Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028.pdf

Vele verhalen maken de stad Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Vele verhalen maken de stad Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Voorwoord Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Kunst en cultuur is magie. Het biedt schoonheid, troost, en ontroering. Het daagt ons uit en maakt ons nieuwsgierig. Ik groeide op in een huis vol muziek van Oum Kalthoum, gedraaid door mijn moeder. Vanachter onze keukentafel volgde ik hoe zij zich bewoog door onze kamer. Muziek in mijn wereld was deze muziek van Oum Kalthoum, tegen het groene decor van de Achterhoek. Toen ik naar school ging, kreeg ik bijles bij een familie die thuis hele andere muziek draaide. Overweldigende klassieke muziek. Het was magisch, want het deed iets met me. Ik vond het heel interessant en het maakte me nieuwsgierig. Dus deze muziek is er ook, wat was er dan nog meer? Ik wilde het ontdekken en sloeg mijn vleugels uit. Vanuit ons dorp kwam ik terecht in Amsterdam. De stad waar ik mij nog steeds thuis voel en waar ik elke dag én nacht kunst en cultuur zie die mij uitdaagt en vult met magie. Al eeuwen trekt én koestert Amsterdam nieuwsgierige mensen die op zoek zijn naar vrijheid om te worden wie je bent, naar creativiteit en naar ruimte om te experimenteren. Mensen die de stad vervolgens weer vullen met verhalen en magie.

4 Zonder kunst en cultuur kan Amsterdam niet leven en de bruisende stad zijn die zij is.

Onze cultuursector is dynamisch en toonaangevend, voor Amsterdam en ver daarbuiten. En dat willen we zo houden. Ik ben er trots op dat ik als wethouder – samen met de sector – opnieuw het kunst- en cultuurbeleid voor de komende periode mag vormgeven. Want zonder kunst en cultuur kan Amsterdam niet leven en de bruisende stad zijn die zij is. We staan voor grote uitdagingen. Kunst die er toe doet, wordt nog te vaak over het hoofd gezien. Het talent en het publiek van morgen dreigt daarom de aansluiting met kunst en cultuur in de stad te missen. Samen kunnen we hier iets aan doen. Dat is onze uitdaging voor de komende jaren. De stad blijft groeien en er zijn nog steeds wijken met onvoldoende culturele voorzieningen. Daarom investeren we in plekken voor cultuur door de hele stad en maken we een inhaalslag in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Nieuwe makers hebben nog te weinig ruimte in Amsterdam om zich te ontwikkelen. Daarom gaan we verder met het broedplaatsenbeleid en creëren we voor hen meer financiële ruimte bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Iedereen in de sector wil stappen zetten op het gebied van toegankelijkheid, maar velen vragen zich af hoe dit dan moet.

Daarom werken we samen met de sector aan een nog grotere inzet op het gebied van diversiteit, inclusie en sociale veiligheid om het publiek, talent en het personeel van de toekomst aan ons te blijven binden. En – tot slot – schuilt er een goudmijn aan talent en ideeën in de Amsterdamse nacht. Met ons beleid op het gebied van nachtcultuur hopen we dat de hele stad nog meer zal zien wat de nacht te bieden heeft. Op die manier kunnen we de aansluiting tussen cultuur ’s nachts en overdag verbeteren. Zomaar een greep uit de plannen die er nu liggen. Ik nodig u uit om deze Hoofdlijnen van het Kunstenplan met aandacht te lezen.

Laatst mocht ik ongepland even spieken bij een jonge maker die in een kleine ruimte van een Amsterdams theater aan het repeteren was. Ze werkte aan haar solovoorstelling. Ik had haar nog nooit ontmoet en ik kon me voorstellen dat het nogal stoorde: in één keer een groep mensen in je repetitieruimte. Het maakte haar niets uit. Haar verhaal, uitgedrukt in dans en woord, ging over jezelf vinden en je eigen verhaal vertellen. Ze kende ons niet maar gaf ons alles. Ik was tot tranen toe geroerd. Magisch. Ik verliet het theater en dacht opnieuw: als dit er is, wat is er dan nog meer? Ik denk terug aan dat moment nu we onze nieuwe plannen presenteren om de cultuursector te versterken. Ik ben trots op deze plannen. Maar vooral ben ik trots als Amsterdammer op al die mensen die dag en nacht keihard werken om met kunst en cultuur onze stad mooier te maken. Jullie verrijken onze stad met mogelijkheden, nieuwe verhalen en momenten van magie. En daar heeft iedereen wat mij betreft recht op.

5 Vele verhalen maken de stad

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Inhoud 8 18 24 34 42 46 52 56 62 68 74

Bijlagen

De bijlagen zijn beschikbaar via www.amsterdam.nl/kunstenplan 1 Profielen stadsdelen en stadsgebied 2 Mapping Amsterdam: Internationale culturele activiteiten in 2019 en 2022 3 Regeling vierjarige subsidies 2025-2028 - AFK 4 Contouren regeling Ontwikkeling 2025-2028 – AFK 5 Toelichting Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code en de Code Diversiteit en Inclusie 6 Inrichtingseisen aanvragen Kunstenplan 2025-2028 7 Richtlijnen ondernemingsplan instellingen onder verantwoordelijkheid gemeente 8 Meerjarenonderhoudsplan (MOP) en verantwoording 9 Verordening Amsterdamse culturele infrastructuur, Hoofdlijnen en Kunstenplan 10 Planning Kunstenplan 2025-2028 11 Adviezen stadsdelen

Onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad op 8/9 november 2023.

Disclaimer: In dit document worden instellingen genoemd ter illustratie. Deze instellingen kunnen hier geen rechten aan ontlenen.

7 Vele verhalen maken de stad

1 Vele verhalen maken de stad 2 Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 3 Investeren in de hele stad 4 Ontwikkelen en ontmoeten: cultuureducatie en talent­ontwikkeling 5 Hoofdstad voor cultuur: samenwerking met de regio en het Rijk 6 Internationale cultuurstad 7 Cultureel vastgoed 8 Aanvullend beleid 9 Systematiek Kunstenplan 2025-2028 10 Beoordelingscriteria aanvragen Kunstenplan 2025-2028 11 Financieel kader Kunstenplan 2025-2028

1

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Vele verhalen maken de stad

9 Vele verhalen maken de stad

In 2025 staan we stil bij de 750e verjaardag van onze stad. Het wordt een jaar van terugkijken en herdenken. Van vieren en vooruitkijken. Een jaar van samen ervaren. De liefde voor onze stad is iets wat Amsterdammers verbindt, al vele eeuwen. Vele generaties bewoners en bezoekers werden en worden nog steeds aangetrokken door het unieke en tijdloze karakter van Amsterdam: de vrije stad. De stad van tolerantie, creativiteit en vrijzinnigheid.

Die vrijheid heeft mensen uit de hele wereld door de eeuwen heen naar Amsterdam getrokken. Zo kwamen talloze culturen samen. Velen vonden in onze stad een thuis waar ze konden zijn wie ze wilden zijn – vrij van vervolging om hun geloof of levenswijze. Amsterdam was een plek waar ze hun dromen konden waarmaken. Zo ontstond de stad van vele verhalen.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

In Amsterdam hebben de deuren altijd open gestaan voor vernieuwing – en voor nieuwe verhalen. De stad bood zo ook toegang tot kunst en de beoefenaars ervan: veelal dwarsdenkers die ons nieuwe perspectieven laten zien en ons uitnodigen tot een dialoog met elkaar. Amsterdam is de stad waar een oude meester als Rembrandt van Rijn vanaf 1631 – geïnspireerd door samensmelting van culturen en levendigheid rondom zijn atelier aan de Sint Antoniebreesraat – zijn nu wereldberoemde eigen schilderstijl ontwikkelde. De vrijheid van het Amsterdamse nachtleven in de jaren ’80 heeft Erwin Olaf geprikkeld om als fotograaf zijn eigen wereld te creëren. En het is de Amsterdamse blik op de wereld waarmee Marco Gerris sinds het begin van deze eeuw met ISH de grenzen van hiphopdans binnen onze stad Nederland en het buitenland verlegt. Die vrijheid van toen moeten we koesteren. Maar die vrijheid moeten we vooral ook vasthouden voor de makers en culturele instellingen van nu en van de toekomst. Om ze diezelfde vrijheid te bieden, is het van groot belang dat wij ze als stad gelijke kansen, toegang en ruimte geven. We zullen het traditionele denken over kwaliteit moeten loslaten. Alleen dan doen we recht aan al die verhalen die iedere dag in Amsterdam verteld worden. We moeten ernaar streven alle Amsterdammers toegang te geven tot kunst en cultuur.

We moeten ervoor zorgen dat zij zich aangesproken voelen, zich uitgenodigd voelen om deel te nemen aan het culturele leven in de stad. Dit zijn de uitgangspunten die centraal staan in het cultuurbeleid van de gemeente voor de periode 2025-2028.

10 Kunst biedt schoonheid, troost, ontroert, inspireert en brengt ons samen.

Een nieuwe koers Amsterdam is een stad van vele verhalen maar we zien, horen en voaelen ze niet allemaal. Wel worden er steeds meer stappen gezet om de minder bekende verhalen voor het voetlicht te brengen en nieuw talent een podium te bieden: we willen een breder aanbod creëren om zo veel mogelijk publieksgroepen te trekken. Dit is van cruciaal belang om Amsterdam te maken tot de cultuurstad die er voor iedereen is – een cultuurstad die is voorbereid op de toekomst. Hoe die toekomst er precies uitziet, weten we nu nog niet. Wel zien we hoe snel de stad verandert, groeit, en duurder, voller en complexer wordt. We zien toenemende polarisatie en segregatie, steeds grotere economische verschillen en steeds minder verbinding tussen mensen. Kunst en cultuur staan op zichzelf, maar kunnen hierbij ook een tegenkracht vormen, een kracht die verbindt, inspireert en nieuwe perspectieven toont. Onze stad kan niet zonder kunst, cultuur en erfgoed. Om die reden willen we met het Kunstenplan 2025-2028 gezamenlijk werken aan een nieuwe koers in Amsterdam. Een koers op basis van scherpe keuzes over de verdeling van financiële middelen. Een koers die reageert op wat in de stad gebeurt, reflecteert op het verleden maar juist ook vooruit kijkt. Een koers gericht op een toekomst waarin de makers van nu bepalend gaan zijn. En juist daarom hebben deze makers ruimte nodig, mentaal en fysiek.

Zuurstof om te kunnen creëren en te experimenteren, om nieuwe verhalen te kunnen vertellen en vorm te kunnen geven.

Erkenning en steun Met de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 erkent het college de grote waarde van kunst en cultuur voor onze stad. Kunst biedt schoonheid, troost, ontroert, inspireert en brengt ons samen. Het zit in het DNA van onze stad, of we het nu hebben over beeldende kunst, erfgoed, nachtcultuur, fotografie of dans: de vele makers en culturele instellingen zijn onmisbaar voor onze stad. Bijna 10 procent van de beroepsbevolking van Amsterdam heeft een baan in de culturele en creatieve sector. Het culturele aanbod van Amsterdam is ook van grote waarde voor het vestigingsklimaat. De kunst- en cultuursector van de hoofdstad bedient niet alleen de stad, maar ook de regio en het land.1 Tegelijkertijd heeft het college oog voor de zorgen die er zijn binnen de sector. De druk op instellingen en makers is groot door onder andere hoge inflatie, gebrek aan personeel en betaalbare ruimte, veranderend publieksgedrag en de nasleep van de coronacrisis. Als stad steunen we kunst en cultuur de komende Kunstenplanperiode met € 160,7 miljoen euro per jaar, ondanks de grote druk op de gemeentebegroting. Vanaf het jaar 2024 worden eveneens de subsidies binnen het Kunstenplan structureel nominaal gecompenseerd met 5,2%.2 Ook blijft het college zich op andere manieren inzetten voor de sector.

Na steunpakketten in 2021 en 2022 heeft het college ook in 2023 incidenteel € 5,3 miljoen beschikbaar gesteld voor een herstelplan kunst en cultuur 2023-2024.3 Hierbij is de samenwerking gezocht met diverse private culturele fondsen om zo meer geld beschikbaar te stellen voor de sector. In het kader van Amsterdam 750 is daarnaast incidenteel € 1,75 miljoen beschikbaar gesteld voor culturele projecten in het jubileumjaar. Voor noodsteun op het gebied van energiekosten stellen we in 2024 € 1,4 miljoen voor de cultuursector van Amsterdam beschikbaar.4

Ongelijke toegang en aansluiting tot kunst en cultuur Nog niet in alle stadsdelen is er evenveel aanbod en plek om kunst te maken en te bekijken. We zien een scheve verdeling als we kijken naar de beschikbare vierkante meters aan kunst en cultuur, afgezet tegen het aantal inwoners per stadsdeel:

1 2 3 4

Zie Monitor Creatieve Industrie 2021 – Media Perspectives Onder voorbehoud van de vaststelling van de begroting 2024 door de gemeenteraad in november 2023 Zie raadsinformatiebrief ‘Herstelplan kunst en cultuur 2023-2024’ van 19 juli 2023 Onder voorbehoud van de vaststelling van de begroting 2024 door de gemeenteraad in november 2023

11 Vele verhalen maken de stad

In de komende periode zetten we in op nog meer samenwerking met de private fondsen voor cultuur in onze stad. De bijdragen van deze partijen aan de kunst en cultuur in Amsterdam is van grote waarde voor instellingen en makers. Onze waardering voor deze inzet is groot. We bouwen voort op de in 2022 gestarte samenwerkingen met onder andere het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Van den Ende Foundation.

Ruimte voor kunst en cultuur Verdeling van ruimte voor kunst en cultuur over de stadsdelen en het stadsgebied Weesp, vergeleken met het aantal inwoners van de stadsdelen/stadsgebied. Uitgedrukt in percentages van totale oppervlakte en het totale inwonersaantal van Amsterdam. 28,9 16,7 16,3

17,8

11,6

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

8,8

12

9,8 West (inclusief Westpoort)

Nieuw-West

15,9

7,8

12,4 Noord

Centrum Oost

16,2 12

11,4

9,5

Zuid

OPP (%) INW (%)

2,1

Verdeling OPP (m2) - Zuidoost

Zuidoost - rest 50893

Zuidoost

2,6

Weesp

Ziggo Dome 40770

AFAS Live 13772 In stadsdeel Zuidoost beslaan twee grootschalige, stedelijke voorzieningen meer dan 50% van de totale oppervlakte. De restoppervlakte bestaat vooral uit middelgrote of kleinere, buurtgerichte culturele voorzieningen.

Met name in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost is er minder ruimte voor kunst en cultuur. Dit zijn ook de stadsdelen waar de bevolkingsgroei tussen 2023 en 2050 naar verwachting het grootst zal zijn.5 Ook de toegang tot financiering voor kunst en cultuur vanuit de gemeente is vooralsnog ongelijk verdeeld over de stad, zoals blijkt uit het jaarverslag 2022 van het AFK:

5

Prognose bevolking 2023-2050 | Website Onderzoek en Statistiek (amsterdam.nl)

Amsterdams Fonds voor de Kunst | Uitvoeringslocatie toegekende aanvragen projectregelingen 2022 Per toekenning zijn meerdere uitvoeringslocaties mogelijk.

Noord

147 (14%) West

Nieuw-West (inclusief Westpoort)

58 (6%)

Centrum

202 303 (20%) (30%)

Oost

119 (13%)

Zuid

110

* Aanvragers uit Weesp konden in 2022 nog geen aanvraag doen binnen deze regeling

(11%)

Zuidoost

65 (6%)

Bron: Jaarverslag 2022Amsterdams Fonds voor de Kunst

13 Uitvoeringslocaties toegekende projecten, verdeling over de stadsdelen en het stadsgebied Weesp. Per toekenning zijn meerdere uitvoeringslocaties mogelijk.

Noord

26 West

Nieuw-West (inclusief Westpoort)

16

Centrum

47 74

Oost

33 Zuid

28 Zuidoost

Bron: Jaarverslag 2022Amsterdams Fonds voor de Kunst

8

Weesp

0

Vele verhalen maken de stad

Amsterdams Fonds voor de Kunst | Spreiding toekenningen Mijn Eerste Aanvraag 2022

We werken verder aan een meer gelijke verdeling van kunst en cultuur over de stad. Dit doen we zowel door te investeren in nieuwe plekken als door drempels weg te nemen in de toegang tot subsidies en andere financieringsmogelijkheden.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

In de afgelopen jaren zijn op diverse plekken in de stad nieuwe culturele instellingen en initiatieven ontstaan – vaak op initiatief van makers en met een eigen investering. Ze vertellen vaak een onderscheidend of nog niet eerder belicht verhaal, en hebben vaak een belangrijke betekenis voor de lokale gemeenschap. Denk bijvoorbeeld aan de Foundation Hiphop Academy in Zuidoost die als hoeders van de HipHop cultuur kennis, skills en lessen overdragen aan een nieuwe generatie. Of Maqam in West die buurtbewoners en lokaal talent samenbrengt met tentoonstellingen, concerten en presentaties. In de nieuwe periode willen we ruimte bieden aan juist dit soort initiatieven die klaar zijn om door te groeien maar hiervoor middelen en slagkracht nodig hebben.

De kracht van de wijken

14 We blijven investeren in nieuwe en bestaande plekken voor kunst en cultuur in de stad en kijken hierbij gericht naar de wijken.

Met de nieuwe koers voor kunst en cultuur kijken we naar wijken, waar talentvolle makers zich ontplooien en zich ontwikkelen. Talent ontwikkelt zich via een opleiding maar vaak ook via lokale communities en in verbinding met andere domeinen. Nabijheid van kunst en cultuur en plek om te maken zijn dan ook van essentieel belang. In de wijken werken makers en kunstenaars en ontstaan (nieuwe) initiatieven, nieuwe verhalen, nieuwe kunstvormen en nieuwe verbindingen. Denk bijvoorbeeld aan Buurtwerkplaats Noorderhof in Nieuw-West waar diverse groepen uit de wijk (van bewoners tot statushouders, kunstenaars en studenten) gezamenlijk sleutelen aan de maatschappij met kunst, vormgeving, ontwerp, en ambacht als gereedschap. De waarde van wat zij doen voor de lokale leefomgeving is groot. Hun aanwezigheid en de activiteiten die zij organiseren, zorgen voor meer verbinding tussen bewoners. Dit bevordert de betrokkenheid bij de eigen wijk en draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling. We kijken naar de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost, waar we met het Kunstenplan 2021-2024 een inhaalslag zijn gestart. Maar we kijken nu nadrukkelijk ook naar andere delen van de stad, waar verdicht wordt, waar ook nieuwe wijken worden toegevoegd en waar te weinig aanbod is gericht op de bestaande wijken.

Om de kracht van de wijken te benutten, is het zaak om goed te kijken wat er nodig is: waar liggen er kansen? Waar kunnen we knelpunten wegnemen? Waar zijn er extra ateliers, broedplaatsen, presentatie- en repetitieruimten nodig? Alleen op die manier kunnen makers zich ontwikkelen en hun werk presenteren in hun eigen omgeving. Daarnaast is er meer inzet nodig om (beginnende) makers en culturele organisaties te helpen om te professionaliseren en te helpen bij het aanvragen van startbudgetten, projectsubsidies en stipendia. Dat betekent onder andere meer aandacht voor het informeren van de cultuursector en het inrichten van laagdrempelige regelingen. Hierbij werken we nauw samen met de stadsdelen en het AFK. Om te bepalen wat nodig is, en waar, hebben alle stadsdeel en het stadsgebied Weesp een eigen profiel opgesteld. Hierin zijn de unieke kenmerken van het stadsdeel of stadsgebied beschreven en de ambities en uitdagingen voor de komende jaren vastgelegd. We bepalen gezamenlijk waarmee we aan de slag gaan. De profielen van de stadsdelen en het stadsgebied zijn opgenomen in bijlage 1 ‘Profielen stadsdelen en stadsgebied’.

De kracht van de makers Het vertellen van verhalen begint bij de makers. Die worden vaak verteld op plekken die niet tot de bestaande culturele infrastructuur behoren. Daarom willen we in dit Kunstenplan meer ruimte creëren voor makers. Makers die een kunstvakopleiding hebben gedaan, én makers die autodidact zijn. Makers die vervolgens hun eigen toonaangevende collectieven starten, zoals KIP Republic en Black Sheep Can Fly. Als we bij de makers beginnen, dan zien en beleven we meer, dan blijkt de culturele infrastructuur veel groter, dan krijgen meer makers een kans en worden meer publieksgroepen bereikt.

Ruimte en vertrouwen We versimpelen de Kunstenplansystematiek. We creëren met het Kunstenplan 2025-2028 meer ruimte voor nieuwe instroom van culturele instellingen die nu nog ondervertegenwoordigd zijn binnen het brede kunst- en cultuuraanbod in de stad. We bieden meer directe ondersteuning aan makers. We gaan daarbij uit van een nieuwe balans met meer aandacht voor kwaliteit boven kwantiteit. We verlagen zo veel mogelijk de administratieve lasten voor instellingen en geven vertrouwen. Diversiteit en inclusie nemen we als integraal onderdeel mee in de beoordeling van de aanvragen. We vragen hierbij extra aandacht voor de toegankelijkheid van culturele instellingen. We bieden de sector graag de helpende hand bij het bevorderen van sociale veiligheid.

Investeren in de hele stad

Ook zetten we ons in voor misschien wel de meest toegankelijke vorm van kunst in de stad: kunst in de openbare ruimte. Dat doen we in de bestaande stad maar ook in nieuw te ontwikkelen gebieden. Daarbij onderkennen we het belang van het betrekken van de lokale gemeenschap bij de totstandkoming of keuze voor nieuwe werken. Herkenbaarheid is hierbij een belangrijk trefwoord. Om een zo breed mogelijk publiek te bereiken, zoeken we ook naar kruisbestuiving met de beleidsagenda’s van de gemeente op het gebied van nachtcultuur en festivals. We kijken hierbij onder andere naar samenwerking op het gebied van talent­ ontwikkeling maar we kijken ook naar de ruimtelijke opgaven van de stad.

Cultuureducatie: inzet op kansengelijkheid Op het gebied van cultuureducatie gaan we de komende periode ongelijk investeren voor gelijke kansen. We blijven een basisaanbod bieden aan alle kinderen in het primair onderwijs, maar willen extra investeren op scholen en in buurten waar kinderen dit het hardst nodig hebben. Ook cultuurcoaches, die een verbindende rol hebben bij binnenschools naar buitenschools aanbod, krijgen een vaste plek in ons beleid. We maken met de schoolbesturen voor de periode 2025-2028 nieuwe afspraken en werken toe naar meer bevoegde en vakbekwame docenten.

15 Vele verhalen maken de stad

We blijven investeren in nieuwe en bestaande plekken voor kunst en cultuur in de stad en kijken hierbij gericht naar de wijken. Naast het (ver)bouwen van gebouwen voor kunst en cultuur, kijken we gericht naar versterking en uitbreiding van de culturele infrastructuur in de stad. Hierbij zetten we de inhaalslag voor Noord, Nieuw-West en Zuidoost voort, maar kijken ook naar andere delen van de stad. Onze blik is gericht op nieuwe productie- en presentatieplekken, broedplaatsen, plekken om te experimenteren, plekken voor beoefening en plekken voor nachtcultuur. Dat kan gaan om al bestaande gebouwen, maar dit kan ook gaan om nog nieuw te bouwen vastgoed.

Ontwikkelen en ontmoeten We creëren daarnaast meer mogelijkheden voor in- en doorstroming van talent. Dit doen we door meer plekken voor talentontwikkeling mogelijk te maken, maar ook door oog te hebben voor talent dat zich buiten de gebaande paden ontwikkelt. Voor deze autodidacten zijn communities – gemeenschappen – belangrijke plekken. Het zijn netwerken – bijvoorbeeld in Cinetol in Zuid of Kazerne Reigersbos in Zuidoost – die waarde hechten aan het leren van en met elkaar, samen zijn en in verbinding zijn met hun gemeenschap. We willen deze nieuwe doelgroep beter faciliteren.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Hoofdstad voor cultuur

16

We pakken onze verantwoordelijke rol binnen de regio en benutten meer kansen voor de Amsterdamse kunst- en cultuursector binnen de Metropoolregio Amsterdam op het gebied van ruimte voor cultuur, cultuureducatie en publieksbereik. Als hoofdstad voor cultuur willen we de samenwerking met het Rijk verder uitbreiden. Bijvoorbeeld door het zoveel mogelijk gelijktrekken van de procedure voor het aanvragen en verantwoorden van subsidies door culturele instellingen en gezamenlijk te monitoren. Samen met het Rijk realiseren we het Nationaal Slavernijmuseum.

Amsterdam in de wereld We blijven voorbij de landsgrenzen kijken als het gaat om kunst en cultuur. We willen een stad zijn die makers, instellingen en culturele professionals uit de hele wereld aantrekt. Zo laat het Holland Festival jaarlijks vele Amsterdammers en bezoekers kennismaken met unieke crossovers tussen podiumkunsten, beeldende kunst en visuele kunst van makers uit de hele wereld – binnen een lokale context. Paradiso is in het kader van Summer Dance Forever elke zomer voor een week even dé HipHop tempel van de wereld. Daar komen jonge en gevestigde dansers uit de hele wereld naar toe om met elkaar de strijd aan te gaan en gekroond te worden tot ’s werelds beste danser. Andersom is een groot deel van de culturele sector van Amsterdam actief buiten onze landsgrenzen. Voor sommige instellingen – bijvoorbeeld het Koninklijk Concertgebouworkest – is die blik onlosmakelijk verbonden met de eigen organisatie. Andere instellingen kiezen voor verdieping, zoals de wijktheatervoorstellingen van Female Economy in Paramaribo. We willen deze internationale blik meer verbinden met de lokale dynamiek en ontwikkelingen in onze stad. Bijvoorbeeld door ruimte te bieden aan verhalen uit andere delen van de wereld, zoals de steden en regio’s waar de inwoners van Amsterdam hun herkomst vinden.

Dit vraagt om een nieuwe balans: we zijn ons ervan bewust dat deze ambities kunnen wringen met de impact van internationale reisbewegingen op het klimaat. We koersen op het gebied van internationaal cultuurbeleid daarom op meer kwaliteit in plaats van kwantiteit.

Duurzaam en toegankelijk cultureel vastgoed We hebben extra aandacht voor duurzaam cultureel vastgoed en verwachten ook dat instellingen hier rekening mee houden in hun meerjaren onderhoudsplannen. Ook werken we in de nieuwe periode aan het fysiek toegankelijk maken van panden in eigendom van de gemeente waarin culturele instellingen zijn gehuisvest.

In navolging van de college brede aanpak ‘Onze stad van morgen’6 willen we ook met het Kunstenplan 2025-2028 bijdragen aan een meer duurzame stad. We volgen hierbij de aanbevelingen op uit het advies van de Raad voor Cultuur over duurzaamheid in de cultuursector en werken hierbij samen met het Rijk.

6

Zie https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/duurzaam-amsterdam/publicaties-duurzaam-groen/ onze-stad-morgen/?PagClsIdt=17311563#PagCls_17311563

17 Vele verhalen maken de stad

We blijven voorbij de landsgrenzen kijken als het gaat om kunst en cultuur.

2

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

19 Vele verhalen maken de stad

In de periode 2025-2028 bouwen we met de nieuwe koers verder aan een sterke, open en representatieve cultuurstad. Een stad waarin alle Amsterdammers in alle wijken en gebieden in aanraking kunnen komen met kunst en cultuur. Een stad waarin Amsterdammers zich voldoende kunnen herkennen in wat de musea, podia, theaters, clubs en festivals te bieden hebben. De culturele hoofdstad waarin ruimte is en blijft voor culturele organisaties en broedplaatsen, meer focus komt op de makers en waar kansengelijkheid een centraal uitgangspunt van het beleid op cultuureducatie en talentontwikkeling.

Verschuiving van middelen voor meer instroom van instellingen en steun aan makers Het college heeft begrip voor de aandacht die de Kunstraad in de Verkenning 20227 vraagt voor aan de ene kant de grote uitdagingen waar de sector voor staat (van stijgende kosten tot een veranderend (gedrag van) publiek en lange nasleep van de coronacrisis) – en anderzijds een groeiende stad met een veranderende behoefte aan kunst en cultuur. Daarom probeert het college binnen de mogelijkheden die er zijn kunst en cultuur in de stad te steunen, zowel structureel als incidenteel.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Het college is echter niet in staat om het Kunstenplanbudget voor de periode 2025‑2028 structureel te verhogen. Willen we een nieuwe koers inzetten, dan vraagt dit om scherpe keuzes. Het college laat zich daarbij leiden door de principes van het Amsterdams Akkoord – het coalitieakkoord voor de periode 2022-2026. Om samen vooruit te komen dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten. En we investeren ongelijk in gelijke kansen. We pakken onze verantwoordelijkheid als gemeente, maar vragen de private sector nadrukkelijk ook om bij te dragen aan kunst en cultuur in onze stad. Met de nieuwe koers creëren we ruimte voor instroom van culturele instellingen in het Kunstenplan die nu nog ondervertegenwoordigd zijn binnen het brede kunst- en cultuuraanbod in de stad. We kiezen voor meer en meer directe ondersteuning aan makers. En we willen een meer gelijk speelveld creëren voor de instellingen die een aanvraag willen indienen binnen het Kunstenplan. We verschuiven daarom binnen het Kunstenplanbudget voor de periode 2025-2028 € 3 miljoen naar het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) om zo de vierjarige regeling, de ontwikkelregeling en de regeling voor projectsubsidies voor de periode 2025-2028 aan te vullen.

Meer instellingen ontvangen hierdoor structurele financiering of kunnen zich ontwikkelen, en per jaar kunnen meer makers – verspreid over de stad – ondersteuning krijgen voor projecten.

20 Met de nieuwe koers creëren we ruimte voor instroom van culturele instellingen in het Kunstenplan die nu nog ondervertegenwoordigd zijn.

Zie hoofdstuk 11 voor een toelichting op het financieel kader Kunstenplan 2025-2028.

Een nieuwe systematiek: overzichtelijk en duidelijk Instellingen kunnen een aanvraag indienen voor het Kunstenplan 2025-2028 bij het AFK. Het fonds voert twee regelingen uit in het kader van het Kunstenplan 2025-2028: de regeling vierjarige subsidies 2025-2028 en de regeling Ontwikkeling 2025-2028. Hiervoor is respectievelijk € 51,2 miljoen (verwachtte prijspeil 2024) en € 1,5 miljoen (verwachtte prijspeil 2024) per jaar beschikbaar in de periode 2025-2028. Meer instellingen dan voorheen zullen een Kunstenplansubsidie aanvragen bij het AFK. Dit betekent een uitbreiding van de werkzaamheden en het budget van het AFK en een grotere verantwoordelijkheid. Het college heeft er alle vertrouwen in dat het AFK – dat dit jaar 50 jaar bestaat – de extra taken op een zorgvuldige en professionele manier zal uitvoeren. Het college neemt het advies ‘Voor de kunsten – voor de stad’ Advies over de culturele infrastructuur van Amsterdam – Kunstenplan 2025-2028’8 van de Amsterdamse Kunstraad over. Dit betekent concreet dat het Amsterdam Museum, het Stedelijk Museum Amsterdam, de Nationale Opera & Ballet, Internationaal Theater Amsterdam, het Koninklijk Concertgebouworkest, het Bijlmer Parktheater en Theater de Meervaart rechtstreeks een subsidie van de gemeente ontvangen die is opgenomen in de gemeentebegroting onder de titel Kunstenplan.

Deze zeven instellingen vragen een subsidie aan bij de gemeente. Na indiening zal de Kunstraad het college adviseren over de toe te kennen bedragen voor de periode 2025-2028.

7 8

Zie Verkenning 2022 - Amsterdamse Kunstraad Zie Advies-Amsterdamse-Kunstraad_Voor-de-kunsten-voor-de-stad.pdf

Voor de zeven instellingen samen reserveert het college in de periode 2025-2028 per jaar € 60,0 miljoen (verwachtte prijspeil 2024). Hier is meer dan de helft van het totaal beschikbare budget voor meerjarige financiering binnen het Kunstenplan 2025-2028 mee gemoeid. Met dit subsidieplafond zal de Kunstraad worden gevraagd om op basis van de aanvragen tot een verdeling over de zeven instellingen te komen. Ten opzichte van het huidige totaalbudget voor deze instellingen binnen het Kunstenplan 2021-2024, betekent dit dat er in de periode 2025-2028 in totaal € 3 miljoen minder voor hen beschikbaar is. Het college vindt dat in deze moeilijke tijden de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. We verzoeken daarom deze zeven instellingen bij hun aanvraag hierin hun verantwoordelijkheid te nemen. In het bijzonder kijkt het college hierbij naar de instellingen die beschikken over naar verhouding omvangrijke steunfondsen die onder meer zijn ingericht om bij te springen in moeilijke tijden en over voldoende vermogen beschikken. Het college kijkt ook naar instellingen die succesvol zijn op het gebied van het binnenhalen van bijdragen uit sponsoring en fondsenwerving. De gemeente zal actief het gesprek met de private sector aangaan om de cultuursector van onze stad te (blijven) steunen.

Voor een nadere toelichting over de systematiek van het Kunstenplan 2025-2028, zie hoofdstuk 9.

Kunst en cultuur voor iedereen Amsterdam wil een open en vrije cultuurstad zijn, nu en in de toekomst. Onze stad groeit de komende jaren tot ruim een miljoen inwoners in 2035 en daarmee groeit ook de diversiteit aan inwoners. Alle Amsterdammers hebben recht op toegang tot kunst en cultuur in de stad en in de wijk, met een aanbod dat aansluit op hun leefwereld.

2025-2028: doorpakken en bestendigen Op het gebied van diversiteit en inclusie pakken we door in 2025-2028 zetten en willen we het beleid bestendigen en verduurzamen. Er zijn nog steeds Amsterdammers die geen toegang hebben tot het aanbod in de stad. We verwachten van instellingen dat ze zich blijven verhouden tot de stad, de buurt en de Amsterdammers. We vragen voor de periode 2025-2028 niet meer om een apart actieplan Diversiteit en Inclusie. Dit wordt in lijn met het advies van de Kunstraad een integraal onderdeel van de beoordeling van de aanvragen – zowel voor de instellingen binnen de meerjarige regelingen van het AFK als voor de zeven instellingen die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen. Van de instellingen verwachten we in hun activiteitenplan concrete doelstellingen op gebied van diversiteit en inclusie. Dit geldt voor Publiek, Personeel (inclusief sociale veiligheid), Programmering, Partners en (fysieke) toegankelijkheid – de zogeheten 4 P’s.

21 Vele verhalen maken de stad

Van bewustwording naar eerste belangrijke stappen Voor het Kunstenplan 2021-2024 gold het actieplan Diversiteit en Inclusie als instapeis. Bij de beoordeling van de plannen voor de periode 2021-2024 constateerde het AFK dat dit actieplan bewustwording rondom diversiteit en inclusie heeft vergroot. Veel instellingen zijn gaan nadenken over hun positie in Amsterdam als diverse stad. In 2021 en 2022 is een tussentijds onderzoek uitgevoerd door de afdeling Kunst en Cultuur naar de voortgang van de uitvoering van de actieplannen. In dit onderzoek worden de inzichten van het AFK bevestigd. Instellingen zetten stappen om representatief en relevant te zijn (en te blijven) voor de stad. Ze zijn actief bezig om doelstellingen uit hun actieplan te realiseren. Er wordt binnen en buiten de organisaties nagedacht en een constante dialoog gevoerd over diversiteit, inclusie en de verhouding tot de stad. Na de lockdowns vindt een steeds jonger publiek het aanbod in de stad, en wordt er sectorbreed een meer inclusief taalgebruik gehanteerd.

Programma leiderschap divers talent In de periode 2025-2028 investeren we in het leiderschap van instellingen en makers die nu nog ondervertegenwoordigd zijn binnen het brede cultuuraanbod in de stad. We volgen succesvolle voorbeelden in onder andere Londen en New York.9 We ontwikkelen een programma gericht op het vergroten van het zakelijk en artistiek leiderschap voor (toonaangevende) professionele makers, nieuw talent en instellingen – gekenmerkt door hun diversiteit – die hun stempel drukken op het aanbod en de stad van morgen. We spreken op dit moment met verschillende private fondsen en organisaties over samenwerking en presenteren in 2024 een concrete uitwerking van het programma.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Een veilige sector om in te werken

22

Een veilige werkomgeving is cruciaal om je werk goed te kunnen doen, om je te ontwikkelen en te groeien. Elke vorm van grensoverschrijdend gedrag is ontoelaatbaar. Een combinatie van hoge (werk)druk, kwetsbare arbeidsrelaties en liefde voor het vak zorgt tegelijkertijd helaas nog te vaak voor onveilige situaties in de kunst- en cultuursector. Tel daar de vaak kortlopende contracten en beperkte toegang tot de sector bij op, en het wordt duidelijk dat de kunst- en cultuursector extra waakzaam moet zijn. Deze inzichten werden onlangs bevestigd in de diverse (openbare) gesprekken die het college met de sector heeft gevoerd. Ook is dit duidelijk beschreven in het rapport van de Raad voor Cultuur Over De Grens.10 De cultuur en de norm staan nu ter discussie. Niet alleen in de culturele en creatieve sector, ook in andere delen van onze samenleving. Dat is goed en noodzakelijk. Maar het gaat ook gepaard met het openbaar maken van wat lang verborgen is geweest. Daar moeten wij ons nu toe verhouden, als gemeente én als sector. We moeten komen tot een nieuwe balans, tussen vertrouwen geven en aansturen en een heldere rol en taakverdeling tussen de subsidiegever en de instelling. Het college benadrukt dat de Arbowet bedrijven, organisaties en instellingen in Nederland verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Dat geldt dus ook voor de culturele sector.

Besturen en raden van toezicht van instellingen hebben een belangrijke verantwoordelijkheid om ook toe te zien op dit onderwerp binnen hun organisaties. We doen een oproep aan instellingen om zowel een interne als een externe vertrouwenspersoon aan te stellen, en samen met werknemers een code of conduct (ook wel: gedragscode) te ontwikkelen. In de aanvraag voor het Kunstenplan dienen instellingen specifiek aandacht te besteden aan sociale veiligheid. Dit geldt voor zowel intern als extern personeel (zoals makers, technici, zzp’ers, etc.).11 Van de zeven instellingen die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, wordt nadrukkelijk verwacht dat zij in de subsidieaanvraag aandacht besteden aan dit onderwerp. Bij de integrale beoordeling van de aanvragen door de Kunstraad en het AFK zal dit thema binnen het onderwerp ‘diversiteit en inclusie’ worden meegenomen.

9

Bijvoorbeeld het programma Incubator for Executive Leaders of Color 2023 van de New York Foundation for the Arts. Meer info: The Incubator for Executive Leaders of Color 2023 - NYFA 10 Zie Over de grens | Advies | Raad voor Cultuur 11 Een handzaam beleidskader voor de sector is Veilig de Vloer op, van de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten (NAPK). Meer info via: Home - socialeveiligheidpodiumkunsten.nl

We ontwikkelen in samenwerking met de sector een apart ondersteuningsprogramma op het gebied van sociale veiligheid voor de periode 2025-2028. Voor kleine instellingen – die vaak middelen of slagkracht missen – biedt het college middelen, in de vorm van een voucherprogramma, om externe vertrouwenspersonen aan te stellen. Handvatten en tools (zoals risicoanalyses en best practices) en trainingen (in samenwerking met het programma Amsterdam Divers & Inclusief12) worden door de gemeente beschikbaar gesteld om de sector te helpen bij het creëren van een veilige werkomgeving.

Fair Practice Code en goed werkgeverschap De instellingen in het Kunstenplan 2025-2028 dienen de uitgangspunten van de Fair Practice Code13 te onderschrijven en toe te passen. De zeven instellingen onder verantwoordelijkheid van de gemeente vervullen hierin een voorbeeldfunctie. We realiseren ons dat dit gevolgen heeft voor het aantal activiteiten dat een instelling kan realiseren. We hechten – zoals in de huidige periode al ingezet – waarde aan kwaliteit in plaats van kwantiteit. Tijdens de behandeling van de Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2021-2024 in de gemeenteraad dienden de leden Karaman en Simons de motie ‘Evaluatie van de Fair Practice Code’14 in. In deze motie verzoeken de leden het college om onderzoek te doen naar de effecten van de Fair Practice Code op de werkgelegenheid in de cultuursector in Amsterdam. Indieners verzochten het college om dit tijdig te doen, zodat de resultaten konden worden meegenomen bij het opstellen van het Kunstenplan 2025-2028. Door de coronacrisis was het niet mogelijk en raadzaam de evaluatie uit te voeren. De motie blijft volgens het college echter relevant. Juist de kunst- en cultuursector werd zwaar getroffen. Met name makers bleken een kwetsbare groep te zijn in de nasleep van de coronacrisis.

In lijn met de motie zal daarom halverwege de Kunstenplanperiode 2025-2028 een evaluatie worden uitgevoerd, gericht op de effecten van de Fair Practice Code.

12 Meer info via: Amsterdam – Divers & Inclusief (020diverseninclusief.nl) 13 De Fair Practice Code is een initiatief van de sector zelf. Uitgangspunt is dat de culturele sector zelf bepaalt wat een eerlijke beloning is en hoe zij invulling geven aan de andere onderdelen van de Fair Practice Code. Meer info via: Fair Practice Code | Gedragscode voor de culturele en creatieve sector 14 Motie van de leden Karaman en Simons inzake de Hoofdlijnen kunst en cultuur 2021–2024 (Evaluatie van de Fair Practice Code), 18 december 2019.

23 Vele verhalen maken de stad

In de kunst- en cultuursector zijn veel praktisch geschoolden actief, zoals decorbouwers, technici en vormgevers. Velen van hen – veelal praktisch geschoold – maken kennis met instellingen in de vorm van stages. Vaak is er nog sprake van een ongelijkwaardige stagevergoeding tussen theoretisch en praktisch geschoolde stagiaires. Dit is niet alleen onwenselijk, het schrikt ook een belangrijke groep toekomstige professionals af om te werken in de kunst- en cultuursector. We vragen daarom aandacht voor een gelijkwaardige vergoeding voor stagiaires.

In de kunst- en cultuursector zijn veel praktisch geschoolden actief, zoals decorbouwers, technici en vormgevers.

3

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Investeren in de hele stad

25 Vele verhalen maken de stad

In de periode 2025-2028 gaan we door met investeren in kunst en cultuur in de wijken. We investeren in activiteiten die gericht zijn op Amsterdammers van alle leeftijden, en in uitbreiding van de culturele infrastructuur. Dan gaat het onder meer over productie- en presentatieplekken die ruimte moeten bieden aan (nieuwe) makers en jong talent: plekken om te experimenteren, plekken voor nachtcultuur en plek voor kunst in de openbare ruimte. Waar mogelijk willen we ‘de sleutel uit handen geven’, zodat initiatiefnemers meer vrijheid en zeggenschap krijgen om een plek naar eigen inzicht in te richten en te programmeren.

Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2023-2027

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Om de koers te bepalen voor versterking en uitbreiding van de culturele infrastructuur, stellen we het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2023-2027 (SHP Kunst en Cultuur) op. In dit plan, dat eind 2023 ter instemming wordt voorgelegd de gemeenteraad, lichten we toe hoe we in de komende periode het wijkgerichte kunsten cultuuraanbod willen behouden en versterken. We kijken ook naar nieuwe plekken voor aanbod dat een regionale, landelijke of internationale functie heeft. Een belangrijk uitgangspunt is dat kunst en cultuur mee moet groeien met de stad. Waar nieuwe wijken worden gebouwd, moet ook ruimte zijn voor culturele voorzieningen. Daarnaast is het behoud en de optimalisatie van de bestaande culturele infrastructuur een ander belangrijk uitgangspunt. Het uiteindelijke doel van de investeringen is een evenwichtige spreiding van relevante culturele voorzieningen over de hele stad. Het realiseren van dit doel zal nog niet eenvoudig zijn. De vraag naar betaalbare huisvesting voor kunst en cultuur wordt steeds groter en het aanbod steeds kleiner.

Nulmeting culturele infrastructuur Om een goed beeld te krijgen van de huidige status van de culturele infrastructuur in de stad voeren we in 2023-2024 een zogeheten nulmeting uit. Met de nulmeting onderzoeken we welke kunst- en cultuurvoorzieningen, broedplaatsen, locaties voor nachtcultuur en creatieve vrije ruimte er momenteel zijn en hoe zijn deze verspreid zijn over de stad. Deze basisinformatie is van belang voor een goede prioritering van de benodigde culturele voorzieningen die we willen toevoegen aan de stad. Ook willen we voorkomen dat er ongemerkt culturele plekken verdwijnen. Hierbij gebruiken we een interactieve cultuurkaart, waarop zoveel mogelijk Amsterdamse kunst- en cultuurvoorzieningen, broedplaatsen en plaatsen voor nachtcultuur en vrije ruimte zijn weergegeven.15

26 Het uiteindelijke doel van de investeringen is een evenwichtige spreiding van relevante culturele voorzieningen over de hele stad.

Culturele voorzieningen Het is belangrijk voor de ontwikkeling van iedere Amsterdammer om (in je eigen buurt) op culturele plekken terecht te kunnen waar je jezelf herkent. Culturele voorzieningen geven vorm aan de erkenning en eigenheid van een buurt. Hier kunnen talenten ontdekt worden en zich verder ontwikkelen tot de makers van morgen. Investeringen in de culturele infrastructuur vinden daarom op dit moment hoofdzakelijk plaats in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Het voorzieningenniveau kunst en cultuur in deze stadsdelen loopt achter op de rest van de stad, terwijl het aantal inwoners hier sterk toeneemt in het kader van de woningbouwopgave. Culturele voorzieningen zijn onder te verdelen in twee categorieën: • Presentatieplekken zijn er voor het publiek, met programmering en activiteiten voor bezoekers en deelnemers. In nieuwe wijken voegen we nieuwe permanente presentatieplekken toe waarmee we specifiek ruimte creëren voor organisaties die geworteld zijn in de buurt of in het gebied en waar bewoners zich thuis voelen. • Productieplekken zijn werkruimtes waar culturele organisaties en makers hun werk kunnen doen en kunnen experimenteren. Een sterke culturele infrastructuur biedt plaats aan alle makers of instellingen in verschillende ontwikkelingsfases op productielocaties van elke schaal: klein, middelgroot en groot.

Zo worden huidige en komende generaties kunstenaars in alle disciplines gefaciliteerd.

15 De kaart is te vinden via maps.amsterdam.nl/kunstencultuur.

Concreet investeren we de komende jaren onder andere in de volgende culturele voorzieningen: Het Verhalenhuis | Osdorpplein Hier wordt straks een programmering aangeboden waarin mensen zich kunnen herkennen op het gebied van film, literatuur en muziek. Jongerencultuurzaal | Geuzenveld-Slotermeer

Het Buurtcultuurhuis | Banne Noord

Culturele wijkvoorziening kavel A1 | Buikslotermeerplein

Het buurtcultuurhuis, inclusief theaterzaal en buurtkeuken, heeft samen met de bovengelegen broedplaats als doel om de buurt en de bewoners een plek te bieden voor ontmoeting, activiteiten en programmering.

Aan het Buikslotermeerplein wordt in de onderste laag van een woongebouw een culturele wijkvoorziening gerealiseerd waarbij de focus ligt op cultuureducatie en waar (jeugd)theatermakers kunnen oefenen en presenteren.

Hier wordt een permanente culturele voorziening gerealiseerd voor jongeren, waarin jongerenwerk gecombineerd wordt met sport en cultuur.

Podiumvoorziening | Hamerkwartier In het Hamerkwartier worden de huidige Kromhouthallen getransformeerd tot een maatschappelijke voorziening waarin we een grootstedelijk cultuurpodium voor de professionele podiumkunsten realiseren gecombineerd met onder andere een (top)sporthal

Vele verhalen maken de stad

Repetitieruimten voor dans | Ringzone-West Een voormalig gymzalencomplex wordt getransformeerd tot een permanente culturele voorziening. Circus Lab biedt hier een wijkgericht aanbod van circusactiviteiten voor kinderen, jongeren en professionals. ISH repeteert hier dansvoorstellingen en voert educatie- en talentenprogramma’s uit.

Culturele functies in de Drenthal | Cruquiusgebied Met de renovatie wordt de ruimte voor het publiek en de collectie verbeterd, het museum zichtbaarder in de stad en het gebouw toegankelijker en duurzamer. Door verschillende beroepszaken heeft de uitvoering vertraging opgelopen.

27

Culturele wijkvoorziening | Reigersbos De voormalige brandweerkazerne biedt ruimte aan creatief ondernemerschap, ontmoeting voor de buurt en activiteiten voor jongeren. We onderzoeken hoe dit aanbod bestendigd kan worden binnen de toekomstige permanente maatschappelijke voorzieningen in het gebied.

Brassbandruimte | K-buurt In 2021 is er voor lokale brassbands en muziekgroepen in Zuidoost een tijdelijke oefenruimte gerealiseerd in de K-buurt. Deze voorziening wordt gebruikt door zo’n vijftien brassbands, akoestische muziekgroepen en de Bijlmer Steelband. De tijdelijke oefenruimte blijft ongeveer vijf jaar open. Er wordt onderzocht hoe de brassbandruimte in de toekomst een permanente plek kan krijgen binnen de K-buurt.

Specials Kunst en Cultuur Naast buurtgerichte culturele voorzieningen zetten we in ook op grootstedelijke voorzieningen met een regionaal of landelijk bereik. Het gaat hier om beeldbepalende voorzieningen die we ‘specials’ noemen. Met de renovatie van het Amsterdam Museum, een nieuw gebouw voor de Meervaart en renovatie en verduurzaming van het Bijlmer Parktheater kiezen wij voor de noodzakelijke verduurzaming en vervanging van essentiële voorzieningen in de bestaande stad. Daarnaast geven we een extra impuls aan de culturele infrastructuur in Zuidoost met de bouw van de OBA Next en een extra theaterzaal. Tot slot werken we samen met het Rijk aan de komst van een Nationaal Slavernijmuseum.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Cultuurhuisvesting binnen gemeentelijk vastgoed

28

In de afgelopen periode is de vraag van culturele instellingen naar huisvesting enorm gestegen. Tegelijkertijd blijft de gemeentelijke vastgoedportefeuille in omvang en aanbod gelijk en is de doorstroom minimaal. Bij het vrijkomen van ruimte binnen het gemeentelijk vastgoed wordt door het college een brede en integrale afweging gemaakt voor de invulling ervan. Kunst en cultuur maken deel uit van de beleidsdoelen waarnaar gekeken wordt. Het college blijft zich in de komende periode inzetten om ook culturele organisaties te huisvesten binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille. We moeten hierbij ook rekening houden met een uitspraak van de Hoge Raad, het zogeheten Didam-arrest.16 De gemeente moet het vrijkomend aanbod in haar vastgoedportefeuille publiceren, en een huurder selecteren op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. Dit geldt bij verkoop van vastgoed, maar ook bij verhuur.

Broedplaatsen Broedplaatsen zijn van onschatbare waarde voor Amsterdam en de makers. Ze bieden niet alleen betaalbare werkruimte in een stad waar de prijzen hoog zijn, maar ook een stimulerende en inspirerende omgeving waarin makers van alle disciplines elkaar kunnen ontmoeten, kunnen samenwerken, kunnen experimenteren en zich kunnen ontwikkelen. Zo ontstaat er een voedingsbodem voor nieuwe artistieke expressie en culturele ontwikkeling. Met de groei van de stad, de toenemende druk op het vastgoed en het verdwijnen van rafelranden is het van belang dat we in blijven zetten op betaalbare plekken voor de cultuursector en voor broedplaatsen. Jaarlijks zoeken bijna 1.700 makers en kunstenaars een plek in Amsterdam.17 Het inkomen van de meeste kunstenaars is laag, zeker als je dit afzet tegen andere sectoren. Maar er is meer nodig. Veel getalenteerde kunstenaars en creatieven (vaak autodidact) krijgen niet altijd de erkenning en mogelijkheden ie ze verdienen om zich te verder te ontwikkelen. De beschikbare plekken in broedplaatsen zijn ongelijk verdeeld over de stad. In het nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023-2026 focussen we daarom meer op nieuw talent in de stad en maken we het voor hen gemakkelijker om toegang te krijgen tot broedplaatsen. Dit beleidskader wordt op 30 november 2023 ter akkoord aan de gemeenteraad voorgelegd.

16 De Hoge Raad heeft hierbij geoordeeld dat overheden op basis van het gelijkheidsbeginsel potentiële gegadigden bij de verkoop van een onroerende zaak in de gelegenheid moet stellen mee te dingen als er meerdere gegadigden zijn, of wanneer dit redelijkerwijs te verwachten is. 17 Onderzoek, Informatie en Statistiek, 2018.

Concreet investeren we de komende jaren onder andere in de volgende Kunst en Cultuur specials: De nieuwe Meervaart | Osdorp Het nieuwe gebouw voor theater de Meervaart heeft drie theaterzalen en meerdere studio’s en publieksruimtes in de Sloterplas. Zo behoudt de Meervaart een belangrijke functie voor Nieuw-West als cultuurpodium waar theatermakers kunnen presenteren en oefenen en waar kinderen en jongeren hun talenten kunnen ontwikkelen.

Renovatie Bijlmerparktheater en extra theaterzaal | Zuidoost Het theatergebouw is te klein om aan alle activiteiten van deze partijen onderdak te bieden. Er is dringend behoefte aan extra repetitieruimtes en een extra theaterzaal. De gemeente heeft middelen beschikbaar gesteld voor renovatie van het gebouw en om de gewenste uitbreiding te realiseren. De mogelijkheden voor een extra theaterzaal in Zuidoost worden nog onderzocht.

29 Vele verhalen maken de stad

Renovatie Amsterdam Museum | Centrum Met de renovatie wordt de ruimte voor het publiek en de collectie verbeterd, het museum zichtbaarder in de stad en het gebouw toegankelijker en duurzamer. Door verschillende beroepszaken heeft de uitvoering vertraging opgelopen.

Nationaal Slavernijmuseum | locatie volgt De gemeente en het Rijk hebben besloten om gezamenlijk een nationaal museum over slavernij te realiseren in Amsterdam. Het museum zal zich richten op een breed publiek, met een focus op educatie, kunst, kennis en onderzoek.

Broedplaatsen zijn een onderdeel van het strategisch huisvestingsplan. Dat betekent onder meer dat in nieuwe wijken ruimte voor broedplaatsen wordt gereserveerd. Bij het uitgeven van tenders nemen we waar mogelijk ruimte voor broedplaatsen mee in het programma. Dit leidt tot broedplaatsen in nieuwe wijken die voor een lange termijn in betaalbare plekken voorzien. We zetten ook actief in op de combinatie wonen en werken in hetzelfde pand. Dat proberen we te doen door afspraken te maken met corporaties over het maken van CAWA-woningen in combinatie met afzonderlijke werkplekken.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

Daarnaast zetten we ons in voor het behoud van de bestaande broedplaatsen door samen te werken met eigenaren, verhuurders en gebruikers. Dat doen we onder andere door het verlengen van huurcontracten van broedplaatsen gevestigd in gemeentelijk vastgoed.

30

Nachtcultuur Amsterdam staat internationaal bekend om het nachtleven. De stad ademt ook ’s nachts levendigheid uit, met unieke clubs, (zomer)festivals en betoverende zonsopgangssets in nachtclubs met 24-uursvergunningen. Van raves aan de randen van de stad tot het wereldberoemde Amsterdam Dance Event (ADE): de nacht biedt voor elk wat wils. De nachtcultuur vormt vaak de voorhoede op muzikaal gebied en ook op het gebied van mode en levensstijl. De nacht is altijd vernieuwend geweest, een laboratorium voor verschillende kunstvormen waarin grenzen worden verlegd en de norm wordt uitgedaagd. De nacht is ook een plek waar iedereen zichzelf kan zijn. Waar jongeren hun ware zelf vinden, en subculturen opbloeien die overdag wellicht minder zichtbaar zijn. Dat de Amsterdamse nachtcultuur op cultureel gebied ook een belangrijke bijdrage levert aan de stad, zien wij terug in de nominatie van Kanaal40 voor de Amsterdamprijs voor de Kunst 2023. De nominatie erkent het belang, de impact én de noodzaak van het bestaan van dergelijke cultuurpodia voor kunst in onze stad. Met het Kunstenplan 2025-2028 wilt het college daarom ook ruimte bieden voor nachtcultuur. Hierbij leggen we een verbinding met de Nachtvisie en de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur 2023-2026.18 Van visie naar uitvoering In 2021 heeft het college een brede visie op nachtcultuur geformuleerd.

Deze visie omvat diversiteit, inclusie, veiligheid en toegankelijkheid als kernthema’s. Het doel van de Nachtvisie is om de cruciale aspecten voor de sector en de stad te identificeren en nachtcultuur stevig in het gemeentelijk beleid te verankeren. De visie reikt verder dan kunst en cultuur, en gaat ook over stedelijke ontwikkeling, economie, verkeer, gezondheid en openbare orde. Mede op basis van de Nachtvisie heeft de gemeente concrete stappen ondernomen, zoals de stimuleringsregeling voor de herstart van Amsterdamse nachtcultuur na de coronacrisis en het instellen van een spreekuur voor nachtcultuurinitiatieven. Samenwerking en het delen van kennis met andere steden, zoals met Londen, New York en Berlijn, hebben daarnaast geleid tot nieuwe inzichten.

18 Zie De nacht heeft de toekomst - Gemeente Amsterdam

Op 20 september 2023 is de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur 2023-2026 door de gemeenteraad vastgesteld.19 Met de maatregelen in de agenda geven wij uitvoering aan een aantal belangrijke aandachtspunten uit de Nachtvisie: wij zetten onder andere in op meer tijdelijke en permanente ruimte, we brengen de behoeften van bewoners in kaart, stimuleren nachtcultuurbroedplaatsen en kennisoverdracht en zetten een geluidsisolatiefonds op voor de clubs die dit het meest nodig hebben. Voor het uitvoeren van de maatregelen is van 2023-2026 in totaal € 1 miljoen structureel beschikbaar en daar bovenop nog eens € 1,2 miljoen incidenteel voor een jongerenregeling gericht op talentontwikkeling in de nachtcultuur. Deze regeling zal door het AFK in 2024 worden uitgevoerd.

Beeldende kunst in de openbare ruimte en het stadscuratorium Amsterdam heeft een rijke collectie kunstwerken in de openbare ruimte. Beelden, objecten en schilderingen die de stad mooier maken, die unieke herkenningspunten toevoegen en identiteit geven aan een plek. Ze zijn ook vaak onderwerp van gesprek. Vooral als een nieuw werk wordt geplaatst, kan dat reacties en emoties oproepen. Dat hoort erbij, het is een teken dat kunst leeft onder de Amsterdammers. Kunstwerken zijn uitingen van een kunstenaar, die vaak uitdrukking wil geven aan wensen en gedachten van mensen op een bepaald moment. De kunstwerken in de stad creëren daarmee een uniek beeld van kunststromingen en maatschappelijke tendensen door de tijd heen. We blijven in de komende periode inzetten op het realiseren van nieuwe kunstwerken als toevoeging aan de inrichting van de openbare ruimte, met name in ontwikkelgebieden. Want juist daar kan de komst van kunst zorgen voor herkenbaarheid en bijdragen aan de identiteit van een nieuwe wijk. We gaan daarom door met de in 2020 ingestelde percentageregeling voor kunst in de openbare ruimte. Hiermee is het mogelijk om in ontwikkelgebieden met budget uit de grondexploitatie in een vroeg stadium kunst te realiseren.

We continueren in de periode 2025-2028 ook het budget bij het AFK van € 0,6 miljoen per jaar dat is bedoeld voor cofinanciering van kunstwerken in de openbare ruimte. Voor kunstprojecten waar de stadsdelen en het stadsgebied direct bij betrokken zijn, wordt vaak van dit budget gebruik gemaakt. Ook kunstwerken die niet zijn geïnitieerd door de gemeente maar door woningbouwcorporaties en particuliere stichtingen worden hierdoor mogelijk gemaakt.

19 Te downloaden via De nacht heeft de toekomst - Gemeente Amsterdam

31 Vele verhalen maken de stad

Naast kunstwerken die bedoeld zijn om een plek te markeren, zijn er ook kunstwerken die dienen als herdenkingsmonumenten voor personen of gebeurtenissen. Ze staan vaak op plekken waar een binding of referentie is met de betreffende persoon of gebeurtenis, zoals het Nelson Mandela gedenkteken Rona Batho van kunstenaar Mohau Modisakeng in Zuidoost. De stad ontvangt steeds vaker verzoeken voor herdenkingsmonumenten. Deze initiatieven uit de samenleving passen binnen het streven van de gemeente om de openbare ruimte tot een plek te maken waar alle Amsterdammers zich kunnen herkennen. De vele verzoeken vragen om een methode of afwegingskader om te bepalen welke initiatieven gehonoreerd kunnen worden: Hoe kunnen ze als kunstwerken in de openbare ruimte ingepast worden? Hoe komt de≈financiering ervan tot stand gegeven het feit dat de gemeente hiervoor niet over extra middelen beschikt? In de komende periode gaat het college hiervoor richtlijnen ontwikkelen.

We blijven in de komende periode inzetten op het realiseren van nieuwe kunstwerken als toevoeging aan de inrichting van de openbare ruimte

Het Stadscuratorium Amsterdam (SCA) adviseert het stadsbestuur sinds 2019 over kunstprojecten in de openbare ruimte. Het SCA levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de inrichting van de stad. We continueren het jaarlijkse budget van € 100.000 voor ondersteuning van en uitvoering van activiteiten van het SCA.

Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028

De beelden in de stad en de bijbehorende verhalen verdienen het om aan een breed publiek te worden getoond en verteld. We zullen daarom de website met buitenkunst moderniseren en aanvullen met kunstroutes door de stad. Geïnteresseerden kunnen hier achtergrondinformatie vinden over de kunstwerken. Het streven is om dertig jaar na de laatste grote publicatie over kunst in de straten van Amsterdam (het Amsterdamse Beeldenboek) met een nieuwe (online) publicatie te komen die ingaat op de kunstwerken die de afgelopen decennia zijn gerealiseerd. Voor de extra inzet op communicatie vanuit de gemeente reserveren we € 50.000 per jaar.

32

Gebiedsgericht werken en samenwerking met het AFK Kunst en cultuur heeft ook een plek in het gebiedsgericht werken, waarbij we vooral kijken naar de functie die kunst en cultuur heeft bij het vergroten van de leefbaarheid in de stad. Per gebied worden kansen, uitdagingen en opgaven geformuleerd en vertaald naar een gebiedsagenda. Kunst en cultuur kan daar een rol van betekenis bij spelen. In lijn met het gebiedsgericht werken en om maatwerk te kunnen leveren bij het stimuleren en ondersteunen van kunst en cultuur in de wijk, hebben we een stedelijke subsidieregeling.20 De uitvoering ervan is in handen is van de stadsdelen. Jaarlijks leggen de stadsdelen de verbinding met de gebiedsopgaven. Dat betekent maatwerk per stadsdeel. Zo ondersteunen we kunst- en cultuurprojecten die de kwaliteit van de leefomgeving in specifieke wijken en gebieden kunnen bevorderen. Het gaat om activiteiten die zich onderscheiden vanwege hun artistieke en inhoudelijke kwaliteit en waaraan bewoners actief en/of passief deelnemen. In de komende maanden kijken we samen met de stadsdelen op welke punten aanscherping op deze regeling nodig is.