Halfjaarrapportage H2-2023 versie 1.0.pdf

Halfjaarrapportage Zuidasdok 1 juli t/m 31 december 2023

Werkzaamheden toekomstige stationspassage

2

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

1.1

Doel rapportage

3

1.2

Leeswijzer

3

1.3

Programmadoelstellingen

3

2.

Samenvatting & actualiteit

5

3.

Programmavoortgang

8

4.

5.

3.1

Openbaar Vervoer Terminal (OVT)

8

3.2

S&C/ICT Metro

10

3.3

Knooppunten

11

3.4

Tunnel

13

3.5

Projectoverstijgende onderwerpen

14

3.6

Integrale veiligheid

16

Omgeving & Communicatie

18

4.1

Stakeholdermanagement

18

4.2

Bereikbaarheid en leefbaarheid

20

4.3

Communicatie

21

Programmabeheersing

23

5.1

Scope

23

5.2

Planning

23

5.3

Financiën

25

5.4

Risico’s

30

5.5

Organisatie en kwaliteit

33

Bijlagen Mutatieoverzicht scope en projectbudget Zuidasdok

35

2.

Mutatieoverzicht scope en projectbudget Knooppunten

37

Financiering

Auteur:

Programmaorganisatie Zuidasdok

Versie:

1.0

Datum:

31 december 2023

Status:

Definitief

35

1.

38

3

1. Inleiding 1.1

Doel rapportage

Het doel van deze Halfjaarrapportage van het programma Zuidasdok is de opdrachtgevers te informeren en verantwoording af te leggen over de voortgang van het programma. Deze Halfjaarrapportage heeft betrekking op de periode 1 juli tot en met 31 december 2023.

1.2

Leeswijzer

In paragraaf 1.3 zijn de doelstellingen van het programma beschreven die vigerend zijn voor de gehele duur van het programma. Deze programmadoelstellingen borduren voort op de projectdoelstellingen zoals geformuleerd in de structuurvisie, maar zijn geactualiseerd naar de huidige tijdgeest. In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste gebeurtenissen uit de betreffende verslagperiode samengevat. In hoofdstuk 3 wordt een toelichting gegeven over de voortgang van het programma in de betreffende verslagperiode. Hoofdstuk 4 rapporteert over het omgevingsmanagement en de communicatie van het programma. Tot slot geeft hoofdstuk 5 inzicht in de stand van zaken van de beheersing van het programma.

1.3

Programmadoelstellingen

Op 9 juli 2012 hebben het Rijk, de Gemeente Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland een voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. Deze is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok van 9 juli 2012 en de Structuurvisie Zuidasdok van 16 augustus 2012. Voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel is in de Bestuursovereenkomst overeengekomen dat deze in een gecombineerde aanpak met het project Zuidasdok worden voorbereid en gerealiseerd, waarbij de aanpak van de knooppunten voor rekening en risico van het Rijk is. De volgende programmadoelstellingen, ontleend aan de Bestuursovereenkomst Zuidasdok en de structuurvisie Zuidasdok, worden gehanteerd bij Zuidasdok: 1.

Zuidasdok draagt bij aan de noodzakelijke verbetering van de bereikbaarheid van Amsterdam en de noordelijke Randstad die van grote economische importantie is;

2.

Door Zuidasdok kan de Zuidas verder uitgroeien tot internationale toplocatie als integraal onderdeel van de regio en stad Amsterdam;

3.

De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig OVknooppunt van internationale allure dat voorziet in een optimaal functionerend hoogwaardig verkeer- en vervoerssysteem;

4.

Duurzame inpassing van de infrastructuur in de ontwikkeling van het Zuidasgebied teneinde de barrièrewerking te verminderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren.

Belangrijke aandachtspunten bij de realisatie van deze doelstellingen zijn de zorg voor een complete stad en infrastructuur in elke fase van de bouw van het project. Vooral de bereikbaarheid en leefbaarheid van het gebied zijn van essentieel belang tijdens de uitvoering van het project.

4

Het programma Zuidasdok behelst: 1.

Het uitbreiden van de capaciteit en ontvlechting van de A10-Zuid van knooppunt De Nieuwe Meer tot en met knooppunt Amstel, inclusief ondergrondse ligging ter hoogte van Zuidas, waarmee het doorgaande en het bestemmingsverkeer van elkaar wordt gescheiden in een hoofd- en een parallelrijbaan;

2.

Een duurzame inpassing van de weginfrastructuur door het ondergronds situeren van de A10 ter hoogte van het centrumgebied van Zuidas, zodat ruimte ontstaat voor de openbaarvervoersterminal en het versterken van het centrummilieu van Zuidas;

3.

De ontwikkeling van een hoogwaardige openbaarvervoersterminal (OVT) voor trein en metro, accommodatie groei treinverkeer en ruimtereservering voor een vijfde en zesde spoor (Derde perron);

4.

Een optimale inpassing van het regionale en stedelijke openbaar vervoer (metro, tram en bus) in de openbaarvervoersterminal, inclusief dubbelsporige aanlanding van de Noord/Zuidlijn;

5.

De inrichting van de openbare ruimte met stadsstraten en pleinen, realisatie van fietsonderdoorgang ter hoogte van de RAI en inpassing van de A10 ten behoeve van de ruimtelijke kwaliteit en leefomgeving.

5

2. Samenvatting & actualiteit Zuidasdok, voor een betere bereikbaarheid en meer ruimte Het programma Zuidasdok werkt aan een betere bereikbaarheid van de noordelijke Randstad over weg en spoor. Zuidasdok realiseert dit door in de komende jaren de verkeersknooppunten Amstel en De Nieuwe Meer te verbreden en volledig aan te passen, station Amsterdam Zuid compleet te vernieuwen en uit te breiden en door de snelweg ter hoogte van het station te ondertunnelen, waardoor tevens meer publieke ruimte aan de stad wordt toegevoegd. In deze rapportage leest u de voortgang in de tweede helft van 2023 en wordt ingegaan op de belangrijkste actuele ontwikkelingen. Station Amsterdam Zuid De stationsvernieuwing is in volle gang. Sinds de vorige verslagperiode zijn alle uitvoeringsmijlpalen conform planning gehaald. In de tweede helft van 2023 is – na het inschuiven van weer twee dakdelen – een belangrijk punt bereikt: de start van het ontgraven van de extra stationspassage. Na vier jaar bouwen aan het dak was het in september tijd voor het weghalen van 50.000 kuub zand onder de snelweg, metro- en treinsporen. Een precies werk dat enkele keren kort is stilgelegd vanwege verzakkingen van het spoor dat bovendeks in gebruik bleef. In de zomer van 2024 worden de laatste twee dakdelen ingeschoven waarna graafmachines een volledige doorgang kunnen realiseren.

In september vond een belangrijke mijlpaal plaats met het contractueel opdragen van de verhoging en verbreding van de bestaande stationspassage (OVT-2) aan Bouwcombinatie Nieuw-Zuid. Tunnel De aanbesteding voor de tunnelbouw is in juli gestart. In oktober is bekend geworden dat twee partijen zich hebben aangemeld; enerzijds een consortium van Hochtief, Züblin en Dura Vermeer en anderzijds Van Hattum en Blankevoort. Op 31 oktober startte de dialoogfase, een intensief traject dat veel inspanning vraagt aan zowel publieke als private zijde. Twee van de in totaal vijf dialoogrondes hebben inmiddels plaatsgevonden. Eind juli 2024 zal aan één van beide partijen het werk voorlopig worden gegund. De tweede helft van 2023 is verder benut om op diverse plekken de ondergrond functievrij te maken voor de toekomstige tunnelbouw. Zo zijn op de Parnassusweg kabels en leidingen weggehaald, zijn pal naast het WTC groutankers verwijderd en is de uitblaasopening van de parkeergarage verplaatst. Hoewel de locaties drukbezocht zijn, zijn de werkzaamheden nagenoeg zonder klachten of meldingen verlopen. Knooppunten

Knooppunt De Nieuwe Meer Bouwcombinatie TriAX (Besix, Dura Vermeer en Heijmans) is gestart met het definitief ontwerp van de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer. Tegelijkertijd vond buiten onder meer bodemonderzoek plaats ter voorbereiding op de start uitvoering in 2024. Ook zijn er gesprekken gevoerd met eigenaren van ligplaatsen in de Nieuwe Meer en met woonbootbewoners aan de Schinkel die geraakt worden door reconstructie van het knooppunt. Op verzoek van de gemeente Amsterdam is een impactanalyse uitgevoerd naar

6

de realisatie van aanvullende en hogere geluidsschermen aan de A10 West en Zuid voor de ontwikkeling van het Schinkelkwartier. Uit de impactanalyse blijkt dat het, zonder gevolgen voor de planning, mogelijk is om deze geluidsschermen te plaatsen. De tweede impactanalyse betreft een verzoek van Rijkswaterstaat en houdt verband met aangescherpte eisen aan stalen vallen van bruggen. Deze analyse zal in de komende maanden inzicht geven in de gevolgen van de gevraagde aanpassing. Tot slot is gestart met de aanbesteding van bijna 3000 bomen die worden geplant na de reconstructie van de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel.

Knooppunt Amstel Voor knooppunt Amstel richtte het werk zich op de voorbereiding van de start aanbesteding. Het inkoopplan is vastgesteld, gesprekken met de Tenderboard zijn gevoerd en de raming is aangepast aan de extreme prijsontwikkeling en de huidige marktsituatie. Overlap met de aanbesteding van Tunnel wordt tot een minimum beperkt door de gegadigden voor de dialoogfase pas te selecteren nadat de opdrachtnemer voor Tunnel is bepaald. Extreme prijsontwikkeling en markteffecten Parallel aan de voortgang van de Zuidasdokprojecten stond de tweede helft van 2023 in het teken van zorgen over de oplopende kosten door de extreme prijsontwikkeling. In de halfjaarrapportage over de eerste helft van 2023 benoemde Zuidasdok financiële tegenvallers als gevolg van de hoge inflatie. De Zuidasdokprojecten kennen alle een jarenlange looptijd en doen een fors beslag op kostbare bouwmaterialen en energie. Dat maakt dat het effect van de extreme prijsstijgingen op de prognose van de eindkosten groot is. In de vorige rapportage is de verwachting uitgesproken dat de spanning tussen de prognose van de eindkosten en het budget hierdoor kon gaan oplopen tot een bedrag van 600 M€ tot 800 M€. Deze verwachting is ongewijzigd. In de vorige rapportage is hiervan reeds 386 M€ in de financiële prognose opgenomen.

In voorliggende rapportage wordt hieraan 246 M€ toegevoegd, veroorzaakt door extra uitgaven voor het opdragen van OVT-2 en door herijking van de raming van knooppunt Amstel. In zijn totaliteit neemt hiermee het verschil tussen het beschikbare budget en de prognose van de eindkosten toe tot 632 M€. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een risico op hogere aanbiedingen als gevolg van markteffecten die spelen op het moment van de marktbenadering (ca. 150 M€). Dit beeld sluit aan bij de eerder gemelde verwachtingen. Deze kostenstijging is aanzienlijk. Dit vraagt om een gezamenlijke inzet van partijen in het beperken van de kosten. Dit is conform de bestuursovereenkomst, waarin is vastgelegd dat partijen alles in het werk stellen om Zuidasdok binnen budget te realiseren. De complexe opgave en marktomstandigheden leiden ertoe dat de opdrachtgevers de kostenbeheersing versterken om kostenstijgingen te voorkomen. Daarom is de programmaorganisatie Zuidasdok gevraagd om scenario’s uit te werken die eventueel kunnen worden ingezet om kostenstijgingen te voorkomen. Daarbij worden de consequenties in beeld gebracht zodat afgewogen keuzes gemaakt kunnen worden. Dit onderzoek is meer dan een kale rekensom.

Voor een gedegen besluit is nodig dat de kostenbeheersing wordt gerelateerd aan de doelstellingen van Zuidasdok (doorstroming A10, capaciteitsvergroting van het OV, meer ruimte en kwaliteit in de stad) en de consequenties voor raakvlakprojecten zoals de gebiedsontwikkeling Zuidas en de verschuiving van het internationaal treinverkeer naar station Amsterdam Zuid. Toegewerkt wordt naar een bestuurlijk besluit in de eerste helft van 2024.

7

Ontwikkelingen risico’s Van de top 10 programmarisico’s van Zuidasdok zijn er in deze verslagperiode twee gestegen. Het risico ‘Actuele prijs- en marktontwikkelingen leiden tot toename van budgetspanning en druk op planning ’ is gestegen, gezien bovengenoemde ontwikkelingen, en blijft het toprisico van het programma Zuidasdok. Het tweede risico betreft de toenemende druk op het wegen- en spoornetwerk door werkzaamheden in de regio, waardoor uitvoeringsperiodes met buitendienststellingen en afsluitingen lastiger te krijgen zijn. Daarnaast blijft Zuidasdok zorg houden over het beschikbaar krijgen van voldoende werkterreinen. Op dit moment is er nog onvoldoende zekerheid. Een tekort aan werkterreinen heeft gevolgen voor de uitvoering, efficiency, veiligheid, hinder en kosten. Ook voor de watercompensatie tijdens de bouwfase van Zuidasdok is nog een gebrek aan ruimte.

8

3. Programmavoortgang In dit hoofdstuk worden de belangrijkste ontwikkelingen binnen Zuidasdok beschreven in de rapportageperiode 1 juli tot en met 31 december 2023.

3.1

Openbaar Vervoer Terminal (OVT)

Planning Werkzaamheden

Contract

OVT-1 en OVT-2: 2020 – 2031 OVT-3: 2026 – 2036 Realiseren Openbaarvervoerterminal in drie delen OVT-1: realisatie van de (nieuwe) Brittenpassage en omklappen metroperrons en stijgpunten metro in de Minervapassage. OVT-2: verbreden en vernieuwen van de (bestaande) Minervapassage en verbreden bestaande treinperrons. OVT-3: realisatie koppen van de stationspassages, de noordelijke stationsplint met commerciële voorzieningen en de zuidelijke stationsplint met commerciële voorzieningen en aanleg openbare ruimte OVT-1 en OVT-2: E&C-contract OVT-3: n.t.b.

Afronding doorgronding en prijsvorming OVT-2 Op 1 juli 2023 heeft Bouwcombinatie Nieuw-Zuid (Boskalis, Mobilis en Van Gelder) de doorgronding en prijsvorming van OVT-2 afgerond. Deze liet zien dat de uitvoeringsplanning van OVT-2 erg krap was, met name in de laatste fase van de onderdekse ruwbouw van de Minervapassage en de afbouw tot aan de openstelling. Meer tijd voor engineering en extra buitendienststellingen gaan leiden tot een meer robuuste planning. Dit brengt 72 M€ aan meerkosten met zich mee, in lijn met de bandbreedte van 70 M€ tot 80 M€ die in de rapportage over de eerste helft van 2023 is gemeld. Vanwege het tekort is gekeken naar mogelijkheden voor versobering van de scope van OVT-2, maar zonder concessies te doen aan de kwaliteit van het station en het introduceren van nieuwe risico’s, leidt dit niet tot een noemenswaardige vermindering van het tekort. Dit tekort is, in afwachting van aanvulling van het budgettekort voor Zuidasdok, tijdelijk gedekt uit het budget voor OVT-3. Nadat de minister hiermee heeft ingestemd, is op 13 september 2023 aan Bouwcombinatie NieuwZuid gemeld dat per die datum OVT-2 contractueel is opgedragen. Ontwerpwerkzaamheden

Voortgang uitvoeringsontwerpen OVT-1 Bouwcombinatie Nieuw-Zuid heeft voortvarend gewerkt aan het opstellen van uitvoeringontwerpen, ter voorbereiding van werkzaamheden in 2024 en 2025. Deze uitvoeringsontwerpen zijn door Zuidasdok geaccepteerd.

Opstart ontwerpwerkzaamheden OVT-2 Bouwcombinatie Nieuw-Zuid en Zuidasdok hebben zich in de afgelopen periode gebogen over de wijze waarop groot bouwmaterieel – zo min mogelijk belemmerd door hoogte of breedte – toegang krijgt tot de Minervapassage. De in eerste instantie voorziene stalen hulpbrug blijkt tot geluidsoverlast te leiden. Bij de start van de verbouwing worden nu betonnen onderdoorgangen onder de A10 gerealiseerd. Vanaf januari 2024 start de bouwcombinatie met het ontwerp, waarvoor in de zomer van 2025 een 16-daagse eenzijdige afsluiting van de A10 Zuid en een treinspoor nodig is. Zuidasdok heeft hiertoe een

9

aanvraag ingediend bij de beheerders. Deze oplossing past binnen de financiële kaders van OVT-2.

BENG Wetgeving in relatie tot ontwerp OVT Op 30 mei 2023 is in het Opdrachtgeversoverleg gekozen voor standaard zonnepanelen in plaats van duurdere zonnepanelen in de randen van de perronkappen. De toevoeging van zonnepanelen is een gevolg van de BENGwetgeving (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) en, conform de afspraken in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok, draagt het Rijk de kosten ervan. Met de opdrachtgevers is in de afgelopen periode afgesproken dat Zuidasdok en Bouwcombinatie Nieuw-Zuid het ontwerp voor deze oplossing verder uitwerken. Deze scopemutatie wordt in het eerste kwartaal van 2024 verwerkt. Uitvoeringswerkzaamheden In deze verslagperiode is er in en rond het station volop uitvoering geweest.

A.

Dakdelen Brittenpassage door de A10 Zuid Tussen 5 en 14 augustus 2023 zijn twee dakdelen voor de Brittenpassage, die al waren voorgebouwd, op hun plek geschoven. Het gaat om de dakdelen voor treinspoor 1 en de toekomstige treinsporen 5 en 6. Gedurende deze werkzaamheden was de A10 Zuid eenzijdig afgesloten en reden er minder treinen. Het dakdeel voor metrospoor 3 en 4 is gebouwd, maar ligt nog niet op zijn definitieve locatie. Vanaf oktober 2023 wordt het laatste dakdeel van de Brittenpassage gebouwd. In de zomer van 2024 worden deze dakdelen noordwaarts op hun definitieve plek geschoven, waarna het dak klaar is en het uitgraven ook aan de noordkant van de Brittenpassage kan beginnen.

10

B.

Uitgraven Brittenpassage Vanaf augustus 2023 wordt de toekomstige reizigerspassage uitgegraven vanaf de zuidzijde. De onderdekse graafwerkzaamheden zijn enkele keren kort stilgelegd. Verschillende verzakkingen hadden impact op een metrospoor (lijnen 50 en 51) en een treinspoor. De verzakkingen zijn vlot hersteld, waardoor de impact op het trein- en metroverkeer beperkt bleef. Gedurende de herstelwerkzaamheden was het betreffende metrospoor uit dienst en gold er voor het treinverkeer een snelheidsbeperking. De oorzaak van de verzakkingen is niet met zekerheid vast te stellen. Mogelijk heeft het te maken met de bestaande toestand van het grondlichaam waarop de sporen liggen. Zuidasdok en Bouwcombinatie Nieuw-Zuid hebben de monitoring opgeschaald en zijn in nauw overleg met vervoerders en beheerders om de werkzaamheden veilig voort te zetten. Enkele kritieke afbouwwerkzaamheden voor de Brittenpassage zijn uitgevoerd in een extra buitengebruikname van het metrospoor in het weekend van 25 november. Deze werkzaamheden zijn goed verlopen en er zijn geen verzakkingen meer waargenomen. Bouwcombinatie Nieuw-Zuid verwacht de opgelopen vertraging van circa 6 weken in te kunnen lopen.

C.

Damwandplanken Van 19 tot en met 27 augustus zijn damwanden geplaatst voor een nieuw metroviaduct en de bouw van een nieuw gelijkrichterstation aan de Parnassusweg. Tevens is het noordelijke metroperron verlengd in oostelijke richting. In twee weekenden in september was de A10 Zuid eenzijdig afgesloten en een metrospoor buiten dienst, vanwege het plaatsen van damwanden. Tevens zijn extra steunpunten in het midden van de Parnassusweg geplaatst.

D.

Sloop Atrium parkeergarage Om ruimte te maken voor de Brittenpassage, dient een deel van de Atrium parkeergarage gesloopt te worden. Deze garage is al jaren buiten gebruik, en doet momenteel dienst als fundering voor de A10. In augustus is succesvol een tussenvloer verwijderd. Ook is gestart met de bouw van de technische ruimtes voor de nieuwe Brittenpassage.

E.

Tijdelijke Tickets & Service GVB In de Minervapassage is een nieuwe GVB Tickets en Service balie gerealiseerd. Vanaf februari kunnen reizigers hier terecht voor reisadvies en de aanschaf van reisproducten. Op de plek waar de Service en Tickets balie was, gaat een steunpunt gebouwd worden voor het veel bredere dak van de Minervapassage.

3.2

S&C/ICT Metro

Planning Werkzaamheden

Contract

2020 – 2031 Realiseren ICT-systemen (kaartverkoopautomaten, OVchipkaartpoorten, camera’s etc.) en werkzaamheden aan de metrobeveiliging- en besturingssystemen (S&C) Er wordt gebruik gemaakt van bestaande raamcontracten (van het GVB) met S&C- en ICTleveranciers.

In het afgelopen half jaar zijn werkzaamheden voor het verlengen van het metroperron succesvol uitgevoerd. Het betrof aanpassingen aan het trein-tv systeem, camera’s, dynamisch reizigersinformatie systeem, omroep en een update van het CBTC-systeem (Communication-Based Train Control).

11

De aanbesteding voor de levering en plaatsing van OV-poortjes door GVB voor het nieuwe metrostation is succesvol afgerond en gegund aan GTS (voorheen Thales) en de werkzaamheden zijn gestart. De ontwikkeling van het CBTC-systeem, om de faseringen van het project OVT in 2024 en 2025 mogelijk te maken, loopt conform planning. De afhankelijkheid van specialisten met systeemspecifieke kennis blijft een aandachtspunt bij zowel Zuidasdok als GVB. Dit blijft een groot risico voor de succesvolle uitvoering van de S&C-werkzaamheden. Zuidasdok heeft dit punt onder de aandacht gebracht bij zowel GVB als de gemeente Amsterdam.

3.3

Knooppunten

Planning Werkzaamheden Contract

2021 – 2036 Realiseren reconstructie knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel, incl. vervanging Rozenoordbrug D&C-contract

Knooppunt de Nieuwe Meer Bouwcombinatie TriAX (Besix, Dura Vermeer en Heijmans) heeft het voorlopig ontwerp afgerond en is gestart met het definitief ontwerp. Tegelijkertijd zijn diverse onderzoeken uitgevoerd, zoals sonderingen en bodemonderzoek. In september is gestart met het verwijderen van bomen zodat op de vrijgekomen plekken proefsleuven kunnen worden gegraven en onderzoek naar aanwezigheid van kabels en leidingen kan worden uitgevoerd.

Overdracht vast onderhoud In samenspraak met RWS-WNN is besloten om meer tijd te nemen voor de overdracht van het vast onderhoud van knooppunt De Nieuwe Meer aan TriAX. De overdracht van het areaal is gepland op 15 januari 2024.

Planning van wegafsluitingen Bij de uitwerking van het definitief ontwerp en de fasering van de werkzaamheden is door TriAX aangegeven dat de bouw van een pijler van de noordelijke fly-over van de A10 Zuid niet veilig kan worden uitgevoerd zonder afsluiting van de zuidelijke rijbaan van de A10. Een voorstel voor een 16daagse afsluiting wordt momenteel met Zuidasdok en RWS besproken. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden om deze afsluiting samen te laten vallen met andere afsluitingen voor Zuidasdok, zoals een 16daagse afsluiting voor het project OVT. Wanneer de 16daagse afsluiting in de eerste helft van 2025 kan plaatsvinden, heeft dit geen gevolgen voor de planning van knooppunt De Nieuwe Meer. Een latere afsluiting kan leiden tot vertraging.

Ligplaatsen in de Nieuwe Meer Door de uitbreiding van de Schinkelbrug moet aan de zuidzijde van de A10 een aantal ligplaatsen van twee eigenaren in de Nieuwe Meer worden verwijderd. Met een van de eigenaren is overeenstemming bereikt en met de andere eigenaar is Zuidasdok nog in gesprek. Als de gesprekken met deze eigenaar niet tijdig tot overeenstemming leiden, zal RWS de onteigeningsprocedure moeten voortzetten. Deze eigenaar heeft een beroep ingesteld tegen het wijzigingstracébesluit, zie ook paragraaf 3.5.

Bouw- en hijsveiligheid Zuidasdok is in gesprek met twee woonbootbewoners aan de noordzijde van de Schinkelbrug. Deze bewoners kunnen tijdens de bouwwerkzaamheden, vanwege bouw- en hijsveiligheid, hun woonboten op deze locatie niet bewonen. Met één

12

bewoner lopen gesprekken over de verkoop van de woonboot, met de andere bewoner worden afspraken gemaakt over (tijdelijke) verplaatsing van de woonboot.

Watercompensatie Bij het overleg met Hoogheemraadschap Rijnland ten behoeve van de aanvraag van de watervergunning voor de aanleg van nieuwe kunstwerken is gebleken dat meer wateroppervlakte moet worden gecompenseerd dan waar tot heden door Zuidasdok vanuit is gegaan. In overleg met het waterschap wordt gezocht naar manieren om aan de watercompensatie te kunnen voldoen.

Impactanalyse s Op verzoek van de gemeente Amsterdam is een impactanalyse uitgevoerd naar de realisatie van aanvullende en hogere geluidsschermen aan de oostbaan van de A10 West en de noordbaan van A10 Zuid. Het verzoek betreft geluidsschermen met een hoogte van 1, 4 en 5 meter voor de ontwikkeling van het Schinkelkwartier. Uit de impactanalyse blijkt dat het, zonder gevolgen voor de planning, mogelijk is om deze geluidsschermen te plaatsen. De wijziging is binnen het projectteam beoordeeld en er is vastgesteld dat deze scope uitbreiding met een acceptabel risicoprofiel toegevoegd kan worden. De kosten van circa 3,4 M€ zijn voor rekening en risico van de gemeente Amsterdam. Hiertoe is een wijziging opgesteld die op 7 december 2023 tweezijdig is ondertekend. Rijkswaterstaat heeft de eisen ten aanzien van vermoeiing van de stalen vallen van bruggen aangescherpt. Als gevolg daarvan moet het ontwerp van de stalen vallen van de Schinkelbrug worden aangepast. De omvang en het effect van de benodigde aanpassing worden uitgewerkt in een impactanalyse, inclusief de financiële en planningsconsequenties. Op basis van de impactanalyse kan worden besloten of deze wijziging kan worden doorgevoerd. Hiertoe zal dan een wijziging met RWS-WNN worden opgesteld die voor rekening en risico van RWS-WNN is.

Groencompensatie Als onderdeel van de reconstructies van knooppunt De Nieuwe Meer en van knooppunt Amstel worden bijna 3.000 bomen geplant. Zuidasdok gaat voor de inkoop hiervan gebruik maken van een raamcontract van de gemeente Amsterdam. De gunning wordt verwacht in januari 2024. Hiermee wordt invulling gegeven aan het groencompensatieplan. Knooppunt Amstel Afgelopen periode is het inkoopplan voor knooppunt Amstel nader uitgewerkt en is de keuze toegelicht om de scope in één contract aan te besteden. Het tweede gesprek met de tenderboard heeft plaatsgevonden en het definitieve inkoopplan is op 30 november 2023 in het Opdrachtgeversoverleg besproken. Eind juni 2023 is de toets geweest op de 50% versie van het aanbestedingsdossier. Uit de toets is gebleken dat het aanbestedingsdossier in ruime mate voldoet voor deze fase. Er is een aantal aandachtspunten meegegeven aan het projectteam zoals de consistentie binnen het aanbestedingsdossier, capaciteit binnen het projectteam en de uitwerking in twee fasen in het aanbestedingsdossier. Deze aandachtpunten zijn afgelopen periode opgepakt en het aanbestedingsdossier is verder uitgewerkt. De toets op de 95% versie is in januari 2024. De aanbesteding start naar verwachting een kwartaal later, in april 2024.

Overlap met de aanbesteding van Tunnel wordt tot een minimum beperkt door pas de gegadigden voor de dialoogfase te selecteren nadat de opdrachtnemer voor Tunnel is bepaald.

13

In de afgelopen periode is gewerkt aan de herijking van de raming van knooppunt Amstel. De nieuwe raming past binnen de eerder afgegeven financiële bandbreedte. De toename van de raming wordt in hoofdzaak verklaard door de extreme prijsontwikkeling en de huidige marktsituatie, waarbij de leerervaringen van eerdere aanbestedingen binnen Zuidasdok (OVT, knooppunt De Nieuwe Meer) zijn verwerkt. De herijkte raming is opgenomen in de actuele prognose in deze rapportage (zie paragraaf 5.3 Financiën).

3.4

Tunnel

Planning Werkzaamheden Contract

2023 – 2035 Realiseren tunnel A10 (Zuid en Noord) Maatwerk-bouwteamovereenkomst voor het ontwerp t/m DO+ en een E&C-contract voor de uitvoering

Contractvoorbereiding en start aanbesteding De opdrachtgevers hebben ingestemd met de volgende stap van het project; het starten van de aanbesteding. Na ruim twee jaar contractvoorbereiding is op 26 juli 2023 de uitvraag gepubliceerd op TenderNed. Het contract is op maat gemaakt voor de omvangrijke en complexe opgave en bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel is een bouwteamovereenkomst voor het gezamenlijk maken van het ontwerp voor de tunnel door Zuidasdok en de opdrachtnemer. Het tweede onderdeel is een UAV-gc contract voor de realisatie waarbij Zuidasdok en de opdrachtnemer gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het beheersen van de (ontwerp)risico’s. Op 6 oktober 2023 is bekend geworden dat twee partijen zich hebben ingeschreven: enerzijds een consortium van Hochtief, Züblin en Dura Vermeer en anderzijds Van Hattum en Blankevoort. Op 31 oktober 2023 heeft de startbijeenkomst plaatsgevonden met beide gegadigden en een vertegenwoordiging van Zuidasdok, waarna vanaf half november 2023 de dialooggesprekken zijn begonnen. De eerste twee dialoogrondes hebben inmiddels plaatsgevonden, de rest vindt begin 2024 plaats. Eind mei 2024, na vijf dialoogrondes, worden de gegadigden gevraagd een inschrijving te doen en eind juli 2024 wordt er voorlopig gegund. Na definitieve gunning in augustus 2024 start de bouwteamfase van ruim twee jaar.

Voorbereidende werkzaamheden De tweede helft van 2023 is benut om op diverse plekken de ondergrond functievrij te maken voor de toekomstige tunnelbouw.

Verwijderen kabels en leidingen Het verwijderen van kabels en leidingen aan de oostzijde van de Parnassusweg is twee weken eerder afgerond dan gepland. In het eerste kwartaal in 2024 zal nog een achtergebleven drinkwaterleiding worden verwijderd.

Verwijderen groutankers WTC Naast het WTC bevinden zich circa 200 groutankers in het tunneltracé, en liggen in de weg voor de tunnelbouw. Deze ankers zijn gebruikt tijdens de bouw van het WTC en hebben geen functie meer. Om bij het verwijderen van de groutankers schade aan het gebouw te voorkomen, is in augustus en september met een pilot nagegaan hoe de ankers het beste en snelste kunnen worden verwijderd. Aangetoond is dat het mogelijk is de groutankers te doorboren en te verwijderen. Tijdens de proef is gemonitord op geluid, trillingen en grondvervormingen. De resultaten van de proef worden meegenomen bij het verwijderen van de resterende groutankers.

14

Uitblaasvoorziening parkeergarage WTC, aanpassing windscherm De aannemer van CBRE is in oktober 2023 gestart met de aanpassing van de ventilatie van de parkeergarage van het WTC. De uitblaasopening van dat systeem was weggewerkt in het windscherm naast restaurant Wagamama. Zowel dit ventilatiesysteem als het windscherm belemmeren de toekomstige bouw van de noordelijke tunnel. De verlegging en plaatsing van een nieuw ingekort windscherm is in februari 2024 gereed.

Planontwikkeling CBRE-complex Begin december 2023 heeft CBRE aangegeven dat de renovatie en uitbreiding van toren A niet doorgaat. Deze beslissing leidt ertoe dat meer tijd ontstaat voor de conditionerende werkzaamheden van Zuidasdok in het Matthijs Vermeulenpad.

3.5

Projectoverstijgende onderwerpen

Wijzigingstracébesluit en inpassing tracébesluit in bestemmingsplan Op 15 juni 2023 is een wijzigingstracébesluit vastgesteld. Tegen het wijzigingstracébesluit is één beroep ingesteld bij de Raad van State door een jachthaven aan de Nieuwe Meer waarvan een aantal ligplaatsen vervalt door het verplaatsen van een geleidewerk voor de Schinkelbrug. Eind september 2023 is namens de minister een verweerschrift ingediend. Parallel aan de beroepsprocedure vindt overleg plaats met de betrokkenen. In de realisatie is het wijzigingstracébesluit nodig, als juridische basis, voor het aanvragen van vergunningen. Het wijzigingstracébesluit is weliswaar vastgesteld maar nog niet onherroepelijk en daarom nog als risico opgenomen in de top 10 programmarisico’s, vanwege het belang voor de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer. Parallel hieraan is dan ook een onteigeningstraject gestart. Indien deze niet op tijd afgerond kunnen worden, zal de uitvoeringsvolgorde van de aannemer op onderdelen aangepast moeten worden. De gemeente Amsterdam en de gemeente Ouder-Amstel hebben voor de inpassing van het tracébesluit en voor door de gemeente Amsterdam bijbestelde geluidschermen een bestemmingsplan voorbereid voor het gebied aan weerszijden van de tunnelmonden. Het ontwerp van het bestemmingsplan heeft ter inzage gelegen.

De gemeenten beantwoorden ingediende zienswijzen en stellen het bestemmingsplan in het eerste kwartaal van 2024 vast.

Ontheffing Wet Natuurbescherming (soortenbescherming) Conform afspraak is er elk half jaar een overleg met het bevoegd gezag (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) over de voorschriften uit de ontheffing Wet Natuurbescherming. Op 5 december 2023 vond het tweede overleg plaats waarin de voortgang van de in 2023 verrichte werkzaamheden bij knooppunt de Nieuwe Meer is besproken. Hierbij is onder andere besproken dat op één locatie de uitvoering van kapwerkzaamheden niet geheel conform de plannen is verlopen en dat herhaling hiervan voorkomen dient te worden. Werkterreinen Er is grote druk op het beschikbaar krijgen van voldoende werkterreinen. Zuidasdok is in gesprek met de gemeente Amsterdam over de mogelijkheden voor de uitvoering van OVT, Tunnel en Knooppunten. Op dit moment is er nog onvoldoende zekerheid. Een tekort aan werkterreinen heeft gevolgen voor de uitvoering, gaat ten koste van de efficiency en veiligheid en doet de hinder toenemen. Dit alles heeft ook effect op de uitvoeringskosten. Het risico “Er is mogelijk te weinig fysieke ruimte (werkterreinen) om het programma uit te

15

voeren binnen de vigerende kaders” is daarom een van de grootste risico’s van het programma Zuidasdok. Openbare ruimte kerngebied Zuidas Voor de openbare ruimte in het kerngebied van Zuidas is het integraal voorontwerp (IVO) van ZuidPlus uitgewerkt naar een integraal baseline ontwerp. Er zijn bij diverse stakeholders plannen om de komende jaren wijzigingsvoorstellen bij Zuidasdok in te dienen. Dit gaat bijvoorbeeld over het toepassen van éénrichtingsverkeer in het carré van het kerngebied (Strawinskylaan, Parnassusweg, Mahlerlaan en Beethovenstraat), het realiseren van het DokDakpark op de noordelijke plint van het station en het uitbreiden van het station met een derde treinperron. Daarom is besloten om geen definitief ontwerp, maar een baseline ontwerp op te stellen. In het baseline ontwerp zijn de openstaande reviewpunten uit het in 2019 opgeleverde IVO van ZuidPlus verwerkt en heeft op onderdelen een nadere ontwerpuitwerking plaatsgevonden. Het baseline ontwerp is eind 2023 intern en extern gereviewd en wordt naar verwachting begin 2024 door Zuidasdok en in overleg met stakeholders vastgesteld. Met de vaststelling wordt een nieuwe integrale baseline voor de openbare ruimte in het kerngebied vastgelegd. Op basis waarvan te zijner tijd de impact van voornoemde wijzigingsvoorstellen eenduidig wordt bepaald.

Integrale fasering kerngebied Zuidas Voor de werkzaamheden van de projecten OVT-1, OVT-2 en Tunnel is een integrale fasering uitgewerkt. Deze geeft op kwartaalniveau inzicht in (i) de bouwfasering van Zuidasdok en de raakvlakprojecten in het kerngebied en (ii) het functioneren van het gebied en het station tijdens de realisatie. Deze integrale fasering wordt een keer per kwartaal geactualiseerd en wordt gebruikt voor raakvlakafstemming. Tijdelijke openbare ruimte

Handboek tijdelijke openbare ruimte Tijdens de realisatie van Zuidasdok worden op diverse momenten terreinen aan de openbare ruimte onttrokken en ingericht als bouw- en werkterrein. Bij de teruggave van een terrein is het echter niet altijd mogelijk of zinvol om het terrein definitief in te richten (bijvoorbeeld vanwege vervolgwerkzaamheden op een later moment). In dat geval krijgt het terrein een passende en kosteneffectieve (sober en doelmatig) tijdelijke inrichting. Om invulling te geven aan het uitgangspunt ‘kwaliteit in elke fase’ is door Zuidasdok een handboek tijdelijke openbare ruimte opgesteld. Dit handboek vormt een integraal (projectoverstijgend) en vormgevingskader voor het ontwerp van de tijdelijke openbare ruimte. Kernpunten van het handboek zijn herkenbare tijdelijkheid met een eigen kwaliteit, hergebruik van materialen en vergroening.

Beheer tijdelijke openbare ruimte Met de gemeente Amsterdam zijn afspraken gemaakt over het beheer van de tijdelijk ingerichte openbare ruimte in het kerngebied. Hierbij wordt zo veel mogelijk aangesloten bij de bestaande processen binnen de gemeente. Zo is afgesproken dat de gemeente (Stadswerken) het schoonmaken van de openbare ruimte binnen de plangrenzen van Zuidasdok in de realisatiefase blijft verzorgen. Waterhuishouding Binnendijkse Buitenveldertse Polder Zuidasdok voert werkzaamheden uit in de Binnendijkse Buitenveldertse Polder. Het toevoegen van verharding en het dempen van bestaande watergangen in de polder dient te worden gecompenseerd door het (vooraf) graven van nieuw oppervlaktewater. Doordat binnen de plangrenzen weinig ruimte beschikbaar is, is in het verleden door Zuidasdok watercompensatie buiten de plangrenzen

16

aangekocht. Recent is gebleken dat in de eindsituatie voldoende watercompensatie beschikbaar is. In de realisatie moeten echter diverse watergangen worden gedempt, wordt veel verharding (o.a. bouwwegen/terreinen) aan het gebied toegevoegd en kan slechts beperkt nieuw oppervlaktewater worden gegraven. Uit de inventarisatie volgt een tekort van ca. 4.700 m2 aan watercompensatie in de Binnendijkse Buitenveldertse Polder. Zuidasdok is met Waternet en Zuidas in overleg over dit tekort. Daarbij worden de financiële consequenties in beeld gebracht, welke indien nodig uit de risicoreservering worden gedekt. Schadeclaims Er zijn in deze verslagperiode geen schademeldingen voor Zuidasdok binnengekomen. Verwervingsdossiers Er wordt gewerkt aan de afronding van een aantal verwervingsdossiers voor eigendomsveranderingen tussen verschillende opdrachtgevers. Dit geldt voornamelijk voor terreinen die nodig zijn voor de uitvoering van Zuidasdok. Daarnaast is onlangs met de eigenaren en beheerders van het gebied overeengekomen dat de grond in de eindsituatie, na oplevering van Zuidasdok, in principe definitief wordt overgedragen.

3.6

Integrale veiligheid

Lopende acties In de afgelopen periode zijn diverse acties uitgevoerd in het kader van integrale veiligheid. Dit betreft in het bijzonder: • Het procesplan over hoe we omgaan met hijs- en funderingsveiligheid in relatie tot de directe omgeving van de bouwplaats is geactualiseerd en afgestemd met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. In dit plan staat de algemene werkwijze beschreven van het veilig en beheerst uitvoeren van hijs- en funderingswerkzaamheden. • Het Incidentmanagementplan op programmaniveau is geactualiseerd en afgestemd met alle betrokkenen. In dit plan is de afhandeling van incidenten beschreven waarbij de hulpdiensten betrokken zijn. • Het actieplan veiligheid voor 2024 is in concept opgesteld en afgestemd met de projecten. In dit plan staan de programmabrede acties beschreven die we in 2024 op gebied van (integrale) veiligheid nemen. Dit plan wordt begin januari vastgesteld. Eind september 2023 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden van de Commissie Integrale Veiligheid (CIV) Zuidasdok. In deze commissie zijn de veiligheidsverantwoordelijken van de externe stakeholders (beheerders, bevoegde gezagen en overheidshulpdiensten) vertegenwoordigd die betrokken zijn bij integrale veiligheid. De CIV bestaat al sinds het begin van Zuidasdok.

Tijdens het overleg zijn de stakeholders geïnformeerd over voortgang van Zuidasdok en de borging van de integrale veiligheid op programmaniveau. Verder is met elkaar de doelstelling van de commissie aangescherpt.

Veiligheidscultuur Zuidasdok streeft naar een proactieve veiligheidscultuur (niveau/trede 4 op Safety Culture Ladder). Eind 2023 is een programmabrede interne meting gestart om te beoordelen welk niveau de projecten en het programma nu hebben en welke acties nodig zijn om deze proactieve veiligheidscultuur te halen. Eind januari 2024 worden de eerste resultaten verwacht, waarna In het eerste kwartaal concrete maatregelen worden genomen om het bewustzijn verder aan te scherpen en de veiligheidscultuur verder te verbeteren.

17

De opdrachtnemer van OVT-1&2, Bouwcombinatie Nieuw-Zuid, heeft trede 4 van de Safety Culture Ladder bereikt, dit staat voor een proactieve veiligheidscultuur en zo wordt het acteren van BCNZ ook ervaren door Zuidasdok.

Uitvoering In de afgelopen periode hebben op de projecten geen ongevallen plaatsgevonden die hebben geleid tot arbeidsverzuim (voortschrijdende IF-rate 1 = 0). In het afgelopen half jaar zijn bij het project OVT circa 200 onveilige situaties, 1 ongeval (zonder arbeidsverzuim), 3 bijna-ongevallen en één milieuincident gemeld. Alle (bijna-)ongevallen zijn onderzocht door de aannemer waarna maatregelen zijn genomen. Op het project Knooppunten zijn 30 onveilige situaties gemeld in het afgelopen half jaar. Als programma moedigen we medewerkers actief aan om veiligheidsmeldingen te doen. Trends van deze veiligheidsmeldingen worden elk kwartaal geanalyseerd en teruggekoppeld aan de teams. Analyse van deze trends over heel 2023 levert drie top veiligheidsrisico’s op, namelijk: vallen van hoogte, aanrijdgevaar en het geraakt worden door een voorwerp of bewegend object. Hierop worden maatregelen op projectniveau genomen.

1

IF-rate = aantal ongevallen met arbeidsverzuim van meer dan 24 uur per miljoen gewerkte arbeidsuren

18

4. Omgeving & Communicatie Ook in de huidige verslagperiode hebben de reguliere overleggen met de omgevingspartijen plaatsgevonden. Hieronder staat een aantal punten vermeld die daarbij aan de orde zijn geweest. De inhoudelijke resultaten per project zijn vermeld in het hoofdstuk Programmavoortgang.

4.1

Stakeholdermanagement

Beheerders Om co-eigenaarschap te behouden en te bevorderen werkt de programmaorganisatie aan het uitbouwen van de relatie met de beheerders van toekomstige onderdelen van het programma en worden zij betrokken bij het programma. Dit gebeurt zowel op programmaniveau als vanuit de verschillende projecten. Vanuit het programma zijn de directie-overleggen met RWS WNN, ProRail, V&OR (gemeente Amsterdam), GVB Rail Infra en Waternet regulier terugkerende afspraken. Met de beheerders wordt via beheerdersverklaringen geborgd dat de uitwerking van klanteisen tot de uiteindelijk gerealiseerde en over te dragen objecten in overeenstemming blijft met de wensen en eisen van de beheerders. In de afgelopen periode zijn in aanvulling op de beheerdersverklaringen ook een aantal aanpassingen besproken al dan niet op verzoek van de beheerders. Bijvoorbeeld als gevolg van ervaringen en ontwikkelingen elders in de stad of ergens anders in Nederland. Zo worden de stalen vallen (hefdelen beweegbare bruggen) van de Schinkelbrug van Rijkswaterstaat aangepast naar inzichten die zijn opgedaan bij de Haringvlietbrug.

Gebruikers Ook met de verschillende gebruikersgroepen wordt iedere verslagperiode overleg gevoerd. Middels deze overleggen wordt de mogelijkheid geboden om gebruikers mee te nemen in de afwegingen en dilemma’s en ook de inbreng en belangen goed mee te wegen in het programma. In het afgelopen half jaar zijn de volgende overleggen met gebruikers- en belangengroepen gevoerd: • Het Gebruikersoverleg weg en spoor (elk kwartaal) met daarin naast de opdrachtgevende organisaties ook vertegenwoordigers van NS Reizigers en GVB. In het Gebruikersoverleg zijn de gebruikers meegenomen in de actuele werkzaamheden (met een doorkijk naar de komende jaren) en zijn de gevolgen voor bereikbaarheid vooraf zo veel mogelijk inzichtelijk gemaakt. Hieruit komt naar voren dat het aantal buitendienststellingen van weg en spoor in de komende jaren zal toenemen. Voor de projecten onderling betekent dit dat we werkzaamheden en de daarbij benodigde afsluitingen in het integraal faseringsoverleg coördineren. Dit vraagt ook om afstemming met andere projecten, werkzaamheden en evenementen in de omgeving van Amsterdam, die een rol spelen bij het inplannen van buitendienststellingen voor Zuidasdok. Tot slot is in het gebruikersoverleg gesproken over het fietsparkeren in de uitvoeringsfasen en in de definitieve situatie.

Om dit verder uit te werken wordt door Zuidasdok, in samenwerking met alle partijen, een plan van aanpak ‘Fietsparkeren’ opgesteld; • In het directie-overleg met NS Stations (elk kwartaal) over de voortgang van en de actualiteiten in het programma is de afgelopen periode gesproken over de afronding van de aangepaste overeenkomsten tussen RWS, ProRail, Amsterdam en NS over de

19

•

•

•

•

toekomstige stationsvoorzieningen. De overeenkomsten zijn inmiddels getekend. Daarnaast is het proces voor de afstemming over het derde treinspoor, de afstemming over de opleverprotocollen en het proces voor het actualiseren van beheerafspraken (i.r.t. ontwerp) besproken; Diverse overleggen en bijeenkomsten met (vertegenwoordigers van) het bedrijfsleven. Zowel ORAM (Ondernemend Amsterdam), Taskforce Bereikbaarheid als Hello Zuidas zijn structureel betrokken bij de ontwikkelingen in het programma. Deels via individuele gesprekken, deels via presentaties en gesprekken in de diverse werkgroepen en platforms. Wat betreft de Taskforce bereikbaarheid zijn de banden met bedrijven en instellingen in het gebied aangehaald. Tijdens één op één gesprekken tussen Zuidas / Zuidasdok en een aantal bedrijven en instellingen is de meerwaarde van de samenwerking herbevestigd. Mede op basis hiervan zal in afstemming met de betrokken overheidspartijen, Hello Zuidas en de bedrijven en instellingen in het komend jaar een hernieuwde samenwerkingsvorm worden ingericht. Samen met Hello Zuidas is afgelopen periode een bijeenkomst over Zuidasdok georganiseerd voor het bedrijfsleven op en rond de Zuidas.

Hierbij is samen met vertegenwoordigers van NS Stations en GVB ingegaan op thema’s als de scope en planning van werkzaamheden, bereikbaarheid en openbare ruimte; Aanvullend zijn vanuit het programma diverse overleggen gevoerd met bedrijven en organisaties zoals CBRE Investment Management, Victory/G&S, de RAI en de VU over specifieke raakvlakken of zorgen die leven; De bewonersplatforms zoals de Vereniging Irenebuurt Amsterdam (VIA) en het Zuidzone Overleg (VVE’s en bewonerscommissies van het centrumgebied Zuidas) worden vooral vanuit de projecten benaderd waarbij, wanneer dit passend is, ook projectoverstijgende thema’s worden besproken. Zo schuift de omgevingsmanager OVT maandelijks aan bij de bestuursvergadering VIA met Zuidas en Zuidasdok. De omgevingsmanager van de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel onderhoudt contact met de betreffende stakeholders in de knooppunten waaronder bijvoorbeeld met de Stichting Woonschepen Zuid bij de Schinkel. Bewoners maken zich zorgen om de cumulatie van hinder die ontstaat rondom het station door de langdurige werkzaamheden van zowel Zuidas/ontwikkelaars als Zuidasdok. Nu de uitvoering intensiever wordt, neemt ook het belang van omgevingsmanagement toe; Met de Reizigers Advies Raad (RAR) wordt regulier overleg ingericht, in principe aangestuurd vanuit project OVT.

Bevoegd gezag Met de directie van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied wordt op directieniveau per kwartaal overleg gevoerd om de Omgevingsdienst mee te nemen in de recente ontwikkelingen binnen Zuidasdok. Met de Omgevingsdienst is gewerkt aan hernieuwde procesafspraken over de manier waarop Zuidasdok en de verschillende projecten met de Omgevingsdienst samenwerken. Vanaf 2024 wordt een regulier coördinatieoverleg georganiseerd om de uitvoering van deze afspraken gezamenlijk te monitoren en projectoverstijgende thema’s te bespreken. De aanpassingen in de bouwveiligheidseisen hebben impact op de wijze waarop met name funderingswerkzaamheden met hoge kranen kunnen worden uitgevoerd. Daarover is intensieve afstemming geweest aangezien er moeilijke afwegingen gemaakt moeten worden tussen hinder voor reizigers (door afsluitingen overdag) en hinder voor omwonenden (door werkzaamheden in de nacht), met als voorlopig resultaat dat er een “concept procesplan hijsveiligheid” is gemaakt. In dit procesplan wordt ook de relatie gelegd met de

20

WIOR vergunning en het bevoegd gezag buiten de bouwplaats: de gemeente Amsterdam.

Impactanalyse Erotisch Centrum De gemeente Amsterdam heeft Zuidasdok gevraagd een impactanalyse te maken over de impact van de mogelijke realisatie van een Erotisch Centrum op twee locaties binnen en net buiten het tracébesluit-gebied van Zuidasdok, namelijk locatie Europaboulevard en locatie de Groene Zoom. Deze analyse is afgerond en op verzoek van Amsterdam heeft Zuidasdok aanvullend de impact van de mogelijke locatiekeuze op werkterreinen van Zuidasdok inzichtelijk gemaakt. Op 18 december 2023 heeft Amsterdam de raadsbrief gepubliceerd waarin het proces voor de locatiekeuze van het Erotisch Centrum is toegelicht. In de brief staat vermeld dat “De beschikbaarheid van een alternatief

werkterrein is voorwaardelijk voor het rijk om mee te kunnen werken aan de inpassing van het EC op locatie Europaboulevard” De impactanalyse is een van de bijlagen bij de raadsbrief.

4.2

Bereikbaarheid en leefbaarheid

Uitvoering 8-daagse buitendienststelling 2023 Na de gedegen voorbereiding en afstemming met stakeholders en wegbeheerders over de 8-daagse buitendienststelling van de A10-Zuid en twee treinsporen van 5 tot 14 augustus is ook de uitvoering succesvol verlopen. De inzet op stand-by bergingsvoertuigen, verkeersregelaars, aanpassen van groentijden, omleidingsroutes, regelscenario’s en een uitgebreide communicatiecampagne om verkeer te informeren en om te leiden heeft zich bewezen. Op het drukste moment bleef de hinder beheersbaar en minder dan verwacht. Ook het aantal klachten en meldingen bleef laag.

Uitvoering twee weekendafsluitingen A10 Zuid richting Schiphol Aansluitend hebben in september 2023 twee weekendafsluitingen plaatsgevonden van de A10 Zuid richting Schiphol. Omdat deze rijbaan voor het eerst werd afgesloten is een nieuw verkeersplan ontwikkeld, afgestemd en uitgevoerd. Daarnaast is ook voor deze afsluitingen een uitgebreide communicatiecampagne opgezet. Vanwege de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen rond hijsbewegingen zijn tijdelijke afsluitingen van de stationspassage voorbereid. Dit is rustig verlopen. De hinder viel relatief mee. Het aantal klachten en meldingen over de afsluiting en het intrillen van de vele damwandplanken is zeer laag gebleven.

Hinder & raakvlakken De werkzaamheden van OVT zijn in volle gang, o.a. met fysieke werkzaamheden in de Minervapassage waar ook reizigers gebruik van maken. Reizigers ervaren dit door geluidhinder, afzettingen, andere looproutes, een beperkte dienstregeling of een tijdelijk ingerichte openbare ruimte. In de uitvoering maakt OVT steeds een afweging tussen de belangen van de bewoners en bedrijven in de aangrenzende buurten, de reizigers en overige gebruikers van het gebied. Deze belangen kunnen weleens strijdig zijn, bijvoorbeeld als het gaat om tijdstippen van uitvoering. Nu de uitvoering intensiever wordt, neemt ook hier het belang van omgevingsmanagement toe. Tot nu toe valt de ervaren hinder mee en is het aantal klachten uit de omgeving beperkt. De ingezette maatregelen om de hinder te beperken en tijdige communicatie hierover lijken vooralsnog goed te werken. Naast de interne raakvlakken binnen Zuidasdok en Zuidas moet ook rekening worden gehouden met geplande werkzaamheden in de regio. Intensieve afstemming met o.a. projecten A9 Badhoevedorp - Holendrecht, Herstel Brandwerendheid Coentunnel, Groot Onderhoud Zeeburgerbrug en A10-Oost,

21

Programma Hoogfrequent Spoor, V&R opgaves etc. is nodig om te voorkomen dat de regionale planning onvoldoende ruimte biedt voor de benodigde afsluitingen van Zuidasdok. Dit borgen we o.a. door tweewekelijks te overleggen in Cluster Zuid, een overleg met alle betrokken partijen rondom Amsterdam Zuid en onderdeel van Amsterdam Bereikbaar. Daarnaast vindt frequent afstemming plaats met ProRail en Rijkswaterstaat voor de lange(re) termijn voor planning en raakvlakken. Ondanks deze proactieve aanpak zien we dat de druk op het beschikbare netwerk toeneemt, waardoor er steeds minder ruimte lijkt te ontstaan voor het inplannen van de noodzakelijke werkzaamheden. Zie bijgaande afbeelding voor een selectie van de belangrijke raakvlakprojecten. Ook wordt momenteel gewerkt aan de actualisatie van het Hinderbeeld, waarin de verwachte hinder aangaande de eigen werkzaamheden tot het einde van het programma in kaart wordt gebracht. Overzicht raakvlakprojecten (selectie): 1. Zuidasdok 2. A9 Badhoevedorp-Holendrecht (2024-2027) 3. Groot Onderhoud Zeeburgerbrug (2024) 4. Coentunnel (2024-2025) 5. PHS Amsterdam Centraal 6. A10-Noord geluidsschermen (2024-2025) 7. Groot Onderhoud Europaboulevard (2024) 8. Onderhoud Stadionweg (2024) 9. Groot Onderhoud A10-Oost/A1 (2024-2025) 10. SAIL Amsterdam (2025) 11. Amsterdam 750 jaar (2025)

4.3

Communicatie

De verslagperiode begon met berichtgeving door Zuidasdok en Rijkswaterstaat over de toevoeging van de vervanging van de Rozenoordbrug aan de scope van knooppunt Amstel. Ook de start van de tunnelaanbesteding heeft ruim aandacht gekregen op de website en in de media.

22

Uitvoeringswerkzaamheden Direct na de zomer lag de focus op de vele uitvoeringswerkzaamheden en de consequenties daarvan voor de omgeving. De directe omgeving van het Matthijs Vermeulenpad en, in latere fase, de Eduard van Beinumstraat, is zorgvuldig geïnformeerd over de afsluiting en geluidshinder door voorbereidend werk direct naast het WTC, voor de tunnel. Ook de vele parkeerders zijn uitgebreid geïnformeerd over het feit dat fietsen en scooters verwijderd zouden gaan worden. Op de drukgebruikte Parnassusweg kreeg verkeer te maken met omleidingen en stationsgebruikers met een afgesloten perronopgang. Het meest ingrijpende werk betrof uiteraard het inschuiven van de twee dakdelen voor de Brittenpassage met de afsluiting van de zuidzijde van de A10 tot gevolg. In september volgden nog twee weekenden waarin de noordzijde van de A10 was afgesloten en de stationspassage tijdelijk gestremd werd. De afsluitingen zijn met vele publicaties, advertenties en social media inzet aangekondigd. Pal naast het station zijn vanuit de Zuidas Zomerkeet diverse rondleidingen georganiseerd en vragen beantwoord. Rondleidingen Brittenpassage Na het inschuiven van de dakdelen en de start van het ontgraven van de Brittenpassage, is ook begonnen met onderdekse rondleidingen. Vanwege de veiligheid in kleine groepen.

Eind december 2023 hadden ruim honderd geïnteresseerden van deze optie gebruik gemaakt. Goedbezochte bijeenkomsten knooppunt Amstel Medio november organiseerde Zuidasdok twee drukbezochte inloopbijeenkomsten voor bewoners, bedrijven en belangstellenden die geïnteresseerd zijn in de toekomstige vernieuwing van knooppunt Amstel. Publieksonderzoek In november zijn Zuidasdok en Zuidas gestart met publieksonderzoek. In het onderzoek, dat volgend jaar wordt herhaald, worden online vragen gesteld over de wijk Zuidas, de vernieuwing van station Amsterdam Zuid, de A10-verbreding en -ondertunneling en de mate waarin men hinder ondervindt en informatie waardeert. De uitkomsten worden in januari 2024 verwacht.

23

5. Programmabeheersing 5.1

Scope

In bijlagen 1 en 2 is een totaaloverzicht opgenomen waarin de scopewijzigingen (en eventuele aanvullende financiële bijdragen) sinds de bestuursovereenkomst van juli 2012 zijn vermeld.

Scopewijzigingen In de afgelopen periode zijn er twee scopewijzigingen doorgevoerd: •

Realisatie geluidschermen Schinkelkwartier;

•

Vervallen eis dat geluidschermen met twee meter ophoogbaar moeten zijn voor Tunnel en Knooppunten. Deze wijziging heeft geen financiële gevolgen daar bij de herijking van de ramingen reeds rekening is gehouden met het vervallen van deze eis.

5.2

Planning

In het OGO van 18 november 2020 zijn voor Zuidasdok stuurmijlpalen met bandbreedtes vastgesteld. In het OGO van 30 mei 2023 is een aantal wijzigingen hierop vastgesteld. In de H-rapportage wordt de actuele deterministische stand van deze mijlpalen toegelicht. In tabel 1 is vermeld: •

de stand van 30 juni 2023 (H1 2023);

•

de actuele stand per 31 december 2023 (H2 2023);

•

het verschil tussen deze en de vorige periode;

•

de door het OGO vastgestelde bandbreedte.

24

Mijlpaal

Programma 1 Integraal voorontwerp Zuidasdok gereed 2 Programma Zuidasdok gereed BDS2019 3 BDS2019 werkzaamheden gereed OVT-1 Bouw Brittenpassage 4 Start aanbesteding OVT-1 (OVT-2 mee als optie) 5 Start bouw OVT-1 7 Ingebruikname Brittenpassage en dubbelsporige aanlanding Noord/Zuidlijn op station Zuid 8 Project OVT-1 gereed OVT-2 Verbreding Minervapassage 9 Besluit lichten optie OVT-2 11 Start bouw OVT-2 12 Ingebruikname verbrede Minervapassage 13 Project OVT-2 gereed Tunnel 14 Start aanbesteding Tunnel 15 Start bouw tunnel Zuid 16 Start bouw tunnel Noord 17 Ingebruikname tramstation Arnold Schönberglaan 18 Ingebruikname busstation Eduard van Beinumstraat 19 Ingebruikname tunnel Zuid en verbreding A10 Zuid (zuidbaan) 20 Ingebruikname tunnel Noord en verbreding A10 Zuid (noordbaan) 21 Project Tunnel gereed Knooppunt De Nieuwe Meer (KNM) 22 Start aanbesteding KNM 23 Start bouw KNM 25 Ingebruikname noordelijke parallelstructuur (PRR) en omklap S108 noord 26 Project KNM gereed Knooppunt Amstel (KNA) 27 Start aanbesteding KNA 28 Start bouw KNA 29 Project KNA gereed OVT-3 Koppen en plinten station 30 Besluit combineren 5e/6e spoor (derde perron) met OVT-3

H1 2023

H2 2023

△H2 2023 -H1 2023 (Q's)

Vastgestelde bandbreedte

Q1 2020 Q4 2034

Q1 2020 Q4 2034

0 0

Q1 2020 2034-2036

Q3 2021

Q3 2021

0

Q4 2021

Q4 2020 Q2 2022

Q4 2020 Q2 2022

0 0

Q4 2020 Q2 2022

Q1 2026

Q1 2026

0

2026-2027

Q4 2026

Q4 2026

0

2026-2028

Q3 2022 Q4 2025 Q1 2029 Q1 2029

Q3 2022 Q4 2025 Q1 2029 Q2 2029

0 0 0 1

Q3 2022 2025-2027 2028-2031 2028-2031

Q3 2023 Q3 2027 Q3 2027 Q3 2032 Q2 2031 Q2 2033 Q4 2033

Q3 2023 Q3 2027 Q3 2027 Q3 2032 Q2 2031 Q2 2033 Q4 2033

0 0 0 0 0 0 0

2023 2026-2029 2026-2029 2032-2034 2031-2033 2033-2035 2033-2035

Q4 2033

Q4 2033

0

2033-2035

Q2 2021 Q2 2024 Q3 2027

Q2 2021 Q2 2024 Q3 2027

0 0 0

Q2 2021 2024 2027-2028

Q2 2030

Q2 2030

0

2029-2031

Q1 2024 Q2 2026 Q4 2033

Q2 2024 Q2 2027 Q4 2034

1 4 4

2024 2026-2027 2033-2036

Q1 2027

Q1 2027

0

2026-2028

Q1 2027 Q2 2030 Q2 2033 Q4 2033 Q4 2034 Q4 2034 Q4 2034 Q4 2034

Q1 2027 Q2 2030 Q2 2033 Q4 2033 Q4 2034 Q4 2034 Q4 2034 Q4 2034

0 0 0 0 0 0 0 0

2026-2028 2030-2032 2033-2035 2033-2035 2034-2036 2034-2036 2034-2036 2034-2036

Zuid

31 32 33 34 35 36 37 38

Besluit meenemen Dokdakpark in OVT-3 Noord Start aanbesteding OVT-3 Start bouw OVT-3 Zuid Start bouw OVT-3 Noord Koppen en plinten zuidzijde station Zuid gereed Koppen en plinten noordzijde station Zuid gereed Ingebruikname Vivaldipassage Project OVT-3 gereed

Legenda: groen = mijlpaal gerealiseerd; rood = mijlpaal buiten bandbreedte Tabel 1

Mijlpalen Zuidasdok

Alle mijlpalen vallen binnen de vastgestelde bandbreedtes. Afgelopen half jaar is mijlpaal 14 ‘Start aanbesteding Tunnel’ afgerond.

OVT-2 Mijlpaal 13 ‘Project OVT-2 gereed’ is deze rapportage een kwartaal naar achter gegaan. Tijdens de doorgronding is gebleken dat er nog constructies voor de tijdelijk verschoven treinperrons opgeruimd moeten worden op de Parnassusweg. Dit heeft geen invloed op de openstelling van de Minervapassage.

Knooppunt Amstel De planning van knooppunt Amstel is afgestemd op de aanbesteding en bouwteamfase van Tunnel. De selectiebeslissing van knooppunt Amstel zal pas genomen worden als de definitieve gunning van Tunnel gereed is. Dit staat nu gepland voor eind augustus 2024. Daarnaast zal de uitvoering van knooppunt

25

Amstel pas starten als zeker is dat Tunnel in uitvoering gaat (einde bouwteam fase), nu voorzien begin 2027. Als gevolg hiervan is mijlpaal 27 ‘Start aanbesteding KNA’ een kwartaal naar achtergegaan en zijn mijlpaal 28 ‘Start bouw KNA’ en mijlpaal 29 ‘Project KNA gereed’ vier kwartalen naar achtergegaan.

5.3

Financiën

In deze paragraaf wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de prognose eindstand, het budget en de budgetspanning van het programma. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de begrotingsartikelen 12 (Wegen) en 17 (Megaprojecten). Alle bedragen zijn inclusief BTW en worden weergegeven in miljoenen euro’s (M€). De standlijn is 31 december 2023 en het prijspeil is 2023, tenzij expliciet anders aangegeven. De weergave in M€ kan leiden tot afrondingsverschillen in de rapportageoverzichten. In de rapportage over de eerste helft van 2023 is aangegeven dat er een budgetspanning tussen 600 M€ en 800 M€ wordt voorzien. Deze verwachting is ongewijzigd. In de H1-2023 rapportage is 386 M€ al gemeld. Ook is aangegeven dat drie zaken nog niet waren verwerkt. Dit betreft de extra uitgaven voor het opdragen van OVT-2, de herijking van de raming van knooppunt Amstel en het risico op hogere aanbiedingen als gevolg van markteffecten die spelen op het moment van de marktbenadering. In deze rapportage zijn deze zaken nader uitgewerkt. •

•

•

OVT-2 is aan Bouwcombinatie Nieuw-Zuid opgedragen. Dit heeft, zoals in de rapportage over de eerste helft van 2023 reeds gemeld, een kostenverhogend effect, waardoor er een tekort van ca. 72 M€ ontstond, bestaande uit 66 M€ kostentoename en 6 M€ indexering. Dit is in lijn met de eerder gemelde bandbreedte van 70 tot 80 M€. De raming van knooppunt Amstel is in het derde kwartaal in de aanloop naar de aanbesteding herijkt en naar prijspeil 2023 gebracht. Dit leidt ten opzichte van de vorige halfjaarrapportage tot een stijging van de raming met 173 M€. Oorzaken zijn de indexering van de raming naar prijspeil januari 2023, indirecte prijseffecten door een risicoaverse markt en nadere uitwerking en aanpak. Bij de herijking zijn ook de leerervaringen van eerdere aanbestedingen binnen Zuidasdok (OVT, knooppunt De Nieuwe Meer) verwerkt. Tevens is het risico onderkend op hogere aanbiedingen als gevolg van markteffecten die spelen op het moment van de aanbesteding van tunnel en knooppunt Amstel (schaarste van materialen, beperkt aantal aanbieders, aantal alternatieve aanbestedingen, inschatting projectrisico’s, etc.). Dit risico, met een ingeschatte waarde van 150 M€, is niet meegenomen in de financiële standen.