Handreiking E-hubs
Tekst van het document
Voorwoord
Deel 2 Tools en onderzoeken
28
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Introductie
Inhoud
Deel 1
Introductie / inleiding In dit tweede gedeelte van de handreiking vindt u gereedschappen en onderzoeken die relevant zijn voor de ontwikkeling van elektrische mobiliteitshubs. In dit deel van de handreiking lichten we kort de verschillende relevante onderzoeken en gereedschappen toe die binnen het Europese eHUBS samenwerkingsverband zijn gehouden en gebruikt. We linken daarbij door naar de originele stukken. We hebben deze onderzoeken en gereedschappen verdeeld over 5 thema’s. Op deze manier kunt u snel navigeren tussen de onderdelen die voor u relevant zijn. Hieronder volgt een korte toelichting per thema. 1. Het opzetten van een BuurtHub bestaat uit een handreiking die de gemeente Amsterdam heeft ontwikkeld. Deze handreiking bevat alle documenten, beleidstukken en interne – en externe processen die nodig zijn voor het creëren van een BuurtHub. 2. Het hoofdstuk gedrag bestaat uit de gedragsinterventie-toolkit die de Hogeschool van Amsterdam heeft ontwikkeld. Het doel van de interventies is dat gebruikers van
eHUBS (BuurtHubs in Amsterdam) én deelmobiliteit ook worden geholpen in het overstappen naar duurzaam reisgedrag. Dat betekent dat bewoners overstappen van een privéauto bezitten, naar deelmobiliteit gebruiken. En tegelijk dat we voorkómen dat men OV, fiets of wandelingen vervangt door deelmobiliteitsritten. 3. Het hoofdstuk identiteit en ontwerp, gaat zoals de titel al zegt over identiteit en ontwerp van mobiliteitshubs. U vindt hier de landelijke ontwerpstandaarden terug evenals het Standaardontwerp BuurtHubs zoals ontwikkeld door de gemeente Amsterdam. 4. Daarna volgt het hoofdstuk datauitwisseling. In dit hoofdstuk vindt u een stappenplan om een veilige datauitwisseling mogelijk te maken binnen mobiliteitsprojecten. Zowel tussen deelvervoeraanbieder en overheid als tussen deelvervoeraanbieder en deelvervoerplatforms. 5. Tot slot hebben we het hoofdstuk modellering en netwerkanalyse. Hier leest u verschillende onderzoeken van onafhankelijk onderzoeksinstituut TNO, TU Delft en Newcastle University
die dieper ingaan op locatieselectie, de effecten van het plaatsen van hubs op het elektriciteitsnetwerk en CO2-verlaging. Ook leest u over de attitudes die mensen hebben ten opzichte van deelmobiliteit en hubs en in hoeverre zij geneigd zullen zijn hier gebruik van te maken. In dit stuk hebben onze partners het over eHUBS, in Amsterdam gebruiken we hiervoor de term BuurtHubs. De eHUBS is de gekozen naam voor de mobiliteitshubs die tijdens dit project ontwikkeld zijn. De eHUBS refereren dus niet uitsluitend aan de Amsterdamse BuurtHubs, maar aan mobiliteitshubs in het algemeen.
1. Het opzetten van een BuurtHub 2. Gedrag 3. Identiteit en ontwerp 4. Data-uitwisseling 5. Modellering en netwerkanalyse 29
Deel 2
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub
1. Het opzetten van een BuurtHub In dit onderdeel van de handreiking vindt u een bundeling van alle relevante informatie en geleerde lessen uit het vierjarige BuurtHubs project in Amsterdam. Het geeft achtergrondinformatie bij de keuzes die gemaakt kunnen worden en deelt inzichten via kant-en-klare handleidingen voor het ontwikkelen van nieuwe (Buurt) Hubs. We hebben de handreiking gemaakt in de context die op moment van opleveren gold. Er zijn een aantal relevante ontwikkelingen die direct van invloed zijn bij nieuw te ontwikkelen BuurtHubs. Denk aan nieuw beleid voor deelmobiliteit en de daaruit voortvloeiende mogelijkheden, flexibele vergunningsplafonds, de ontwikkelingen rondom Mobility as a Service (MaaS) of landelijke afspraken rondom branding of datastandaarden. Het inrichten van BuurtHubs zal een flexibel proces moeten blijven omdat elk stukje openbare ruimte nét om wat anders vraagt zodat elke BuurtHub zo goed mogelijk aansluit bij de lokale behoefte.
30
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub
Beleidskaders Kenmerkend voor het project BuurtHubs is dat de initiatieven van de Amsterdammers zelf kwamen. ‘Met buurtbewoners voor buurtbewoners’. Om dit mogelijk te maken heeft het college ingestemd met het experiment BuurtHubs dat tijdelijke ontheffingen mogelijk maakte voor de ontwikkeling van de BuurtHubs. Deze tijdelijke ontheffingen voor deelmobiliteit in de BuurtHub vallen onder de beleidsregel eBuurtHubs. Bewoners en toekomstige
Deel 1
Deel 2
Keuzehulp: Commerciële BuurtHub of Coöperatieve BuurtHub
gebruikers van de Hub kunnen via een zogenaamde ‘Menukaart BuurtHubs’ stemmen op de vervoerders die zij het liefst in de BuurtHub hebben staan. Het college volgt de uitslag van de stemming en verleent een ontheffing aan de gekozen vervoerder(s). De directeur V&OR heeft het mandaat om dit besluit namens het college uit te voeren.
Meerdere wegen leiden naar Rome en dat geldt ook voor de manier waarop BuurtHubs gerealiseerd kunnen worden. De ervaring leert dat de keuze voor een bepaalde aanpak afhangt van de doelstellingen die je wil behalen met de BuurtHub. De keuzehulp illustreert en vergelijkt twee verschillende soorten Hubs die tijdens het project BuurtHubs zijn gebruikt: de (commerciële) BuurtHub en de Coöperatieve BuurtHub. De keuze voor één van deze twee hangt af van de motivatie en wil van bewoners.
Samenwerking met vervoerders Vervoerders die voldoen aan de voorwaarden, kunnen zich aanmelden voor de ‘Menukaart BuurtHubs’. Daarvoor moeten zij zich inschrijven op de toetredingsovereenkomst Menukaart BuurtHubs. Hierin staan afspraken over onder andere het delen van data, exploitatie, branding, servicelevels en communicatie. Informatie hierover
Inhoud
en de mogelijkheid tot inschrijving staan op innovatiepartners.nl. Van de vervoerders die zich inschrijven, krijgt een deel uiteindelijk een plek in de BuurtHub na de stemming van de bewoners. De huidige contracten met aanbieders in de BuurtHubs in Amsterdam lopen tot uiterlijk 1 februari 2023.
Bij een Commerciële BuurtHub kiezen de bewoners uit een lijst van commer ciële aanbieders. Bij een Coöperatieve BuurtHub worden de voertuigen geregeld en beheerd door de leden van een coöperatie die in een buurt wordt opgezet. De Commerciële
3
31
BuurtHub is de variant die bij de meeste Hubs is gebruikt. De buurt is dan minder betrokken bij de verschillende stappen om tot een BuurtHub te komen, maar het is minder duur en kost minder tijd. De Coöperatieve BuurtHub is tijds intensiever en vraagt andere stappen. Hoe groter de betrokkenheid van een bewonersgroep, hoe meer de verantwoordelijkheid bij de bewoners komt te liggen en hoe meer ze zich eigenaar voelen van de BuurtHub. We verwachten dat de bewoners bij deze variant eerder geneigd zijn de BuurtHub te gebruiken als alternatief voor de auto in plaats van als aanvulling. We doen nu onderzoek om te zien of deze veronderstelling klopt3. De mogelijkheden om een Buurthub te organiseren en de bewegingsruimte van bewoners zijn in dit model groter.
In 2022 is de afdeling stedelijke innovatie gestart met een project voor cooperatieve deelmobiliteit of Mobility as a Commons (MaaC). Voor meer informatie neem contact op met de afdeling stedelijke innovatie
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
De verschillen en implicaties van de twee type BuurtHub modellen
Keuze Keuze deelmobiliteit deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit
Voorwoord
Coöperatieve BuurtHub
Commerciële BuurtHub Bewoners kiezen commerciële aanbieders van een menukaart.
Coöperatie kiest zelf de gewenste vervoermiddelen via een leaseconstructie of inkoop op naam van de coöperatie.
Kosten deelmobiliteit Kosten proces Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Begroting ontwikkeling Klik op het menu
32
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Financiële risico ligt bij de coöperatie. Coöperatief model zorgt voor een bredere keuze aan type voertuigen.
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Coöperatieve BuurtHub
Commerciële BuurtHub Keuze deelmobiliteit Beheer Beheer deelmobiliteit deelmobiliteit
Voorwoord
De commerciële aanbieder heeft de vervoermiddelen in beheer.
Coöperatie beheert de vervoermiddelen.
Kosten deelmobiliteit
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Door voertuigen in eigen beheer kan men zelf het uiterlijk van de voertuigen (branding of bestickering) bepalen. Onderhoud/verzekeringen/ belastingen/vergunningen worden geregeld door de coöperatie.
Kosten proces Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Begroting ontwikkeling
33
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit
Voorwoord
Commerciële BuurtHub
Coöperatieve BuurtHub
De commerciële aanbieder bepaalt de kosten.
Coöperatie bepaalt de kosten voor deelmobiliteit en heeft daarbij geen winstoogmerk.
Kosten Kosten deelmobiliteit deelmobiliteit Kosten proces Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Begroting ontwikkeling
34
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Coöperaties kunnen beprijzings trategieën toepassen (bijvoorbeeld: e-bikes financieren door extra toelage te vragen op autoritten onder de 5 kilometer).
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Coöperatieve BuurtHub
Commerciële BuurtHub Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit Kosten deelmobiliteit Kosten Kosten proces proces
Voorwoord
Kosten voor het proces worden gedekt door de gemeente*. *In het kader van het BuurtHubs project werden deze kosten gedekt door de gemeente. Mocht je dit verder willen oppakken, dan moet hier eigen financiering voor worden gezocht.
Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Begroting ontwikkeling
35
Kosten voor oprichten coöperatie zijn voor de rekening van de coöperatie, maar de kosten voor het proces zijn gedekt door gemeente.
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Voor de Commerciële BuurtHubs is tijdelijk beleid geschreven, voor de Coöperatieve BuurtHubs is er nog geen beleid. Totdat er beleid is geformuleerd, is er geen geijkt proces.
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit Kosten deelmobiliteit Kosten proces Procesvoorwaarden Procesvoorwaarden vanuit vanuit de de gemeente gemeente Juridische consequenties Verplichtingen
Voorwoord
Commerciële BuurtHub
Coöperatieve BuurtHub
Uitnodiging naar mobiliteits aanbieders om deel te nemen aan de BuurtHub.
Expertise over het oprichten en beheer van een coöperatie is noodzakelijk. Als die er niet is, kan die ingekocht worden.
Bewonersbrief of flyer met informatie over de BuurtHubplannen en uitnodiging om te stemmen op de vervoersaanbieders.
Het is noodzakelijk dat de coöperatie de buurt goed betrekt om duidelijk te maken wat de implicaties van een Coöperatieve BuurtHub zijn.
Bewonersavond voor terug koppeling van de uitslag van de stemming en bepalen van de mobiliteitsmix.
Oprichten van een werkgroep met ambtenaren en initiatiefnemers.
Begroting ontwikkeling
36
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Proces voor de BuurtHub met commerciële aanbieders staat vast. Proces bij coöperatief delen is grilliger en vraagt om maatwerk van zowel de gemeente als bewoners.
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit Kosten deelmobiliteit
Voorwoord
Commerciële BuurtHub
Coöperatieve BuurtHub
Aanbieders van deelvervoer moeten voldoen aan vergunnings verplichtingen voor alle activiteiten die binnen de APV 2.50A vallen.
Aanbieders van deelvervoer moeten voldoen aan vergunnings verplichtingen voor alle activiteiten die binnen de APV 2.50A vallen.
Kosten proces Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische Juridische consequenties consequenties Verplichtingen Begroting ontwikkeling
37
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen In beide BuurtHubs-modellen moeten aanbieders van deelvervoer voldoen aan de vergunnings verplichtingen voor alle activiteiten die binnen de APV 2.50A vallen.
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit Kosten deelmobiliteit Kosten proces
Voorwoord
Commerciële BuurtHub
Coöperatieve BuurtHub
Commerciële aanbieders zijn verplicht te voldoen aan de eisen die gesteld worden in de vergunningen/ontheffingen. Zie toetredings overeenkomst, menukaart buurthubs, en autodeelbeleid.
Coöperaties zijn verplicht te voldoen aan het geldende beleid.
Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Verplichtingen Begroting ontwikkeling
38
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen Coöperaties moeten zich bewust zijn van de ruimte en de beperkingen binnen het bestaande beleid. De gemeente moet hierin een actieve rol spelen.
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Keuzehulp
Coöperatieve BuurtHub
Commerciële BuurtHub Keuze deelmobiliteit Beheer deelmobiliteit Kosten deelmobiliteit
Begroting ontwikkeling. Proceskosten. Aanpassingen openbare ruimte. Communicatie.
Proceskosten. Aanpassingen openbare ruimte. Communicatie. Oprichten Coöperatie. Bij een Coöperatieve BuurtHub hebben de leden ook nog de eventuele aanschaf- of leasekosten van de voertuigen. Die zijn afhankelijk van de keuze voor vervoermiddelen.
Kosten proces Procesvoorwaarden vanuit de gemeente Juridische consequenties Verplichtingen Begroting Begroting ontwikkeling ontwikkeling4
4
Voorwoord
De kosten verschillen per BuurtHub doordat de intensiteit van het proces, de inspanningskosten en de ontwerpen kunnen verschillen.
39
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Implicaties van de verschillen tussen de modellen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Stap 7
Stappenplan realisatie BuurtHubs In de bovenstaande figuur lichten we het stappenplan om een BuurtHub te realiseren toe. Het stappenplan is gebaseerd op het proces zoals het in de beleidsregel is beschreven. Hierin is sprake van een hoge mate van participatie. Het stappenplan is een beschrijving van de stappen die nodig zijn om tot een fysieke Hub in de openbare ruimte te komen – van participatie- tot realisatiefase. Het is informatie en kennis die we tijdens het BuurtHub-project in Amsterdam hebben opgedaan. Het stappenplan bestaat uit twee delen: een groen deel, dat de stappen tijdens de participatiefase weergeeft en een rood deel dat de stappen voor de daadwerkelijke implementatie van de Hubs in de openbare ruimte weergeeft. Afhankelijk van factoren zoals het vergunningsstelsel zijn stappen in meer of mindere mate relevant.
40
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap Stap 1.1 1.1
Stap 1.2
Stap 1.1 De wens voor een BuurtHub
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Een buurt meldt zich bij de gebieds makelaars met het verzoek om deel mobiliteit in de buurt, eventueel na een (lokale) communicatiecampagne. De gebiedsmakelaar denkt mee of en hoe de BuurtHub eruit kan zien. Plan altijd eerst een intake met de bewoner(s). Maak hierbij de verschillen tussen de soorten BuurtHubs duidelijk (Commerciële of Coöperatieve BuurtHub) en wat er bij beide soorten van de buurt verwacht wordt. Dit is nog geen keuze moment, dat komt later in het proces. Als de bewoners hier enthousiast op reageren, vindt een check van de openbare ruimte plaats (stap 2).
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen • Plan alleen een communicatiecampagne in een gebied waar ruimte is voor een BuurtHub. Bijvoorbeeld bij een bestaande herprofilering van een straat of gebiedsontwikkeling. • Wees duidelijk naar de bewoners over hun ruimte en kaders. • Indien dit past binnen stadsdeel begroting, kan het project eventueel subsidie krijgen.
41
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Deel 2
Stap 13
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 1. Stadsdeelbrochure BuurtHubs 2. Animatie Buurthubs 3. Website BuurtHub 4. Beleidsregel BuurtHubs
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap Stap 1.2 1.2
Stap 1.2 Selectie van een locatie
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Opmerkingen en adviezen
Als er niet gekozen wordt voor een aanpak waarbij de bewoners zelf bepalen waar de BuurtHub komt, zal het projectteam dit zelf moeten doen. Hiervoor kan je de netwerkanalyse, de Decision Support Tool, die ontwikkeld is door de TU Delft of de Uitvraag Ruimtelijke Strategie gebruiken (deze volgen najaar 2022).
42
Stap 10
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap Stap 2
Stap 2 Check openbare ruimte
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Bij de afdeling Ruimte en Regie wordt de eerste ambtelijke check aangevraagd. Binnen de gemeente Amsterdam kan de ambtelijke check uitgevraagd worden door een mail te sturen naar ruimteregieautoluw@amsterdam.nl. Ruimte en Regie heeft de volgende informatie nodig om de check uit te kunnen voeren: de OIS buurtcode en het aantal parkeerplekken.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Een BuurtHub is vaak niet groter dan 3 à 4 parkeerplekken. Mocht het toch groter worden, dan is het verstandig om twee BuurtHubs van 3 à 4 plekken te realiseren in plaats van één grote BuurtHub van 6 à 8 parkeerplaatsen. In overleg met bewoners en gemeente kan de grootte van de BuurtHub altijd nog aangepast worden.
Op basis van deze gegevens beoordeelt Ruimte en Regie of er ambtelijke bezwaren zijn om een BuurtHub te realiseren. Daarbij kijken ze ook naar zaken als de huidige parkeerdruk, laadmogelijkheden, gepland onderhoud of andere projecten die voorrang hebben. Bij akkoord ga je door naar stap 3.
43
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 5. Kaders laadinfrastructuur
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 3 Samen met collega’s uit het stadsdeel een werkgroep oprichten
Stap 2
Stap Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Indien er ambtelijk akkoord is van de afdeling Ruimte en Regie, wordt er een werkgroep gestart met onder andere een gebiedsmakelaar, gebiedsbeheerder, gebiedspool en communicatieadviseurs van het stadsdeel. Samen met hen wordt een plan van aanpak opgesteld (eventueel in overleg met buurtbewoners). Onderwerpen die hierbij aan bod komen zijn: locatiekeuze, draagvlak, het betrekken van relevante collega’s, (lokale) communicatie.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Bezoek de potentiële locaties (samen met collega’s die het gebied kennen) en maak foto’s. Zo kun je collega’s makkelijker meenemen in de keuze van de locatie en kan beter ingeschat worden of een locatie geschikt is.
44
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 6. Voorbeeld plan van aanpak Elzenhagen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 4 Keuze voor BuurtHub model: Commerciële of Coöperatieve BuurtHub
Stap 3
Stap Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Help het buurtinitiatief bij het maken van de keuze voor een Commerciële of een Coöperatieve BuurtHub.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Gebruik voor het maken van de keuze het keuzemenu uit deel 2 van deze toolbox. Hierin worden de verschillen tussen beide soorten BuurtHubs uitgelicht.
Volgende stap is het aanhaken van de juiste partijen voor het vervolgtraject. Zie stap 5.
45
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 5 Verbreden draagvlak en start communicatie
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Samen met een communicatieadviseur en de stadsdeel-collega’s bepaal je de communicatieaanpak.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Goede manieren om de rest van de buurt te betrekken zijn bijvoorbeeld het organiseren van een proefrijdag, flyers verspreiden of een social media-campagne starten.
In deze fase begin je ook met het betrekken van de rest van de buurt.
46
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Deel 2
Stap 13
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 7. Voorbeeld bewonersbrief 8. Voorbeeld flyer 9. Voorbeeld poster proefrijdag
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 6 Vervoersaanbieders uitnodigen voor mogelijke plek in de B uurtHub
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap Stap 6
Omschrijving en acties Wanneer er gekozen is voor de BuurtHub is de volgende stap om de aanbieders van deelvervoer uit te nodigen. Als duidelijk is waar de BuurtHub komt en hoeveel ruimte ervoor beschikbaar is, stuur dan een uitnodiging naar de aanbieders van deelvervoer waarmee de gemeente een getekende toetredingsovereenkomst heeft. Neem hiervoor contact op met de verschillende accounthouders deelmobiliteit binnen het Programma Deelmobiliteit. Zij hebben de meest up-todate contactenlijst van de vervoersaanbieders. Vraag de aanbieders of ze voor de betreffende BuurtHub mee willen doen aan de stemming.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Dit hoort bij de manier waarop in Amsterdam ontheffing verleend wordt aan deelvervoersaanbieders van lichte elektrische voertuigen en dit is onderhevig aan het vergunningstelsel. Contact met de vervoersaanbieders loopt via de gemeente en niet via de bewoners.
Pas na de stemming door de buurt is bekend welke vervoerders gekozen zijn voor een plek in de BuurtHub.
47
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Deel 2
Stap 13
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 10. Toetredingsovereenkomst 11. Agenda Autodelen 12. Nota Deelvoertuigenbeleid
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 7 Uitnodigen voor stemming (en eventueel een enquête)
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen
Maak een bewonersbrief of -flyer, waarin de bewoners in de buurt* worden geïnformeerd over de plannen voor een BuurtHub. En nodig ze uit voor een vragenlijst en stemming en eventueel een (digitale) bewonersavond.
*Het grensgebied vanaf de Hubs is 300 meter. Deze grens is niet hard omdat er vaak ook naar dichtheid wordt gekeken en natuurlijke grenzen (zoals bijvoorbeeld een park of gracht die de wijk afgrenst van een andere wijk).
De brief of flyer verwijst de bewoners naar de BuurtHubs-pagina (met QR-code). Daar kunnen de bewoners de enquête invullen en zich aanmelden voor de bewonersavond. Ze krijgen dan gelijk de link voor de (digitale) bewonersavond toegestuurd.
Bedenk welke vragen gesteld worden in de enquête; dit is een mogelijkheid om (extra) informatie voor onder andere onderzoek op te halen. Denk ook aan het vertalen van de communicatiestukken in het Engels, Arabisch of een andere taal die aansluit bij de bewoners in de buurt.
48
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 13. Voorbeeldvragen enquête 14. Flyer
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 8 Stemming
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Via een tool zoals Enalzyer kunnen bewoners ook stemmen. Belangrijk is om een unieke code mee te geven aan iedere bewoners. Dat kan via de survey tool.
Stap 7
Stap Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Door een unieke code mee te geven voorkom je fraude bij het stemmen. Het verlenen van een ontheffing is een bestuursrechtelijk proces, daarom is het belangrijk dat dit zorgvuldig gebeurt.
49
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 9 Vervoersaanbieders informeren over de uitslag
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap 7
Stap 8
Stap Stap 9
Opmerkingen en adviezen
Uitslag van de stemming terugkoppelen aan de vervoersaanbieders. Betrek hen bij de organisatie van de bewonersavond (zie stap 10).
50
Stap 10
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 10 Bewonersavond voor terug koppeling van de uitslag en het bepalen van de mobiliteitsmix
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Opmerkingen en adviezen
Op de bewonersavond krijgen bewoners informatie over het BuurtHubs-initiatief en over de uitkomsten van de stemming (en eventueel de enquête). Daarnaast wordt er op basis van de stemming een mobiliteits mix voorgesteld: hoeveel van welke vervoermiddelen? De bewoners kunnen hierover meedenken en vragen stellen. Bewoners die zich voor de bewonersavond hebben aangemeld, krijgen achteraf de resultaten van de stemming toegestuurd. De opbrengst van de bewonersavond is de vaststelling van de mobiliteitsmix van de BuurtHub.
51
Stap Stap 10
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 11 Uitvragen van de technische tekening, werkvoorbereiding en aanvragen van de laadinfrastructuur
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Opmerkingen en adviezen
Zodra de locatie en de mobiliteitsmix vaststaan, moet je de laadinfrastructuur aanvragen. Dit kan 3 tot 6 maanden duren dus houd hier rekening mee! Daarnaast moet er voor de aannemers een technische tekening en werkvoorbereiding worden gemaakt. Bij de gemeente Amsterdam kan het Ingenieurs Bureau (IB) dit doen.
52
Stap 10
Inhoud
Stap Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 12 TKN DB
Stap 1.2
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Opmerkingen en adviezen
Stap 10
Inhoud
Stap 11
Stap Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen 15. Voorbeeld voordracht DB BuurtHubs
Je moet ook het Dagelijks Bestuur (DB) van het betreffende stadsdeel informeren over de invulling van de BuurtHub. Hiervoor moet een voordracht geschreven worden.
53
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 2
Stap 13 Opstellen teken brief ontheffing Verkeer en Openbare Ruimte (V&OR)
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Voor de ontheffing van de aanbieders van deelvervoer moet een voordracht voor de directie V&OR geschreven worden.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Neem contact op met de verantwoordelijke contactpersoon bij V&OR. Let op, dit geldt alleen als er ontheffing wordt geregeld via de beleidsregel BuurtHubs.
54
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap Stap 13
Deel 2
Stap 14
Beschikbare tools en middelen
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Het opzetten van een BuurtHub | Stappenplan
Stap 1.1
Stap 1.2
Stap 14 Opdracht Stadswerken
Stap 2
Stap 3
Stap 4
Stap 5
Stap 6
Omschrijving en acties Als de technische tekening compleet is, kun je de opdracht bij Stadswerken van de gemeente Amsterdam uitzetten. Zij zorgen voor de aanpassingen in de openbare ruimte.
Stap 7
Stap 8
Stap 9
Stap 10
Opmerkingen en adviezen Neem contact op met de verantwoordelijke contactpersoon van Stadswerken.
55
Inhoud
Stap 11
Stap 12
Deel 1
Stap 13
Deel 2
Stap Stap 14
Beschikbare tools en middelen 16. Intranetpagina van Stadswerken (alleen intern toegankelijk)
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Gedrag
Inhoud
Deel 1
Deel 2
2. Gedrag 2.1 Gedrag stimuleren Wie: Hogeschool van Amsterdam (HvA)
Wat: Toolkit: stimuleren van gedrags verandering richting het gebruik van elektrisch deelvervoer in plaats van gebruik privé auto. De toolkit is ontworpen door de onderzoeksgroep Psychologie voor een duurzame stad van de HvA. Het bevat materiaal dat helpt bij het tot stand komen van de gewenste gedragsverandering die maakt dat bewoners kiezen voor deelvervoer. Kennis over gedrag is essentieel voor succesvolle invoering van eHUBS. De materialen die de onderzoeksgroep heeft ontwikkeld, zijn handvatten om met maatwerk aan te sluiten bij de lokale context.
Belangrijkste resultaten en conclusies Onze reisroutines en mobiliteitspatronen zijn ingesleten gewoontes. Bijna niemand maakt een bewuste keuze over welk
vervoer zij zullen gebruiken voor hun reis. eHUBS en deelmobiliteit zouden moeten bijdragen aan schonere, groenere en gezondere steden. Met meer kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte voor haar inwoners. Echter, wanneer mensen een overstap maken van het ‘schone’ lopen, fietsen of OV naar eHUBS of deelmobiliteit, krijgen we het tegenovergestelde effect. Namelijk hogere energieconsumptie en meer voertuigen op de weg. Gedrags- en communicatie-interventies zouden daarom primair gericht moeten worden op autobezitters.
en barrières voor menselijk gedrag mee te nemen. Dit bepaalt uiteindelijk het succes van nieuwe manieren waarop we deelmobiliteit aanbieden, in relatie tot het oplossen van (groot)stedelijke vraagstukken. De handreiking van de HvA is ontworpen om steden te helpen om gewenste gedragsverandering bij hun bewoners te bewerkstelligen. Een uitgebreid stappenplan in de toolkit licht dit verder toe. De toolkit is hier te vinden
Meer weten? Kijk naar andere publicaties van de Hogeschool van Amsterdam Reducing CO2 emission and disrupting car travel habits through personalized feedback CO2 reduction through shared mobility: A review of psychological factors for the switch from a private car to shared transport. Applying psychological concepts to assist the uptake of eHUBS Behavioural perspective on car owners’ uptake of shared e-mobility: Car owners’ motives for, and barriers to, trying out a vehicle from a Smart Shared Green Mobility Hub
Hoewel de technische mogelijkheden wel aanwezig moeten zijn en mensen het geld moeten hebben om deelmobiliteit te kunnen gebruiken, leren de transitie– en gedragswetenschappen dat deze aspecten alleen niet genoeg zijn om het gedrag van mensen te veranderen naar duurzamere alternatieven voor mobiliteit. Om het gebruik van eHUBS en vervoersmiddelen met fossiele brandstoffen te beperken, is het belangrijk om de belangrijkste motivaties
56
Voorwoord
Tools en Onderzoeken Gedrag
Inhoud
Deel 1
Deel 2
2.2 Gedrag: motivatie deelmobiliteit Wie: Newcastle University en TU Delft
Wat: Hoe en waarom gebruiken mensen deelmobiliteit?
Belangrijkste resultaten en conclusies De universiteit van Newcastle heeft 2 vragenlijsten uitgezet bij de steden van het eHUBS-project, ieder met hun eigen context. De eerste vragenlijst had 2493 respondenten, de tweede 980. De voornaamste doelen van de eerste vragenlijst waren om het concept eHUBS te introduceren bij niet-gebruikers van deelmobiliteit en bij potentiële gebruikersgroepen; en om te onderzoeken welke eventuele belemmeringen mensen ervaren voor het gebruik van deelvervoer. De primaire doelstelling van de tweede vragenlijst, ditmaal gericht op gebruikers
van deelvervoer, was om in kaart te brengen welke barrières voor het gebruik van deelmobiliteit zij werkelijk ervoeren. Daarnaast is onder de huidige gebruikers van deelmobiliteit onderzocht wat hun gebruikerservaringen waren met deelmobiliteit, eHUBS en de overstap naar ander vervoer binnen deze groep. Dit leverde de volgende inzichten op: • Een kwart van de respondenten (25 procent) maakt minimaal 1 keer per maand gebruik van deelmobiliteit. • Huidige niet-gebruikers geven over de eHUBS aan dat ze de meeste interesse hebben in elektrische deelauto’s en deelfietsen, en minder in de bakfietsen en scooters. • Bakfietsen zijn vooral populair onder de mensen die zich als ‘fietser’ identificeren. • De helft van de respondenten (50 procent) zou of een elektrische deelauto of deelfiets overwegen om hun reguliere reis te vervangen. Dit wordt minder (34-37 procent) als een deel van de reis met OV moet worden gecombineerd. • De meest genoemde redenen om geen gebruik te maken van deelvervoer (naast de voorkeur voor
eigen vervoer) zijn: de afstand tot de locatie van het deelvervoer (21 procent), zorgen over beschikbaarheid (20 procent), de kosten (17 procent) en het ontbreken van de mogelijkheid om het deelvervoer ergens achter te laten waar dat goed uitkomt (16 procent). • Onder deelvervoergebruikers is de (elektrische) deelauto de meest gebruikte vorm van deelmobiliteit (50-57 procent gebruikt dit minstens één keer per maand), daarna volgt het gebruik van de (elektrische) deelfiets (41-49 procent) en de elektrische bakfiets (46 procent). • Het merendeel van deelvervoer verplaatsingen (70 procent) zijn ritjes die heen en weer gaan (round trips). Maar 30 procent betreft een enkele reis. • De helft van de respondenten (50 procent) geeft aan dat het deelvervoer gecombineerd werd met OV. • 33 procent van de deelvervoer gebruikers geeft aan dat het deelvervoer een essentieel onderdeel is van hun dagelijkse mobiliteit. • Het overgrote deel van deelvervoer gebruikers (75 procent) geeft aan in
57
de toekomst meer gebruik te willen maken van deelvervoer. • Uit het onderzoek van Newcastle komt ook naar voren dat het elektrische deelvervoer als vervanging is voor OV ritten (27 procent), lopen of fietsen (26 procent) en privé-auto ritten (23 procent). Dit onderzoek schetst een goed beeld van hoe en waarom mensen deelmobiliteit gebruiken. Daarnaast geeft het een interessant inzicht in de attitudes tegenover deelmobiliteit binnen de eHUB-partnersteden. Voor de vragenlijsten en uitkomsten daarvan zie de rapporten hierover: Vragenlijst 1 Vragenlijst 2
Meer weten? Kijk ook eens naar eHUBs—Identifying the potential early and late adopters of shared electric mobility hubs Of kijk naar de webinar
Voorwoord
Tools en Onderzoeken
Inhoud
Deel 1
Deel 2
3. Identiteit en ontwerp Wie: Gemeente Amsterdam, Ministerie
Belangrijkste resultaten en conclusies
gemaakt kunnen worden, en hoe het De landelijke hubs-identiteit is van Infrastructuur en Waterstaat, gebruik van hubs duidelijk wordt voor hier te vinden. 1. Voorkeursgebruik 2. Alternatief 3. Ruimtelijke toepassing provincie Zeeland, gemeente Den In juli 2022 is dit handboek opgeleverd: reizigers. Dit traject deden wij samen met Groen logo op witte Als het groene logo niet Logo als los object, bijvoorbeeld Haag, gemeente Eindhoven, gemeente De identiteit voor hubs. Handboek 50 gemeentes, provincies en vervoerders. In Amsterdam is inmiddels ook achtergrond. Toe te passen in toegepast kan worden door als identificatie op/aan een paal. Rotterdam en gemeente Utrecht voor inrichting van en wayfinding voor In opdracht is deze identiteit en het een Standaardontwerp BuurtHubs De hub-identiteit heeft een eigen vormtaal die drukwerk, op bewegwijzering of onvoldoende contrast met de Naam deelmobilitieit- en hublocaties. Dit Hub bijbehorende handboek met als doel opgesteld. afgeleid is van het logo. Dit logo bevat rechte hoeken in digitale toepassingen. achtergrondkleur kan het witte van een traject om landelijke uniformiteit te creëren en lichte afrondingen, zowel bij de vorm van dehandboek is het resultaat Tweede regel logo worden gebruikt. druppel als het toegepaste lettertype. van een jaar waarbij is nagedacht over ontwikkeld.
Deze vormtaal is terug te zien in de pictogrammen en hoe deelmobiliteithubs herkenbaar
2.6 Vormtaal
de vorm van de bewegwijzering en zorgt ervoor dat de elementen overkomen als een familie.
De identiteit voor hubs • Handboek
Wat: Een herkenbare identiteit
2.
voor deelmobiliteitshubs
Naam Hub Tweede regel
1.
1. Een instructiebord met zowel rechte als afgeronde hoeken.
Deelvervoer
Deelvervoer
Deelvervoer
Welkom! Op deze locatie kunt u gebruik maken van deelvervoer.
Welkom! Op deze locatie kunt u gebruik maken van deelvervoer.
Welkom! Op deze locatie kunt u gebruikt maken van deelvervoer.
Hoe het werkt:
Hoe het werkt:
Kies uw voertuigaanbieder.
Pagina 11 van 104
Kies uw voertuigaanbieder.
Meld u aan bij deze aanbieder.
Meld u aan bij deze aanbieder.
Reserveer een voertuig.
Reserveer een voertuig.
Breng het voertuig weer terug.
Breng het voertuig weer terug.
Scan de QR-code om gebruik te maken van deelvervoer, en voor meer informatie over hubs in uw gemeente.
Scan de QR-code om gebruik te maken van deelvervoer, en voor meer informatie over hubs in uw gemeente.
2. Ook de toegepaste pictogrammen worden Welkom op de hub door rechte vormen gekenmerkt Naam Hub! met een subtiele afronding. Op deze hub komen verschillende typen vervoer en Hoe het werkt:
Kies uw voertuigaanbieder.
Meld u aan bij deze aanbieder. Reserveer een voertuig.
Breng het voertuig weer terug.
Scan de QR-code om gebruik te maken van deelvervoer, en voor meer informatie over deelvervoer in uw gemeente.
services samen.
Welkom op de hub Naam Hub! Op deze hub komen verschillende typen vervoer en services samen.
Welkom op de hub Naam Hub!
Hoe het werkt:
Op deze hub komen verschillende typen vervoer en services samen.
Kies uw voertuigaanbieders op de hub. Hoe het werkt:
uw voertuigaanbieder. De identiteitKiesvoor hubs • Handboek Meld u aan bij deze aanbieder.
Reserveer een voertuig.
Reserveer een voertuig. Breng het voertuig weer terug.
WiFi
Toilet
Servicepunt
Pagina 17 van 104
Meld u aan bij deze aanbieder.
Breng het voertuig weer terug. Extra services:
Aanhangwagens Skelters Pakketkluis
xxx xxx xxx
WiFi
Toilet
Servicepunt
Extra services:
Aanhangwagens Skelters Scan de QR-code om gebruik te maken van deelvervoer, en voor meer informatie over hubs in uw gemeente. Deze hub is onderdeel van xxxxxxx Voor meer informatie, ga naar: www.uwstad.nl/deelvervoer
Pakketkluis
xxx xxx xxx
Scan de QR-code om gebruik te maken van deelvervoer, en voor meer informatie over hubs in uw gemeente. Deze hub is onderdeel van xxxxxxx Voor meer informatie, ga naar: www.uwstad.nl/deelvervoer
58 Scan de QR-code voor meer informatie over hubs in uw gemeente. Deze hub is onderdeel van xxxxxxx Voor meer informatie, ga naar: www.uwstad.nl/deelvervoer
Voorwoord
Tools en Onderzoeken
Inhoud
Deel 1
Deel 2
4. Data-uitwisseling Wie: Gemeente Amsterdam in samen werking met G5 (dus Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven) en Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Wat: Een veilige effectieve manier van uitwisselen van mobiliteitsdata via CDS-M (City Data Standard – Mobility ) Om op een veilige en efficiënte manier data uit te wisselen, heeft de G5 in samenwerking met het Ministerie van I&W onder leiding van de gemeente Amsterdam en het eHUBS-project een stappenplan ontwikkeld. In het stappenplan zijn handige links, documenten en gereedschappen te vinden om zelf op een veilige manier data uit te wisselen. Deelmobiliteit wordt op steeds meer plekken ingezet als duurzaam alternatief voor de traditionele vervoersvormen. Hierbij wordt veel data opgehaald over het gebruik van deelmobiliteit. Dit heeft
als voordeel dat er beleid gemaakt kan worden op basis van het werkelijke gebruik, in plaats van op basis van aannames hierover. Maar het delen van data brengt ook een aantal risico’s met zich mee: data over het gebruik van deelmobiliteit gaat over het gedrag van de gebruiker, en de privacy van die gebruiker is nu niet altijd gewaarborgd. Ook op het gebied van cybersecurity zijn er risico’s, zoals hacking van vervoersmiddelen of persoonsgegevens. Daarom is het belangrijk dat de uitwisseling van deelmobiliteitsdata op een veilige en effectieve manier gebeurt die voldoet aan de wettelijke kaders die hiervoor gelden. Deze handleiding legt de werkwijze uit en biedt alle bijbehorende documenten en gereedschappen om zelf aan de slag te gaan met veilige data-uitwisseling bij deelmobiliteitsprojecten.
in de praktijk kunt toepassen. Daarnaast vind je in de CDS-M handreiking een groot aantal praktijkvoorbeelden, die u ter inspiratie kunt gebruiken om hier verder mee aan de slag te gaan.
Of bekijk de webinar die Mpact hierover heeft georganiseerd, met bijbehorende slides.
Hier vindt u: De Nederlandse CDS-M handreiking of de Engelstalige CDS-M toolbox. Meer weten? Kijk de breakout sessie over CDS-M terug die gepresenteerd is tijdens de eHUBS confererentie.
Werken met CDS-M verloopt volgens 7 stappen. Het volgen van dit stappenplan levert een kant-en-klaar pakket aan documenten en contracten die u direct
59
Voorwoord
Tools en Onderzoeken
Inhoud
Deel 1
Deel 2
5. Modellering en Netwerkanalyse Wie: TNO in opdracht van de gemeente Amsterdam
Wat: In kaart brengen van de effecten van een netwerk van mobiliteitshubs in Amsterdam. Hiervoor is het VMA (Verkeersmodel Amsterdam) uitgebreid met een hublocatiezoeker en een hubkeuze model. Dit model bepaalt de kans dat een rit die anders met de auto wordt afgelegd, nu wordt afgelegd met een combinatie van auto en een andere vervoerwijze (openbaar vervoer, (deel) fiets of (deel)scooter/e-bike). Daartoe wordt gebruikt gemaakt van diverse extra databronnen, waaronder de vervoer wijze-keuzefuncties zoals gebruikt tijdens het eerdere Urban Tools Next II project. Hierbij hebben verschillende doelgroepen een andere kans om voor de multimodale rit via de hub te kiezen afhankelijk van reis- en overstaptijden.
Belangrijkste resultaten en conclusies Er zijn hiermee twee scenario’s doorgerekend, met elk een andere
set aan hubs in Amsterdam. Het eerste scenario is gebaseerd op de hubsvisie van Amsterdam waarbij de regiohubs en wijkhubs volgens de visie zijn geplaatst op locaties in de stad. Dit zijn in totaal 131 hubs. Het tweede scenario is gebaseerd op huidige hotspots van deelmobiliteit in Amsterdam, in totaal 74 hublocaties. Het totaal aantal ritten dat dan via een hub reist is het hoogste in het eerste scenario, maar als gekeken wordt naar het aantal gemiddeld aantal ritten per hub geeft het tweede scenario het hoogste aantal. In beide scenario’s gaat het om rond de 0.4 tot 0.5 procent van het totaal aantal autoritten in het verkeersmodel dat wordt vervangen door een multimodale rit via een hub. Voor sommige populaire gebieden kan dit oplopen tot maar liefst 6 procent. Daarbij is vooral opvallend (in beide scenario’s) dat de auto-OV ritten het meest populair zijn, gevolgd door auto-scooter/e-bike. De hubs liggend aan de A10 (met name bij trein- of metrostations) zijn daarbij het meest gebruikt. De bestemmingen van hubtrips zijn voornamelijk te vinden in gebieden met grote werkgelegenheid, bijvoorbeeld
de Zuidas en het Science Park. Daarbij is ook te zien dat bepaalde gebieden die enkel een hub binnen het hub visie-scenario hebben (en niet binnen het hotspot-scenario) soms toch vaak worden gebruikt. Zo zijn de hubs in Amsterdam Noord, het westelijk haven gebied (Westpoort) en rondom de Bijlmer goed voor vele hubritten, terwijl hier zich momenteel geen hotspot van deelvervoer bevindt. Hieruit volgt dat het te adviseren is inderdaad hubs evenredig door te stad te plaatsen in plaats van enkel op locaties die volgens de markt partijen als aantrekkelijk worden gezien. De hubs binnen het stadscentrum (binnen ring S100) presteren in het algemeen minder goed. Dit heeft met name te maken met het feit dat er binnen deze studie enkel is gekeken naar ritten waarbij de auto een onderdeel uitmaakt (bijv. auto-OV, auto-fiets, scooter-auto), en dat dit gebied per auto slechter bereikbaar is dan de hubs naast de snelweg gelegen. Op netwerkniveau worden in totaal 0.5% van de ritten per auto vervangen door een multimodale trip via een hub. Dit leidt tot een afname van maar
60
liefst 3-4% voertuigkilometers rondom Amsterdam, en tegelijkertijd een toename van 3-4% aan afgelegde fietsen scooterkilometers. De hubs dragen daarbij bij aan het bepalen van de duurzaamheidsdoelen van de gemeente Amsterdam. Ten slotte dient wel opgemerkt te worden dat in deze studie niet is gekeken naar flankerend beleid (zoals aanpassing van parkeertarieven) of de ruimtelijke inpassing van hubs. Het is aan te raden hier in het vervolg wel naar te kijken, evenals de andere effecten naast mobiliteit gerelateerd – zoals sociale cohesie, voorzieningen rond de hub, en strategie rondom deelmobiliteit binnen de stad. Hier vindt u de netwerkanalyse
Voorwoord
Tools en Onderzoeken
Inhoud
Deel 1
Deel 2
5. Modellering en Netwerkanalyse Wie: TU Delft, Universitat Politecnica de Catalunya, TNO, EIT
Wat: Een gereedschap om beslissingen te maken, dat ondersteuning biedt bij het kiezen van locaties voor mobiliteitshubs. De Spatial Multi-Criteria Decision Support Tool of Decision support tool (oftewel het ruimtelijk multi-criteria beslissings-
hulpgereedschap) is ontwikkeld binnen het SmartHubs-project en ontstaan vanuit een samenwerking met EIT, TU Delft en Barcelona Tech. Zij hebben een gereedschap ontwikkeld dat steden en beleidsmakers ondersteunt bij het kiezen van locaties voor hubs. De flexibiliteit zit hierbij in de kern van dit conceptuele model. De gebruiker van de tool krijgt de vrijheid om hun eigen waarde toe te kennen aan de criteria die in de tool worden gebruikt bij het bepalen van locaties. De gebruiker kan natuurlijk ook gebruikmaken van waarden die vanuit
de wetenschap zijn geïdentificeerd. Ook biedt het gereedschap de ruimte om criteria en sub-criteria toe te voegen om zo volledig aan te kunnen sluiten bij de behoeftes van díe stad of buurt. Dit is bij uitstek een gereedschap dat beleids makers en planologen kunnen gebruiken binnen de gebiedsontwikkeling. Wilt u meer weten over de Spatial Multi-Criteria Decision Support Tool of het SmartHubs project, ga dan naar https://smarthubs.eu
61
Voor contact met de onderzoekers kunt u contact opnemen met: Natasa Roukouni Gonçalo Homem de Almeida Correia
Voorwoord
Meer weten? In deze tabel vindt u interessante links. Naam
Onderwerp
Overige content
Antwerpen
Business models
Webinar Presentatie bij webinar Business Model Blueprints for the Shared Mobility Hub Network
eHubs partners
eHUBS conferentie in Pakhuis de Zwijger, juni 2022
Conferentie
TU Delft + carnet universitado
Location Selection for Mobility Hubs
Optimization of the Location and Capacity of Shared Multimodal Mobility Hubs to Maximize Social Welfare
62
Inhoud
Deel 1
Deel 2
Voorwoord
Begrippenlijst BuurtHub: een mobiliteitshub voor ‘first mile’ oplossingen primair gericht op bewoners. CDS-M: City Data Standard – Mobility. eHUBS: Europees project waar BuurtHubs onder valt en de gemeente Amsterdam trekker van is. Een eHUB is een clustering van elektrische deelmobiliteit. Ze zijn er in verschillende groottes en kunnen verschillende doelgroepen en doelen hebben. G5: Samenwerkingsverband van de vijf Nederlandse steden; Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven I&W: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Interreg: staat voor inter regional en is een Europese subsidie gericht op innovatie op transregionaal niveau MaaS: Mobility as a Service
Inhoud
Partners eHUBS project MobilititeitsHub: een knooppunt in een mobiliteitsnetwerk met meerdere vervoersmiddelen, waar verschillende vervoerswijzen en de bijbehorende infrastructuur samenkomen. Modal shift: De verplaatsing/ verandering van het ene naar het andere vervoersmiddel, bijvoorbeeld van auto naar fiets. Mobiliteitshubs: een knooppunt/ clustering van verschillende vervoersmiddelen. OV: openbaar vervoer. STOMP: Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, MaaS (Deelmobiliteit), Privéauto. TADA: het Tada-manifest heeft 6 waarden die leidend zijn voor het verantwoord gebruik van data en het verantwoord ontwerpen van technologie in de stad. TNO: een onafhankelijk onderzoeksinstituut
63
Deel 1
Deel 2
Colofon Gemeente Amsterdam, 2022 Smart Mobility, Innovatieteam Amsterdam.nl/innovatie Vormgeving: Vorm de Stad