Evaluatie systeem mens en organisatie v1.1.pdf
Tekst van het document
Voorstel voor vervolg? Om dynamisch te kunnen rijden is het belangrijk dat de gegevens waarop de dynamische inzameling wordt vastgesteld betrouwbaar zijn. In de periode waarin we dynamisch hebben ingezameld stond deze betrouwbaarheid onder druk. Bij een doorstart is het belangrijk dat de vulgraad van de containers die dynamisch worden ingezameld betrouwbaar is. Dit kan enerzijds door het toepassen van consistente weging bij de inzameling of anderzijds door de containers uit te rusten met een eigen systeem voor vulgraadmeting. Daarnaast lijkt het zinvol om het vulgraadalgoritme te kunnen ‘overrulen’: hierdoor kan er handmatig een volloopsnelheid worden opgegeven (praktijkinzicht) dat wordt gebruikt in plaats van het resultaat uit het vulgraad algoritme. Op een later moment kan dan worden overschakelt van de handmatige invoer naar de vulgraadvoorspeller. FUNCTIE 2 : DYNAMISCHE RIJROUTE De dynamische rijroute bestaat uit de beoordeling van de vulgraadindicaties in een regio om op basis hiervan een optimale route te berekenen. Een optimale inrichting van de dynamische rijroute veroorzaakt dat containers, op basis van vulgraadmeting en vulgraadprognose, tijdig worden geleegd en dat de route van de inzamelvoertuigen zodanig wordt ingevuld dat de afgelegde weg van de inzamelvoertuigen wordt geminimaliseerd.
Bij het berekenen van de vastgestelde route zijn er nog aan aantal factoren die moeten worden meegenomen in de vaststelling van de optimale route: 1.
2.
3.
4.
5.
Tijdgebonden routebeperkingen, het gaat hierbij om tijdstippen waarbij delen van de route niet- of juist wel bereikbaar zijn. Denk hierbij aan het vermijden van scholen in de ochtend en het vermijden van winkelgebied in de middag. Voertuig gebonden routebeperkingen, de inzamelvoertuigen kennen door hun omvang en gewicht beperkingen ten aanzien van de routes die kunnen worden gekozen. Omdat de inzamelvoertuigen onderling verschillend zijn gelden verschillende regels en beperkingen voor de verschillende type voertuigen. Logistieke systeemregels, deze regels bestaan uit ‘ogistieke noodzakelijkheden. Deze noodzakelijkheden bestaan onder meer uit: ‘Het verlaten van de opstelplaats om in het bedieningsgebied te komen’, ‘Het rijden naar een losplaats om ingezameld afval te lossen’, ‘Het rijden naar een verzamellocatie voor lunch of gezamenlijke activiteit’ of ‘Rijden naar een opstelplaats om het voertuig te stallen’. Container – inzamelvoertuig – relatie. Inzamelvoertuigen zijn technisch in staat om een beperkt aantal containertypen in te zamelen. Dat maakt dat er een juiste koppeling moeten worden gelegd tussen de te legen container en het voertuig dat in staat is om deze container te legen. Container – inzamelfractie – relatie. Tot slot geldt dat er ten behoeve van het ophalen keuzes worden gemaakt in de op te halen fracties. Er kan worden gekozen om een voertuig
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
25
www.hiemstraendevries.nl
te koppelen aan bijvoorbeeld ‘restafval’, ‘papier’, ‘PMD’ of ‘textiel’. In de routeberekening dient rekening te worden gehouden met de fractiekeuzes. In de realisatie is gekozen voor een systematiek van dynamisch rijden waarbij de route aan het begin van de dag wordt opgesteld. Dit geeft beperkingen voor de mate waarin de route kan aansluiten op de actuele situatie (bijvoorbeeld moment van lediging van inzamelvoertuig). Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Dynamisch rijden betekent dat er wordt gereden op basis van de beschikbare data. In de praktijk bleek deze data niet altijd betrouwbaar te zijn: • • •
Ledigingen werden niet goed geregistreerd (koppeling weeggegevens niet correct vertaald naar cluster)* Ledigingen die niet werden gerealiseerd werden niet altijd als zodanig aangemeld in het systeem. Routes die werden voorberekend werden in de praktijk niet altijd behaald. Hierdoor gingen volle containers overlopen, wat weer klachten en meldingen veroorzaakte.
*) Meer informatie over containers en clusters in de functie ‘beheer van containers en inzamellocaties’. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? • De discussie over routeaanwijzingen van het systeem dient beheersbaar te worden gemaakt. Oplossingen zijn het (blijvend) instellen van periodieke routebesprekingen. Door deze bespreking kunnen we systeemkeuzes uitleggen en de aanwijzingen van het systeem verbeteren. • Beperkingen ten aanzien van tijdgebonden routebeperkingen moeten onderdeel worden van de navigatie. • Beperkingen ten aanzien van voertuig gebonden routebeperkingen moeten onderdeel worden van de navigatie. • Logistieke systeemregels dienen te worden gecompleteerd waarbij ook rekening wordt gehouden met de sociale engineeringsbehoefte zoals het opstellen van regels voor de gezamenlijke lunch. • Bij uitval van een inzamelvoertuig kan er niet zodanig worden her-berekend dat de meest kritische containers worden geleegd. • Het systeem gaat er van uit dat gepland betekent dat het ook is gerealiseerd. De praktijk is wel eens anders. Hier kan niet op worden gecorrigeerd in de prognose. • Bij het koppelen van routes aan teams moet automatisch rekening worden gehouden met de kenmerken van het inzamelvoertuig zoals afmetingen en gewicht. Mogelijke alternatieven? Geen alternatief binnen Amsterdam voor de technische ondersteuning.
Voor dynamisch rijden voorzien we de volgende procesmatige alternatieven: • In plaats van dynamisch rijden kan worden gekozen voor statische rijroutes (zie functie 3). • Er kan worden gekozen voor geheel dynamisch rijden, dat wil zeggen dat de route niet voorafgaand aan de werkdag wordt gegenereerd, maar dat deze route gedurende de dag wordt opgesteld en bijgesteld. Voorstel voor vervolg? Om dynamisch te kunnen rijden dienen de randvoorwaarden zoals beschreven goed ingevuld te zijn. Het advies is om niet met dynamisch rijden te starten als niet al deze randvoorwaarden op een behoorlijk niveau invulling hebben gekregen. Tot de voorwaarden behoren: • Betrouwbare containerdata • Betrouwbare en actuele weegdata • Betrouwbare en actuele sensordata
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
26
www.hiemstraendevries.nl
• •
Koppeling aan burger- en professionele meldingen Afspraken over de structurele, periodieke analyse van gekozen rijroutes
FUNCTIE 3 : STATISCHE RIJROUTES Statische rijroutes bestaat uit een vaste, vooraf gedefinieerde, reeks van containers die in een aaneengesloten rit moeten worden opgehaald. Anders dan bij de dynamische route speelt de feitelijke of berekende vulgraad geen rol in de rijroute. Voordeel van statisch rijden is dat er veel controle en structuur kan worden uitgeoefend op de route en dat een optimale voertuigroute kan worden gekozen. Nadeel is dat ook veel containers zullen worden geleegd die, op basis van vulgraad, nog niet per sé geleegd hadden hoeven worden.
Afbeelding 3 de containers die onderdeel uitmaken van een statische route weergegeven op kaart in 21QUBZ
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Bij statische routes is het belangrijk dat deze routes op een slimme manier worden vastgesteld en worden onderhouden (denk aan bijplaatsingen, wegnemen van containers, etc.) Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Het opvoeren van een statische route is wat onvriendelijk ingericht (doorlopen van lijsten), 21QUBZ kan de containers wel visueel tonen op kaart. Beter moet de inrichting van de statische routes in 21Q. Om een statische route in te richten zijn veel muisklikken nodig. Het voorstel van Functioneel Beheer is om via een export- en importfunctie in 21Q van routebestanden in Excel-formaat de inrichting van een statische route te versnellen en te vergemakkelijken. Alternatief zou zijn om een meer grafische oriëntatie te kiezen (routes op kaart tonen en aanpasbaar maken). Dit laatste is echter (nog) geen standaard functionaliteit. Mogelijke alternatieven? Er kan worden gewerkt op basis van de bestaande ondersteuning (MS Excel). Er is verder geen ondersteuning voor statisch rijden beschikbaar. Voorstel voor vervolg? Voorstel is 21QUBZ te gebruiken voor de statische routes.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
27
www.hiemstraendevries.nl
FUNCTIE 4 : RIJROUTE SIMULATIE/VULGRAAD PROGNOSTICERING/VOORSTEL INZET INZAMELVOERTUIGEN Het systeem maakt voorspellingen voor de vulgraad in de tijd. Op basis van deze verwachte vulgraad kan het systeem een voorstel doen voor de optimale inzet van inzamelvoertuigen.
Afbeelding 4 Keuzescherm waarin een aantal scenario's voor inzameling kan worden getoond en de keuze kan worden ingegeven (in dit voorbeeld: het aantal in te zetten inzamelvoertuigen).
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Het reduceren van de complexiteit aan containers en inzamelvoertuigen maakt flexibel en dynamisch plannen eenvoudiger. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Voor het vaststellen van de routes wordt uitgegaan van een set operationele parameters zoals ‘het aantal containers dat per uur wordt ingezameld’, ‘maximum vulgewicht van een inzamelvoertuig’, etc. In de praktijk blijkt dat de opgegeven inzamelcapaciteit niet overeenkomt met de daadwerkwerkelijke inzamelcapaciteit. Mogelijke alternatieven? Geen alternatief binnen Amsterdam voor de technische ondersteuning. Voorstel voor vervolg? De noodzaak tot rijroute simulatie hangt grotendeels samen met de keuze om gebruik te maken van dynamisch inzamelen. Hierbij de volgende aandachtspunten: • Het reduceren van de complexiteit aan containers en inzamelvoertuigen maakt flexibel en dynamisch plannen eenvoudiger. • Hanteer realistische operationele parameters voor de berekeningen. Met name de inzamelcapaciteit dient realistisch te worden opgegeven.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
28
www.hiemstraendevries.nl
FUNCTIE 5 : NAVIGATIE VOOR CHAUFFEURS (APP) De navigatie gaat over de route aanwijzingen voor de chauffeur. De navigatie dient te voorzien in een optimale en realistische planning. • •
Optimaal: doelnavigatie met een minimale reistijd en een minimale reisafstand. Realistisch: de voorgestelde route sluit aan op de kenmerken van het voertuig (afmetingen, gewicht).
Door gebruik te maken van navigatie is het ook mogelijk om chauffeurs te laten rijden in wijken en buurten waar men niet bekend is waardoor chauffeurs ook kunnen worden ingezet in de delen van de stad waar men niet bekend is.
Afbeelding 5 Sygic navigatie app voor vrachtverkeer is beschikbaar vanaf de Tablet (bron: Sygic).
De navigatiefunctionaliteit wordt binnen 21QUBZ aangeboden door het inzetten van een ‘3rd party app’. Dit houdt in dat de leverancier geen eigen applicatie voor navigatie ontwikkelt, maar gebruik maakt van een bestaand product in de markt dat wordt aangeboden binnen de aanbestedingsovereenkomst. In dit geval is Sygic aangeboden. Sygic is een navigatietoepassing die in staat is om rekening te houden met uitzonderlijke kenmerken van het voertuig. Hierdoor worden zware, hoge, brede en lange voertuigen alleen over de wegen gestuurd waar het voertuig ook daadwerkelijk kan en mag rijden. Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Gedurende het project is besloten om nog geen gebruik te maken van Sygic om resources binnen de ontwikkeling te kunnen inzetten voor andere toepassingen zoals plannen en roosteren. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Binnen het project werd gebruik gemaakt van Google Maps. Google Maps houdt geen rekening met de voertuigkenmerken. Hierdoor werden routes voorgesteld die niet realistisch waren. Dit heeft bij diverse chauffeurs geleid tot ergernissen en frustraties. Binnen het project zou Sygic worden gekozen om de navigatie uit te voeren. De koppeling met Sygic is nog steeds niet gerealiseerd en wel noodzakelijk.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
29
www.hiemstraendevries.nl
Mogelijke alternatieven? Er is een aantal leveranciers voor vrachtwagen-navigatiesystemen. Belangrijk is wel dat deze systemen in staat zijn een groot aantal bestemmingen in te lezen en hierop te optimaliseren, dan wel een punt-naarpunt vooringestelde routebeschrijving vooraf kunnen inlezen. Daarnaast is het mogelijk om te kiezen voor een navigatieapp die geen rekening houdt met de beperkingen van het inzamelvoertuig (zoals Google Maps), maar dat vraagt wel dat de chauffeurs zich daar heel erg bewust van zijn. Voorstel voor vervolg? De ontwikkeling van de app is binnen het project stilgezet. Inmiddels is Sygic beschikbaar gemaakt binnen de chauffeursvoorziening (zie ook afbeelding). Voorstel is om Sygic te gebruiken voor de navigatie indien een chauffeur hier behoefte aan heeft. FUNCTIE 6 : CHAUFFEURSONDERSTEUNING (TIJD- EN RITTENREGISTRATIE, SCHADE APP, ETC.) De minimale eisen leunen op een route die bij start van de dag wordt samengesteld en een route die dynamisch, gedurende de dag, wordt bijgesteld. Een aantal minimale eisen lijken zich hierdoor tegen te spreken in de gewenste uitkomst. De voertuigbeoordeling bestaat uit een korte controle waarbij de chauffeur wordt verzocht om het voertuig bij start van de dienst te beoordelen op schade. Door deze procedure kan schade beter worden herleid naar chauffeur.
Afbeelding 6 De beoordeling van het voertuig in de 21QUBZ chauffeursapp
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Voor de app-ontwikkeling geldt dat deze binnen het project is gestaakt om ruimte te maken voor andersoortige eisen en wensen (ook nieuwe functionaliteit) met name op het gebied van plannen en roosteren. Hierdoor is nooit met het volle potentieel van deze voorziening gerealiseerd. Daarnaast vraagt het gebruik van de app een zekere discipline van de chauffeur om ledigingen, lossingen en dergelijke aan te geven binnen de toepassing. Om dit te bereiken zal erop moeten worden toegezien dat het wordt gedaan.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
30
www.hiemstraendevries.nl
Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Het volgen van chauffeurs (track and trace) is niet voorgelegd en besproken binnen de ondernemingsraad. Dit is een cruciale voorwaarde voor vervolg. Ook dient er te worden gewerkt aan een acceptatieniveau van chauffeurs. Grofvuil dat wordt ingezameld kan niet worden geregistreerd. Dit zou onderdeel moeten worden van de chauffeurs app. Het risico is dat grofvuil mogelijk op de planning blijft staan waardoor op een later moment een ander inzamelvoertuig rijdt om dit (reeds opgehaald grofvuil) in te zamelen.
Afbeelding 7 Het resultaat van grofvuil inzameling: Bij de oranje vlakken werd geen grofvuil aangetroffen
Mogelijke alternatieven? Chauffeurs zouden gebruik kunnen maken van de SIA-meldingen voor melden van stortingen en bijplaatsingen (risico op verwerking met vertraging). We zouden gebruik kunnen maken van een boordcomputer met rittenregistratie om de rij- en rusttijden te bewaken. Voorstel voor vervolg? De ontwikkeling van de app is binnen het project stilgezet. De chauffeursapp is inmiddels bijgewerkt en bevat meer functionaliteit dan eerst (situatie ten tijde van de on-hold: aanwezig was voor de chauffeurs. Het advies is om de chauffeursapp in gebruik te nemen. We realiseren ons dat juist de app- de nodige draagvlakbeperkingen kent. Onze indruk is echter dat de problemen in het draagvlak zich vooral richten op ‘het gebruik van de tablet met een app’ en niet zo zeer op de aangeboden technologie. FUNCTIE 7 : AUTOMATISCHE AFVALSTOFAANMELDING (EBA) De EBA-koppeling ondersteunt het proces van elektronisch aanmelden en verwerken van afval bij de verwerkers. De koppeling was geen onderdeel van de oorspronkelijke aanbesteding, maar een waardevolle toevoeging binnen het gebruik. Door gebruik te maken van EBA wordt de aanlevering bij de verwerker vereenvoudigd en versneld.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
31
www.hiemstraendevries.nl
Afbeelding 8 Het EBA-proces (bron: Afvalgids)
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Het is niet mogelijk om EBA te testen omdat het Afval Energie Bedrijf Amsterdam (AEB) niet voorziet in een testomgeving voor het testen van de inrichting. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Maak iemand vanuit Amsterdam verantwoordelijk voor het testen en accepteren van de koppeling op de omgeving van AEB (Afval Energie Bedrijf Amsterdam). Omdat AEB niet voorziet in een testomgeving zal er in de productie omgeving moeten worden getest. Het gebruik van de EBA-koppeling vraagt ook procesafspraken: voor Amsterdam lijkt de keuze dat de chauffeur dit aanmeldt op het moment dat deze vol zit. Alternatief is dat deze wordt gemeld bij start van de route (direct aantal keer aanmelden gelijk aan aantal keer lossen). Mogelijke alternatieven? Handmatige opgave en verwerking van de aanmelding bij de verwerker. Voorstel voor vervolg? Het voorstel is om gebruik te maken van de EBA-koppeling om de tijd voor inzameling in te korten. FUNCTIE 8 : ROOSTEREN EN PLANNEN Het roosteren en plannen gaat over de mogelijkheden om mensen, materieel en routes aan elkaar te verbinden. Deze functionaliteit zat oorspronkelijk niet/nauwelijks in de software, maar is op verzoek van de gemeente Amsterdam gerealiseerd en doorontwikkeld.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
32
www.hiemstraendevries.nl
Afbeelding 9 voorbeeld van een medewerker rooster
Afbeelding 10 Daadwerkelijk gemaakte uren worden vergeleken met de roosteruren
Wat moet beter en wat is ervoor nodig? De organisatie maakt gebruik van de applicatie Rostar CAS wat een heel volwassen toepassing is voor plannen en roosteren. De overstap en acceptatie voor een module voor ‘plannen en roosteren’ is dan ook een grote stap. De 21QUBZ planningsmethodiek is volgens de leverancier 21South inmiddels een gewilde functionaliteit bij diverse grotere inzamelbedrijven. Medewerkers van de planning zien echter te veel beperkingen in de functie voor Amsterdam. Zo zouden de arbeidsregels onvoldoende correct worden toegepast. Deze laatste claim wordt door leverancier weerlegd, maar de vraag is of een overstap van Rostar CAS naar een eenvoudigere toepassing kan rekenen op steun van de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor plannen en roosteren. Mogelijke alternatieven? Voor de afdeling stadswerken van de gemeente Amsterdam is een applicatie in de markt aanbesteed om plannen en roosteren mogelijk te maken. Ortec heeft met de toepassing OBS de aanbesteding gewonnen. Ortec biedt met OBS een totaaloplossing voor plannen en roosteren waar we direct gebruik van zouden kunnen maken. Voorstel voor vervolg? Voor de functionaliteit van plannen en roosteren zouden we adviseren om gebruik te maken van Ortec OBS.
Deze applicatie kent volwassen functionaliteit voor plannen en roosteren, is gekoppeld aan de medewerker administratie in Afas en is gekoppeld aan de registratie voor rollend materieel (Ultimo). De keuze voor Ortec OBS vraagt nog wel een uitwerking in de afhankelijkheid en gegevensontsluiting tussen Ortec OBS en 21QUBZ. FUNCTIE 9 : BEHEER VAN CONTAINERS EN OPHAALLOCATIES Amsterdam voert het beheer over zeer veel containers (ondergronds, bovengronds) en ophaallocaties. De registratie is de basis voor de planning van de inzameling. In de registratie wordt per container vermeld welke fractie er in deze container wordt ingezameld. Als er meerdere containers op één locatie staan met eenzelfde fractie (bijv. twee containers voor ‘restafval’) wordt gesproken over een ‘cluster’. Voor de
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
33
www.hiemstraendevries.nl
inzameling wordt gepland op basis van ‘clusters’ en niet op basis van losse containers (ook de vulgraad wordt per ‘cluster’ vastgesteld). In de actuele situatie bevat Curious (geleverd via Bammens) de registratie van de containers. De interpretatie van containers naar clusters vindt plaats door Datapunt (als onderdeel van de gegevensaanlevering van het CMS).
Afbeelding 11 De clusters zoals samengesteld door Datapunt, gepresenteerd op een kaart
De containerregistratie kan ook worden gebruikt voor de registratie (en het beheer) van ophaallocaties. Deze informatie kan worden benut voor beleidsregels en communicatie over ophaallocaties. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? 21QUBZ verwerkt de mutaties op basis van nieuwe data, maar niet op basis van vervallen data. Hierdoor worden nieuwe containers wel aan een cluster toegevoegd (of veroorzaken deze een nieuw cluster), maar worden verwijderde of verplaatste containers niet uit een cluster verwijderd. Dit leidt met name tot problemen bij de verplaatsing van een container: de nieuwe opstelling wordt geïnterpreteerd als een ‘uitbreiding van een cluster’ of ‘nieuw cluster’, terwijl de voormalige opstellocatie niet wordt weggenomen uit het cluster. Dit leidt tot problemen in de capaciteit van de clusters. Voor de koppelingen wordt in sterke mate geleund op datapunt. Datapunt heeft niet de capaciteit en de ruimte om aanpassingen te maken voor de containerintegratie tussen het Container Management Systeem van Curious (Bammens) en 21QUBZ. Hierdoor zijn de technische koppelingen voor de clusters nog niet ingeregeld (de API’s). Er wordt een los MS Excel overzicht voor containers die niet in Curious / Bammens staan.
Er zitten echter doublures in de lijsten wat verstorend werkt in de vaststelling van de clusters door Datapunt als ook capaciteit van de clusters door Datapunt (voorbeeld: Minicontainers GFT Wethouder Ramstraat 74, 1107CP Amsterdam GFT00003 – is bekend in CMS en het MS Excel overzicht).
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
34
www.hiemstraendevries.nl
Afbeelding 12 containerregistratie in 21QUBZ (voorbeeld van andere gemeente, Amsterdam gebruikt ‘Curious’)
Mogelijke alternatieven? De bestaande applicatie Curious is een hoogwaardig CMS met veel aanvullende functies voor vaste locaties zoals visualiseren van adressen naar verzamellocaties en specifieke ondersteuning voor conditiemeting, herstel en onderhoud van de containers. De applicatie wordt niet meer rechtmatig benut en zal daarom opnieuw moeten worden aanbesteed. Het is mogelijk om 21QUBZ als kernregistratie in gebruik te nemen of op zoek te gaan naar een alternatieve applicatie om deze kernregistratie uit te voeren. In het geval van een alternatieve applicatie kan worden gezocht binnen de bestaande applicaties van de gemeente Amsterdam (zoals Ultimo waar ook het rollend materieel in staat) dan wel een marktvraag (aanbesteding) worden uitgezet. Voorstel voor vervolg? De huidige registratie vindt plaats in een ‘Container Management Systeem (CMS) van ‘Curious’ dat door ‘Bammens’ (leverancier en beheerorganisatie van ondergrondse containers) wordt aangeboden. Deze applicatie bevat niet alleen de containers die door Bammens zijn geleverd, maar ook overige containers zoals de perscontainers van Sitcom. Deze applicatie loopt in oktober 2022 af. We kunnen met drie jaar verlengen, maar dat zou onrechtmatig zijn (leadbuyer). Deze uitdaging kan niet los worden gezien van de behoefte voor containerbeheer van minicontainers (mini’s).
Het huidige CMS van Curious/Bammens voorziet hier niet in. Binnenkort worden er 10.000 bijgeplaatst in Zuid Oost (nieuwe bestelling). Het CMS is noodzakelijk om het beheer op deze containers te kunnen uitvoeren. Het betreft hier: Minicontainers voor rest, GFT, papier, voedselvermalers en gebouw gebonden rolcontainers zoals inpandige containers. Daarnaast zal de nieuwe applicatie de ca. 8.000 ophaalpunten voor grofvuil moeten beheren. Het betreft niet alleen administratie, maar het geeft ook ruimte aan beheer van straatwerk (grijpers en vuil beschadigen het tegelwerk). Verantwoordelijkheid is nu belegd bij Openbare Ruimte. De vraag is of dat dit redelijk is (zou A&G niet verantwoordelijk moeten zijn, dit vraagt afstemming en afspraken). Vraagt ook een proces van toekenning. API’s voor clusters in CMS zijn nog niet ingezet, omdat datapunt deze clusters niet goede kan ontsluiten en verwerken. Voorstel is dat de registratiehouder de clusters vaststelt (21QUBZ of alternatief systeem). FUNCTIE 10 : AFVALKALENDER (REGISTRATIE VASTE RIJROUTES) De afvalkalender bestaat uit een overzicht van de statische en vaste rijroutes als ook de containers die onderdeel uitmaken van deze vaste routes. Het doel van de afvalkalender is om de vaste rittenpatronen te registreren en beschikbaar te stellen voor communicatie aan bewoners en bedrijven.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
35
www.hiemstraendevries.nl
Afbeelding 13 Afvalkalender in 21QUBZ
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage De vaste routes staan geregistreerd in 21QUBZ en worde gebruikt door de afvalwijzer. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Indeling in afvalwijzer wijkt af van de formele indeling door de stad: dit veroorzaakt veel extra werk. De indeling wordt binnenkort aangepast. Mogelijke alternatieven? Geen logische technische alternatieven beschikbaar. Voorstel voor vervolg? Voorstel is het om gebruik van 21QUBZ te continueren. Functionaliteit van de afvalwijzer en de benodigde broninformatie van de afvalkalender optimaliseren om tot een optimaal resultaat te komen om de inwoners en ondernemers te kunnen voorzien van hoogwaardige dienstverlening. FUNCTIE 11 : AFVALWIJZER (REGISTRATIE AFSPRAKEN: UITVOERINGSBESLUITEN) De Afvalwijzer is het digitale loket voor burgers en ondernemers voor alle voorkomende informatieverzoeken en aanvragen op het gebied van afval en grondstoffen. Het gaat hierbij om vragen als: • • •
Wanneer mag ik afval buiten zetten? Waar mag ik afval buiten zetten? Hoe mag ik afval buiten zetten?
De afvalwijzer is ingericht op de website van de gemeente Amsterdam en wordt van informatie voorzien door 21QUBZ. Bestaat uit een informatiedump dat door de gemeente Amsterdam (verrijkt door datapunt) wordt aangeboden op de website. Presentatie omgeving is van de gemeente Amsterdam. De bestaande inrichting biedt perspectief op het realiseren van de ambities voor korte en langere termijn. Het voeden van het systeem werkt eenvoudig en intuïtief (onderhoudsvriendelijk) en het biedt kansen voor onder andere het genereren van een kalender.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
36
www.hiemstraendevries.nl
Afbeelding 14 De afvalwijzer op de Amsterdamse website
Wat moet beter en wat is ervoor nodig? De aanlevering vanuit 21QUBZ kan uitgebreider waardoor betere diensten en informatie kunnen worden gerealiseerd op de gemeentelijke website. Nu is het bijvoorbeeld nog niet mogelijk om een kalender te kunnen printen. Daarnaast kan de aanlevering worden gerealiseerd met minder handmatige verwerkingen: vaste dagen zitten er goed in, maar de feestdagen vragen een handmatige aanpassing. Mogelijke alternatieven? 21QUBZ voorziet in deze functionaliteit, maar deze wordt niet gebruikt. Wel wordt 21QUBZ gebruikt om de functionaliteit van informatie te voorzien. Indien we stoppen met 21QUBZ staat dit deze ontwikkelingen in de weg en blijven we onderhoud uitvoeren op de shapefiles binnen de verouderde API van de afvalwijzer dat alleen door een externe adviseur kan worden gedaan (kwetsbaar). Daarnaast zouden alle uitvoeringsbesluiten moeten worden aangepast (uniformering uitvoeringsbesluiten staat daarmee onder druk).
Afbeelding 15 voorbeeld van de afvalwijzer app - niet in gebruik door Amsterdam (Bron: 21QUBZ)
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
37
www.hiemstraendevries.nl
Voorstel voor vervolg? Voorstel is het om gebruik van 21QUBZ te continueren. Er is een nieuw ontwerp gemaakt dat veel grafischer is op basis van de 21QUBZ integratie dat ondersteuning geeft op alle fracties. Dit zou verder uitgewerkt en gerealiseerd moeten worden. In de nieuwe uitvoeringsbesluiten wordt verwezen naar de nieuwe afvalkalender. Dit is alleen mogelijk op basis van het nieuwe ontwerp. In de bestaande afvalkalender ontbreekt detail en historisch terugkijken (noodzakelijk omdat afvalkalender onderdeel wordt van de juridische uitvoeringsbesluiten). Voor de langere termijn zou de ‘Amsterdam app’ kunnen worden uitgebreid. Denk hierbij aan pushberichten zoals “je mag vandaag grof huisvuil buiten zetten”, “we rijden vandaag door omstandigheden helaas niet”. Dit werkt dienstverlenend, maar maakt ook dat we onvoorziene omstandigheden effectief kunnen communiceren. FUNCTIE 12 : GROF OP AFSPRAAK Binnen de stad worden twee regimes onderkend, te weten: ‘grof op afspraak’ en ‘grof op een vaste dag’. Voor het aanbieden van grofvuil dient er in sommige stadsdelen een afspraak te worden gemaakt. In dat geval wordt er gebruik gemaakt van ‘grof op afspraak’. Grofvuil afspraken maken is mogelijk binnen de omgeving van dienstverlening op basis van een formulier van 21QUBZ. Op basis van adres worden in het formulier aanwijzingen gegeven waar grofvuil kan worden aangeboden.
Er wordt hier rekening gehouden met de beperkingen van de locaties zoals beperkte toegankelijkheid voor vrachtwagens.
Afbeelding 16 koppelen van BAG-adressen aan ophaallocaties in 21QUBZ
Wat moet beter en wat is ervoor nodig? Veel grofvuilmeldingen komen telefonisch binnen. Dienstverlening rekent EUR 7,- per gemaakte afspraak en dat maakt dit proces erg kostbaar. De tijd tussen de indienen van een grofvuil melding en de inzameling hiervan is erg lang (servicenorm 72 uur). Dit werkt herhaalmeldingen (en kosten) in de hand. Er wordt veel door het Team AfvalMeldingen (TAM-team) gereden voor grofvuil meldingen. Ook dit is erg kostbaar. Mogelijke alternatieven? 21QUBZ kent de niet-bereikbare locaties. Zonder 21QUBZ dient hier een alternatieve toepassing voor te worden gezocht.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
38
www.hiemstraendevries.nl
Voorstel voor vervolg? Het voorstel is om het gebruik van 21QUBZ te continueren. FUNCTIE 13 : MELDINGEN Meldingen voor afval en grondstoffen worden geregistreerd in het systeem voor meldingen openbare ruimte van de gemeente Amsterdam SIA. Het gaat dan bijvoorbeeld om zwerfvuil.
Afbeelding 17 Melding Openbare Ruimte in SIA
In SIA worden deze meldingen beoordeeld. 21QUBZ biedt de mogelijkheid om de beoordeelde en toegewezen meldingen direct op te pakken en over te nemen. Dit veroorzaakt veel minder handwerk in de doorzetting: zonder 21QUBZ moesten er pdf-bestanden worden opgesteld, afgegeven en weer teruggenomen. 21QUBZ biedt ruimte en inzicht door clustering van meldingen en het verstrekken van inzicht waar al meldingen zijn opgepakt.
Afbeelding 18 Meldingenoverzicht in 21QUBZ
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
39
www.hiemstraendevries.nl
Positie ten aanzien van eigen noodzakelijke inbreng en bijdrage Nadenken over het verleiden van burgers en ondernemers om het digitale formulier te gebruiken. Dit spaart in de kosten van de transactie. Wat moet beter en wat is ervoor nodig? De snelheid van melding tot behandeling kan sterk worden verkort. Er bestaan kansen voor terugkoppeling in het geval van afwijkingen als het proces wordt gekoppeld aan het ‘rijden met tablet’. Het oppakken van meldingen kan veel effectiever. Leverde op dat chauffeurs zeiden: we hebben niets aangetroffen, waarop melders afbeeldingen tonen om het tegendeel aan te tonen. Mogelijke alternatieven? Geen alternatieven beschikbaar binnen de gemeente Amsterdam. Voorstel voor vervolg? Voorstel is het om gebruik van 21QUBZ te continueren.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
40
www.hiemstraendevries.nl
Conclusie en advies Geconcludeerd kan worden dat het bestaande programma, zonder aanpassingen, geen realistische en wenselijke richting is: de dienstverlening staat onder druk, het ontbreekt aan draagvlak bij chauffeurs en het ontbreekt aan bestuurlijk draagvlak. Ook de datapositie dient sterk te verbeteren. De kerngegevens moeten betrouwbaarder, de clustervaststelling dient te worden verbeterd en er dienen structureel gegevens te worden verzameld die een indicatie geven over de vulgraad van de containers. Verdergaan vanuit de on-hold vraagt heldere en duidelijke keuzes. Dit vraagt vanuit de techniek om aan te sluiten op de huidige praktijk. Het vraagt van de (project)organisatie om de bestaande praktijk en de techniek gezamenlijk te ontwikkelen en verder te brengen om op deze manier te komen tot het gewenste ambitieniveau. We adviseren daarom om het programma niet te stoppen en de ‘on-hold’ met enkele maanden te verlengen. In deze maanden zal de organisatie een uitwerking moeten maken van verschillende scenario’s en voor deze afzonderlijke scenario’s de organisatorische- en technische haalbaarheid te beoordelen.
Onderdeel van deze uitwerking zou moeten zijn het onderzoek naar welke onderdelen van de aangeschafte software gebruikt of doorontwikkeld kunnen worden en welke onderdelen niet in gebruik genomen worden ten behoeve van het datagestuurd werken en de centrale informatiepositie. De ‘on-hold’ zal moeten worden opgevolgd door het gekozen scenario.
Dynamisch afval inzamelen in Gemeente Amsterdam
41
www.hiemstraendevries.nl
Marc Buiks E: Marc.Buiks@hiemstraendevries.nl T: 06 28 96 94 88 Silvia Simonis E: silvia.simonis@amsterdam.nl T: 06 51 45 32 84 Hiemstra & De Vries, Stadsplateau 4, 3521 AZ Utrecht E: info@hiemstraendevries.nl T: 030 252 37 77 De betrokken adviseurs:
Marc Buiks
Silvia Simonis
Inge Laan