Halfjaarrapportage voortgang schoon afvalvrij 2026 I

Rapportage heel 2025

Voortgang in de maatregelen Schoon en Afvalvrij

Inleiding

PIJLER

De gemeenteraad heeft op 11 december 2024 het ‘Kader Schoon en Afvalvrij 2025-2028’ vastgesteld. In dat document staat de integrale aanpak voor schoon en afvalvrij voor de komende jaren. Deze aanpak bestaat uit zes pijlers met maatregelen om te komen tot een schone stad:

1 Het voorkomen van afval

PIJLER

2 Aanbiedmogelijkheden op orde

PIJLER

3 Informeren, motiveren en handhaven

PIJLER

4 Reinigen waar nodig

PIJLER

5 Samen met de stad

PIJLER

6 Hoogwaardige verwerking

PIJLER

1

VOORTGANG

3

Voortgang pijler 1. Het voorkomen van afval

Het ontstaan van afval wordt beïnvloed door keuzes van ontwerpers, produ­ centen en inkopers, omdat zij bepalend zijn voor de levensduur van producten. Daarbij spelen kwaliteit, reparatie­ mogelijkheid, terugnamebeleid, recyclemogelijkheid en bereidheid of consumenten van deze mogelijkheden al dan niet gebruik willen maken, een rol. De gemeente neemt hierin verantwoordelijkheid door invloed uit te oefenen via de eigen inkoop, vergunningverlening en via lobbyen bij medeoverheden en stakeholders. De hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner is licht gestegen van 353 kilo in 2024 naar 355 kilo in 2025. Deze stijging wordt vrijwel volledig veroorzaakt door een toename in het aanbod van grof afval. Het percentage gerecycled afval is in 2025 hetzelfde gebleven als in 2024, 25%. Er is

meer afval gescheiden op de recyclepunten en meer gfe/t-afval apart ingeleverd. Er is minder afval gerecycled door gepland groot onderhoud aan de scheidingsinstallatie in het eerste kwartaal. De landelijke invoering van statiegeld op flesjes en blikjes heeft de intentie om afval te voorkomen. Maar dit leidt in de grote steden juist tot meer zwerf­ afval doordat mensen naar statiegeld­verpakkingen zoeken in afvalbakken, huishoudelijk afval op straat

en containers van ondernemers. Een belangrijke oorzaak is dat er nog zoveel verpakkingen in de bakken terechtkomen, omdat er nog onvoldoende inzamelmogelijkheden zijn. De producenten van statiegeldproducten zijn verantwoordelijk voor een goed werkend inzamelsysteem. Dit systeem functioneert tot op heden onvoldoende.

Lobby voor een innameplicht statiegeld Samen met de andere steden uit de G4, Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse vereniging voor afval­en reinigingsdiensten (NVRD) haken we aan bij de landelijke evaluatie van de regelgeving op statiegeld. De inzet richt zich op twee punten: 1. Amsterdam is in gesprek met Verpact om de extra kosten en schade die voortkomen uit reiniging en schadeherstel te verhalen bij Verpact/ Statiegeld Nederland. 2. De regelgeving kent een beperking op de innameverplichting: een innamepunt is verplicht vanaf 200 m2 vloeroppervlak. In Amsterdam zijn er te weinig innamepunten omdat de meeste verkooppunten kleiner zijn dan 200 m2. Een belangrijk punt voor de landelijke evaluatie van de regelgeving is gericht op veel meer inpandige inzamelvoorzieningen bij ondernemers (via een

4

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

Meer inleverpunten voor statiegeld De ambitie van Statiegeld Nederland is om 25 succesvolle bulkpunten in Amsterdam te realiseren voor het einde van 2026. De voortgang hiervan is als volgt:

innameplicht voor alle verkooppunten, ook kleiner dan 200 m2). Dit moet landelijk worden geregeld met een gelijk speelveld en niet vanuit individuele gemeenten. Want dan kan de ene gemeente het wel en een andere het niet verplicht stellen. Het college heeft Verpact gevraagd de vergoeding voor het beheer van statiegeldflesjes en -blikjes te verhogen. Verpact heeft dit verwerkt in hun aanpak door de vergoedingsstructuur uit te breiden. Ze nemen de aanschafkosten van een inlever­automaat over, passen de vergoeding aan op werkelijke kosten (zoals schoonmaak en elektriciteit) en bieden een handling fee op basis van het innamevolume. Daarnaast biedt Statiegeld Nederland de mogelijk­ heid voor winkels en huis-aan-huislocaties om statiegeld handmatig in te nemen en direct aan de klant uit te betalen.

Locatie

Type

Status

1

Bos en Lommerplein

Inpandig met bulkmachine i.s.m. Droppie

Gereed

2

Marineterrein

Zeecontainer met bulkmachine i.s.m. Droppie

Gezocht naar nieuwe locatie i.v.m. tegenvallende resultaten

3

Van Limburg Stirumplein

Inpandig met bulkmachine i.s.m. Droppie

Gereed

4

Vijzelgracht

Met losse machines (single feed)

Gezocht wordt naar vervangende locatie in de buurt, locatie is te klein

5

Buikslotermeerplein

Zeecontainer met bulkmachine

Gereed

6

Nieuwezijds Voorburgwal

Inpandig met bulkmachine (met cash)

Gereed

7

Droogbak

Zeecontainer met bulkmachine i.s.m. Regenbooggroep*. In gesprek

8

Transformatorweg

Inpandig met bulkmachine en cash

Gereed

9

De Flinesstraat 9

Makro Amsterdam (bulk)

Gereed

10

Nieuwmarkt

Hupla-aanhanger

Pilot Hupla stopt in maart. SNL onderzoekt alternatieven

11

Ten Katemarkt

Hupla-aanhanger

Pilot Hupla stopt in maart. SNL onderzoekt alternatieven

12

Plein 40-45

Hupla-aanhanger

Pilot Hupla stopt in maart. SNL onderzoekt alternatieven

13

Bijlmerplein

Inpandig bij Albert Heijn

Gereed

14

Javastraat

Inpandig met bulkmachine en cash (ism Droppie);

Opening maart

15

Waterlandplein

Bulk

Opening in mei

16

Osdorpplein

Bulk

Opening in juni

17

Ceintuurbaan 139 (vervanging Vijzelgracht)

Bulk

Opening in juni

* De grond van het beoogde innamepunt is van Prorail. Daar loopt een procedure om te beoordelen of de grond hiervoor kan worden gebruikt.

5

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

Aanpak vernieling van en vervuiling rondom afvalbakken Vanaf 2024 doen we verschillende proeven om overlast door afval te verminderen. We willen zorgen dat de afvalbakken gesloten blijven. We testen bijvoorbeeld transparante vuilniszakken, elastieken om afvalbakken, aparte bakken voor statiegeld en speciale rolcontainers in parken waar de zomeraanpak geldt. Ook hebben we 1.000 afvalbakken met een zelfsluitende deur geplaatst in winkelgebieden en op plekken met veel afval. Deze aanpassingen helpen onvoldoende, een groot deel van de afvalbakken blijft open staan.

Toch zien we nu een oplossing voor ons. Samen met onze reinigers is ook het binnenwerk van de afval­ bakken verbeterd. Het oude binnenwerk ging snel kapot en hing vaak buiten de bak. Het nieuwe binnenwerk is steviger, sluit vanzelf en de zak blijft beter zitten. In het eerste kwartaal van 2026 hebben we deze bakken getest in het Centrum en Zuid. Uit de test bleek dat 83% van de nieuwe bakken gesloten blijft, tegenover 38% van de oude bakken. Het aanpassen van de huidige afvalbakken met een nieuw binnenwerk en een bakje voor statiegeld flesjes en blikjes is in voorbereiding.

6

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

De eerste 200 stuks aangepaste afvalbakken op probleemlocaties worden in de zomer van 2026 verwacht. Deze worden geplaatst op de volgende locaties: • Achterzijde CS • Kinkerstraat • Station Noord/ Johan van Hasseltweg • Museumplein • Amsterdamse poort • Osdorperplein • Oostpoort

Prullenbakkenoffensief Op dit moment betekent iedere afvalbak een bron voor zwerfafval in de directe omgeving. Een vermindering van 10% van de afvalbakken in het Centrum heeft tot een positief effect geleid. Daardoor gaan we nu terughoudend om met het plaatsen van nieuwe afvalbakken. In 2025 startte het Prullenbakkenoffensief in stadsdeel Centrum om het straatbeeld te verbeteren en overlast rondom prullenbakken te verminderen. Dit omvatte het verwijderen, verplaatsen en vervangen van prullenbakken. Gecombineerd met schoonmaakmaatregelen en samenwerking met ondernemers en BIZ’en. Tot februari 2026 zijn 108 prullenbakken verwijderd (bijna 10%), wat leidde tot minder zwerfafval en overlast op sommige locaties, zoals de Leidsestraat en Nieuwendijk. Ook komen er positievere signalen vanuit ondernemers, BIZ’en en wijkagenten. De samenwerking met partijen in het gebied heeft bijgedragen aan draagvlak en inzet, wat het effect

van de maatregel heeft versterkt. Uitdagingen zijn locatiegebonden: afval verplaatst zich soms naar andere plekken en beheer (zoals leegfrequentie en handhaving) is cruciaal om positieve effecten te behouden. Meldingen tonen gemengde resultaten: minder volle prullenbakken, maar soms meer zwerfafval. Wijkagenten en ondernemers rapporteren verbeteringen, terwijl bewoners soms nieuwe overlast ervaren. We zijn in gesprek met de stadsdelen om het afvalbakkenbestand op nut en wenselijkheid aan te passen. Op plekken waar ondernemers eten en drinken verkopen, zoals supermarkten, horeca en bioscopen, hebben zij volgens landelijke regels een opruimplicht. Dit betekent dat zij een afvalbak moeten plaatsen en ervoor moeten zorgen dat deze op tijd wordt geleegd (zie afvalstoffenverordening, artikel 17). Door deze verantwoordelijkheid van ondernemers kan de gemeente minder afvalbakken in de openbare ruimte plaatsen, bijvoorbeeld in winkelstraten. Iedere plek is anders qua gebruik

7

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

en behoeften. In afstemming met de buurt en gebiedsmakelaar van het stadsdeel voeren we maatwerk uit. We houden rekening met de hondenbezitter, er blijven voldoende bakken om op redelijke afstand hondenpoepzakjes weg te gooien. Een aparte hondenpoepbak raden we af. Per stadsdeel is uitvoeringsplan in voorbereiding op basis van de nieuwe plaatsingscriteria afvalbakken. De plannen worden afgestemd met de stadsdelen (Q2) om maatwerk te kunnen bieden in elk gebied. Vervolgens monitoren we samen met de bewoners of de aangepaste inrichting werkt of dat er nog iets moet worden veranderd. Beheerkosten die we besparen op verwijderde bakken, kunnen mogelijk ten gunste komen van alternatieve inzet. De proef

met het verwijderen van reguliere afvalbakken: in het Martin Luther Kingpark (Zuid) en het Noorderpark (Noord) zijn positief ervaren door de stadsdelen. Op verzoek van Stadsdeel Nieuw-West worden de reguliere afvalbakken in het Gerbrandypark en het Eendrachtspark verwijderd, op een aantal locaties in deze parken worden rolcontainers geplaatst. Op verzoek van Stadsdeel Zuid worden de afvalbakken in het Sarphatipark verwijderd. Afdoening TA2026-000234

Inleverpunten op gemeentelijk vastgoed De mogelijkheden om statiegeldverpakkingen in te zamelen op terreinen en in gebouwen van de gemeente zijn onderzocht. In maart 2025 is er een bulkmachine in gebruik genomen als proef op het gemeentelijk recyclepunt aan de Marie Baronlaan. Na een aantal startproblemen werkt het inleveren van statiegeld en het beheren van de machine nu goed. We gaan daarom door met inzameling van statiegeldverpakkingen op recyclepunt Marie Baronlaan. Statiegeld Nederland zorgt voor een dagelijkse reiniging van de machine. We zien een mogelijkheid om een bulkmachine te laten plaatsen op het recyclepunt Meerkerkdreef, dat wordt in Q2 voorbereid. De andere recyclepunten zijn te klein of worden binnenkort verbouwd.

We zien mogelijkheden voor inname van statiegeld­ verpakkingen bij zwembaden, sporthallen en sport­ parken. Er is een pilot in gestart bij de Sporthallen Zuid, daarna volgen de Velodrome en de Turnhal Sloten. Deze locaties zijn gekozen vanwege hun strategische ligging en hoge bezoekers­aantallen. De inlevermachines worden geplaatst door Statiegeld Nederland en beheerd door de uitbaters van de sporthallen. Bij succes wordt gekeken naar uitbreiding naar meer locaties.

8

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

Statiegeld inleveren tijdens evenementen

Stimuleren gewenst gedrag: lever statiegeld in

Bij grote evenementen in de stad werkt de gemeente samen met Statiegeld Nederland. Er worden mobiele inleverpunten voor statiegeld geplaatst. Mensen vonden het schoon, zowel tijdens als na het evenement. Evenementen met kaartverkoop regelen dit zelf en plaatsen de inleverpunten ook buiten het terrein. Zo blijven de routes naar en van het evenement schoon. Er zijn ook activatieteams aanwezig bij open en gesloten evenementen. Deze teams helpen om het terrein van een evenement schoon te houden.

Om te zorgen dat bewoners, bezoekers en onder­nemers statiegeld inleveren, is er naast de toename van inpandige inleverpunten gedrags­ verandering nodig. Statiegeld Nederland heeft een aanpak in voorbereiding om toeristen in Amsterdam bewuster te maken van statiegeld op flesjes en blikjes. De aanpak sluit aan bij de landelijke campagne van Statiegeld Nederland. In die campagne wordt het inleveren van statiegeld­ verpakkingen gekoppeld aan een duurzame en circulaire toekomst.

Mobiele inleverpunten ‘Hupla’ op markten

Actieplan afvalpreventie

In een proef van negen maanden is gekeken of het inzamelen van statiegeldverpakkingen met een mobiel inleverpunt op markten goed werkt. Statiegeld Nederland heeft vastgesteld dat een onbemand mobiele inleverpunt technisch werkt en dat bezoekers tevreden zijn. Maar ook dat het aantal ingenomen verpakkingen te laag is om dit mobiele inleverpunt (met bulkmachine en single feed) te blijven gebruiken. De proef met de Hupla-aanhangers is eind maart 2026 gestopt. Statiegeld Nederland onderzoekt andere manieren om bezoekers van markten te helpen en komt met een nieuw voorstel.

Het burgerberaad adviseert om een adviespunt op te richten. Dit adviespunt helpt winkeliers, bedrijven en ondernemers met vragen over circulaire verpakkingen. Het doel is om zwerfafval door verpakkingen te verminderen. De gemeente werkt samen met de landelijke overheid en de Nederlandse Vereniging van Reinigingsdiensten (NVRD). Samen willen ze zorgen dat producenten meer verantwoordelijkheid nemen voor duurzame verpakkingen. Dit valt onder de ‘uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (upv)’. Producenten zijn via de upv verantwoordelijk voor

9

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

het afval van hun producten. Maar op dit moment zijn er nog weinig regels over hoe duurzaam verpakkingen moeten zijn. De kosten voor afvalverwerking stijgen door nieuwe wetten, zoals de Single Use Plastic-wet. Het ministerie werkt aan een verbeterde upv. In 2026 wordt meer duidelijk over deze nieuwe regels. Het burgerberaad wil ook een verbod op wegwerpverpakkingen, zoals koffiebekers voor onderweg. In 2025 is hier juridisch onderzoek naar gedaan door Circulaw. De resultaten van dit onderzoek worden in de eerste helft van 2026 verwacht. Op dit moment bereidt de gemeente een proef voor met lokale horecaondernemers. In deze proef stappen zij over op herbruikbare verpakkingen. De resultaten van deze proef worden begin 2027 bekend.

Kringloopgoederen In grof afval zitten vaak spullen die hergebruikt kunnen worden. Om hergebruik van spullen te stimuleren, ontvangen twee kringlooporganisaties een vergoeding voor het inzamelen. Dit valt onder de zogenaamde kringloopregeling van de gemeente. In 2025 is er 3.000 ton aan producten ingezameld, waarvan 94% is hergebruikt. Driekwart hiervan is als verkoopbare kringloopgoederen naar de winkel gegaan, en een kwart is gescheiden om als grondstof te worden hergebruikt. Daarnaast zijn in 2025 succesvolle ruil- en ontspul­ dagen gehouden in de stad waar Amsterdammers de spullen die ze niet meer gebruikten naartoe konden brengen en konden ruilen voor iets dat ze wel nodig hadden. Wij komen met een voorstel om een dekkend netwerk te realiseren van mobiele, vaste en tijdelijke plekken waar bewoners hun spullen kunnen inleveren, laten repareren en tweedehands kunnen kopen. Ook de combinatie met een inzamelservice wordt verkend. Dit dekkende netwerk willen we vormgeven samen met (kleinere) kringloopinitiatieven en Repaircafé’s in de stad. Samen met hen onderzoeken wij hoe deze dienst­ verlening aan bewoners eruit zou kunnen zien en welke randvoorwaarden hiervoor nodig zijn. Afdoening TA2025-001349

10

PIJLER

Het voorkomen van afval

1

VOORTGANG

De resultaatafspraken leveren samen met de resultaten van de kringloopregeling, de input voor de indicator op hergebruikte producten. Dit voorstel is een uitwerking van het burgerberaad advies om mini-milieustraten in de wijk te realiseren.

Versterken van het hergebruik- en reparatienetwerk in de stad In 2025 is er gewerkt aan het versterken van het reparatienetwerk in de stad. Bijna 100 Amsterdammers hebben een cursus elektrische apparaten repareren gevolgd in de Openbare Werkplaats in Amsterdam Oost. De cursusavonden die in 2025 gepland stonden, waren allemaal vol. Dit jaar worden de cursussen nogmaals georganiseerd. Daarnaast heeft in juni 2025 de campagne Tweede Kans gelopen waarbij een overzicht is gepresenteerd van alle reparateurs en kringloopwinkels in de stad: www.amsterdam.nl/tweedekans. In de eerste maand had de website ruim 15.000 unieke bezoekers. In het najaar hebben we reparaties nog toegankelijker gemaakt doordat Amsterdammers hun reparaties nu ook online kunnen boeken via RepareerSimpel.nl. Bij de lancering is de effectiviteit van korting op reparaties getest, een aanpak die uiteindelijk landt in het nationale Circulair DOEN programma van Rijkswaterstaat.

Inmiddels is het landelijk initiatief Heel Nederland Repareert opgestart, dat een gecombineerd overzicht geeft van alle reparateurs per gemeente. Gemeente Amsterdam sluit zich ook aan bij dit initiatief en in maart 2026 heeft de campagne Heel Amsterdam Repareert gelopen.

Hergebruik elektrische apparaten Er is een proef gedaan met hergebruik van ingeleverde elektrische apparaten op recycle­ punten. Deze proef is opgestart naar aanleiding van gesprek met inspreker Marc Barends tijdens commissievergadering van 24 oktober 2024. Deze apparaten zijn een week lang verzameld op een recyclepunt en in samenwerking met het Recycle Service Center klaar gemaakt voor verkoop in kringloopwinkel De Lokatie. Deze kleine proef liet zien dat ongeveer 10% van de ingeleverde apparaten geschikt is voor verkoop. Een vervolg op deze proef is op dit moment in voorbereiding waarbij ook de samenwerking wordt gezocht met producentenorganisatie Stichting OPEN.

11

PIJLER

2

VOORTGANG

12

Voortgang pijler 2. Aanbiedmogelijkheden op orde

De gemeente biedt bewoners, bezoekers en bedrijven voldoende plekken waar zij hun afval (gescheiden) kwijt kunnen. Daarnaast moeten afval­ bakken goed functioneren en schoon zijn. We richten ons op het verbeteren, uitbreiden en/of veranderen van alle onderdelen binnen de afval­inzameling en reiniging. Dat doen we gefaseerd, gebiedsgericht en in overleg met de stadsdeelbestuurders.

dit plan. Deze overgang vereist een stapsgewijze en zorgvuldige aanpak. Een goede samenwerking met de stadsdelen is hierin belangrijk om te komen tot een gedragen implementatieplan per stadsdeel. De eerste gesprekken met de stadsdelen zijn gevoerd.

Het afgelopen jaar hebben we het ophalen van grof afval op afspraak in Weesp geëvalueerd en zijn we gestart met het optimaliseren van dit systeem in de gebieden waar het al wordt toegepast (Weesp, Centrum en Watergraafsmeer).

Norm – grof afval naar recyclepunten, alternatief – ophalen op afspraak We werken toe naar een definitief einde aan het normaliseren van het dumpen van grof afval op straat. Met goed bereikbare recyclepunten, het aanbieden van grof afval op afspraak en een goed netwerk van inzamelplekken voor grof afval, moet de overlast structureel afnemen wanneer we deze aanpak in de stad uitrollen. De overgang naar het systeem van ‘grof afval aanbieden op afspraak’ maakt deel uit van

13

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Grof op afspraak

Grof afvallocaties

Amsterdam heeft het afsprakensysteem van Weesp vanaf 1 januari 2025 geïmplementeerd bij onze uitvoeringsafdeling de inzameling. Dit systeem, waarbij bewoners binnen maximaal drie weken na een afspraak hun grof afval gratis kunnen laten ophalen, waardeert 81% van met het rapportcijfer van 7 of hoger. De evaluatie van ‘Grof op afspraak’ in Weesp laat zien dat schonere straten en meer gesorteerd ingezameld grof afval het resultaat kan zijn van deze systeemwijziging. De implementatie in Weesp was te overzien doordat de bewoners al gewend zijn aan het maken van een afspraak voor het laten inzamelen van grof afval. Bij bewoners in andere stadsdelen is dat niet het geval. Daar verwachten wij meer weerstand en operationele complexiteit bij de invoering. Voor een succesvolle uitbreiding zijn verbeteringen in de bedrijfsvoering, monitoring met sturing, communicatie & gedragsverandering en handhaving nodig. Vanaf 2026 werken wij aan een gefaseerde aanpak, in samenwerking met de verschillende uitvoeringsafdelingen, stadsdelen en bewonersorganisaties.

In 2025 zijn we begonnen met de voorbereidingen van het realiseren van een netwerk aan locaties op straat voor het aanbieden van grof afval. We zijn gestart in stadsdeel Oost en West. Later dit jaar presenteren we een meerjarenplanning voor de hele stad.

Monitor aanpak grof afval Voor het monitoren van de aanpak grof afval is de indicator ‘Kilogram grof afval door bewoners aangeboden op de recyclepunten’ opgenomen in de doelenboom bij de begroting 2026. Ieder halfjaar, opgenomen in deze voortgangsrapportage, zullen wij daarnaast vanaf het najaar 2026 ook rapporteren op: • Het aantal aangesloten stadsdelen en huishoudens op de dienstverlening ‘Grof op afspraak’ ten opzichte van het totaal aantal stadsdelen en huishoudens in de stad. • Het aantal afspraken grof afval ten opzichte van het aantal aangesloten huishoudens per uitgerold gebied • Het percentage grof afval afspraken dat binnen de servicenorm is ingeboekt, ten opzichte van het totaal aantal afspraken.

• Het percentage grof afvallocaties dat is gereali­ seerd ten opzichte van totaal aan te leggen aantal grof afvallocaties Afdoening TA2025-001399

Na de campagne Grof Afval wegbrengen is een effectmeting gehouden, om te onderzoeken of bewoners de campagne hebben gezien, begrijpen wat de boodschap was en hoe ze de campagne waarderen. Hieronder een aantal open antwoorden van bewoners: • “Je kan bij Recyclepunten je grof afval wegbrengen, zoals het hoort.” • “Dat recyclen en een schone buurt erg belangrijk is.” • “Je moet je grofvuil naar een Recyclepunt brengen, je straat wordt daar schoner van.” • “Wegbrengen je rotzooi.” • “Ruim je eigen grofvuil op.” • “Samen maken we een buurt schoner.” • “Schoon doe je samen.”

14

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Recyclepunten Om Amsterdammers goed te helpen in het brengen van afval naar onze zeven recyclelocaties, richten we deze plekken beter en met een uniforme uitstraling in. Denk hierbij aan duidelijke borden, kleurgebruik en communicatieboodschappen. In 2025 zijn de locaties Weesp en Seineweg geschilderd in de nieuwe kleurstelling, net zoals alle verzamel­ containers op de locaties. Dit zorgt voor meer uniformiteit tussen de recyclepunten waardoor recyclepunten netter ogen en beter herkenbaar zijn.

Project ‘elektrische bakfiets te leen’ Vanuit het project ‘elektrische bakfiets te leen’ biedt de gemeente Amsterdam inwoners de mogelijkheid om gratis een elektrische bakfiets te lenen voor het vervoeren van grof afval naar een recyclepunt. Het project is in 2025 on-hold gezet. De reserveringstool voldoet niet aan de veiligheidseisen die de gemeente stelt aan digitale voorzieningen. Tegelijkertijd onderzoeken wij de mogelijkheden voor bewoners om de bakfietsen makkelijker te kunnen lenen.

Tijdelijke informatiepunten ‘Afval scheiden in de buurt’ Het doel van dit project is om Amsterdammers bewust te maken van het belang van gescheiden inzameling van elektronica, frituurvet, lampen, batterijen, boeken, kleding en meubels bij inlever­ punten geëxploiteerd vanuit de ‘Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’ of door maat­ schappelijk initiatiefnemers in de buurt. In 2025 hebben we gedurende 3 weken in 8 buurten, verspreid over alle stadsdelen en het stadsgebied Weesp, een promotieteam ingezet. Met informatie, enquêtes en flyers werkten zij aan het vergroten van de bewustwording rondom afvalscheiding en informeerden zij bewoners over de inleverpunten in hun eigen buurt. Er zijn 2.361 enquêtes afgenomen. Bij het merendeel van de ondervraagden was het belang van afvalscheiding bekend, maar waren de locaties van de inleverpunten minder goed bekend. Bijna 85% van de inwoners weet welk afval zij beter niet in een afvalzak kunnen stoppen. De percentages zijn in alle wijken redelijk vergelijkbaar.

Daarnaast gaf 53% van de bewoners aan dat zij het liefst minder dan 10 minuten willen lopen of fietsen om spullen apart in te leveren. Voor 39% van de bewoners is meer dan 10 minuten ook acceptabel, terwijl 8% hier geen tijd aan wil besteden. In 2024 en 2025 waren er tijdelijke middelen beschikbaar vanuit de coalitiemiddelen reiniging om dit project uit te voeren. Dit betekent dat vanaf 2026 het project is gestopt.

15

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

De informatie opgenomen in de flyer “Inleverpunten in de buurt” van het promoteam, komt op de plat­ forms “Amsterdam afvalvrij” en “Schone stad” te staan. Op de afval­pagina’s van amsterdam.nl verwijzen we naar deze nieuwe websites. Daarnaast komen we met een voorstel om uitvoering te geven aan het advies burger­beraad om een (mobiele) mini-milieustraat in de wijk te realiseren waar een vergelijkbare informatie­­voorziening over inlever­punten voor het scheiden van afval, onderdeel van is.

Inleverpunten in de buurt Het onderzoek naar buurtgerichte inleverpunten voor draagbaar grof afval, zowel in binnen- als buitenland, is afgerond. Deze studie geeft inzicht in de impact op het dienstverleningsniveau, het milieu en de kosten van advies 4.1 van het burgerberaad. Het burgerberaad heeft geadviseerd om op buurt­ niveau gemakkelijk vindbare locaties te realiseren waar bewoners afval kunnen scheiden, spullen kunnen laten repareren, wegbrengen, ruilen en waar zij nieuwe spullen tegen een lage prijs kunnen aanschaffen. Amsterdam telt 518 buurten. Om te voldoen aan het advies zouden er minimaal 155 van deze circulaire centra in de stad moeten komen met een serviceniveau waarbij iedere bewoner binnen

maximaal 10 minuten lopen zo’n locatie kan bereiken. In het onderzoek is ook gekeken naar andere organisatievormen, zoals een mobiel inleverpunt en minder locaties in combinatie met de zeven bestaande recyclepunten. Deze varianten worden verder uitgewerkt in samenhang met de bestaande circulaire infrastructuur in de buurt, bijvoorbeeld de inleverpunten geëxploiteerd vanuit de ‘Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’ of door maatschappelijk initiatiefnemers in de buurt. Hierbij worden de stadsdelen betrokken als vertegenwoordigers van bewonersnetwerken, evenals de inzameling, om te komen tot gebied­ sgerichte plannen. Dit omvat ook het bepalen van de financiële dekking die nodig is voor de uitvoering.

Het gescheiden inzamelen van gfe/t In stadsdeel Oost, Nieuw-West, Noord en stads­ gebied Weesp beschikken 54.000 laag­bouw­ woningen met een (toegankelijke) tuin vanaf eind april 2026 over een gfe/t-rolcontainer aan huis. Op basis van ervaringen in Oost is meer aandacht besteed aan bewonerscommunicatie; onder andere via een informatiemarkt en bewonersbrieven.

16

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Hiermee is 13% van de Amsterdamse huishoudens aangesloten op het gfe/t inzamelsysteem. In 2025 is er 3.278 ton gfe/t ingezameld. Ten opzichte van 2024 is er een inzameltoename van 1.650 ton, waarvan 992 ton (60%) afkomstig is van de inzamelroute Weesp. Tonnage per jaar 2023

2024

2025

3K

In 2025 draagt het gescheiden ingezamelde gfe/t 1% bij aan het gerealiseerde recyclepercentage van 25%.

2K

1K

van gfe/t en sorteeranalyses van restafval. Het scheidingspercentage toont het aandeel gescheiden aangeboden gfe/t aan ten opzichte van wat er in het restafval zit. Gemiddeld bieden bewoners met een rolcontainer 30% gescheiden aan (ongeveer 30 kilo), bij de verzamel­containers is dat 11% (10 kilo). Het meren­ deel van het gfe/t bieden bewoners in de buurten met een gfe/t-container, nog steeds aan met het restafval.

994

1628

3278

2023

2024

2025

de Spuistraat Zuid, Hemelrijk, omgeving Rembrandt­ plein en Geelvinckbuurt. In gebieden waar zakken­ inzameling nog van toepassing is, hebben we het ‘treintje’ ingevoerd. Dit is een advies van het burger­ beraad waarbij de afvalinzamelwagen direct wordt gevolgd door veegploegen. Voor de proef met brengpunten op het water zijn de voorbereidingen gestart. Dit sluit aan op het advies ‘doelgerichte aanpak voor het Centrum’ van het burgerberaad waarin zij adviseren om in het centrum verzamel­ punten voor afval te creëren die makkelijk te bereiken zijn voor alle doelgroepen.

Alternatieve afvalinzameling stadsdeel Centrum

0K

Het ingezamelde gfe/t levert 1.190 ton compost op, 250.000 m3 biogas, 100.000 m3 CO2 voor de tuinbouw en 1 miljoen Kwh aan warmte. Compost is een circulaire toepassing omdat de nutriënten en organische stoffen teruggaan naar de bodem. In de gebieden waar rolcontainers en verzamel­­­ containers zijn geplaatst, bepalen wij het scheidings­ percentage aan de hand van lokale inzamelresultaten

In stadsdeel Centrum is de ruimte in veel wijken overvol en krap en de kades in het oude centrum zijn kwetsbaar. Daarom moeten we het huishoudelijk afval op een andere manier ophalen dan in de rest van de stad. De komende jaren worden waar mogelijk in Centrum ondergrondse containers geplaatst, het aanbieden van huishoudelijk afval in afvalzakken in Centrum en enkele wijken van stadsdeel Zuid wordt uitgefaseerd. Er zijn op een aantal plaatsen al tijdelijke bovengrondse containers geplaatst. In 2025 zijn de voorbereidingen gestart in

17

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Inzamelen stedelijk afval

Bedrijfsafvalcontainers en aanbiedtijden

Er lopen gesprekken met het ministerie van Binnenlandse Zaken om de proef ‘De negen straatjes’ (het inzamelen van bedrijfsafval samen met huishoudelijk afval), die tot eind 2025 liep, te verlengen. Er ligt een wetsvoorstel in de Tweede Kamer die naar verwachting in de loop van 2026 in werking zal treden. Naar alle waarschijnlijkheid kan het inzamelen van stedelijk afval in het gebied ‘De negen straatjes’ vanaf 1 januari 2027 weer starten. Voor 2026 is als tijdelijke maatregel het reinigingsrecht in dit gebied uitgebreid voor alle ondernemers om de gezamenlijke inzameling van huishoudelijk afval en bedrijfsafval ook in 2026 voort te kunnen zetten.

Om de afvaloverlast in de stad tegen te gaan is in juli 2025 een verbod ingegaan voor bedrijven om bedrijfsafval in losse zakken op straat aan te bieden. Het afval mag uitsluitend in minirolcontainers (kliko’s) voorzien van een adresstickers op straat worden gezet binnen de vastgestelde aanbiedtijden. Zodra de container geleegd is, moet hij direct van de straat worden gehaald. Het verbod van losse afvalzakken geldt in de hele stad, maar is vooral belangrijk voor een groot deel van stadsdeel Centrum en ook delen van stadsdeel Zuid waar de meeste losse afvalzakken op straat werden aangeboden.

De S worden in samenwerking met het programma ‘Lichter op de Wallen’ verder uitgewerkt als alternatieve inzamelmethode voor De Wallen. De uitwerking hiervan nemen we op in de volgende halfjaarlijkse rapportages. Afdoening TA2026-000096

Direct na invoering is er twee maanden lang geschouwd om te zien of de regels werden nageleefd. Na 1 maand waren er al weinig tot geen losse zakken meer op straat te zien en tijdens de schouwperiode nam het aantal containers zonder adressticker af. Er stonden wel veel containers op straat met te veel afval (containers kunnen niet sluiten) of met bijplaatsingen. Tijdens de schouwperiode heeft THOR intensief ondernemers aangesproken op de naleving en na de twee maanden is gestart met handhaven op de regel. Tussen augustus en november 2025 zijn toen in Centrum 153 waarnemingen, 71 waar­ schuwingen en 12 bestuurlijke boetes geregistreerd. De aanbiedtijden voor bedrijfsafval in stadsdeel Zuid zijn in 2025 gewijzigd naar 07.00-12.00 uur. Ondernemers mogen hun afval niet meer de hele dag buiten laten staan. Na een waarschuwingsperiode is THOR begonnen met het uitdelen van boetes; tussen maart en 22 juni 2025 zijn 260 boetes uitgedeeld, waarvan 70 zijn geïnd. Het aantal containers buiten de aanbiedtijden is met 60% afgenomen, en meldingen over afval zijn sinds januari 2025 met 23% per week gedaald. Op 10 maart 2026 heeft het college van B&W het ontwerpbesluit genomen voor invoering van aanbiedtijden voor bedrijfsafval in stadsgebied

18

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Weesp en de stadsdelen Noord, Oost, Zuidoost, West en Nieuw-West. De voorgestelde aanbiedtijden zijn dagelijks van 07.00 tot 16.00 uur. In de stadsdelen Centrum en Zuid zijn al aanbiedtijden voor bedrijfs­ afval van toepassing, resp. 06.00 tot 11.00 uur en 07.00 tot 12.00 uur. Deze aanbiedtijden wijzigen niet. Veel bedrijfsafvalcontainers staan nu nog 24/7 in de openbare ruimte. De bedrijfsafvalcontainers trekken overlast gevende dieren aan en veroorzaken bijplaatsingen en zwerfafval. Ook blokkeren veel rolcontainers de doorloopruimte. Door het instellen van aanbiedtijden voor bedrijfsafval staan rolcontainers korter op straat en blijven straten schoner en aantrekkelijker voor ondernemers, bezoekers en bewoners. Aanbiedtijden voor bedrijfsafval zijn een aanscherping op de huidige bedrijfsafvalregels, namelijk:

• Na lediging worden de rolcontainers onmiddellijk van de openbare weg verwijderd en de openbare ruimte wordt schoon achtergelaten • De deksels van (rol)containers zijn te allen tijden gesloten zodat tijdens het inzamelen, laden, lossen of vervoeren geen afval rondom de aanbiedplaats kan ontstaan. • Afval wordt niet naast de (rol)container geplaatst

Containertuintjes Met de stadsdelen is afgesproken om 350 container­ tuintjes te plaatsen. Het idee is dat met extra zorg en toewijding van de containeradoptant voor het groen er een schonere omgeving ontstaat. De voorwaarden voor het plaatsen van containertuintjes zijn: • Afvalcontainers moeten veilig geleegd kunnen worden. • Voor elke containerlocatie moet een adoptant worden geworven voor medebeheer. • Stadsdelen zorgen voor een eigen budget. In 2024 en 2025 zijn er 150 containertuintjes gerealiseerd. In alle stadsdelen staan container­ tuintjes op straat, behalve in stadsdeel Zuidoost en stadsgebied Weesp. Van deze 150 geplaatste tuintjes hebben de stadsdelen er 67 uit eigen budget gefinancierd.

Stadsdeel

Aantal containertuintjes

Centrum

5

Nieuw-West

26

Noord

24

Oost

36

West

37

Zuid

22

19

PIJLER

Aanbiedmogelijkheden op orde

2

VOORTGANG

Ruimte voor op- en overslag van afval Eind 2025 is het Transformatieplan Locaties A&G afgerond. Dit plan voorziet in drie (definitieve) overslaglocaties om de bedrijfsvoering t/m 2050 te borgen. Ook in het programma Transitie Werflocaties & Overslagpunten is de realisatie van overslagpunten opgenomen; het is echter nog niet gelukt hiervoor geschikte locaties te vinden. Er is altijd sprake van concurrentie in de openbare ruimte met de functie groen of bijvoorbeeld ruimte voor uitbreiding stroomnet. Ruimte voor overslag van afval is erg belangrijk voor het functioneren van de stad. Tijdens de staking bij het Afval Energie Bedrijf (AEB) op 2, 3 en 4 juni 2025 was het voor het eerst mogelijk om afval te storten op de locatie Nieuwe Hemweg 10. Door deze overslaglocatie heeft de stad nauwelijks hinder ondervonden van de staking en kon de inzameling worden gecontinueerd. Toen de staking voorbij was werd het afval alsnog naar het AEB getransporteerd.

georganiseerd en wordt de feedback naar bewoners versneld en geautomatiseerd op basis van het uitgevoerde werk. Het veranderen van de werkwijze vraagt echter veel aandacht en tijd. De uitrol naar de andere stadsdelen zal in 2026 plaatsvinden. Er komt ook meer focus op de registratie van uitgevoerd werk. We willen aan onszelf en aan bewoners laten zien welke werkzaamheden we hebben uitgevoerd. De registratie van uitgevoerd werk blijft echter een aandachtspunt. De noodzaak hiervan wordt steeds duidelijker, omdat het essentieel is om beter te kunnen sturen op de operatie.

Vulgraadsensoren in afvalcontainers

Data-geïnformeerde afvalinzameling

Het burgerberaad adviseert om meer slimme technologie in te zetten voor een schonere stad. Met vulgraadsensoren in containers wordt het mogelijk om huishoudelijk afval efficiënter in te zamelen. Dit draagt bij aan kostenbesparing, vermindert overlast en zorgt voor schonere straten.

Het meldingenproces van Afval & Grondstoffen voor stadsdeel Zuid is met succes gedigitaliseerd. Hierdoor kan de uitvoering beter worden

Grootschalige invoering van deze sensoren vraagt echter om een forse investering. Daarom is in april 2025 een proef gestart in stadsdeel Centrum en in

Weesp. In deze gebieden zijn alle bovengrondse en ondergrondse containers voorzien van sensoren. De uitkomst van deze proef is dat de sensoren een toegevoegde waarde hebben. In Weesp en het Centrum zijn de inzamelroutes efficiënter ingericht. Door het plaatsen van vulgraadsensoren weten we nu beter wanneer welke container geleegd moet worden, zodat deze toegankelijk blijft voor bewoners om afval aan te bieden. Er is besloten om alle glascontainers van vulgraadsensoren te voorzien, omdat veel glascontainers momenteel vaker worden geleegd dan noodzakelijk is. Het doel is om glas op een efficiëntere manier in te zamelen door de container op het juiste moment te legen, namelijk als deze bijna vol is.

20

PIJLER

3

VOORTGANG

21

Voortgang pijler 3. Informeren, motiveren en handhaven

Met het geven van informatie over de afvalregels, onze dienstverlening én het bieden van handelingsperspectief proberen we het gedrag van bewoners, ondernemers en bezoekers te beïnvloeden. Door vanuit één strategie en concept voor communicatie te werken zorgen we voor meer samenhang in onze uitingen over afvalinzameling en reiniging. De herkenbaarheid van het onderwerp wordt op deze manier vergroot en we versterken het appèl op Amsterdammers, bezoekers en ondernemers. Door stimulering, handhaving en campagnes proberen we Amsterdammers, bezoekers en ondernemers zich verantwoordelijk en gemotiveerd te laten voelen om het ‘juiste’ gedrag te vertonen.

We hebben de volgende maatregelen in gang gezet:

Aanpak Bijplaatsingen De gemeente werkt aan het verminderen van afval naast containers. Dit doen we via de Aanpak Bijplaatsingen. In de hele stad is extra aandacht gegeven aan ongeveer 1.500 plekken waar vaak afval naast containers wordt gezet. Dit hebben we gedaan door: • Samen te werken met bewoners en andere betrokkenen op plekken waar het probleem al lang speelt. In de stadsdelen Zuid, West, Noord en Zuidoost hebben we ingezet op het intensiveren van buurtgerichte acties. • Campagnes te organiseren, zoals voor karton, bewoners van woon-winkelgebieden en studenten die verhuizen. • Acties te houden op plekken waar vaak afval naast containers of grof afval wordt gedumpt. Hierbij werken we samen met stadsdelen, stadswerken, woningcorporaties en studentenhuizen. Eind 2025 hebben we bijvoorbeeld een pilot uitgevoerd met een kartonsnijder. • Extra controles uit te voeren door toezichthouders. Zij controleren, ruimen op en schakelen handhaving in als dat nodig is.

22

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

In 2025 zijn in totaal 969 containerlocaties verwijderd van de lijst met 1.500 probleemlocaties door voldoende CROW-score B (80% of hoger). Met de CROW-indicator meten we hoe schoon containerlocaties zijn. Een locatie scoort goed als er geen of bijna geen afval naast de container ligt (niveau B of hoger). Het doel is dat 90% van de locaties dit niveau haalt. Dit doel is in 2025 niet gehaald. Dit heeft verschillende oorzaken: sommige bewoners zetten afval naast de container omdat deze vol of kapot is; soms is het afval te groot voor de container; anderen doen het uit gemak en grof afval speelt ook een rol omdat het vaak op straat wordt gezet, nodigt dit uit om er meer afval bij te zetten.

Aanpak Bijplaatsingen-toezichthouders fietsteam in stadsdeel Centrum Het Aanpak Bijplaatsingen (ABP)-toezichthouders fietsteam controleert, op plekken waar voertuigen moeilijk kunnen komen, het verkeerd aangeboden

afval door bewoners en ondernemers in de binnenstad. In 2025 zijn we met vier koppels per dag van start gegaan. De ABP-toezichthouders van het fietsteam hebben dat jaar 4.726 waarnemingen gedaan. Vanaf mei was de inzet beperkt mogelijk vanwege een nieuw aanbestedingstraject voor het inhuren van toezichthouders. Eind 2025 is de aanbesteding afgerond en inmiddels zijn voldoende toezichthouders aangetrokken en opgeleid voor 2026. Dagelijks worden 8 koppels ingezet, waarvan 4 in de ochtend en 4 in de avond.

en om grijpers uit te delen. Sinds half juni 2025 zijn de toezichthouders van THOR geïnstrueerd om de 25-meterregel structureel mee te nemen in hun werkzaamheden. Het gaat om ongeveer 40 toezichthouders, waarvan een deel vaste koppels vormt in specifieke gebieden en een deel projectmatig wordt ingezet in de hele stad (bijvoorbeeld tijdens evenementen).

25-meterregel 25 meter Veel zwerfafval op straat is afkomstig uit super­­ markten, winkels en cafés. Vanuit de gebiedsopgave Aanpak Woon-Winkelstraten in stadsdeel West is onder andere ingezet op het activeren van ondernemers om zich te houden aan de 25-meter­ regel (artikel 17 van de Afvalstoffen­verordening). De ondernemer van een winkel waar eet- of drink­ waren worden verkocht die ter plaatse kunnen worden genuttigd, is verplicht om de 25 meter rondom het bedrijf vrij te houden van zwerfafval. Denk daarbij aan plastic, verpakkingen, peuken, kauwgom en etenswaar. Op de Kinkerstraat zijn activatieteams in de straat geweest om ondernemers te informeren over de 25-meter regel

23

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

De toezichthouders gaan in gesprek met onder­ nemers, delen flyers uit en wijzen hen op hun verantwoordelijkheden, zoals het plaatsen van prullenbakken en het uitvoeren van schoonmaak­ rondes. Bij een geconstateerde overtreding wordt eerst een officiële waarschuwing gegeven (per brief). Bij een tweede overtreding volgt een last onder dwangsom. Een last onder dwangsom is geen boete maar een herstelsanctie. Bij de verbeuring (dus een derde overtreding) van deze last onder dwangsom moet er worden betaald. Bij de verbeuring wordt ook een tweede last onder dwangsom opgelegd en dit loopt cumulatief op. Over de periode van juni tot en met december 2025 is er 9 keer officieel gewaarschuwd door middel van een waarschuwingsbrief (5 in stadsdeel Centrum, 3 in Zuidoost en 1 in Zuid). De toezichthouders zien dat de gesprekken met ondernemers het gewenste effect opleveren. In 2026 bezoeken activatieteams 50 winkelstraten in de stad waar de problematiek het grootst is. Zij gaan langs bij ondernemers met een flyer en een afvalknijper. Ondernemers kunnen via Verpact

een afvalbak bestellen. Hiermee vergroten we het bewustzijn onder ondernemers en werken we samen aan een schone stad. Daarnaast verspreiden we in 2026 een informatiefolder over de 25-meterregel via de BIZ’en en/of gebiedsmakelaars. Ook richten we een speciale pagina in op Amsterdam.nl/Bedrijfsafval.

Misbruik van de gemeentelijke afvalvoorziening door ondernemers Bedrijven, organisaties en verenigingen sluiten een contract met een erkend afvalbedrijf voor het ophalen van hun afval. Als zij niet meer dan 9 afvalzakken per week hebben, dan mogen ondernemers gebruik maken van de afvalcontainers van de gemeente of de ophaaldagen voor bewoners. Zij betalen dan reinigingsrecht. De gemeente Amsterdam heeft maatregelen aangekondigd om misbruik van gemeentelijke afvalinzameling door ondernemers en organisaties tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat vooral in winkelgebieden horeca-afval wordt gedumpt bij huishoudelijk afval, vaak door bedrijven zonder afvalcontract.

De maatregelen zijn: • Nulmeting pakkans: Een nulmeting wordt ontwikkeld om de huidige pakkans op misbruik te bepalen en de effectiviteit van maatregelen te monitoren. • Gerichte handhaving: Toezichthouders controleren en handhaven op juiste afvalcontracten. • Toezichthoudende rol reinigingsrechtinspecteurs: Het proces van heffingen, controle en handhaving verbeteren om misbruik te voorkomen. • Uitbreiding toezichthouders: Meer toezicht­ houders krijgen mandaat om ondernemers zonder afvalcontract te beboeten. • Datagestuurd handhaven: Mogelijkheden voor detectie van afval met scanauto’s worden onderzocht, en meldingen over bedrijfsafval worden beter geregistreerd.

24

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

Extra reinigingsrechtinspecteurs Tussen mei 2024 en december 2025 hebben extra reinigingsrechtinspecteurs in stadsdeel Centrum gecontroleerd of ondernemers gebruikmaken van afvalinzamelvoorzieningen zonder te betalen. Bij overtredingen kregen ondernemers een aanslag met terugwerkende kracht tot drie jaar. In totaal zijn 6.165 ondernemers bezocht. De meeste werkten mee, maar soms was een tweede bezoek nodig of werd niets aangeleverd. Van de gecontroleerde ondernemers heeft 67% een kloppend contract of betaalt reinigingsrecht, 14% niet. De controles zijn nu afgerond.

Handhaving optimaliseren door efficiëntere samenwerking Een advies van het burgerberaad is om het personeelstekort bij handhaving en monitoring deels op te lossen door een betere samenwerking tussen afdelingen. Een andere mogelijkheid is het inzetten van nieuwe technologieën, zoals apps en drones. Het verbeteren van de samenwerking tussen de verschillende directies in de Schoonketen, te weten Stadswerken (SW), Afval en Grondstoffen (A en G) en Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR) is een belangrijk speerpunt. Met een betere

samenwerking lossen we het personeelstekort niet op maar verwachten we wel dat het schoonniveau en de tevredenheid van de bewoner verbetert. We maken het meldingenproces eenduidig waarmee we de serviceverlening naar de burgers uniformeren en verbeteren. En we verbeteren de afhandeling van meldingen door betere afstemming over wie wat doet en maken duidelijke afspraken over bijzonder afval. We zetten in om de basisdienstverlening op orde te krijgen, het inzetten van nieuwe technologieën wordt op een later moment onderzocht.

Afvalboetes januari t/m juni 2025

Team ABP legt het overgrote deel van de boetes op, namelijk 77% van het totaal. Dit komt neer op 4.603 boetes. Het overgrote deel van de boetes is uitgeschreven aan personen, 5.338 (89%). Het plaatsen van afval naast de container is het meest beboet (82%), gevolgd door het aanbieden van afval buiten de venstertijden (11%). De overige 11% (673) aan boetes is uitgeschreven aan bedrijven. Overtreding van de regels voor het aanbieden van bedrijfsafval is het meest beboet (610). Ook zijn er wat boetes opgelegd voor het aanbieden van afval naast de container (42).

Vanwege de langere doorlooptijd van de afvalboetes (door het verwerken van de waarnemingen van toezichthouders en de geldende bezwaarprocedure) kunnen recente cijfers nog veranderen. De cijfers van Q1 en Q2 2025 zijn definitief. In het eerste halfjaar van 2025 zijn er 6.011 afval­ boetes uitgedeeld in Amsterdam en stadsgebied Weesp. 40% van deze boetes is uitgeschreven in stadsdeel Centrum, 16% in Zuid en 11% in West. In stadsgebied Weesp zijn in totaal de minste boetes uitgeschreven.

25

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

Data overzichten Totaal aantal opgelegde boetes in Q1 en Q2 2025 Registraties per team Team

Natuurlijke persoon rechtspersoon

totaal

ABP

4255

348

4603

Gebiedsteams

1083

325

1408

Totaal

5338

673

6011

Opgelegde boetes Opgelegde boetes per stadsdeel Centrum NieuwWest

Noord

Oost

Weesp

West

Zuid

Zuidoost Totaal

Natuurlijke persoon

2123

426

236

519

87

654

675

618

5338

Rechtspersoon

306

36

3

18

6

22

267

15

673

Totaal

2429

462

239

537

93

676

942

633

6011

Top 5 feiten waarvoor boetes aan bedrijven zijn opgelegd

Top 5 feiten waarvoor boetes aan natuurlijke personen zijn opgelegd

Top 5 boetes

Top 5 boetes

Overtreding regels aanbieden bedrijfsafval aan inzameldienst

63%

418

Niet gebruiken inzamelvoorziening (OA naast container).

82%

4329

Overtreding aanbieden bedrijfsafval aan andere inzamelaars.

29%

192

Aangewezen tijd en dag plaatsen huisvuil.

11%

569

Niet gebruiken inzamelvoorziening (oa naast container)

6%

42

Overtreding regels aanbieden bedrijfsafval aan inzameldienst.

4%

185

Verbod opslag afvalstoffen op voor publiek zichtbare plaats

1%

8

Verbod afvaltoerisme (huisvuil plaatsen door niet-inwoners).

2%

131

Aangewezen tijd en dag plaatsen huisvuil

1%

7

In strijd met regels afval aanbieden in bijzondere gevallen.

1%

49

Top 5 straten – bedrijven

Top 5 straten – natuurlijke personen

Top 5 straten

Top 5 straten

Singel

33

Singel

163

Ferdinand Bolstraat

26

Raamplein

117

Nieuwezijds Voorburgwal

26

Kloveniersburgwal

104

Van Woustraat

23

Elandsgracht

102

Kloveniersburgwarl

18

Nieuwezijds Voorburgwal

89

26

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

Activatieteams Activatieteams stimuleren en activeren mensen om de omgeving schoon te houden. Dit doen de teams door middel van communicatie; ze maken schoon en delen vuilniszakken uit met de vraag het eigen vuil op te ruimen. De teams worden vooral ingezet op de locaties waar veel mensen recreëren zoals in het Vondelpark, Rembrandtpark, Westerpark, Oosterpark, Sloterpark en IJburgstrand op dagen boven de 25°C. Er zijn op tien nieuwe recreatieplekken activatieteams ingezet: Museumplein, Sarphatipark, Erasmuspark, Bogortuin, Weesperzijde, park Somerlust, Tuinen van West, Oeverlanden, Marineterrein en het Noorderpark. Tijdens de grootschalige evenementen in 2025 (zoals Sail en Amsterdam 750) zijn extra activatieteams, donatiebakken en inleverpunten ingezet of geplaatst. Verpact/ Statiegeld Nederland zet in afstemming met de gemeente ook teams in tijdens deze evenementen.

27

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

Informeren ondernemers We hebben een gebruikersonderzoek gehouden waarbij we gekeken hebben of onze pagina amsterdam.nl/bedrijfsafval goed vindbaar en begrijpelijk is. De belangrijkste conclusies van dit onderzoek zijn: • De informatie is goed vindbaar via Google en wordt gezien als betrouwbaar en duidelijk. • Visuele hulpmiddelen zoals afbeeldingen, infographics en/of stappenplan zijn wenselijk voor meer duidelijkheid. Zo laten wij een animatie maken die de afvalregels in duidelijke taal gaat uitleggen om op de website te plaatsen. • Gebruikers verwachten informatie over wijzigingen in regelgeving via een fysieke brief zoals wijzigingen in beleid waarbij wij verwijzen naar de gemeentewebsite. • Persoonlijk contact wordt gewaardeerd, maar bereikbaarheid wordt als lastig ervaren. Zo zetten wij activatieteams in bij beleidswijzigingen.

Communicatie Vanuit Afval en Grondstoffen, Stadswerken en Toezicht en Handhaving werken we met een gezamenlijke communicatiestrategie voor het onderwerp Schoon. De kern van de strategie is:

De Amsterdammers oproepen haar/ zijn verant­ woordelijkheid te nemen. Beter laten zien wat wij als gemeente zelf doen. De Amsterdammer laten zien hoe makkelijk het is om afval te scheiden en op de goede manier weg te doen. 02

Basiscommunicatie We zorgen voor een effectieve en eenduidige communicatie van de afvalregels en de dienst­verlening van de gemeente voor een schone stad. Dit doen we door: • Informatie te geven over afval op amsterdam.nl/afval, in de online afvalwijzer, in de Amsterdam App en in de online omgeving van Mijn Amsterdam. • Naast deze feitelijke informatie komt er binnen­kort een online platform waar we meer achtergrond­ informatie kunnen geven. Zo komt op dit platform bijvoorbeeld te staan wat er gebeurt met het afval, hoe we werken etc. • Informatie te geven bij nieuwbouw. Er is hiervoor een pilotgebied Sluisbuurt, een gedragscommunicatie­ aanpak en een toolkit voor het informeren, motiveren en activeren van verschillende doelgroepen. Naast deze basiscommunicatie zorgen we voor maatwerk­communicatie via Gebiedsgericht Werken, Aanpak Bijplaatsingen, Aanpak Centrum en het programma Bedrijfsafval.

0

Amsterdam.nl

28

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

Publiekscampagnes Afval en Grondstoffen en Stadswerken voeren ieder jaar meerdere campagnes uit om het gedrag van Amsterdammers te beïnvloeden. We stemmen de inhoud en de planning van campagnes en overige communicatie zorgvuldig op elkaar af. We onderzoeken en meten regelmatig de effecti­ viteit van onze communicatie en campagnes om onze inzet daarop aanpassen. • In het voorjaar liep de Woon-Winkelcampagne in bijna elk stadsdeel. We hadden alleen nog te weinig data om Weesp mee te nemen in deze campagne. We hebben tijdens deze campagne allerlei communicatiemiddelen ingezet en we zijn met activatieteams de winkelgebieden ingegaan om zowel bezoekers als ondernemers aan te spreken. • In maart en september steunt de gemeente traditioneel de Landelijke Opschoondag en de World Cleanup Day. We brengen Amsterdammers via onze website, nieuwsbrief en sociale media op de hoogte dat zij bij de gemeente grijpers en ringen kunnen lenen. Ook buiten de opschoondagen om kunnen actieve bewoners gratis materiaal lenen via de website van de gemeente.

• Zodra de lente begint, zetten we passende maatregelen in om mensen te informeren waar ze hun afval in parken kwijt kunnen. We doen dit in de parken met banieren, stickers op de afvalbakken, grondcommunicatie en teams die bezoekers aanspreken. Daarnaast voeren we onlinecampagne gericht op jongeren. Ook plaatsen we extra bakken voor statiegeldmateriaal. Tijdens evenementen als Koningsdag en Pride plaatsen we honderden extra afvalbakken en toiletten op straat. We zijn aanwezig op de kanalen van de gemeente (website, nieuwsbrief, socials), in de MUPI’s en betaalde onlineadvertenties. • Vanaf juni liep de studentencampagne. We investeren daarbij in de samenwerking met de grote studentenhuisvesters. In september en oktober liep de 2e fase van deze campagne. • In juni 2025 zijn we gestart met een doorlopende online-campagne. Elke maand plaatsen we verhalen met onze medewerkers en actieve Amsterdammer op de social-media-kanalen van de gemeente. De onderwerpen zijn de dienstverlening van de gemeente, afvalverwerking en de (grote) organisatie die de stad schoonhoudt. Daarnaast plaatsen we eens per maand een betaalde advertentie met uitleg over de afvalregels.

• Vanaf begin oktober tot begin november liep de campagne Grof afval wegbrengen. • Voordat we Grof afval op afspraak invoeren (of optimaliseren waar het nu al loopt) willen we bewoners bewuster maken van de voordelen van het zelf wegbrengen van grof afval naar een Recyclepunt. Dat is goed voor een schone straat, voor het milieu en voor de bewoner zelf. • Vanaf oktober werken we aan bewonersinformatie over grof afval-plekken. Afval en Grondstoffen heeft alle geschikte grof afval-plekken in de stad in kaart gebracht. We gaan deze plekken per stadsdeel/wijk aanwijzen en zichtbaar maken, ook via de Afvalwijzer. Per stadsdeel of wijk informeren we buurtbewoners om uit te leggen wat we gaan doen en waarom. In 2025 zijn we gestart in Oost en Nieuw-West. De overige stadsdelen volgen daarna.

29

PIJLER

Informeren, motiveren en handhaven

3

VOORTGANG

• In november heeft een activatieteam alle horecaondernemers in Amsterdam en Weesp bezocht en vragen gesteld over hoe bekend ze zijn met de afvalregels. • Van eind november tot eind december liep, evenals vorige jaren, de campagne Karton. We roepen Amsterdammers op om hun karton weg te gooien in de papiercontainer. Ook geven we

aandacht aan het klein scheuren, knippen en snijden van (groot) karton. • Eind december t/m januari 2026 was de jaarlijkse campagne: ‘Klaar met je kerstboom?’. • Dit jaar is een recordaantal kerstbomen opgehaald. • In 2026 zetten we de vaste activiteiten (opschoondagen, zomeraanpak parken etc.) en de doorlopende campagne voort. • In februari zijn we gestart in Amsterdam Noord met informatiemarkten om de introductie van gescheiden gfe/t-inzameling te ondersteunen. • Voor het project ‘aanpak Woonwinkel gebieden’ heeft een activatieteam ondernemers in de Javastraat, Eerste Oosterparkstraat en Eerste van Swindenstraat meer verteld over de afvalregels. • Van 30 maart tot en met 10 mei 2026 loopt de Woonwinkelcampagne. We zijn in elk stadsdeel inclusief stadsgebied Weesp, actief. • Waarschijnlijk tussen 13 en 26 april komt er een campagne om Amsterdammers te motiveren hun grof afval naar het Recyclepunt te brengen.

komende schooljaar 26 verschillende gastlessen aan over het voorkomen, opruimen en weggooien van (zwerf)afval, afvalscheiding en recycling. Leerkrachten van groep 3 tot en met 8 van alle basisscholen in Amsterdam kunnen deze lessen vanaf mei boeken via het platform Natuur- en Duurzaamheidseducatie van de gemeente. Het doel van het lesprogramma is om leerlingen bewust te maken van het belang van het voorkomen van (zwerf)afval en, als er afval is, dit te scheiden. Dit draagt bij aan een schone leefomgeving en helpt het milieu te sparen door spullen en grondstoffen te hergebruiken. Het lesaanbod ondersteunt de ontwikkeling van ecologische burgerschaps­ competenties. Hiermee leren kinderen niet alleen meer over duurzaamheid, maar ook hoe zij zelf in actie kunnen komen. Zo zorgen we ervoor dat leerlingen kennis, vaardigheden én betrokkenheid ontwikkelen om in de toekomst duurzaam te kunnen handelen.

Afvaleducatie op school Wie kinderen leert goed om te gaan met afval, investeert in een schonere en duurzame toekomst. Dat is het advies van het burgerberaad. Zes samenwerkingspartners bieden vanaf het

30

PIJLER

4

VOORTGANG

31

Voortgang pijler 4. Reinigen waar nodig

De opgave om te komen tot een schone stad is groot. Hoewel we voor de gehele stad en over het jaar gezien nog steeds voldoen aan de in de begroting vastgestelde doelstelling om de stad op een gemiddeld sober beeldniveau te reinigen, is het op meerdere probleemlocaties zeker niet schoon genoeg. De vervuiling en de hoeveelheid geproduceerd afval is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit komt met name door de stijging van het aantal bezoekers, het verkeerd weggooien van afval, en de enorme hoeveelheid wegwerpverpakkingen die we gebruiken. Met name in gebieden met veel toeristen, horeca en zakinzameling op straat, is zwerfvuil een probleem. Naast deze gebieden zijn er andere probleemplekken waar we extra mensen en materieel inzetten zoals in de masterplangebieden van Nieuw-West, Zuidoost en Noord. We gebruiken data uit metingen, ervaringen en meldingen van bewoners om onze inzet te focussen ‘daar waar dit het hardst nodig is’. De stad is permanent in beweging, en de inzet van onze reinigers beweegt mee. Daarnaast werken we aan een onderliggende, structurele verbetering van onze werkwijze. Wat we leren uit de data; schooncijfers De schooncijfers met meningen, metingen en meldingen rondom het schoonhouden van de openbare ruimte in Amsterdam, worden als geheel in de ‘’Monitor Afval en Reiniging (jaar)

van vervuiling; en de tevredenheid over het schoonhouden van straten en stoepen is gedaald. De tevredenheid over het schoon houden in het groen is al enkele jaren redelijk stabiel. In 2025 zijn 186.746 afvalmeldingen gedaan, ofwel zo’n 20 meldingen per 100 inwoners: een stijging ten opzichte van 17 per 100 inwoners in 2024. Het percentage meldingen dat binnen de gestelde termijn is afgehandeld en de tevredenheid over de afhandeling liggen onder de doelstellingen. Het college erkent dat dit beter moet en werkt aan een verbetering van het meldingenproces waarbij verschillende afdelingen worden samengevoegd zodat meldingen niet meer rondzwerven in het systeem, maar snel en adequaat worden opgepakt.

gepubliceerd (zie bijlage). De monitor laat op vrijwel alle gemeten onderdelen een daling zien in bewonerstevredenheid. Meer bewoners beoordelen hun wijk als (zeer) vies; de tevredenheid over aanbiedmogelijkheden voor (grof) afval is afgenomen; bewoners ervaren meer overlast

32

PIJLER

Reinigen waar nodig

4

VOORTGANG

Gebiedsgericht werken Een belangrijke verandering is dat de focus op capaciteitsinzet verschuift naar gebiedsgericht werken met medewerkers die zoveel mogelijk met dezelfde voertuigen zorgdragen voor een eigen gebied. De kennis van het werkgebied, meer productieve uren (dicht bij de werf), verbeterde samenwerking tussen afvalinzameling en reiniging vanuit bekendheid met elkaar, en vooral ook een vergroting van het werkplezier zullen naar onze verwachting bijdragen aan een schonere stad. Voor de teams van de reiniging is dit met een nieuwe roosterregeling vanaf januari 2026 gestart. Hiermee geven we invulling aan de behoefte van onze medewerkers die zich meer betrokken willen voelen bij hun eigen gebied, en met een eigen team resultaten in ‘hun’ gebied voor elkaar willen krijgen. Gebiedsgericht werken is ook een uitgesproken wens van bewoners en ondernemers die het fijn vinden een bekend persoon in hun buurt te zien met wie ze vertrouwd raken en aan wie ze vragen kunnen stellen. We blijven nog wel flexibiliteit vragen zodat we incidenteel extra inzet kunnen leveren waar dat nodig is, maar de basis van de roosterinvulling is werken in eigen gebied. De invulling van de roosters hebben we in nadrukkelijke samenspraak met de medewerkers en medezeggenschap bepaald.