Culturele Instellingen (ACI) komende tijd graag op.