Eindrapport-mirt-onderzoek-amsterdam-bay-area-2022.pdf
Tekst van het document
€ 26
Agglomeratie
€ 563
€ 686
€ 198
de bereikbaarheidseffecten. In alle alternatieven scoort
Accijnzen
-€ 38
€ 952
-€ 85
de bereikbaarheid (zonder rekening te houden met de
-€ 268
-€ 267
-€ 310
Investeringen
-€ 305
-€ 305
-€ 305
B&O
-€ 28
-€ 27
-€ 28
Recreatie (stadsstrand)
€ 41
€ 41
€0
Recreatie (overig)
+/++
+/++
+
Koolstofvastlegging
€ 23
€ 23
€ 23
Milieu ABA (TBES, Pampus)
+/++
+/++
+
Vermeden ruimtebeslag elders
++
++
++
TOTALE KOSTEN: INVESTERINGEN EN B&O
-€ 9.929
-€ 13.373
-€ 11.786
TOTALE EFFECTEN
€ 12.081
€ 12.322
€ 6.259
Saldo maatschappelijke kosten en baten
€ 2.151
-€ 1.051
-€ 5.528
Verhouding baten en kosten
1,22
0,92
0,53
Kwalitatieve effecten
+
+
+
Externe maatschappelijke effecten
Indirecte effecten NATUUR / RECREATIE (IJMEER / MARKERMEER) Financieel Maatschappelijk
•
Het grootste verschil tussen de alternatieven treedt op bij
effecten van gebiedsontwikkeling en natuur) negatief. Het alternatief IJmeermetro scoort evenwel aanzienlijk beter dan de andere alternatieven. Het alternatief IJmeermetro+IJmeerweg scoort niet goed vanwege de hoge investeringskosten en hoge kosten van beheer en onderhoud. •
Voor de bereikbaarheidsscore voor wegverkeer geldt een kanttekening: deze is tot stand gekomen door te vergelijken met de bereikbaarheidseffecten van andere locaties waar deze woningen gebouwd zouden kunnen worden. De druk op het wegennet rond Almere is groot en extra woningen vergroten deze druk. Aan de andere kant is overal in de Metropoolregio Amsterdam de druk op het wegennet groot, dus geldt voor vrijwel iedere locatie in de Metropoolregio Amsterdam dat er meer congestie zal ontstaan als er extra inwoners en arbeidsplaatsen bij komen. Op dit moment is het te vroeg om een volledige doorrekening te kunnen maken van de bereikbaarheidseffecten van woningbouw in Almere Pampus (t.o.v. een of meerdere alternatieve locatie(s) waar deze woningen moeten komen). Daardoor kent de score plussen en minnen.
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
67
•
Effecten op natuur scoren ook negatief. Dat komt omdat de maatschappelijke baten van meer natuur niet of nauwelijks financieel te vertalen zijn als gevolg van de MKBA-systematiek. Dit terwijl juist vestigingsklimaat en een hoogwaardige leefomgeving grote factoren zijn bij het aantrekken van werkgelegenheid.
INTEGRALE MKBA OP HOOFDLIJNEN
VERGELIJKBAARHEID RESULTATEN RRAAM 2012 – MIRT-ONDERZOEK 2021
In het MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area is een integrale MKBA op hoofdlijnen uitgevoerd, die past bij het karakter en abstractieniveau van het MIRT-Onderzoek. In de MKBA is het programma van de Amsterdam Bay Area aangesloten bij het scenario van WLO Hoog. Het Amsterdam Bay Areaprogramma bestaat uit 100.000 extra woningen en 40.000 extra arbeidsplaatsen in het plangebied. De MKBA bevat nog onzekerheden over met name de aantakking op het Amsterdamse metronet en de exploitatie. In de komende periode zullen deze cijfers worden gehard. In een eventuele MIRT-Verkenningsfase wordt de MKBA op hoofdlijnen opgewerkt tot een gedetailleerde MKBA zoals gebruikelijk in een Verkenningsfase.
Ook in het Rijk-Regioprogramma Amsterdam – Almere – Markermeer (RRAAM) uit 2012 zijn de aanleg van een IJmeerverbinding en uitbreiding van het OV onderzocht. Net als in 2021 was de ambitie drievoudig: een fors woningbouwprogramma, het realiseren van de bijbehorende ontsluiting en het realiseren van TBES. Het naast elkaar leggen van de onderzoeken om verschillen in kosten te ontdekken ligt voor de hand. Echter, de onderzoeken zijn niet goed te vergelijken. Belangrijkste redenen hiervoor zijn: • De investeringskosten liggen in 2021 fors hoger. Dat komt voor wat betreft de IJmeerverbinding omdat meer investeringen zijn meegenomen: meer haltes, meer reizigers, hogere frequentie, en groter woningbouwprogramma in 2021. Bovendien is in 2012 geen rekening gehouden met de aansluiting op het Amsterdamse metronet, een mobiliteitstransitie en zijn minder mitigerende maatregelen opgenomen. • De hogere investeringskosten in het alternatief Uitbreiding hoofdspoor zijn hoger in 2021 omdat in 2012 werd uitgegaan van een optimale invulling van de Flevolijn en geïnvesteerd in het HOV naar de stations. Er was geen spooruitbreiding voorzien. In 2021 is, naast de HOV-aansluiting, ruim 30 km extra spoor voorzien, inclusief kunstwerken en mitigerende maatregelen. De investeringen liggen daarom flink hoger dan in 2012.
• Naast inhoudelijke verschillen zijn er technische verschillen: in 2021 is gerekend met een hogere onzekerheidsopslag en een lagere discontovoet. Ook zijn de bouwkosten tussen 2012-2021 gestegen.
68 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
7. Gevoeligheidsanalyses Het uitvoeren van een aantal gevoeligheidsanalyses had als doel om gevoel te krijgen voor de effecten op de resultaten bij een variatie op de uitgangspunten of situatie. De uitkomsten van deze gevoeligheidsanalyse zijn in dit hoofdstuk opgenomen.
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
69
Mobiliteitstransitie
Rendabiliteit bij lagere programma-omvang
IJmeerverbinding 70% brug, 30% tunnel
Wat als door mobiliteitsbeleid reizigers in plaats van met
Wat zijn de gevolgen van een lager groeiscenario? Hiervoor is
Als uitgangspunt voor de kostenberekening is een
de auto voor duurzamere manieren van vervoer kiezen?
gerekend met het Welzijnsmonitor Leefomgeving (WLO) Laag
verhouding van 70% tunnel – 30% brug genomen. In deze
Deze gevoeligheidsanalyse toont dat bij een zwaarder
scenario. In een lager groeiscenario volgens WLO zijn er een
gevoeligheidsanalyse is voor de alternatieven IJmeermetro en
beleidsscenario voor de mobiliteitstransitie kantelpunten
aantal parameters en uitgangspunten die veranderen. Daarmee
IJmeermetro+IJmeerweg een aangepaste IJmeerverbinding
later optreden. Een mobiliteitstransitie kan de vraag naar
wijzigen ook de berekeningen van onderliggende effecten voor
geraamd waarbij is uitgegaan van 70% brug en 30% tunnel.
autogebruik minder snel doen toenemen. Dit kan door het
de integrale MKBA op hoofdlijnen. Conclusie is dat bij een WLO
Aanpalend hieraan zijn de kosten voor de betreffende
aanbieden van volwaardige alternatieven voor de auto, zoals
Laag scenario sprake is van een onrendabel project. Het is ook
mitigerende maatregelen aangepast. Conclusie: in beide
lopen, fietsen, OV en tot op zekere hoogte door Smart Mobility
de vraag of het realistisch is dat je in een laag groeiscenario
alternatieven zijn de investeringen lager, zie de tabel.
toepassingen; gebiedsinrichting rond knooppunten en kantoor
een IJmeerverbinding aanlegt, want ook in deze analyse met
aan huis (incl. lagere parkeernormen) en; het stimuleren
het lage WLO scenario blijkt dat het blok ‘bereikbaarheid’ in de
IJmeerverbinding 100% tunnel
gedragsverandering en reizen buiten de spits. Het hangt af
MKBA bepalend is voor het negatieve effect.
Wat zijn de effecten op de investeringen als de
van beleid in de gehele Metropoolregio Amsterdam en vooral
IJmeerverbinding geheel als tunnel wordt gerealiseerd?
in Amsterdam, wat de belangrijkste bestemming voor veel
Investeringen A1 en A6
Conclusie: bij een volledige tunnel stijgen de infrastructurele
verkeer is. Bij een regionaal brede inzet op mobiliteitstransitie
Wat als we deze wegen verbreden? In een gevoeligheidsanalyse
investeringskosten voor de verbinding ten opzichte van
kan de vraag naar OV verder toenemen. Daarmee nemen
is hier een eerste verkenning naar gedaan om hier meer
een verbinding met combinatie tunnel (70%) en brug (30%)
de baten van de investeringen in de IJmeerlijn ook toe.
gevoel bij te krijgen. De conclusie daaruit wijst in de richting
– het uitgangspunt voor de haalbaarheidsonderzoeken – ,
Investeringen in weginfrastructuur renderen dan juist minder.
dat een verbreding zorgt voor een geringe verlichting van
maar dalen de kosten voor mitigerende en compenserende
de knelpunten op de weg, maar deze niet kan oplossen. Het
maatregelen. In totaliteit stijgen de kosten, zie de tabel.
Corona/COVID19
probleem verplaatst zich van Almere naar Amsterdam. De
Welke langetermijneffecten kan COVID19 hebben op het
kosten van verbreding zijn opgenomen in de tabel.
IJmeerlijn zonder gebiedsontwikkeling in WLO Laag scenario
Extra bouwprogramma fysiek mogelijk met Amsterdam Bay Area-investeringen?
De gevoeligheidsanalyse maakt duidelijk dat zonder
uit de Integrale Mobiliteits-Analyse (IMA). Hieruit blijkt dat COVID een forse impact heeft op de mobiliteit in 2040 (afname
Hoeveel woningen zouden er extra gebouwd kunnen worden
Amsterdam Bay Area het aanleggen van een IJmeerverbinding
van 5%-10% van de ritten in de spits). Dit effect is echter wel
tot de grenzen van het bereikbaarheidssysteem bereikt
niet zinvol is. Knelpunten in het OV zijn klein en de nieuwe
een stuk minder dan aan het begin van de pandemie en de
zijn, gegeven de voorziene maatregelen per alternatief?
verbinding wordt door minder mensen gebruikt, waarmee ook
uitdaging is de effecten zo lang mogelijk vast te houden.
Conclusie: deze restcapaciteit is er alleen voor de alternatieven
de toegevoegde waarde beperkt is. Deze analyse onderstreept
Tezamen met een mobiliteitstransitie kan het COVID-effect
IJmeermetro (+18k woningen) en IJmeermetro+IJmeerweg
daarmee vooral de samenhang met de gebiedsontwikkeling:
zorgen dat knelpunten op de A1 en A6 worden verlicht; ze
(+20k woningen). Daarbij wordt uitgegaan van realisatie van
de gebiedsontwikkeling en de investeringen in het OV zijn geen
lossen de knelpunten echter niet op. Ook OV-knelpunten
woningen in Almere. De grondopbrengsten van publieke
losstaande beslissingen.
kennen een afname, maar blijven nog steeds knelpunten.
gronden/private gronden en de grondexploitatiekosten
gebruik van verschillende modaliteiten? Om deze impact van in te schatten is gebruik gemaakt van de uitgangspunten
nemen toe. Op totaalniveau is er een positief effect op grondexploitatie, zie de tabel. 70 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
gebiedsontwikkeling in Almere Pampus en de rest van de
Effect ‘losse’ IJmeerweg Voor IJmeermetro + IJmeerweg is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd om zicht te krijgen op de geïsoleerde effecten van de weg. Deze gevoeligheidsanalyse geeft zicht op de effectiviteit van de IJmeerweg als onderdeel van de totale ontwikkeling van ABA. De gevoeligheidsanalyse toont aan de IJmeerweg een negatieve verhouding van maatschappelijke kosten en baten heeft van 0,4. Dit betekent dat op basis van investeringen en verwachte effecten, de IJmeerweg maatschappelijk niet rendabel is.
Uitkomsten gevoeligheidsanalyses
GEVOELIGHEIDSANALYSE
IJMEERMETRO
IJMEERMETRO + IJMEERWEG
UITBREIDING HOOFDSPOOR
Extra woningen bij restcapaciteit van de verkeersinfrastructuur
Grondexploitatie € 306 mln. (reëel) € 201 mln. (NCW)
Grondexploitatie € 421 mln. (reëel) € 277 mln. (NCW)
Geen restcapaciteit verkeersinfrastructuur
IJmeerverbinding geheel als tunnel
Meerkosten incl. BTW € 173 mln. (reëel) € 146 mln.(NCW)
Meerkosten incl. BTW € 79 mln. (reëel) € 66 mln. (NCW)
n.v.t.
Verhouding 70% brug, 30% tunnel
Afname investering € 330 mln. (reëel) € 255 mln. (NCW)
Afname investering € 318 mln. (reëel) € 241 mln. (NCW)
n.v.t.
Verbreden A1/A6
Investering € 682 mln. (reëel) € 512 mln. (NCW)
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
71
8. Conclusies en vervolg Hoofdstuk 3.2 bevatte de belangrijkste conclusies uit de rapportage ‘Naar een ontwikkelstrategie voor Amsterdam Bay Area’ uit 2020. In 2021 heeft verdiepend onderzoek (hoofdstuk 4), een alternatievenonderzoek (hoofdstuk 5) en haalbaarheidsonderzoek (hoofdstuk 6) beantwoording van plaatsgevonden om die conclusies nader te onderbouwen en aanvullende inzichten te komen. In dit hoofdstuk worden aanvullende conclusies voor het MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area 2020-2021 getrokken en vragen voor het vervolg geïdentificeerd. Ook is de kern van de adviezen van het wetenschappelijk kennisteam, de AMIJ/SMIJ en het maatschappelijk klankbord opgenomen. Tot slot wordt ingegaan op het vervolgproces.
72 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
8.1 SAMENVATTING BEANTWOORDING ONDERZOEKSVRAGEN 2021 In hoofdstuk 4, 5 en 6 zijn de onderzoeksvragen uit 2021 beantwoord. Onderstaande tabel bevat een samenvatting van de antwoorden:
Tabel samenvatting beantwoording onderzoeksvragen Zijn 40.000 arbeidsplaatsen realistisch en welk economisch profiel past daarbij?
Een programma van 40.000 banen (waarvan 35.000 in Almere) is haalbaar en is ook noodzakelijk om een positieve bijdrage te leveren aan de bestaande situatie met een scheve woon-werkverhouding in Almere/Flevoland. Een kansrijk economisch profiel voor Almere is ‘Tech, Transitie en Energie’. Naast een kwalitatief hoogstaande gebiedsontwikkeling in stedelijke milieus met een goede bereikbaarheid is ook overheidssturing op o.a. onderwijsvoorzieningen nodig om dit economisch profiel te realiseren.
Hoe kan Amsterdam Bay Area bijdragen aan het Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES)?
In samenhang met de gebiedsontwikkeling van Amsterdam Bay Area kan natuur worden gerealiseerd in het water en op het land. Er is een maatregelenpakket uitgewerkt waarmee Amsterdam Bay Area bijdraagt aan het TBES, onder andere door het toevoegen van 250 ha. helder water met waterplanten en 150 ha. landwaterovergangen.
Welke effecten heeft Amsterdam Bay Area op het hoofdwegennet?
De woningbouwambities van de Metropoolregio Amsterdam in combinatie met de grote scheve woon-werkverhouding AlmereFlevoland leiden tot knelpunten op het hoofdwegennet. Binnen de Amsterdam Bay Area ontstaan als gevolg hiervan grootschalige knelpunten op A1 en A6. Door in te zetten op OV en mobiliteitstransitie kan de groei van het autoverkeer licht gedempt worden, maar met de in het MIRT-Onderzoek onderzochte oplossingen gericht op capaciteitsuitbreiding (IJmeerweg en/of verbreding A1 en A6) zullen de knelpunten op het hoofdwegennet niet kunnen worden opgelost. Nader onderzoek hiernaar is nodig op een hoger schaalniveau. Waarbij wordt gekeken naar effecten in de Metropoolregio Amsterdam, waaronder Flevoland.
Welke kantelpunten in de fasering?
Knelpunten rond OV-bereikbaarheid ontstaan al bij de autonome groei van 25.000 extra woningen in Almere in 2030. Als wordt geaccepteerd dat bereikbaarheidsnormen tijdelijk worden overschreden dan kan maximaal worden gegroeid met 35.000 woningen tot 2035. Vanaf dat moment voldoet de huidige infrastructuur niet langer en moet nieuwe OV-infrastructuur operationeel zijn. Gezien de lange ontwikkeltijd is starten met de voorbereidingen urgent. Voor de weg ontstaan deze knelpunten al eerder: bij 25.000 extra woningen is de I/C waarde op veel locaties rondom de Amsterdam Bay Area al 0.9-1,0 (structurele file). Hiermee wordt het kantelpunt voor de wegbereikbaarheid al bereikt bij uitvoering van de bestaande plannen uit de Woonvisie van Almere.
Welke investeringen zijn no-regret voor de eerste 25.000 woningen?
Een No-regretpakket is uitgewerkt met maatregelen die horen bij de eerste 25.000 extra woningen in de bestaande stad. Het betreft maatregelen rond wonen, werken, bereikbaarheid, natuur en duurzaamheid. Dit pakket kost ca. € 90 mln. Aanvullend zijn binnen het No-regretpakket maatregelen uitgewerkt die passen in elk van de drie Alternatieven, en het plangebied voorbereiden op de groei na de eerste 25.000 woningen. Deze maatregelen bereiden het plangebied voor op verdere ontwikkeling. Dit pakket met aanvullende maatregelen kost ca € 410 mln. Nadere uitwerking van het No-regretpakket is nodig en is voorzien in 2022.
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
73
Samenvatting uitkomsten alternatievenstudie
IJMEERMETRO
IJMEERMETRO + IJMEERWEG
UITBREIDING HOOFDSPOOR
Wonen
100.000 woningen Hoogstedelijk 25% grondgebonden 75% appartementen
100.000 woningen Hoog- en compact stedelijk 37% grondgebonden 63% appartementen
100.000 woningen Compact stedelijk en groenstedelijk 46% grondgeboden 54% appartementen
Werken
40.000 arbeidsplaatsen Hoogstedelijk milieu biedt de beste kansen voor gewenst profiel
40.000 arbeidsplaatsen
40.000 arbeidsplaatsen
Natuur & ecologie
+ op TBES 0 Effecten natuur (mitigeerbaar) Nader onderzoek naar verhouding tunnel/brug i.v.m. vergunbaarheid
+ op TBES 0 Effecten natuur (mitigeerbaar) Nader onderzoek naar verhouding tunnel/brug i.v.m. vergunbaarheid
+ op TBES 0 Effecten natuur (mitigeerbaar)
Bereikbaarheid weg
De in het MIRT-Onderzoek onderzochte oplossingsrichtingen bieden geen oplossing voor (toenemende) knelpunten op A1 en A6.
De in het MIRT-Onderzoek onderzochte oplossingsrichtingen bieden geen oplossing voor (toenemende) knelpunten op A1 en A6. De IJmeerweg heeft een positief effect op reistijd Almere Centrum/ Pampus naar Zuidas, maar een negatief effect op reistijd IJburg naar Zuidas.
De in het MIRT-Onderzoek onderzochte oplossingsrichtingen bieden geen oplossing voor (toenemende) knelpunten op A1 en A6.
Bereikbaarheid OV
Positief effect op OV-bereikbaarheid Almere, IJburg, mogelijk overig Amsterdam.
Positief effect op OV-bereikbaarheid Almere, IJburg, mogelijk overig Amsterdam.
Licht positief effect; kleine reistijdwinst en groei bereik. Bereikbaarheid vanuit het Gooi kent afname
Knelpunten OV
Positief effect, ontlast knelpunten op hoofdspoor en bus-, tram-, metronetwerk.
Positief effect, ontlast knelpunten op hoofdspoor en bus-, tram-, metronetwerk.
Licht positief effect; verlichting van de spoorknelpunten, maar niet op bus- tram- en metronetwerk.
Effecten op metronet Amsterdam
Aansluiting IJmeerlijn vraagt aanvullende maatregelen waarvoor aanvullend onderzoek in een eventuele Verkenningsfase nodig is. De maatregelen hangen samen met de wijze van aansluiting op -en toekomstige ontwikkeling van- het Amsterdamse metronet.
Aansluiting IJmeerlijn vraagt aanvullende maatregelen waarvoor aanvullend onderzoek in een eventuele Verkenningsfase nodig is. De maatregelen hangen samen met de wijze van aansluiting op -en toekomstige ontwikkeling van- het Amsterdamse metronet.
Vraagt beperkte aanvullende maatregelen.
Mogelijk mits tunnel of brugverbinding goed ingepast
Mogelijk mits tunnel of brugverbinding goed ingepast
Mogelijk
Duurzaamheid inpasbaar, binnenmeer voor ecologie en klimaatbestendigheid
Duurzaamheid inpasbaar, binnenmeer voor ecologie en klimaatbestendigheid
Duurzaamheid inpasbaar, brede watergang voor ecologie en klimaatbestendigheid
Landschap Duurzaamheid
74 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
Tabel samenvatting uitkomsten haalbaarheidsonderzoek Bedragen in Netto Contante Waarden, incl. BTW, prijspeil 2021
IJMEERMETRO
IJMEERMETRO + IJMEERWEG
UITBREIDING HOOFDSPOOR
Bereikbaarheid
€ 4,0-4,3 mrd.
€ 5-7,6 mrd.
€ 5,2 mrd.
Natuur en recreatie
€ 284 mln.
€ 284 mln.
€ 284 mln.
NOG AF TE DEKKEN INVESTERINGSKOSTEN
BEKOSTIGINGSOPTIES Grex
€ 512 mln.
€ 536 mln.
€ 245 mln.
OV-exploitatie
€ 634 mln.
€ 623 mln.
n.v.t.
Overig alternatief
Afh. van keuzes
Afh. van keuzes
Afh. van keuzes
Subsidies en Fondsen Privaat natuur INTEGRALE MKBA OP HOOFDLIJNEN*
Beperkt
Beperkt
Beperkt
Zeer beperkt
Zeer beperkt
Zeer beperkt
1,2
0,9
0,5
* In het MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area is een integrale MKBA op hoofdlijnen uitgevoerd, die past bij het karakter en abstractieniveau van het MIRT-Onderzoek. In de MKBA is het programma van de Amsterdam Bay Area aangesloten bij het scenario van WLO Hoog. Het Amsterdam Bay Area-programma bestaat uit 100.000 extra woningen en 40.000 extra arbeidsplaatsen in het plangebied. De MKBA bevat nog onzekerheden over met name de aantakking op het Amsterdamse metronet en de exploitatie. In de komende periode zullen deze cijfers worden gehard. In een eventuele MIRT-Verkenningsfase wordt de MKBA op hoofdlijnen opgewerkt tot een gedetailleerde MKBA zoals gebruikelijk in een Verkenningsfase.
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
75
8.2 CONCLUSIES UIT HET MIRTONDERZOEK 2020 EN 2021 In hoofdstuk 3 zijn al de conclusies uit het onderzoek van 2020
5. De IJmeermetro of in mindere mate de uitbreiding van
Procesmatige hoofdconclusie
(rapport ‘Naar een ontwikkelstrategie voor Amsterdam Bay
het hoofdspoor biedt een oplossing om de capaciteit
Zoals in de inleiding is opgenomen is het doel van een MIRT-
Area’) opgenomen. Het aanvullende onderzoek dat in 2021
van het OV-systeem sterk te verhogen en daarmee de
Onderzoek het in kaart brengen van de opgave (problemen en
heeft plaatsgevonden leidt tot onderbouwing, aanvulling en
OV-bereikbaarheid te verbeteren. De OV-knelpunten
kansen), scope en stakeholders in een gebied: wat is de opgave,
aanscherping van die conclusies.
kunnen met dergelijke investeringen verminderen of zelfs
hoe groot is het probleem (of de ambitie), wie heeft er last van
worden opgelost.
of baat bij? Het in 2020 en 2021 uitgevoerde onderzoek naar
Inhoudelijke hoofdconclusie: MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area geeft aanleiding voor vervolg
6. De aansluiting van de IJmeermetro op het Amsterdamse
Amsterdam Bay Area voldoet aan deze doelstelling en gaat
metronet is globaal onderzocht. De aansluiting kan op
op onderdelen verder dan alleen het in kaart brengen van de
Het uitgevoerde MIRT-onderzoek geeft voldoende
uiteenlopende manieren plaatsvinden met mogelijk
opgave, scope en stakeholders. Zo zijn meerdere alternatieven
aanknopingspunten om de ontwikkeling van Amsterdam Bay
grote effecten op het metronetwerk. In de volgende fase
uitgewerkt en is de maatschappelijke haalbaarheid van de
Area verder te onderzoeken. Op basis van het MIRT-onderzoek
wordt daarom onderzoek uitgevoerd naar de aansluiting,
alternatieven onderzocht. Een MKBA is in het stadium van een
worden de volgende inhoudelijke conclusies getrokken:
toekomstige lijnvoering en exploitatie. De uitkomsten van
MIRT-Onderzoek geen vereiste.
1. Amsterdam Bay Area biedt fysieke ruimte om tot 2050
dit onderzoek worden toegevoegd aan het projectdossier
een programma met 100.000 woningen en 40.000
en meegewogen in verdere besluitvorming.
arbeidsplaatsen te realiseren. Verdere economische
7. De onderzochte oplossingsrichtingen bieden geen
ontwikkeling van Almere moet bijdragen aan een betere
oplossing voor de knelpunten op de weg. Inzetten op
woon-werkbalans.
openbaar vervoer en een mobiliteitstransitie kan de groei
2. De ecologie levert randvoorwaarden voor de ontwikkeling
van wegenknelpunten op de corridor Amsterdam-Almere
van woningbouw, infrastructuur en recreatie in de
beperken, maar kan deze knelpunten niet oplossen.
Amsterdam Bay Area. Het integraal meenemen van
Onderzoek is nodig op het schaalniveau van de MRA en op
natuurontwikkeling draagt bij aan de ambities voor een Toekomstbestendig Ecologisch Systeem en de ontwikkeling van een gebied met hoge ruimtelijke kwaliteit. 3. Amsterdam Bay Area kan een showcase zijn voor duurzame
gebiedsniveau. 8. De integrale MKBA op hoofdlijnen is positief en laat maatschappelijke meerwaarde van de ontwikkeling van Amsterdam Bay Area met een IJmeermetro zien. De MKBA
gebiedsontwikkeling door vanaf de start circulair,
bevat nog onzekerheden. Er is verdere studie nodig om te
klimaatadaptief, natuurinclusief en energieneutraal te
komen tot een meer gedetailleerde MKBA die past bij het
ontwikkelen. 4. Het toevoegen van het programma van Amsterdam Bay
niveau van de MIRT-Verkenningsfase. 9. Er is inzicht in potentiële dekkingsbronnen voor de
Area en het programma elders in de Metropoolregio
benodigde publieke investeringen, maar afspraken over
Amsterdam leidt tot een sterke toename van de druk op
bekostiging zijn nog niet gemaakt.
zowel het OV-systeem als op het wegennet, waardoor knelpunten ontstaan.
76 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
8.3 VRAGEN VOOR HET VERVOLG In de systematiek van het MIRT volgt na de fase van het MIRTOnderzoek — en indien dit aanleiding geeft tot een vervolg — een MIRT-Verkenning. Om een MIRT-Verkenning te kunnen starten, moet zicht zijn op 75% bekostiging van de meest voor de hand liggende variant.
Wegknelpunten vergen nader onderzoek Zoals uit de hoofdconclusies van Amsterdam Bay Area blijkt is een kansrijke oplossing gevonden voor de knelpunten in het openbaar vervoer. Echter bieden de onderzochte oplossingsrichtingen geen oplossing voor de knelpunten op het wegennet. Ze zijn onderdeel van een bredere opgave op het schaalniveau van de Metropoolregio Amsterdam, volgend uit de woningbouwambities. De knelpunten zijn daarom mede afhankelijk van keuzes en maatregelen die in de Metropoolregio Amsterdam genomen worden. Daarbij is er behoefte aan een analyse van de wegknelpunten op het schaalniveau van het gebied (Flevoland en Almere). Het project Amsterdam Bay Area, het project Multimodaal Toekomstbeeld en het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid bereiden begin 2022 een projectvoorstel voor om de wegknelpunten op beide schaalniveaus te onderzoeken.
INVESTERINGSKOSTEN EN EXPLOITATIEOPBRENGSTEN VAN DE IJMEERVERBINDING VERGEN NADER ONDERZOEK IN DE EVENTUELE VERKENNINGSFASE In twee van de drie alternatieven is sprake van een IJmeerlijn. Deze heeft grote impact op zowel de investeringskosten (aanleg van de lijn en benodigde aanpassing van het Amsterdamse metronetwerk) als de mogelijke dekkingsbronnen (de exploitatie van de IJmeerlijn heeft potentieel een positief saldo). De investeringskosten en exploitatieopbrengsten van de IJmeerlijn vragen om nader onderzoek. Dat hangt samen met de wijze van inpassing van de IJmeerlijn op het Amsterdamse metronet. Er spelen twee zaken: 1. In dit MIRT-Onderzoek is uitgegaan van 20 metro’s per uur tussen Almere en Amsterdam. Deze frequentie is nodig om de vervoervraag in de spitsen te kunnen verwerken. Deze metro’s takken bij Diemen Zuid aan op het drukke Amsterdamse metronet. Dit vraagt om aanvullende investeringen. In het MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area is uitgegaan van een ontvlochten systeem, waardoor een aantal rechtstreekse verbindingen op het metronet komen te vervallen. Om deze negatieve effecten zoveel mogelijk te beperken, is in de kostenraming rekening gehouden met aanvullende maatregelen om deze verbindingen zo goed mogelijk in stand te houden. Hiervoor is rekening gehouden met investeringen á € 350 mln*. Daarnaast zijn investeringen á € 300 mln*.
opgenomen voor de uitbreiding van werkplaatsen en opstelterreinen. Dit uitgangspunt vraagt nadere verdieping, want er zijn ook alternatieve lijnvoeringen denkbaar. Dit moet in breder verband worden beschouwd, want er lopen nu ook studies naar het doortrekken van de Noord-Zuid lijn en het sluiten van de “kleine ring” van Amsterdam. Verschillende varianten voor de aansluiting van de IJmeerlijn op het metronetwerk van Amsterdam zijn denkbaar. Deze varianten kunnen in een eventuele MIRTVerkenningsfase worden uitgewerkt en onderworpen aan effectenonderzoek. 2. De exploitatie van de IJmeerlijn heeft potentieel een positief saldo. Dit is één van de potentiële dekkingsbronnen/ bekostigingsmogelijkheden voor de noodzakelijke investeringen. Bij de huidige modelberekeningen is uitgegaan van een eindbeeld waarbij IJmeerlijn en Amsterdams metronet vervlochten zijn (IJmeerlijn wordt toegevoegd aan het bestaande netwerk). Dat is een discrepantie met de wijze waarop de benodigde investeringen zijn geraamd, waarbij rekening is gehouden met een ontvlochten netwerk. Nader onderzoek is nodig om investeringskosten en exploitatieopbrengsten op basis van hetzelfde eindbeeld te berekenen.
Vanuit een experttoets is gebleken dat de exploitatieresultaten van een ontvlochten systeem (waar de investeringen op zijn bepaald) naar verwachting niet slechter zal scoren dan in een vervlochten systeem waar in de exploitatieberekeningen vanuit is gegaan.
Uitkomsten van dit onderzoek worden daar waar logisch meegenomen in een eventuele MIRT-Verkenning Amsterdam Bay Area.
De bij de OV-exploitatie van de IJmeerlijn betrokken overheden voeren in de eerste maanden van 2022 een verkennend onderzoek uit naar governance en exploitatie van de IJmeerlijn. Hierin worden verschillende varianten van aansluiting van de IJmeerlijn op het Amsterdamse metronet in beeld gebracht. Zo kan het exploitatiesaldo van verschillende varianten worden gehard, evenals de mogelijke bijdrage uit de OV-exploitatie aan de bekostiging. *Netto Contante Waarde, prijspeil 2021, incl. BTW
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
77
8.4 KERN ADVIEZEN WETENSCHAPPELIJK KENNISTEAM, SMIJ EN MAATSCHAPPELIJK KLANKBORD Drie adviesorganen zijn gevraagd om hun advies en te geven
graag voort en adviseert om ook in aanloop naar een mogelijke
De SMIJ benadrukt de urgentie om aan de slag te gaan, met
op het eindrapport MIRT-Onderzoek Amsterdam Bay Area en
startbeslissing voor een MIRT-Verkenning duidelijke afspraken
inzet op het no-regretpakket voor tijdige mitigatie en omdat
vervolgvragen mee te geven.
te maken over samenwerking, rol en inzet van de AMIJ-
effecten van natuurrealisatie pas op lange termijn zichtbaar
SMIJ in het vervolgtraject. Daarbij constateert de SMIJ dat
zijn. Voor de (middel)lange termijn stelt de SMIJ dat deze,
ADVIES STUURGROEP MARKERMEER-IJMEER
het natuurbelang niet vertegenwoordigd is in het huidige
indien het gaat om grote(re) systeemingrepen, om een
De Stuurgroep Markermeer-IJmeer (hierna: SMIJ) is in de
opdrachtgeverschap voor de Amsterdam Bay Area en vraagt
zorgvuldige onderbouwing vragen. De SMIJ werkt in dat kader
bestuursovereenkomst RRAAM ingesteld als verantwoordelijke
de SMIJ om de beleidsverantwoordelijke hiervoor in het
zelf aan de ‘Trendanalyse Natuurthermometer’ en stelt de
voor het coördineren en realiseren van een Toekomstbestendig
vervolgtraject op te nemen in de overleg- en afstemstructuur
resultaten hiervan beschikbaar aan Amsterdam Bay Area.
Ecologisch Systeem (TBES) in het Markermeer-IJmeer. Vanuit
voor de Amsterdam Bay Area.
Financiering
deze verantwoordelijkheid is de SMIJ gevraagd haar advies uit te brengen. Samengevat geeft de SMIJ de volgende adviezen:
Ecologische onderdelen van de ontwikkelstrategie
De SMIJ beschikt niet zelf over financiële middelen voor de
De SMIJ onderschrijft de ecologische ambitie en de inzet
aanleg van natuur, maar bij de SMIJ betrokken partijen hebben
Rol en verwachtingen SMIJ ten aanzien van de ontwikkeling van de Amsterdam Bay Area
op TBES-maatregelen voor de Amsterdam Bay Area.
in het directeurenoverleg van december 2021 afgesproken
Een nadere uitwerking van maatregelen in de volgende
mee te zullen kijken naar financieringsmogelijkheden voor
Er ligt in het Markermeer-IJmeer een forse opgave om een
MIRT-fase is nodig om de kansrijkheid te bepalen. Daarbij
natuur. De SMIJ verwacht een duidelijke visie en strategie
veerkrachtig ecologisch systeem te realiseren. Daarom is
adviseert de SMIJ o.a. te kijken naar kosteneffectiviteit,
vanuit de organisatie van de gebiedsontwikkeling op de vraag
het meenemen van de ecologische ambitie bij ruimtelijke
vorm en locatie en de aanbevelingen uit het ecologische
wat vanuit de gebiedsontwikkeling reëel is om bij te dragen
ontwikkelingsprojecten van belang. De SMIJ verwacht
onderzoek van Sweco (2021). Specifiek noemt de SMIJ hierbij
aan de realisatie van de ecologische opgave. Het door de SMIJ
daarbij dat de Amsterdam Bay Area-bijdrage aan de ecologie
het zoeken naar natuurmaatregelen die in samenhang met
geplande onderzoek naar een ‘Spelregelkader’, waarin vragen
substantieel groter is dan het mitigeren en/of compenseren
woningbouw en bereikbaarheid te realiseren zijn, waaronder
over de financiering van de TBES-opgave aan bod komen, is
van eventuele negatieve effecten van woningbouw, de
binnendijkse maatregelen en het eventueel koppelen van
hierbij relevant.
toenemende gebruiksdruk en een mogelijke IJmeerverbinding.
natuurmaatregelen aan de aanleg van een IJmeerverbinding.
ADVIES WETENSCHAPPELIJK KENNISTEAM
Door het slim en integraal combineren van natuur- en gebiedsontwikkeling kan ABA een belangrijke bijdrage leveren
De SMIJ hecht belang aan de conclusie van het MIRT-
Het Wetenschappelijk Kennisteam (hierna: WKT) van het
aan het tot stand komen van TBES en de aantrekkelijkheid van
Onderzoek dat waarschijnlijk niet alle alternatieven in elke vorm
programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid bracht advies
het gebied.
vanuit ecologisch oogpunt mogelijk zijn, wat onder andere
uit over het eindrapport en vervolg van het MIRT-Onderzoek
heeft geleid tot een voorlopige bijstelling van de brug-tunnel
Amsterdam Bay Area. Het WKT bestaat uit dr. ir. Tom Daamen
Doorlopen proces
verhouding voor de IJmeerverbinding. De SMIJ verzoekt in het
(TU Delft), dr. Esther Geuting (Stec Groep), prof. dr. Pieter
De SMIJ spreekt haar waardering uit voor het in het MIRT-
vervolgonderzoek de haalbaarheid van alle alternatieven vanuit
Tordoir (Universiteit van Amsterdam) en prof. dr. Erik Verhoef
Onderzoek doorlopen proces. Door goede interactie tussen
ecologisch perspectief nader uit te werken. Ook ziet de SMIJ
(VU Amsterdam).
het projectteam Amsterdam Bay Area, de ambtelijke groep
graag dat de baten van natuur integraal meegenomen worden
Markermeer-IJmeer (AMIJ) en de SMIJ heeft de ecologische
bij de economische analyses binnen een toekomstige MIRT-
Het WKT constateert dat de Amsterdam Bay Area mogelijk
ambitie steeds beter een plek in het proces gekregen. De SMIJ
Verkenning.
één van de grootste en meest uitdagende integrale
zet deze goede en constructieve onderlinge samenwerking 78 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
ruimtelijke project(en) van Nederland in de 21e eeuw is
en zeer waarschijnlijk de laatste, grotendeels publieke grondontwikkeling in Nederland. Het WKT onderschrijft
een Tech-campus vraagt om verdere uitwerking. •
gescheiden te evalueren.
Onderbouw nader waarom de Amsterdam Bay Area een
•
Integrale gebiedsontwikkeling vraagt om brede afweging
het potentiële nut en de noodzaak van integrale
‘showcase voor duurzaamheid’ kan zijn en neem de impact
en geeft aanleiding om van MIRT-systematiek af te wijken.
gebiedsontwikkeling. Op enkele fundamentele punten is meer
van klimaatverandering op het gebied nadrukkelijker mee
Fundamenteel is dat de huidige wijze waarop het traject
onderzoek en onderbouwing nodig om te kunnen spreken van
(o.a. bouwen onder zeeniveau, effecten bodemdaling).
rond het MIRT is georganiseerd, niet bijdraagt aan het
een ‘state of the art’ gebiedsontwikkeling.
Werk uit waarom Amsterdam Bay Area op het gebied
nemen van strategische beslissingen over de Amsterdam
van duurzaamheid meer is dan een reguliere, moderne
Bay Area. De focus van het MIRT is sterk gericht op thema’s
De kern van het advies van het WKT is:
gebiedsontwikkeling. Dit gaat verder dan maatregelen zoals
als woningbouwontwikkeling en het oplossen van
•
Werk de economische kracht Almere met de doelstelling
een groenblauw grid en moet beginnen met een bepaalde
bereikbaarheidsknelpunten. De integrale aanpak heeft
van 40.000 extra banen sterker uit. Koppel deze aan een
dichtheid, ambitie van mengen of een filosofie van Nieuwe
nadrukkelijk aandacht voor thema’s als natuur, ecologie,
duurzame ruimtelijke ontwikkeling voor de Amsterdam
Stedelijkheid.
economische ontwikkeling, onderwijs en duurzaamheid.
Bay Area en geef meer visie op werklocaties en type
•
Kijk op een nieuwe manier naar mobiliteit en richt
Het belang van de gebiedsontwikkeling van de aard en
banen/bedrijven en sturing daarop. Geef aandacht aan het
op het vergroten van effectieve wegcapaciteit en de
omvang van de Amsterdam Bay Area geeft aanleiding
verbeteren van de woon-werkbalans en versterking van de
mobiliteitstransitie met gedragsverandering, spreiding over
om van de MIRT-systematiek af te wijken c.q. de MIRT-
verzorgingsstructuur.
modaliteiten en digitale bereikbaarheid. Laat knelpunten
systematiek in lijn te brengen met het werken aan integrale
Verbreed de scope door in de volgende fase economische
die volgen uit de huidige modellen niet vertragend werken
opgaven.
relaties met het oosten en noorden uit te werken. Oost-
voor de verdere planuitwerking van Amsterdam Bay Area.
Nederland is op dit moment een sterk groeigebied, waarbij
•
Verhelder de samenhang met (plannen voor) de Lelylijn. De
Drs. Wouter Veldhuis, Rijksadviseur voor de Fysieke
Almere mogelijk als scharnierpunt tussen het oosten en
mogelijke ontwikkeling van de Lelylijn kan een ander licht
Leefomgeving en lid van het College van Rijksadviseurs
de Randstad kan fungeren. Met de mogelijke aanleg van
werpen op het ontwikkelpotentieel op de bestaande lijn.
nam deel aan de gesprekken met het WKT, maar vindt het
Werk in de fasering van de Amsterdam Bay Area toe
niet passen bij de rol van Rijksadviseur om het advies mede
naar adaptieve ontwikkelpaden, waarin opties worden
te ondertekenen. De opvattingen van de Rijksadviseur zijn
opengehouden zolang het proces dat toestaat.
verwoord in een separate reactie met de volgende kernpunten:
Verhelder waarom de aannames over de relatie tussen het
•
de Lelylijn intensiveert in de toekomst ook de relatie met
•
•
Noord-Nederland. •
Economisch groei in Almere vergt een langdurige inspanning, samenwerking en duidelijke sturing. Werk
•
uit wie hierop gaat sturen en kijk daarbij ook naar welke rol de private sector kan en wil spelen en naar •
hoofspoor en laagbouwmilieus logisch zijn.
Area opent een nieuwe verstedelijkingsrichting in de MRA
Geef duiding aan de voorwaarden en inbrengwaarde van
met grote omvang, looptijd en investeringen. Daar is niet
interdepartementale samenwerking op Rijksniveau.
de opbrengsten van publieke gronden en werk ook andere
Denk in termen van strategische samenwerking voor
bronnen dan grondopbrengsten uit.
onderwijs en campusontwikkeling. Nieuw onderwijs in
•
•
•
De mogelijke keuze voor ontwikkeling van Amsterdam Bay
zomaar meer van af te wijken. •
Nederland loopt steeds vaker tegen sociale, economische,
Hanteer een brede blik in de MKBA. Zoek naar methodes
ecologische en technische grenzen aan. Hierdoor is de
Almere moet niet gaat concurreren met het bestaande
om de effecten rond thema’s als natuur, ecologie en
context van een omvangrijke integrale gebiedsontwikkeling
onderwijslandschap in Nederland. Ga daarom strategische
duurzaamheid te concretiseren, om zo de resultaten mee
in korte tijd wezenlijk veranderd.
samenwerkingen aan met bestaande (technische)
te wegen in de scoring van de onderzochte Alternatieven.
universiteiten en hbo’s en bedrijven in Almere.
Zorg voor methodische hygiëne in de MKBA-evaluatie
op de vraag wat het ons waard is om op een van de diepere
Inhoudelijke vulling en onderbouwing voor het succes van
door scenario’s rond ruimtegebruik en OV-aanbod ook
plekken van de Nederlandse delta te ontwikkelen. Deze
•
Kiezen voor Amsterdam Bay Area kan niet zonder antwoord
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
79
•
vraag los je niet op met meer onderzoek, maar met een
ADVIES MAATSCHAPPELIJK KLANKBORD
Bereikbaarheid
gesprek over doelstellingen.
Het Maatschappelijk Klankbord (MK) bestaat uit een brede
•
Het is nodig om te investeren in werkgelegenheid en
afvaardiging van maatschappelijke organisaties die betrokken
is onderdeel van de grotere mobiliteitsopgave van de
het voorzieningenniveau van Almere. De economische
zijn bij de onderwerpen en het plangebied van het MIRT-
Metropoolregio Amsterdam. Deze is het gevolg van de
doelstelling van het programma zorgt er voor dat de woon/
Onderzoek. Samengevat geeft het MK de volgende adviezen
bouw van veel extra woningen. Het MK vindt het geen
werkbalans slechter wordt. Koppel economie los van het
mee:
optie om de woningen niet te bouwen. Dat betekent
woningbouwvraagstuk om structureel aan de economische •
wel dat het bereikbaarheidsvraagstuk op verschillende
groei van Almere te werken.
Ecologie
Het WKT stelt dat het nog niet overtuigend is dat de
•
Een eerste stap in de oplossing van het
op robuust ecologisch systeemherstel door het vraagstuk
bereikbaarheidsvraagstuk is het verkleinen van het
in een groter verband te plaatsen en door meer dan nu uit
vraagstuk. Binnen de Amsterdam Bay Area betekent dat het
Stedelijkheid”. Het is pas echt duurzaam als er wordt ingezet
te gaan van een gewenste volgordelijkheid. Investeringen
optimaliseren van het bestaande OV-net en investeren in
op de doorontwikkeling van stedelijkheid in bestaande
zijn nu nodig om bouw van woningen en aanleg van
de fiets.
Als gevolg van woningbouw in de MRA ontstaan
infrastructuur straks mogelijk te maken. •
•
Kijk en handel bij de aanleg van de noodzakelijke
Maak meer geld vrij voor de verbetering van de ecologische
OV-infra vooruit, omdat deze te vaak achterloopt op de
verkeersknelpunten, ook in de Amsterdam Bay Area. Waar
kwaliteit. Het mitigerende en compenserende karakter van
gebiedsontwikkeling. Daardoor is OV-infra vrijwel altijd
de druk op het netwerk hoog is liggen kansen voor een
voorziene maatregelen alleen maakt robuust ecologisch
suboptimaal ingericht en kan deze niet bijdragen aan een
mobiliteitstransitie. Een goede ruimtelijke ordening is het
systeemherstel niet mogelijk.
goede start van een gewenste ontwikkeling.
•
Wees in de communicatie zeer duidelijk over de locaties voor
•
Ondertunnel de volledige IJmeerverbinding voor het
tot een te hoge druk leidt is het heroverwegen van de
de eilanden in het IJmeer, die nu niet op de ecologisch en
tracé dat door het IJmeer gaat. Dit doet recht aan de
ambities voor gebiedsontwikkeling effectief.
landschappelijk wenselijke plekken zijn ingetekend.
ecologische situatie, landschappelijke kwaliteiten en het
Het WKT stelt dat de huidige wijze waarop het MIRT
multifunctionele gebruik van het IJmeer.
is georganiseerd, niet bijdraagt aan het nemen van
Verstedelijking
strategische beslissingen over ABA, en dat dit aanleiding
•
geeft om van de MIRT-systematiek af te wijken. De opvatting van de Rijksadviseur is dat het onderzoek leidt tot
•
schaalniveaus moet worden aangepakt. •
en pleit voor het uitwerking van een “filosofie van Nieuwe
effectiefste mobiliteitsbeleid. Als de Amsterdam Bay Area
•
Scherp de ecologie-ambitie aan. Ga uit van een inzet gericht
gebiedsontwikkeling een “showcase voor duurzaamheid” is
wijken van Almere. •
De mobiliteitsopgave binnen de Amsterdam Bay Area
•
Houd vast aan de stedelijkheid en dichtheid zoals
op het Amsterdamse metronet als onbekende maar
opgenomen in de huidige plannen.
belangrijke schakel in het slagen van deze verbinding.
Respecteer de volgordelijkheid van de benodigde
•
Pas de OV-infra op de Hollandse Brug niet aan.
voldoende bruikbare conclusies, namelijk heroverweging
ontwikkelingen: eerst verdere ontwikkeling en afronding
•
Zorg voor een zorgvuldig vormgegeven mobiliteitstransitie
van huidige doelstellingen en uitgangspunten voor de
binnen de gebouwde omgeving van Almere, dan Almere
MRA-breed. Hier horen gerichte investeringen in de
ontwikkeling van Amsterdam Bay Area.
Pampus (waarvan de voorbereidingen wel al kunnen starten).
weginfrastructuur bij (naast betalen naar gebruik,
Heb aandacht voor het functioneel groen-blauwe casco in de
parkeernormen, etc.). Het MK is verdeeld over de vraag naar
ontwikkeling van de Amsterdam Bay Area.
de wenselijkheid en relevantie van de IJmeerweg.
Vraagstukken uit het MIRT-Onderzoek geven aanleiding om
•
Betrek in de MIRT-Verkenning daarbij ook de aansluiting
•
nieuwe afwegingen op regionale of zelfs nationale schaal te maken.
•
Hou in de gehele ontwikkeling van de Amsterdam Bay Area én Almere oog voor de leefbaarheid van de stad Almere en in het bijzonder voor de groei van de werkgelegenheid.
80 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
8.5 VERVOLGPROCES Landschappelijke kwaliteit
De resultaten van het uitgevoerde MIRT-Onderzoek zoals
•
Maak landschappelijke kwaliteit een belangrijker punt
opgenomen in dit rapport worden in het voorjaar van 2022
in de afweging en neem normen op om deze te borgen.
aangeboden aan het BO MIRT. Het BO MIRT besluit dan ook
Inrichtingskeuzes zouden met respect voor het landschap
over te nemen vervolgstappen.
gemaakt moeten worden (uitgangspunten van Palmboom).
Tot slot Het MK gaat ervan uit dat met het rapport deze onderzoeksfase wordt afgesloten en vindt dat verstandig. Vervolgvragen horen voor een deel thuis in een eventueel te starten MIRTVerkenning. Van andere adviezen hoopt het MK dat deze al eerder worden opgepakt: de ecologie in een breder verband plaatsen, de monitoring van ecologie, de focus op het bereikbaarheidsvraagstuk in MRA-verband en het geven van een prominentere plek voor landschappelijk kwaliteit in afwegingskaders. Het MK roept verschillende betrokken overheden op om duidelijker met elkaar af te spreken wie op welke manier voor het vervolg verantwoordelijkheid neemt en dat zij gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor een meer integrale benadering van de inhoudelijk vraagstukken (ecologie, verstedelijking, bereikbaarheid) binnen de overlegstructuur. Ook vraagt het MK voor het creëren van een bestuurlijke trekker voor de pijler ecologie. Partijen in het MK blijven graag nauw betrokken bij eventuele vervolgstappen.
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
81
COLOFON EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 Een gezamenlijk resultaat van het programma Almere 2.0 en het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid. PROJECTTEAM AMSTERDAM BAY AREA Jelle Postma (VINU, projectleider Almere 2.0), Wim Kaljouw (Flevoland, projectleider SBAB), Bart Heinz (IenW, projectleider SBAB), Tatjana Stenfert Kroese, Marie-José Deckers, Rutger van Raalten, Joost Lankester, Anne Blankert, Harold Lek, Saskia Korevaar, Sophie van der Meer, Kevin van Engelshoven en Stijn Lechner. KERNTEAM AMSTERDAM BAY AREA Faron Melisse (Ministerie van EZK) Bas Schimmel, Simon de Crom en Vincent Balai (Ministerie van IenW) Saskia Newrly (Ministerie van BZK) Wouter den Dekker (Rijksvastgoedbedrijf) Christiaan van Zanten (Regio Gooi- en Vechtstreek) Mark Eker en Jantine van Veldhuizen (Provincie Noord-Holland) Yvonne van Remmen (provincie Flevoland) Joris Feis (Vervoerregio Amsterdam) Harry Zondag (gemeente Almere) Thijs de Wit (gemeente Amsterdam) KERNTEAM PLUS AMSTERDAM BAY AREA Fulco van de Berg (gemeente Waterland) Peter van de Mortel (gemeente Diemen) Jankees Salverda (Waterschap Amstel, Gooi en Vecht) Gaston Tchang (Port of Amsterdam) Margeet Vermeer en Harry Bouwhuis (Waterschap Zuiderzeeland) Gert-Jan Vreeke (gemeente Gooise Meren)
82 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
MAATSCHAPPELIJK KLANKBORD Sijas Akkerman (Milieufederatie Noord-Holland) Freek Bos, Marinus de Jong (Rover) Jaap Darwinkel (De Alliantie) Vera Dam (Milieufederatie Flevoland) Arjan Deutekom (Goede Stede) Flos Fleischer (Coalitie Blauwe Hart Natuurlijk) Ben Huisman (Flevolandschap) Mirjam Knol, Willem Hellevoort (Natuurmonumenten) Gerdina Krijger (HISWA) Peter Leonhart, Jonathan Weegink (ANWB) Marleen Maarleveld (Waterrecreatie Nederland) Maarten van Poelgeest, Yannick Latester (AEF; begeleiding) Kim Ronner (Ymere) Rob van der Veeren (Rijkswaterstaat) Leen Verbeek (Vereniging Deltametropool) Robert Tieman (VNO-NCW) Koen Westhoff (Alliantie) WETENSCHAPPELIJK KENNISTEAM SBAB Tom Daamen (TU Delft) Esther Geuting (Stec Groep) Pieter Tordoir (Universiteit van Amsterdam) Wouter Veldhuis (Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving) Erik Verhoef (Vrije Universiteit Amsterdam) INBRENG EXPERTISE EN BEGELEIDING Ambtelijke groep Markermeer-IJmeer Werk- en expertgroepen Amsterdam Bay Area
PROCESMANAGEMENT EN REDACTIE EINDRAPPORT Rutger van Raalten (Bureau BUITEN) en Jenny May (VINU.) BEELDMATERIAAL EN VORMGEVING Maarten Lankester, Sophie van Eeden, Milan Oosterling en Josje-Marie Vrolijk (Urhahn | Stedenbouw & strategie). FOTO’S + DISCLAIMER Foto’s zijn eigendom van Urhahn | stedenbouw & strategie. Dit document is niet voor commercieel gebruik en informatie uit het rapport mag niet overgenomen worden voor andere dan direct aan het onderzoek gerelateerde doeleinden, tenzij hiervoor toestemming is gegeven. Neem hiervoor contact op met de auteurs. DATUM Februari 2022
BRONNEN THEMA Alternatieve bekostiging
BRON Aanvullende studie Alternatieve bekostiging perspectieven Amsterdam Bay Area (Rebel Group, november 2021) Alternatieve bekostiging perspectieven Amsterdam Bay Area, Rapportage Quick Scan (Rebel Group, september 2020)
Alternatievenboek Bereikbaarheid
Businesscase Duurzaamheid Economie
Erfgoed Kostenraming en fasering
Alternatievenboek ontwikkelstrategie Amsterdam Bay Area (Urhahn, oktober 2021) Amsterdam Bay Area – bereikbaarheid (Goudappel Coffeng, oktober 2021) Mobiliteitsonderzoek Amsterdam Bay Area (Goudappel Coffeng en RHDHV, september 2020), bereikbaarheidsonderzoek Rapportage Amsterdam Bay Area – Businesscase Alternatieven (Fakton, november 2021) Amsterdam Bay Area, Rapportage businesscase (Fakton, september 2020) Onderzoek ruimtebeslag duurzaamheidsmaatregelen Amsterdam Bay Area (Sweco, augustus 2021) Klimaatnotitie MRA-Oostflank/Amsterdam Bay Area (One architecture, augustus 2020) Naar een wenkend perspectief: Advies economische ontwikkeling Amsterdam Bay Area (NEO Observatory, juli 2021) ABA banengroei Almere (Bureau BUITEN, oktober 2020) Quickscan UNESCO Werelderfgoed Amsterdam Bay Area (The Missing Link, september 2021) Kostenrapport, SSK-ramingen en fasering Amsterdam Bay Area (Witteveen+Bos, november 2021) SSK-raming Amsterdam Bay Area (Witteveen+Bos, augustus 2020) Fasering Amsterdam Bay Area (Witteveen+Bos, september 2020)
Milieu
Amsterdam Bay Area Mini-MER, quick scan milieueffecten (Witteveen+Bos, september 2020)
MKBA
MKBA Amsterdam Bay Area (Decisio, november 2021) Mini-MKBA Amsterdam Bay Area (Decisio, september 2020)
Natuur & ecologie
No-regret
Amsterdam Bay Area: Natuuronderzoek (Sweco, oktober 2021) Landschappelijke/ecologische studie ABA (Smartland, opgenomen in Perspectievenboek Amsterdam Bay Area, september 2020) No-regret maatregelen pakket ABA (Ecorys, november 2021)
Ontwikkelstrategie
Naar een ontwikkelstrategie voor Amsterdam Bay Area – onderzoek geeft kaders voor verdere uitwerking (Projectteam, oktober 2020)
Perspectievenboek
Perspectievenboek Amsterdam Bay Area – uitwerking perspectieven Amsterdam Bay Area (Werkplaats Rond de Baai (Handelingsperspectief) en MIRT-Onderzoek (SBAB), september 2020)
Private financiering natuur & ecologie Ruimtelijke richtlijnen Startdocument Subsidiescan Voorbeeldperspectief
Amsterdam Bay Area Verkenning private financiering Natuur en ecologie (Lysias, oktober 2021) Verkenning woningbehoefte en plancapaciteit in het kader van de ontwikkeling van Almere Pampus en Almere Centraal (Urhahn & ABF Research, juli 2021) Startdocument Amsterdam Bay Area – Startpunt voor gezamenlijk onderzoek (Werkplaats Rond de Baai (Handelingsperspectief) en MIRT-Onderzoek (SBAB), mei 2020) Subsidiescan Amsterdam Bay Area (Bureau BUITEN, oktober 2021) Voorbeeldperspectief Amsterdam Bay Area (Projectteam, oktober 2020) EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
83
AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN BEGRIP ABA Almere 2.0
TOELICHTING Amsterdam Bay Area Programma van Rijk-provincies-gemeenten en waterschap om groei van Almere en internationale concurrentiepositie te versterken
BO
Bestuurlijk Overleg
HOV
Hoogwaardig Openbaar Vervoer
Grex
Grondexploitatie
IMA
Integrale Mobiliteits-Analyse
KRW
Kaderrichtlijn Water; Europese richtlijn die voorschrijft dat de waterkwaliteit van de Europese wateren vanaf 2015 aan bepaalde eisen moet voldoen.
IJmeermetro
Metroverbinding door IJmeer tussen Amsterdam en Almere
IJmeerlijn
Zie IJmeermetro
IJmeerweg
Wegverbinding door IJmeer tussen Amsterdam en Almere
IJmeerverbinding
Verbinding door IJmeer tussen Amsterdam en Almere met metro en/of weg
MIRT
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport; Rijksprogramma om bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting te bevorderen
MKBA
Integrale maatschappelijke kosten-baten analyse op hoofdlijnen. Zie ook pag. 60.
MRA
Metropoolregio Amsterdam
NCW
Netto Contante Waarde; zie paragraaf 6.3.
No-regretpakket Natura2000 NGF OV SAAL OZB PAGW PBL / CPB Reële waarden RRAAM
Pakket met noodzakelijke investeringen voor de eerste 25.000 woningen (tot ca. 2030) Europees netwerk van beschermde natuurgebieden Nationaal Groeifonds Openbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad: spoorproject op capaciteit Schiphollijn en Flevolijn te verhogen. Onroerende-zaakbelasting Programmatische Aanpak Grote Wateren; programma voor toekomstbestendige grote wateren waar hoogwaardige natuur goed samengaat met een krachtige economie Planbureau voor de Leefomgeving en Centraal Planbureau; opstellers WLO Zie paragraaf 6.3. Rijk-regioprogramma Amsterdam – Almere – Markermeer
RVB
Rijksvastgoedbedrijf
SAA
Wegenprogramma Schiphol-Amsterdam-Almere
SBAB
Samen Bouwen Aan Bereikbaarheid; Programma van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Metropoolregio Amsterdam om de Metropoolregio Amsterdam bereikbaar te houden.
TBES
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
UNESCO Voorbeeldperspectief
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization In 2020 ontwikkeld mogelijk toekomstbeeld voor de Amsterdam Bay Area
VVU
Voertuigverliesuren; totaal aantal uren reistijdverlies als gevolg van beperking in de wegcapaciteit
WKO
Warmte Koude Opslag
WLO
Welvaart en Leefomgeving scenario’s: toekomstverkenningen als basis voor veel beleidsbeslissingen op het gebied van fysieke leefomgeving in Nederland.
WOZ
Waardering Onroerende Zaken
ZWASH
Zuidwest Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp; MIRT-onderzoek ter verbetering bereikbaarheid in de corridor
84 EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
EINDRAPPORT MIRT-ONDERZOEK AMSTERDAM BAY AREA 2020-2021 • FEBRUARI 2022
85