Definitief verslag TAR 19-05-2022

Daar zou de wethouder het dus ook bij willen laten. Besturen is keuzes maken en deze keuzes zijn gemaakt. Natuurlijk kan de raad bij de komende MPG bij motie een ander voorstel doen, maar er zijn andere sociale coöperaties die alleen maar sociale huur opleveren. Het gaat om het totaal. De heer MEERBURG benadrukt dat isolatie van woningen heel nuttig is. Het is een van de minst omstreden energiemaatregelen. De Partij voor de Dieren krijgt graag een lijst van buurten waar de huizen al zijn geïsoleerd en welke buurten nu nog in de planning staan. In die isolatie is al 10 miljoen euro gestoken. Bewoners in slecht geïsoleerde woningen willen heel graag weten wanneer ze aan de beurt zijn. Uiteindelijk steek de gemeente er geld in, geld van de belastingbetaler, dus hij wil echt zien waaraan dat geld is besteed. Wethouder WEDEMEIJER heeft eerder al aangegeven dat corporaties niet op buurtniveau hun isoleringsplannen willen doorgeven. Ze houden die communicatie met de inwoners van Amsterdam zelf in de hand. Op 25 mei vindt er een kwaliteitsoverleg plaats waarin opnieuw wordt besproken hoe de gemeente meer inzicht kan bieden. In diverse rapportages wordt wel inzichtelijk gemaakt hoe geld is besteed, maar op wijkniveau alle plannen op voorhand aangeven, dat is niet mogelijk. De wethouder gaat wel voortdurend op bestuurlijk niveau het gesprek aan.

De afschaffing van de verhuurdersheffing brengt de verplichting mee voor alle woningbouwcorporaties om voor 2026 alles goed geïsoleerd te hebben en woningen van de juiste energielabels te hebben voorzien. Mevrouw VAN RENSSEN wijst op het programma ‘Een thuis voor iedereen’ van het ministerie van Volkshuisvesting van vorige week. Het streven is om landelijk 30% van de woningen sociaal te laten zijn. Dat is in Amsterdam al lang geleden behaald. Ze is dus benieuwd wat dit voor Amsterdam betekent. Het kan niet zo zijn dat de provincie een interventiemogelijkheid krijgt bij gemeenten die net als Amsterdam een voorraad van meer dan 30% hebben. Het moet Amsterdam altijd vrij staan een grotere voorraad voor te staan. Wethouder WEDEMEIJER benadrukt dat het gaat om een streven. Gemeenten die geen 30% hebben, moeten nu plannen maken om tot 30% te komen. Het streven zal niet zijn om van 50% naar 30% terug te gaan. De bevoegdheden van de provincie in dit opzicht staan nergens vastgelegd, dus hij kan ook niet garanderen dat de provincie nooit gaat ingrijpen. Het college zet zeker in op die sociale woningbouw – en al helemaal gezien de enorm lange wachttijden voor een sociale woning. Bijbouwen is absoluut nodig. De heer VAN SCHIJNDEL vraagt aandacht voor de wachtlijst van 800 mannen voor de

17

TAR

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

PREP. Hij krijgt graag uitgelegd of dat nu alleen gaat om het vinden van geld in Den Haag of dat er ook een organisatorische opgave is voor de GGD Amsterdam. Wethouder KUKENHEIM licht toe dat de GGD Amsterdam deze pilot heel goed kan uitvoeren. Juist in Amsterdam is alle kennis aanwezig over deze aanpak. Het gaat om toestemming en middelen van het rijk om de pilot te kunnen uitvoeren. Met een groot aantal andere partners wordt samengewerkt om in contact met het ministerie die pilot te kunnen vergroten. BESPREEKPUNTEN Financiën 3. Vaststellen van de viermaandsrapportage 2022 en begrotingswijzigingen van de Begroting 2022 (VN2022-013539)

de

daarin

voorgestelde

De heer ERNSTING bedankt voor de viermaandsrapportage. Het staat er goed voor buiten dat er ontzettend veel onzekerheden zijn: de ontwikkeling van de toeristenbelasting, het gemeentefonds en de loon- en prijsontwikkeling. In programma 2, Verkeer, leest hij dat in de raadsvoordracht een aantal voorstellen wordt gedaan. Die kredietaanvragen beslaan circa 40 miljoen euro waaronder een extra krediet voor het aangaan van indexeringen. Daarover hoort hij graag meer. Gevraagd wordt in te stemmen met een investering ter voorbereiding van vervangingsonderhoud van de IJtunnel. Daar staan noch een bedrag, noch risico’s benoemd wanneer dat niet gebeurt. Dat krijgt hij graag toegelicht. De heer BURGERS heeft inmiddels verschillende stukken gezien over de staat van de gemeentelijke financiën: een investeringsnota, de nota begrotingsruimte, de jaarrekening en de viermaandsrapportage. Helder is dat het niet zo goed gaat met de financiën van de gemeente. De formateur refereerde daar ook al aan. Opvallend is de enorme schuld van de gemeente Amsterdam. Die is vanaf 2018 gestegen van 4.8 miljard euro naar 6.7 miljard euro. Dat vergt een uitleg. Ook de netto schuldquote is in die periode gegroeid van 80% naar 129%. Komt die schuldquote boven de 130%, dan komt Amsterdam daarmee in de gevarenzone. Ook in vergelijking met andere steden is die schuldquote in Amsterdam aanmerkelijk hoger.

Graag een reactie daarop. De heer ERNSTING wijst erop dat die schuldquote nauw verweven is met de unieke situatie in Amsterdam rond de erfpacht. Dat wordt in de begroting 2022 heel omstandig uitgelegd. Die schuldquote hangt samen met de investeringen – in infrastructuur en in woningbouw bijvoorbeeld - en die vindt de VVD toch ook van groot belang. De heer BURGERS heeft daar kennis van genomen. De nettoschuldquote is een financieel kengetal om de financiën van de gemeente te begrijpen. Dat is wettelijk vastgesteld en dat geldt voor de gemeente Amsterdam net zo goed als voor andere gemeenten. Erfpacht is wel degelijk een schuld en die is ook niet zonder risico. De provincie Noord-Holland kijkt mee en zal vasthouden aan de wet. Daarom moet er aandacht zijn voor die hoge schuldquote. De gemeenteraad dient het college te controleren. Hij wijst op een radiospotje ‘geld lenen kost geld’ en dat geldt ook voor de schuld van Amsterdam. Hij krijgt graag een overzicht van wat er gebeurt wanneer de rente stijgt met 1, 2 of 3% in de komende paar jaar om helder te krijgen wat de rentelast zal zijn voor de gemeente. Mevrouw DE JAGER constateert dat er een beleidsarme viermaandsrapportage voorligt. De fusie van Weesp resulteert nu ook in het samenvoegen van alle reserves.

Er komen ook ontwikkelingen van buitenaf op de gemeente af: een toenemende inflatie, stijgende lonen en snelgroeiende rentelasten. Maar ook het rijk veroorzaakt grote financiële onzekerheden voor de gemeente. In 2026 lijkt er een financieel ravijn op eigenlijk alle gemeenten te liggen wachten. De cap op de stijging van het gemeentefonds hangt samen met de nieuwe

18

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

financieringssystematiek waarbij ook gekeken wordt naar een groter belastinggebied. Veel is nog onduidelijk, terwijl nu de jaarschijf 2026 aan de viermaandsrapportage is toegevoegd. Of de harde cap wel wordt geïndexeerd, is ook nog niet helemaal duidelijk. Misschien kan de wethouder daarop reageren. Er loopt al lang een herijking van het gemeentefonds – ook een uitdaging, want dat zal een verslechtering behelzen voor grote steden in het algemeen en dus ook voor Amsterdam. Het rijk draagt gemeenten op te zorgen voor meer woningbouw, maar in het gemeentefonds is geen systematiek om gemeenten daarvoor te compenseren. Wel is er geld aangekondigd om woningbouw in gemeenten te versnellen, maar ook daarvan is niet duidelijk wat daarvan naar Amsterdam komt. Voorts is er nog veel zorg rond de jeugdzorg en veel onduidelijkheid rond de coronacompensatie voor het jaar 2022. Ook de toeristenbelasting pakt lager uit dan aanvankelijk geraamd. Onbekend is of het rijk dat gaat compenseren. In het voorwoord van de viermaandsrapportage verwoordt de wethouder de onzekerheid mild, maar langzamerhand doemt het scenario op om met andere gemeenten samen naar het Malieveld op te trekken. Belangrijk is de zorg ook in Den Haag te laten horen. De VNG zou er een rol in kunnen spelen om dit signaal stevig over het voetlicht te brengen.

Wethouder KUKENHEIM geeft aan dat het college normaal gesproken een voorjaarsnota opstelt met de kaders en vooruitzichten op basis waarvan de begroting volgt. In een verkiezingsjaar ligt die functie in het coalitieakkoord. Met deze viermaandsrapportage worden de noodzakelijke begrotingswijzigingen gepresenteerd. Via de nota begrotingsruimte wordt de raad geïnformeerd. De heer Burgers constateerde wat de gemeenteraad bij de begroting heeft gedaan, waarbij de schuldquote is bepaald. De gemeenteraad vindt het heel belangrijk dat er kan worden geïnvesteerd in de stad. De vraag naar nieuwe woningbouw is enorm en daar horen ook voorzieningen bij. En natuurlijk vindt er onderhoud plaats, bijvoorbeeld het programma kades en bruggen. Er gebeurt veel en dat zorgt voor die stijging van de schuldquote. Wel is er ook een besparingsopgave aan verbonden om 50 miljoen euro schuld af te lossen. De erfpacht is ook een soort uitstaande lening en heeft een groot effect. Het college vindt dat dit alles op een verantwoorde manier in de begroting is gezet, maar het blijft wel iets om in de gaten te houden. Zorgen zijn er zeker ook. Het belastinggebied vergroten, de lonen op arbeid verlagen, dat maakt dat het voor de bevolking van Amsterdam die sociaaleconomisch wat kwetsbaarder is, een grote impact heeft op de lasten.

De jeugdzorgtekorten compenseren met de verhoging van de belasting, dat is een enorm kwetsbare keuze. Daar is het huidige college dan ook niet enthousiast over. De wethouder verzekert dat Amsterdam nauw optrekt met de andere G4steden en de VNG om te sturen op degelijke financiën. Als het gaat om de rentestijgingen komt de wethouder met een schriftelijke beantwoording. Wethouder DE VRIES licht toe dat een aantal kredieten is verwerkt in deze viermaandsrapportage. Het gaat meestal om zaken die te maken hebben met indexaties, soms al voorzien bij de vaststelling van het programma. Andere zaken hebben te maken met voorziene bouwkostenstijgingen. Die zijn echter enorm. Hij verwacht geen problemen bij de Entree. Dat gaat richting afronding. Over de wegtunnels is wel apart geïnformeerd in de viermaandsrapportage. Het project Oranje loper is ook een project met een hoog risico en de wethouder zal de raad daarover regelmatig rapporteren. Het kruispunt zat financieel nog niet verwerkt in het project Oranje loper. Voor de brug over het Noord-Hollands kanaal is nog een bedrag nodig om die brug samen met Zaanstad aan te leggen. De IJtunnel wordt specifiek genoemd. Daar moet op enig moment weer onderhoud gaan plaatsvinden, anders dreigt dat die niet kan worden gebruikt wegens veiligheidsissues.

In het krediet zit geen ruimte om de hele IJtunnel te renoveren, maar met dit krediet wordt nauwgezet onderzocht wat er allemaal nodig is. Dan kunnen raad en college op basis daarvan nieuwe afwegingen maken binnen het geheel van het investeringsplafond. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat het bij die IJtunnel nu om een bedrag van circa 2 miljoen euro – en dat past binnen het huidige investeringsplafond. Het gaat nu om deze

19

TAR

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

kredietaanvraag. Er is geen geld gecommitteerd. Renovatie zal rond de 60 miljoen euro vergen, maar het precieze bedrag moet net als de exacte werkzaamheden nu worden berekend. In diverse rapportages wordt over dit soort projecten gerapporteerd inclusief de financiële kant ervan. Die informatie is geleverd. Voor sommige lopende projecten geldt dat een indexatie binnen het project valt wanneer die wordt aangevraagd. Dan gaat het dus om absorptie binnen een lopend project. De heer BOBELDIJK begrijpt dat er in de viermaandsrapportage vier jaar vooruitgekeken wordt, maar nu is er ook onderhoud van de kades en bruggen opgenomen. Dat gaat verder dan vier jaar. Daarin zou hij wel een langere vooruitblik willen zien. Wethouder KUKENHEIM legt de systematiek uit. Regelgeving bepaalt over hoeveel jaar dat perspectief wordt geschetst. Verder weg kijken wordt een prognose steeds onzekerder. Nieuwe informatie – de ontwikkeling van de wereldeconomie of de indicatoren die het rijk aandraagt – wordt uiteraard telkens verwerkt. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een korte behandeling naar de raad gaat. Algemene Zaken 6. Onderzoek van de rekenkamer naar Ambities Navolgbaarheid en uitvoering ambities (VN2022-010755)

Coalitieakkoord

2018-2022.

Bij deze behandeling is mevrouw Daalder (Rekenkamer) uitgenodigd. Mevrouw DAALDER licht het onderzoek van de rekenkamer naar de ambities van het coalitieakkoord toe. Het rapport is in feite tot stand gekomen onder de vorige directeur van de Rekenkamer. Ze kent daardoor niet alle technische details. Vragen kunnen uiteraard ook schriftelijk worden beantwoord. Het onderzoek heeft betrekking op het proces na vaststelling van het vorige coalitieakkoord en dus niet over de inhoud. Die conclusies en aanbevelingen zijn wellicht handzaam voor het huidige proces. De heer BURGERS bedankt voor het rapport. Het vorige coalitieakkoord is in de afgelopen vier jaar niet goed navolgbaar geweest. Een periodieke rapportage van de rekenkamer naar de raad zou dat verhelpen. Daarover hoort hij graag meer. Mevrouw BROERSEN benadrukt het belang van dit rapport. Minimale informatie aan Amsterdammers ziet de rekenkamer als een democratisch tekort. De gemeente heeft geen randvoorwaarden getroffen om de navolgbaarheid van het coalitieakkoord te verbeteren. Ze roept het college en de onderhandelende partijen op concreet bezig te zijn met de uitvoering, bijvoorbeeld door een uitvoeringsparagraaf toe te voegen om de uitkomsten van het akkoord meetbaar te maken. Wellicht kan het college monitoren hoe Amsterdammers de voortgang van het akkoord kunnen volgen.

Toegankelijk taalgebruik kan daarbij een rol spelen. De heer VAN LAMMEREN bedankt de rekenkamer voor de kritische noot die de rekenkamer heeft gekraakt. Bij de volgende raadsvergadering komt de Partij voor de Dieren met enkele moties over meetpunten, de navolgbaarheid en de tussentijdse doelen. Daarmee denkt hij dat de raad meer grip krijgt op de doelen en de financiën van Amsterdam. De heer KOYUNCU onderschrijft de bijdrage van mevrouw Broersen. Ook hij ziet graag een aanzet tot meer rapportages. De heer ERNSTING bedankt voor de (deel)rapporten die hij met belangstelling heeft gelezen. Uiteindelijk is een coalitieakkoord een akkoord tussen politieke partijen. Soms zijn

20

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

ambities moeilijk meetbaar en zit dat echt in de uitvoering. Een coalitieakkoord is een opdracht aan het college. De politieke ambities van partijen zouden niet moeten worden getechnocratiseerd. Het gaat immers om ambities en visies die misschien pas op langere termijn worden gerealiseerd. Niet alles is helemaal concreet. De heer VAN LAMMEREN begrijpt wel dat het om die politieke ambitie gaat, maar hij zou toch wel wat reëler willen plannen en bijvoorbeeld tussentijdse doelstellingen willen bepalen tijdens een coalitieakkoord en tijdens begrotingen. Nu zijn zaken niet navolgbaar genoeg. De heer ERNSTING stelt dat de maatschappelijke effecten van de ambities moeten worden verbonden aan maatregelen en aan geld. Daarover moet het gesprek de komende jaren zeker gaan. Mevrouw DAALDER legt uit dat een coalitieakkoord altijd een zekere mate van abstractheid heeft. De uitwerking vindt immers altijd later plaats. Wel moet navolgbaar zijn hoe dat akkoord wordt uitgewerkt en hoe er uitvoering wordt gegeven aan die ambities. Bijstellingen zullen altijd plaatsvinden. Allerlei zaken blijken in de praktijk toch anders dan voorzien. Amsterdammers moeten kunnen volgen en begrijpen hoe het staat met de ambities uit het coalitieakkoord. Dat is nu onvoldoende mogelijk en dat is niet goed voor de lokale democratie.

Het is volledig aan de raad op welke manier die informatie van het college wil krijgen. Ze adviseert niet te lang te wachten met aangeven hoe de raad geïnformeerd wil worden over de uitvoering van het coalitieakkoord. Daarbij gaat het vooral om to the point-informatie. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en naar de raad gaat voor een korte behandeling. Ze bedankt de rekenkamer voor de toelichting en het rapport. Grondzaken 11. Vaststellen van de actuele saldi van actieve grondexploitaties Vereveningsfonds en Zuidas en kennisnemen van het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) Vereveningsfonds en Zuidas 2022 (VN2022-012789) De heer WIJNANTS is blij dat er nieuwe vereveningsruimte is ontstaan ter hoogte van 46 miljoen euro, maar hij is benieuwd waarom dit bedrag meteen beschikbaar wordt gesteld voor politieke besluitvorming. Bij die politieke keuze zet de VVD vraagtekens. Hij is benieuwd hoe het college tot het bedrag van 25 miljoen euro is gekomen voor eventuele directe investeringen en voor welke specifieke plannen dit dan is bedoeld. Ook de 46 miljoen euro komt direct beschikbaar voor algemene plannen. Dat krijgt hij graag toegelicht. Wethouder VAN DOORNINCK licht het voorstel toe om vanaf nu 25 miljoen euro te reserveren.

Naast de kosten in de grex om een complete stad te bouwen blijven er ook altijd bovenplanse uitgaven die ook van groot belang zijn voor het goed functioneren van zo’n nieuwe plek – bijvoorbeeld de mobiliteit naar zo’n locatie. Het mag niet zo zijn dat de woningbouw vertraagd wordt omdat het college de randvoorwaarden niet kan creëren. De gemeente hanteert een bepaald weerstandsvermogen en in het vereveningsfonds zit standaard een bedrag omdat de gemeente robuust wil zijn. Alles wat daarboven komt, is voor de algemene middelen. De raad kan vervolgens besluiten hoe die dit surplus besteedt. De heer WIJNANTS is benieuwd of ambtelijk is aangegeven dat dit een financieel risico zou kunnen zijn gezien alle stijgende kosten en of er misschien negatief is geadviseerd. Wethouder VAN DOORNINCK geeft aan dat de bouwkosten wel degelijk stijgen, maar de grondopbrengst ook. Op dit moment is dat nog in verhouding, maar dan kan veranderen. Daarmee wordt rekening gehouden. Het voorstel dat het college nu aan de raad doet, is ook

21

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

ambtelijk voorgesteld. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad kan worden gehamerd. Ruimtelijke Ordening 12. Vaststellen bestemmingsplan Buiksloterham 7de partiële herziening (VN2022-009903) Mevrouw KROM benadrukt dat de Partij voor de Dieren samen met de VVD en de Partij van de Ouderen naar aanleiding van de investeringsnota Buiksloterham al eerder kritische vragen stelde over het niet halen van de groennorm en de sportnorm in dit transformatiegebied. Vandaag blijkt hoe de verdere verdichting in de Papaverhoek in de praktijk uitpakt. Het maximaal te bouwen woningen stijgt, maar ruimte voor groen en sport staat niet ingepland. De druk op groen en sportvoorzieningen neemt dus verder toe. Het verblijven in een groene omgeving en het beoefenen van sport verbetert de gezondheid van mensen en helpt ziekte voorkomen. De Partij voor de Dieren roept het college op de door het college zelf vastgestelde referentienormen aan te houden – in Buiksloterham en in alle andere gebieden waar transformatie plaatsvindt. Wethouder VAN DOORNINCK meent dat preventie van ziekten altijd beter is dan alleen gericht zijn op genezing van ziekten. Een gezonde leefomgeving is daarom van belang. Daarom wordt in Amsterdam gekozen voor verdichting en niet voor bouwen rondom Amsterdam.

De groennorm zorgt ervoor dat er overal verschillende vormen van groen aanwezig zijn. In Buiksloterham is groen waar bewoners zich kunnen bewegen zodat ze niet per se naar een sportclub hoeven. Op dit moment is er nul procent groen, want het is een bedrijventerrein. Er komt nu heel veel groen bij – ook al is dat iets onder de norm. Gekeken wordt nog hoe dat groen verder kan worden versterkt. Een stad moet inderdaad zo groen mogelijk zijn. De stad kampt echter met een grote woningnood. Dat legt ook een druk op gezondheid. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad kan worden gehamerd. 13. Vaststellen bestemmingsplan Buiksloterham 8ste herziening (VN2022-009443) De heer MINDERHOUD is benieuwd naar de status van de gesprekken met Liander over de congestie op het elektriciteitsnetwerk en wat er wordt gedaan om congestie in de toekomst zo veel mogelijk te voorkomen. Misschien kan de wethouder iets aangeven over de prioritering als het gaat om aansluiting op het netwerk. Wethouder VAN DOORNINCK stelt dat congestie een groot probleem in de stad vormt. Niet voor niets is er een taskforce gestart samen met Liander, TenneT en de Haven van Amsterdam om te bezien hoe die netverzwaring kan worden versneld en welke alternatieve oplossingen er mogelijk zijn. Daarbij wordt ook gekeken naar besparing.

Helaas zullen er niet altijd oplossingen mogelijk zijn. De gemeente zou heel graag willen prioriteren, maar die kan Liander ook niet aanbrengen. Wel dringen de gemeente en Liander er bij de minister op aan om dat wel te kunnen doen. Die lobby richting het rijk is er absoluut. De heer MEERBURG informeert naar het moment dat de wethouder wist dat de onderstations zouden gaan vollopen. Wethouder VAN DOORNINCK heeft samen met Liander in 2019 een rapport naar de raad gebracht waarbij de elektriciteitssituatie in Amsterdam naar voren is gebracht. Toen voorzag Liander niet dat dat al te laat zou zijn. Juni 2021 is er voor het eerst een

22

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

congestieaankondiging gekomen. Het is natuurlijk aan Liander om ervoor te zorgen dat het net niet vol raakt, maar gezien de impact op de stad heeft de wethouder samen met Liander die taskforce opgericht om het probleem gezamenlijk op te pakken. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad kan worden gehamerd. Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit 14. Instemmen met het voorbereidings- en uitvoeringskrediet 2022 voor het programma Bruggen en kademuren (VN2022-013485) De heer WIJNANTS vindt de besteding prima, maar vaak ontstaat er bij het onderhoud wat miscommunicatie met de betrokken ondernemers en bewoners. Hij verzoekt de wethouder voor de projecten die nu in de voorbereiding zitten, aan te geven hoe het BLVC-traject wordt vormgegeven, of de nadeelcompensatie goed is geregeld en of de bereikbaarheid van de betrokken winkels is voorzien. De heer VAN SCHIJNDEL is benieuwd of de traditionele technische aanpak voor het herstel van bruggen en kades kan worden vervangen door een methode waardoor het sneller en goedkoper kan. Wethouder DE VRIES verzekert dat er in het BLVC-traject altijd, maar zeker bij het programma Bruggen en kademuren, heel veel tijd wordt gestoken. Het is behoorlijk complex en zeker als het gaat om het verplaatsen van woonboten en het plaatsen van damwanden. Ondernemers nemen daarin een andere positie.

Gisteravond is er een uitgebreide bijeenkomst geweest met alle BIZ-besturen rond de Oranje loper. Ondernemers hebben veel vragen, waaronder de vraag of er kan worden gekeken naar de specifieke kaders en regelgeving en de vraag hoe ervoor wordt gezorgd dat mensen krijgen waar ze recht op hebben op een relatief eenvoudige manier. Bij het project Oranje loper is iemand aangesteld om tussen de gemeentelijke beslissers en de betrokkenen te bemiddelen en ook kan helpen bij het invullen van aanvragen en bij het verduidelijken van de regelgeving. Ondernemers merken daar nu al het effect van. De huidige regeling biedt wel degelijk mogelijkheden voor maatwerk. De eerste aanvragen lopen al. De wethouder zegt toe de vinger aan de pols te houden bij dit grote, langdurige project. Verder is het college voortdurend op zoek naar innovatiemogelijkheden voor de processen. Daartoe worden ook proeven gedaan, zodat duidelijk wordt wanneer interventie echt nodig wordt. Ook wordt nagedacht over andere beschermingsvormen dan de reguliere. Materiaalkeuze speelt een rol. Gekeken wordt naar werk met werk maken. Op heel veel vlakken vindt innovatie plaats. Uit de gedachte van een circulaire economie en ook vanuit de financiën zijn minder dure ingrepen interessant. De gemeente heeft een aanvraag gedaan bij het groeifonds om in gezamenlijkheid de innovatie van assetmanagement op te pakken.

Die is onder voorwaarde toegekend. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad kan worden gehamerd. 15. Instemmen met het uitvoeringsbesluit en uitvoeringsbudget voor de projecten Verhardingen en Groen ten behoeve van de Herinrichting Frans Halsbuurt (VN2022-013499) Wethouder DE VRIES nodigt voor deze bespreking graag de stadsbestuurder Zuid, de heer Piers, uit om deel te nemen aan het debat. Die is voor het grootste deel verantwoordelijk voor dit project. Mevrouw IJMKER is blij met dit ontwerp, een uitwerking van de motie van collega

23

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

Ernsting. Het is echt een autoluwe wijk met gigantisch veel groen en de wijk is ook bijzonder toegankelijk. De plaatjes laten zien hoe mooi autoluw kan zijn. Ze hoort graag hoe dit ontwerp als voorbeeld kan dienen voor nog meer autoluwe wijken in de stad en hoe het kan worden opgenomen in Puccini. Mevrouw MOESKOPS sluit zich aan bij de woorden van GroenLinks. Het eindresultaat ziet er heel fraai uit. Het is een nieuw, maar ook langdurig proces geweest. De stadsdeelcommissie is een evaluatie toegezegd en ze zou graag zien dat die evaluatie ook naar de raad komt. Een deel van de participatie is door externen geregeld. Wellicht kan er veel van worden geleerd. De heer PIERS is bijzonder trots op de uitkomst. Er is samen met de buurt heel hard aan gewerkt. De start was lastig. De hele buurt is autoluw gemaakt. Tegenslagen zaten erin dat er een heel nieuw ontwerp moest komen, dat er gebrek aan capaciteit was. Daardoor duurde alles wat langer. Het was nadrukkelijk van het begin af aan een leertraject. De evaluatie is in de eindfase en de heer Piers zegt graag toe dat die brede evaluatie over het hele traject ook richting raad komt. Het is een adaptief ontwerp dat zeker op andere wijken toepasbaar is. Het ontwerp is zo gemaakt dat ook autoparkeerplaatsen een plek kunnen vinden. Nu loopt de voorbereiding voor de Gerard Doubuurt – met wel autoparkeerplaatsen.

Hopelijk vormt dit ontwerp de leidraad voor de negentiende eeuwse wijken om die opnieuw autoluw in te richten. Wethouder DE VRIES denkt dat het heel goed is met dit ontwerp de flexibiliteit rondom autoluw te bereiken. Het lijkt hem goed dit ontwerp in Puccini op te nemen. Het is echter wel kostbaar. Gekozen is voor basismaterialen die nog betaalbaar zijn voor de stad. Op Puccininiveau vergt dat wel een heldere afweging. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad kan worden gehamerd. Ze bedankt de heer Piers voor zijn heldere bijdrage. Openbare Orde en Veiligheid 17. Initiatiefvoorstel van Veldhuyzen getiteld Extra inzet tegen haatcrimes (VN2022012618) De heer VELDHUYZEN bedankt de heer Mackay die dit initiatiefvoorstel namens Amsterdam BIJ1 heeft geschreven. De bestuurlijke reactie liet lang op zich wachten, maar hij is wel blij met de uitgebreide reactie nu. Bepaalde delen van het voorstel worden inmiddels al uitgevoerd, andere delen vallen niet onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid. Hij verzoekt de burgemeester de raad op de hoogte te houden van landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen op het gebied van de bestrijding van haatmisdrijven. BIJ1 wordt graag geïnformeerd over het strategisch overleg tussen gemeente, politie, het OM en het MDRA inzake discriminatie. Dan kan BIJ1 het huidige voorstel intrekken.

Burgemeester HALSEMA bedankt BIJ1 voor dit initiatiefvoorstel dat over een buitengewoon belangrijk onderwerp gaat. De bestrijding van haatmisdrijven verdient veel aandacht. De bestuurlijke reactie liet op zich wachten en dat had deels te maken met onduidelijkheid over waar de verantwoordelijkheid lag. Ze is blij als BIJ1 het voorstel intrekt. In de uitvoerbaarheid valt het niet onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester. Natuurlijk houdt ze de raad graag op de hoogte van de ontwikkelingen rond haatmisdrijven. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. BIJ1 trekt het voorstel in. 18. Kennisnemen van het vrijgeven voor inspraak van het stedelijk beleidskader horeca en

24

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

terrassen (VN2022-011905) De heer KOYUNCU geeft aan dat deze ontwikkelingen grote gevolgen hebben voor de horecaondernemers. Veel horecaondernemers hebben een grote afstand tot gemeentelijke stukken. De vraag is hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat zij wel meedoen in het proces en van de inspraak gebruikmaken. Mevrouw BENTOUMYA vindt het belangrijk dat bewoners en ondernemers goed worden meegenomen in dit proces. Ze hoort graag hoe zij worden meegenomen in de totstandkoming en de kern van het nieuwe beleidskader en de overgangsregeling. Voorts is ze benieuwd hoe de DB’s, stadsdeelcommissies en de raad worden meegenomen in de toewijzing of omvorming van bepaalde typen horeca en hoe de totstandkoming en inhoud van het conceptbeleidskader zich verhouden tot de zoektocht naar een postcoronanormaal. Aandachtspunten zijn de herziening van beleid omtrent terrassen en de gebiedstypologieën en de wenselijkheid van het tropisch-weerscenario. Mevrouw ABDI onderschrijft de vragen van mevrouw Bentoumya. De inspraakperiode liep tot 11 mei en die wordt verlengd tot eind van de zomer. Dat krijgt ze graag bevestigd. Ze hoort graag hoe mensen hierover worden geïnformeerd. Zorg is er voor met name kleinere ondernemers die niet genoeg worden meegenomen. Het besluit om een aantal van de coronaterrassen in het centrum op te heffen wegens drukte stuit op veel kritiek.

Wellicht kan de burgemeester haar motivatie hiervoor aangeven. Als laatste geeft ze aan dat het nieuwe omgevingsplan ingaat per 1 januari 2023 en dat traject loopt parallel hieraan. De vraag is of dat wel haalbaar is. De heer WIJNANTS sluit zich aan bij alle goede vragen die nu zijn gesteld. Hij hoort nog graag of bewoners in het Wallengebied niet worden vergeten bij de discussie over de terrassen. Voor de inhoudelijke bespreking later draagt hij twee aandachtspunten aan. De mengvergunning, zogenaamde additionele horeca, zou niet bij het raam mogen. Dat is we een hele beperkende voorwaarde. Voor de exploitanten die waterpijpen mogen aanbieden, kan dat straks ook worden toegestaan op het terras buiten. Dat vindt hij niet zo’n goed idee. Burgemeester HALSEMA licht toe dat de inspraakperiode inderdaad is verlengd tot 18 juli 2022 om gehoor te geven aan het signaal vanuit de stadsdelen dat een aantal DB’s niet demissionair wilde adviseren. Ook inwonersgroepen hadden aangegeven zich onvoldoende betrokken te voelen bij het proces. Het college komt met een aangepast beleidsstuk. Naar verwachting wordt dit eind 2022/begin 2023. Het doel is de stedelijke kaders nog in 2023 te kunnen vaststellen zodat die meekunnen in het omgevingsplan. De gebiedstypologieën kunnen later worden vastgesteld.

Met Koninklijke Horeca Nederland loopt nauw contact om alle betrokken horecaondernemers te informeren. Die helpt met de verspreiding van de informatie. In overleg met KHN bekijkt de burgemeester of er nog extra stappen kunnen worden gezet. Voorts wordt de informatie ook verspreid onder de gebiedsmakelaars en ook zij zijn gevraagd ondernemers zo goed mogelijk te informeren. Er volgen nog extra bijeenkomsten in de stadsdelen waar alle ondernemers vragen kunnen stellen. Het postcoronanormaal is nog niet helder. Het overgrote deel van de stad kent nog de uitgebreide terrassen. Gepoogd wordt het horecabeleid in de hele stad consequenter te maken. Hopelijk wordt dat het nieuwe normaal. Het college heeft gekozen voor een beperkte intrekking van een aantal terrassen in het centrum. Het betreft een beperkt gebied. Bij iedere verlenging is altijd heel expliciet aangegeven dat verlening afhankelijk was van de drukte. Daarom is het des te verbazingwekkender dat ondernemers nu verbaasd zijn. De contacten met de Amsterdamse horeca zijn gedurende de hele coronaperiode hecht een buitengewoon goed geweest. Maar ondernemers vinden dit niet leuk. Er zijn overigens ook ondernemers die met bepaalde reisbureautjes afspraken maken over pub crawls en stack parties terwijl ze weten dat die zeer ongewenst zijn in Amsterdam. De voorkeur gaat uit naar bezoekers die zich prettig en beschaafd gedragen.

In het paasweekend werd de stad overvallen door een enorme

25

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

toeristenstroom waarbij de drukte op straat een groot probleem werd. Overcrowding kan straks in meer gebieden een rol gaan spelen en dat vergt dan maatregelen. Het college heeft zeker oog voor het waterbedeffect. Er komt een burgerberaad door middel van loting. Het college wil zich ervan verzekeren dat mensen uit het veelkleurige Wallengebied worden bereikt die misschien niet naar de vaste inspraakavonden komen. Additionele horeca bij het raam heeft te maken met het verwijt van concurrentievervalsing. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat dergelijke ondernemers separaat publiek op de horeca-activiteit trekken. Waterpijpen op het terras – dat is iets dat later aan de orde kan komen. Desgevraagd verduidelijkt de burgemeester dat na afronding van de inspraakprocedure het college de raad informeert over de wijze waarop die inspraak en de commentaren daarop worden verwerkt. Over de voetgangersnorm is nog geen besluit genomen. Dat is aan het nieuwe college. Overigens gaat de voetgangersnorm over hoe de openbare ruimte wordt gebruikt. Daar zijn veel partijen bij betrokken en het is onverstandig die discussie te versmallen naar alleen voetgangers en terrassen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 19.

Monitor Antisemitische Incidenten 2021: Antisemitisme dringt dieper door in de samenleving, en het NOS-artikel ‘CIDI constateert meer antisemitische incidenten in 2021’ (VN2022-013479) De heer WIJNANTS vindt het goed dat dit onderwerp telkens weer wordt besproken in de raad – hoe betreurenswaardig ook dat dit nodig is. Antisemitisme en alle vormen van discriminatie horen niet thuis in Amsterdam. De monitor laat een stijging van het aantal incidenten zien van 36%. Schrikbarend. De monitor laat vermoedelijk een onderrapportage zien, omdat online uitingen niet worden meegenomen. CIDI laat specifiek online antisemitisme onderzoeken door de Universiteit van Utrecht. Dat onderzoek ontvangt hij te zijner tijd graag. De meldingsbereidheid is soms wat laag. Hij hoort graag of de burgemeester een plan van aanpak wil opstellen om die meldingsbereidheid omhoog te krijgen. Mevrouw BENTOUMYA vindt de toename in de meldingen shockerend. De raad heeft een verantwoordelijkheid in het aangaan van constructieve gesprekken hierover. Ze spreekt de hoop uit dat de raad doorgaat met het horen van de joodse gemeenschap, het aangaan van gesprekken en dat die naast de Amsterdammers blijft staan in zijn strijd tegen antisemitisme, discriminatie en racisme. De heer GARMY sluit zich volledig aan bij de woorden van mevrouw Bentoumya. De monitor laat een stijging zien.

Tot een aantal jaren geleden heeft hij antisemitisme gelukkig amper hoeven ervaren. Zelf heeft hij wel ervaren hoe het is als je school altijd wordt bewaakt door militairen met overal camerabeveiliging, een schoolgebouw als een bunker. Pas bij zijn deelname aan het programma Gelijk = gelijk kreeg hij met antisemitisme te maken. Daar werden taboes in het primair en voortgezet onderwijs bespreekbaar gemaakt. Bedreigingen volgden op zijn openlijk politiek actief worden. Hij is blij dat de gemeente Amsterdam het probleem erkent, bespreekt en consequent aanpakt. Hij hoort graag of de aanbevelingen uit het onderzoek vorig jaar onder joodse Amsterdammers zijn opgevolgd. Hij ontvangt graag een update over de voortgang van de acties. De vraag is ook hoe het college de trend in Amsterdam meet en of ook wordt gekeken om wat voor soort antisemitisme het gaat. Als laatste stelt de heer Garmy voor net als in Engeland het expertiseteam dat zich inzet voor de veiligheid van de joodse gemeenschap in te zetten om de gehele maatschappij veiliger te maken. Dat betekent dat het team zijn beveiligingskennis structureel deelt met hindoetempels, kerken en moskeeën aldaar. Misschien kan de stichting Bij Leven En Welzijn zijn beveiligingskennis delen met groepen in de Nederlandse maatschappij die dagelijks met

26

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

discriminatie en bedreigingen te maken hebben. De heer KHAN stelt dat de incidenten in het rapport voor zich spreken. Antisemitisme is een onderschat en groeiend probleem. Er zijn ook alledaagse vormen van antisemitisme waarmee mensen te maken krijgen. Zo worden joden hier nu verantwoordelijk gehouden voor de misdaden van de Israëlische regering en dat is echt onacceptabel. Het probleem heeft volgens een artikel van Jelle Zijlstra in Het Parool te maken met een gebrek aan kennis over de geschiedenis van joodse Nederlanders. Zo vergrepen anticoronademonstranten zich ook aan antisemitisme. Antisemitisme kan ook schuil gaan onder andere vormen van racisme. Hij denkt daarbij aan de moord in Buffalo met de omvolkingstheorie en daar zouden dan de joden weer achter zitten. Die omvolkingstheorie heeft de afgelopen jaren verschillende terroristen geïnspireerd – en toch wordt die omvolkingstheorie vrijuit gepropagandeerd door de Nederlandse publieke omroep. Zo kon de omroep Ongehoord Nederland vorige week zijn racistisch betoog houden over hoe moslims worden geïmporteerd om witte mensen te vervangen. Daar betaalt de belastingbetaler aan mee. De heer Khan maakt zich zorgen over die verdergaande normalisatie van racisme. Het antisemitisme groeit – wellicht door de grote onwetendheid. Hij roept de formerende partijen op niet te bezuinigen op racismebestrijding.

Als het niet eerder is onderzocht, verzoekt hij het college in kaart te brengen hoe die omvolkingstheorie in Amsterdam is verspreid. Misschien kan het college de minister er op aanspreken om kenbaar te maken dat een publieke omroep zich echt niet zo kan verhouden. De heer VAN SCHIJNDEL vindt dat het wel mogelijk moet zijn dat mensen zich uitspreken tegen massa-immigratie. In de openbare ruimte houdt de politie toezicht. Sommige joden zijn heel zichtbaar, net als sommige gays. Hij is benieuwd of er door corona minder toezicht is geweest op straat. Desgevraagd geeft hij aan het volstrekt onacceptabel te vinden om corona een joodscommunistisch complot te noemen. Hij kent die uitingen uit zijn partij niet en is ook niet erg actief op social media. De heer HOFLAND wijst op de veroordeling van partijleider Baudet door de rechter omdat Baudet zich heeft schuldig gemaakt aan het creëren van een voedingsbodem voor antisemitisme. De heer VAN SCHIJNDEL pareert dat dit een gerechtelijke misser is in een kort geding. Een volksvertegenwoordiger wordt de mond gesnoerd. De grenzen van het publieke debat dienen zeer ruim te worden getrokken. Historische vergelijkingen vormen de kern van het publieke debat.

De heer HOFLAND hoopt dat de heer Van Schijndel zich distantieert van uitspraken zoals dat ongevaccineerden de nieuwe joden zijn en dat wegkijkende uitsluiters de nieuwe nazi’s en nsb’ers zijn. Hij wil graag horen waarom de heer Van Schijndel zo graag bij deze club wil horen nu hij er blijk van geeft de gerechtelijke uitspraak wel degelijk te kennen. De heer VAN SCHIJNDEL beaamt dat er sprake is geweest van wegkijken tijdens de coronapandemie, omdat de Nederlandse overheid onvoldoende grondig heeft gekeken en ingegrepen en heel disproportioneel twee jaar de bevolking heeft opgesloten. De heer HOFLAND begrijpt dat de heer Van Schijndel zich niet distantieert van al deze verderfelijkheid en dat hij gehoord hebbende het zojuist afgestoken geweldige en persoonlijke betoog toch graag bij Forum voor Democratie wil horen. De heer VAN SCHIJNDEL benadrukt dat uitspraken als ‘de nieuwe joden’ moet kunnen worden gedaan in de context van mensen die zich keerden tegen het beleid van vaccinatie en toegangsbewijzen. Daarmee voelden zij zich afgezonderd van de samenleving. Mevrouw BENTOUMYA neemt veel aanstoot aan deze vergelijking. Dit is niet de

27

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

manier waarop de raad moet omgaan met het verschrikkelijke probleem van antisemitisme. Dat doet geen recht aan het probleem noch aan de manier waarop de raadsleden hun verantwoordelijkheid moeten nemen. De heer VELDHUYZEN bedankt de heer Garmy voor zijn persoonlijke bijdrage en de heer Khan voor zijn scherpe uiteenzetting over de verwevenheid van complottheorieën en antisemitisme en hoe dat is gelinkt aan andere vormen van antisemitisme. In 2018 waarschuwde de Anne Frankstichting al voor die omvolkingstheorie van extreem rechts en voor de actieve verspreiding daarvan door partijen als de PVV en Forum voor Democratie. BIJ1 staat zij aan zij met Amsterdamse joden in hun strijd tegen antisemitisme en blijft het tegengeluid laten horen. De heer HOFLAND bedankt de heer Garmy voor zijn fantastische betoog en hij deelt de hoop dat de raad net als in de vorige periode antisemitisme in gezamenlijkheid met 45 raadsleden kan bestrijden. Burgemeester HALSEMA vond het applaus voor de heer Garmy terecht, maar ze wordt er ook verdrietig van. Nog steeds gaan er kinderen onder exact dezelfde omstandigheden naar school. Hiermee heeft de heer Garmy aangegeven hoe actueel en hoe onophoudelijk dit probleem in Amsterdam is. Het streven moet zijn dat de joodse gemeenschap in Amsterdam, ooit hierheen getrokken om vrijheid te vinden, die vrijheid hier ook echt vindt. Dat is helaas nog niet het geval.

Tegen de heer Van Schijndel is voldoende gezegd, maar een principieel betoog over de vrijheid van meningsuiting hoeft niet te leunen op zulke goedkope retoriek en zulke emotionele armoede. Op basis van het eerdere actieonderzoek is er een inzet geformuleerd met drie onderdelen: educatie, het verhogen van de meldingsbereidheid en het vergroten van de zichtbaarheid van de levende, joodse gemeenschap. Daarvoor is een plan van aanpak gemaakt. Die actielijnen worden gemonitord. De raad wordt hierover met enige regelmaat geïnformeerd. Verhoging van de meldingsbereidheid is onderwerp van gesprek tussen de vertegenwoordigers van de joodse gemeenschap en de driehoek. De beveiliging verloopt naar tevredenheid. Mensen raken wel ontmoedigd wanneer ze een melding maken die niet leidt tot vervolging – wat helaas te vaak het geval is. Toch zijn meldingen van belang om bijvoorbeeld hotspots te melden of om een daderprofiel te maken op grond van verschillende meldingen. Melding maken wordt actief gepropagandeerd. Een update van de voortgang volgt met enige regelmaat. Daarbij wordt de ontwikkeling in het antisemitisme meegenomen. De contacten met de joodse gemeenschap zijn hecht. De burgemeester wordt regelmatig geïnformeerd. Het voorstel over de Engelse aanpak is haar niet onbekend. Eerder heeft de burgemeester daarover gesprekken gevoerd met B.L.E.W.

maar dat bleek wel op gevoeligheden te stuiten. Ze zal dat nogmaals onder de aandacht brengen. Dat wil ze ook doen met de gaycommunity. De burgemeester bedankt de heer Khan voor zijn heldere betoog. Het is onacceptabel dat de Amsterdamse joodse inwoners verantwoordelijk worden gesteld voor het gedrag van de Israëlische regering. Dat zijn twee gescheiden zaken. Algemeen racisme wordt vaak gehanteerd aan de hand van antisemitisme, een akelige verwevenheid. Die omvolkingstheorie lijkt in Nederland meer aanhang te vinden en dat is buitengewoon zorgelijk. De gemeente Amsterdam baseert zich op onderzoeken van landelijke diensten. Daarover is de raad dit najaar nog uitgebreid geïnformeerd. Die omvolkingstheorie is vooral een landelijk verschijnsel dat zich met name in kleinere gemeenten voordoet. Maar de burgemeester houdt het nauwlettend in de gaten. Daar waar het leidt tot antidemocratisch gedrag en een gewelddadige bedreiging van de rechtsorde zal ze optreden. De burgemeester wil zich terughoudend opstellen in het zich uitspreken over landelijke media. Complottheorieën worden vaak verward met gewone meningen en worden soms gebracht in het publieke debat alsof ze alledaags zijn. Dat is zeker buitengewoon zorgelijk. Maar het is niet aan de burgemeester van Amsterdam om beperkende maatregelen te stellen aan landelijk opererende media.

Desgevraagd geeft de burgemeester nog aan dat het onderzoek naar online

28

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

antisemitisme door de Universiteit van Utrecht vanzelfsprekend kan worden gedeeld met de raad. Ze gaat dat na. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sociale Zaken 21. Instemmen met het initiatiefvoorstel 'Leefbaar Loon' van de leden IJmker en Nadif en kennisnemen van de bestuurlijke reactie (VN2022-014010) Mevrouw IJMKER stelt dat de bestaanszekerheid van veel Amsterdammers onder druk staat. Mensen werken fulltime en kunnen toch niet rondkomen. Daar is landelijk beleid voor nodig – waaronder de verhoging van het minimumloon, maar dat is niet genoeg. Ze roept het college op zijn invloed aan te wenden voor het stimuleren van een zogenaamd leefbaar loon dat aansluit bij de werkelijke kosten van wonen in Amsterdam. Werken moet lonen. In de bestuurlijke reactie geeft het college aan de inhoud en de ideeën te steunen, maar dat het ook terughoudend is om hieraan acties te koppelen en naar landelijke ontwikkelingen verwijst. Dat vindt ze teleurstellend. Formeel heeft het college geen bevoegdheid om voorwaarden te stellen aan partijen waarmee het samenwerkt, maar informeel zou er toch het een en ander mogelijk moeten zijn. Mevrouw HOOGTANDERS vindt het een zeer sympathiek initiatiefvoorstel. Werk moet lonen. Werk is heel belangrijk voor mensen om in een eigen inkomen te voorzien en dat geeft veel voldoening en zorgt voor sociale contacten.

Ze ziet te veel voorbeelden dat werk niet loont. Ze heeft wel wat vragen bij de praktische uitvoering van het voorstel. Hoe werkt bijvoorbeeld een Amsterdamse variant van het minimumloon uit op de grote pendel in de regio of straks ook vanuit buiten de regio. Wordt de deelnemingen verzocht voorop te lopen bij deze loonstijging, dan voorziet mevrouw Hoogtanders wettelijke bezwaren, grote verschillen en opdrijvende kosten. Mevrouw NAMANE vindt het onacceptabel dat zoveel mensen in Amsterdam niet goed kunnen rondkomen, omdat ze hoge kosten hebben en een te laag salaris of een heel onzeker inkomen. De PvdA staat achter het initiatiefvoorstel van GroenLinks voor een leefbaar loon voor iedereen. Goed dat de gemeente haar werknemers die in dienst zijn, een minimumloon van 14 euro gaat betalen, maar de gemeente zet ook heel veel andere werknemers indirect aan het werk. Ook die hebben recht op goede arbeidsvoorwaarden. In de inkoop, in deelnemingen en in subsidierelaties kan de gemeente aandringen op een dergelijk minimumloon. Het college verwijst naar een rapport over de maatschappelijke indicatoren voor deelnemingen. Het initiatiefvoorstel vraagt naar loon en arbeidsvoorwaarden aan de basis van die organisaties, maar de bestuurlijke reactie gaat daar niet op in. Ze ziet graag dat het college uitvraag doet naar loon en arbeidsvoorwaarden bij deelnemingen.

Ze ontvangt graag dezelfde informatie bij andere relaties voordat de gemeente een opdracht of subsidie verstrekt. Die informatie kan wellicht worden gebruikt als criterium voor samenwerking. Ze hoort graag of de wethouder dat wenselijk acht. Ze wijst op een eerdere motie van de PvdA die deze week in de Kamer is aangenomen om te onderzoeken hoe gemeenten 14 euro loon kunnen eisen bij hun aanbestedingen. Ze hoort graag of de wethouder daarmee denkt geholpen te zijn. Mevrouw EL KSAIHI begrijpt de intentie van het initiatiefvoorstel en steunt het doel ook. De samenleving moet kijken naar het besteedbare inkomen. Daar moet de raad kritisch op zijn. Wel vindt ze de tijdsplanning wat voorbarig. De gemeente kan dit niet alleen. Ze zou willen wachten tot de zomer wanneer ook de landelijke commissie die zich bezighoudt met het sociaal minimum, dan haar bevindingen heeft. Het college wil kijken naar een samenhangend armoedebeleid, maar het is te vroeg om hieraan nu al een akkoord te geven. Wethouder GROOT WASSINK dankt de leden voor het indienen van dit

29

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

initiatiefvoorstel. Het college staat positief tegen het doel van dit initiatiefvoorstel. Het college is het echter niet eens met het middel. Het initiatiefvoorstel vraagt om een onderzoek, maar dat zou niet tot Amsterdam moeten worden beperkt. Heel veel mensen hebben te maken met financiële tekorten. Amsterdam is sterk betrokken bij het initiatief dat nu al speelt, de commissie Sociaal minimum. Het college heeft goed inzicht in de levensstandaard van Amsterdammers en de bestaanszekerheid die bij grote groepen onder druk staat. Het initiatiefvoorstel vraagt om een netwerk met vakbonden en gemeenten, maar niet helder is wat daarmee wordt beoogd. De wethouder is groot voorstander van de campagne die de FNV voor een hoger loon heeft gelanceerd. In de Kamer is daarvoor nu een beweging. Zelf als gemeente een campagne starten zou met die FNV-campagne concurreren. Mevrouw IJMKER roept juist op die campagne samen met de FNV te doen. De FNV heeft meegeschreven aan dit voorstel en ondersteunt het ook. Wethouder GROOT WASSINK haalt aan dat de gemeente op haar beurt de campagne van de FNV ondersteunt. Het college ziet voor zichzelf hier geen rol weggelegd. Op diverse manieren wordt al geprobeerd de bestaanszekerheid van mensen te bevorderen.

Mevrouw EL KSAIHI hoopt dat de wethouder dit bredere verhaal ook landelijk wil uitdragen, dus niet alleen kijken naar het loon, maar naar alle facetten die een rol spelen bij bestaanszekerheid. Wethouder GROOT WASSINK ziet die noodzaak voor integraliteit zeker ook. Gaat het om het derde punt, dan kan de gemeente loon niet dwingend opleggen aan bedrijven. In het deelnemingenbeleid vraagt de gemeente wel te rapporteren over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat betreft onder andere contractduur, stageplekken, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De meeste bedrijven waarmee de gemeente werkt, kennen een cao. Die is over het algemeen echt beter dan het minimumloon. Hij is wel bereid hierover nog eens in gesprek te gaan. En natuurlijk is hij blij met het initiatief van de PvdA in de Tweede Kamer want alle beetjes helpen. In algemene zin zijn onderzoeken natuurlijk zinvol. Het vraagstuk van de eroderende bestaanszekerheid in dit land is wel veel breder dan dat. Die gaan niet alleen over loon, maar ook over de ontwikkeling van woonlasten in relatie tot beloning. Ook energie speelt een rol. Mevrouw IJMKER benadrukt dat juist woonkosten in steden anders zijn dan in de regio. De MRA kan hierin dus worden meegenomen. Het maakt wel uit waar je woont, dus wellicht kunnen die verschillen worden meegenomen.

Ze houdt het initiatiefvoorstel aan totdat helder is wat het nieuwe coalitieakkoord brengt. Wethouder GROOT WASSINK beaamt dat de context waarbinnen mensen leven, nogal uitmaken voor de kosten waarmee ze te maken hebben. Dat heeft hij meermaals al aan het ministerie meegegeven. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 22. Raadsinformatiebrief Ontwikkelingen gesubsidieerd werk in Amsterdam (VN2022011917) Mevrouw BENTOUMYA bedankt het college voor de raadsbrief. GroenLinks onderschrijft het belang dat iedereen mee kan komen en zo nodig wordt ondersteund. Goed dat er extra inzet is op de begeleiding naar sociaal werk en andere vormen van gesubsidieerd werk. De beschikbaarheid van diversiteit aan werksoorten is wel een issue. Ze is benieuwd of de sectoren die hierin achterblijven, in kaart zijn gebracht. Is er een koppeling mogelijk tussen diversifiëring aan werksoorten in gesubsidieerd werk en duurzame banenplannen? Gaat het om het genderscan re-integratie en participatiebeleid in Amsterdam, dan blijkt Amsterdam eerder

30

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

een genderneutraal dan een gendersensitief re-integratie en participatiebeleid te voeren. Ze hoort graag hoe gendersensitief het beleid rond gesubsidieerd werk is en welke informatie beschikbaar is bij de in- en uitstroom naar gender. Tot slot komt ze op de uitbreiding van de werkbrigade naar de Zorg en de individuele plaatsingen, hele positieve ontwikkelingen. Ze hoort graag hoe het college waarborgt dat er daar voldoende en adequate begeleidings- en coördinatiecapaciteit is. Mevrouw NAMANE is benieuwd hoe het gaat met de uitbreiding van de werkbrigade naar andere sectoren en waardoor het streven om 500 mensen in de werkbrigade actief te krijgen, niet behaald wordt. Krapte op de arbeidsmarkt zorgt er wellicht voor dat meer werkgevers in contact willen komen met de gemeente. Daarbij rijst de vraag of een gemeente dan mag selecteren op betere arbeidsvoorwaarden bij werkgevers. Mevrouw HOOGTANDERS heeft met belangstelling kennisgenomen van de ontwikkeling van gesubsidieerde arbeid in Amsterdam. Voor bepaalde groepen zal dat ook gewoon nodig blijven. Ze ziet het als opmaat naar wat er straks in het nieuwe coalitievoorstel gaat komen. Ze roept het college wel op meer samenwerking met de werkgevers te zoeken voor dat gesubsidieerde werk. De arbeidsmarkttekorten zijn enorm. Nu ligt het zwaartepunt op werk dat de gemeente zelf kan organiseren, maar er liggen veel andere kansen.

Ze roept de wethouder op met voorstellen te komen. Mevrouw EL KSAIHI is blij met de brief, want die maakt duidelijk hoeveel er al gebeurt en waarop de afgelopen jaren is ingezet. D66 is altijd heel kritisch geweest op gesubsidieerd werk. Het is een middel om een doel te bereiken en dat is nu terug te zien. D66 ziet de zorgpunten goed benoemd in de brief. Ze is heel blij dat Pantar richting een sociale firma gaat. Ze ziet uit naar de verdere discussie in de commissie over de keuzes die straks kunnen worden gemaakt. Wethouder GROOT WASSINK is blij met de positieve houding ten aanzien van gesubsidieerd werk. Daarvoor heeft Amsterdam goede vormen. Gesubsidieerd werk is vooral een middel. Bij de start van de werkbrigade was er een mogelijkheid tot twee jaar. Voor sommigen is dit een opstap naar een reguliere baan, maar voor anderen is het een voorziening. Hij zou het brede palet aan gesubsidieerd werk willen heroverwegen en willen kijken wat het beste is. Er zijn op dit moment 60 werkbrigadisten in de Zorg en er is ruimte voor 90. Veel maatschappelijke sectoren doen mee. Op dit moment zijn er 362 werkbrigadisten, maar over de afgelopen 12 maanden zijn er 630 mensen in de werkbrigade geweest. Het is heel duidelijk een doorstromingsmodel. Als de gemeente zorgt voor toeleiding, worden er gewoon goede afspraken over arbeidsvoorwaarden gemaakt. Ook bij Pantar is nu een cao gekomen.

Helaas weigert het rijk daar geld bij te leggen en dat betekent dat de gemeente meer moet bijleggen. Gaat het om diversiteit van werksoorten, dan kan dat bij sociaal werk heel breed zijn. De werkbrigade is veel beperkter, omdat daar veelal met cofinanciering wordt gewerkt. Dat is dus vaak werk dat is gerelateerd aan activiteiten die de gemeente zelf doet. Gaat het om gendersensitiviteit, dan is dat door de aard van de werkzaamheden soms nog best ingewikkeld. Zoals de werkbrigade aanvankelijk vooral op mannen was gericht, is buurtwerk vaker op vrouwen gericht. Precies om die reden wil de wethouder kijken naar een betere balans tussen de verschillende vormen van gesubsidieerd werk. Inmiddels werken er 99 vrouwen bij de werkbrigade. Dan komt de wethouder op de uitbreiding naar de zorg. Die zorgbrigade kan ontzettend goed werken. Er is heel veel werk in die sector. Voor de begeleiding werkt de gemeente samen met het mbo; er zijn werkbegeleiders van Pantar en er zijn de eigen re-integratieconsulenten, dus dat is goed geborgd. De VOORZITTER concludeert dat dit punt hiermee voldoende is besproken. Onderwijs

31

Gemeente Amsterdam Tijdelijke Algemene Raadscommissie Definitief Raadscommissieverslag, 19 mei 2022

TAR

23. Instemmen met het initiatiefvoorstel 'Individuele bijscholing in het onderwijs' van de leden Blom en De Fockert en kennisnemen van de bestuurlijke reactie (VN2022-012665) Mevrouw YEMANE bedankt het college voor de bestuurlijke reactie. Ze is blij dat bijscholing van docenten hoog op de agenda staat. Juist in Amsterdam is competentieontwikkeling op het gebied van diversiteit, meertaligheid en digitalisering cruciaal en dit gebeurt nu wellicht te weinig door het tijdgebrek. Gelukkig lopen er nu onderzoeken om de belemmeringen te achterhalen. Ze is benieuwd of de wethouder een wijziging wil maken in het beleid om de toegankelijkheid van bijscholing te vergroten. Ze hoort graag wanneer de resultaten van het onderzoek ‘Leraar in Amsterdam’ bekend zullen worden. Mevrouw KABAMBA vraagt of er al een proces gaande is om met spoed Surinaamse leerkrachten toe te laten in Nederland en of buitenlandse leerkrachten in het algemeen worden meegenomen in de zoektocht naar oplossingen om het tekort te tackelen. Wethouder MOORMAN vreest dat het lerarentekort de komende jaren een terugkerend issue zal zijn. Dat tekort is extreem groot en dat vormt een bedreiging voor de kwaliteit en dat kan leiden tot kansenongelijkheid. Het is absoluut belangrijk dat leraren voldoende worden bijgeschoold zodat ze in het onderwijs blijven. Er wordt beperkt gebruik gemaakt van het aanbod.

Misschien sluit dat aanbod onvoldoende aan of misschien hebben leraren het simpelweg te druk. Dat zal uit onderzoek moeten blijken. Er is op dit moment één schoolbestuur dat enkele leraren uit Suriname heeft – met extra training, want het sluit niet helemaal aan qua opleiding en pedagogisch klimaat. In Suriname is niet per se een overschot, maar het is altijd goed daarnaar te blijven kijken. De wethouder is benieuwd naar de resultaten bij dat ene schoolbestuur. Overigens financiert het rijk de bijscholing niet, maar is wel behulpzaam in het accepteren van de diploma’s die vanuit Suriname zijn afgegeven. Mevrouw YEMANE wacht de resultaten van het onderzoek af en beslist dan of ze met een al dan niet gewijzigd voorstel naar de raad komt. De VOORZITTER concludeert dat dit punt hiermee voldoende is besproken. 24. Informatie over de reden waarom ongedocumenteerden niet worden toegelaten tot taallessen op scholen (VN2022-011903) Mevrouw YEMANE is blij dat er in Amsterdam mooie maatschappelijke initiatieven zijn waar informele taalles worden geboden en waar ongedocumenteerden ook welkom zijn. Ze is benieuwd of ongedocumenteerden op deze mogelijkheid worden gewezen.

De heer GARMY hoort graag hoeveel ongedocumenteerden gebruikmaken van het informele lesaanbod, of ze worden aangespoord daarvan gebruik te maken en is dat niet het geval, zou de gemeente dat dan kunnen doen? De heer ASLAMI begrijpt heel goed hoe de vreemdelingenwet werkt, maar gaat het om onderwijs, dan is het toch juist een zinvolle investering in juist deze mensen. Een groot deel van deze groep krijgt immers via een LVV na een herhaalde asielaanvraag toch het recht op verblijf toegekend. Hij hoopt dat de wethouder kan bekijken wat er wel mogelijk is voor deze mensen. Wethouder MOORMAN begrijpt de vraag: of Amsterdam nog meer kan doen. De wetgever biedt geen mogelijkheid om formeel een taalaanbod te doen aan ongedocumenteerden. Wel is dat informele aanbod er. De gemeente wijst de mensen daar wel degelijk op, bijvoorbeeld via het Leef-en-leerprogramma van de OBA en via het programma Ongedocumenteerden. Dat informele aanbod wordt gelukkig goed gevonden. Onbekend is om hoeveel mensen het gaat. Er wordt immers niet geregistreerd wie er gebruik maken van dat