Document · PDF

Definitief verslag AZ 03-02-2022 & 08-02-2022

Raadscommissie Algemene Zaken 3 februari 2022, gemeente Amsterdam34.512 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Recente onthullingen in het NRC maken duidelijk dat Forum voor Democratie corona-extremisten aanmoedigt om in actie te komen. Daarbij gaat het om een digitale knokploeg volgens het NRC. De WHO heeft aangekondigd dat de pandemie bijna voorbij is, maar daarmee is het gevaar nog niet geweken. Deze groep corona-extremisten heeft politiek onderdak gevonden, hun netwerk is gegroeid en daarmee ook het vermogen om te handelen. Hij hoort graag hoe de burgemeester hiernaar kijkt. Gezien de recente ontwikkelingen is hij benieuwd of de vervlechting tussen extreem rechts en corona-extremisme groeiende is in Amsterdam. Burgemeester HALSEMA beaamt dat er grote aandacht is voor antioverheidsgeweld dat zou kunnen toenemen en voor accellerationisme: veelal eenlingen die onder invloed van complottheorieën zouden kunnen overgaan tot gewelddadig gedrag. Bij het radicaliseringsbeleid gaat het erom of er gevaar ontstaat voor de democratische rechtsstaat en daarover probeert de gemeente zo veel mogelijk informatie in te winnen. Is er sprake van individuen die een dreiging vormen, dan wordt beoordeeld of ze moeten worden opgenomen in de IPHR of andere maatregelen.

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

Gaat het om de recente ontwikkeling, de vervlechting, dan is er heel recent nog overleg geweest met de AIVD en de NCTV over de ontwikkeling waarbij met name accellerationsten de grens zouden willen overgaan naar geweld. Dit is vooral een landelijke trend; Amsterdam springt er in dit opzicht niet echt uit. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 15. Afdoening van de motie 720” van het lid Boomsma inzake de Begroting 2022, Zet oud-agenten om de stad veilig te houden, en de voortgang maatregelen politiecapaciteit van de politie Eenheid Amsterdam (ZD2021-016630) De heer BOOMSMA vindt het heel goed dat de formatie bij de politie is uitgebreid met 251 agenten, maar er zijn er nog altijd 250 meer nodig. Dat betekent dat de gemeente daarop moet blijven aandringen bij de minister. De vraag is of het leger nog andere beveiligingstaken op zich kan nemen bijvoorbeeld op het Centraal Station. Het verhogen van de inzet van vrijwilligers is prima, maar daarbij zitten op dit moment slechts enkele gepensioneerden. Zeker gezien hun ervaring en kennis ziet hij graag een plan van de burgemeester om gepensioneerden te overtuigen weer actief te worden als vrijwilliger. Misschien kan wat extra geld helpen. Tevens is het van belang agenten die binnenkort met pensioen gaan, op de een of andere manier te behouden.

Burgemeester HALSEMA weet dat Defensie het leger heeft ingezet rond de rechtbank. Omdat dat een hele specifieke locatie is en omdat het heel zwaar weegt dat de rechtszaken daar kunnen doorgaan, heeft de burgemeester daar bij uitzondering mee ingestemd. Ze is echter geen voorstander van legerinzet voor controle in de normale openbare ruimte. Op dit moment zijn er 190 vrijwillige politiemensen beschikbaar: 40 executieve en ruim 150 ondersteunende. Het animo onder gepensioneerden om politievrijwilliger te worden voor de eenheid Amsterdam is helaas gering. In 2022 zijn tot nu toe 2 en binnenkort 3 oud-politiemensen als vrijwilliger aangesteld. Daarmee komt het aantal oudpolitiemensen op 11. Extra geld zal gezien de schaarste en de tekorten lastig zijn. Ze bespreekt nog eens in de driehoek of de politie nog mogelijkheden ziet en rapporteert daarover in de volgende raadscommissie AZ. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Toegevoegde agendapunten Openbare Orde en Veiligheid 16. Beveiliging Joodse instellingen gewijzigd Nr. VN2022-002602 De heer KREUGER vervangt mevrouw Nanninga. Vanuit de Joodse gemeenschap is geen bezwaar gemaakt maar men vreest dat het hier een verkapte bezuiniging betreft.

Hij hoort graag of de nieuwe inzet net zo frequent en net zo effectief is als die onder het vorige beleid en of er ook buiten de Stichting Bij Leven En Welzijn bij andere organisaties een reactie is opgehaald. De zichtbare beveiliging zou een aantal malen niet zichtbaar zijn geweest op de afgesproken momenten, dus de vraag is of de onzichtbare beveiliging op die momenten wél aanwezig was. Hij vraagt of de burgemeester buiten de Stichting BLEW ook andere organisaties uit de Joodse gemeenschap wil betrekken zoals scholen en ouders. Mevrouw POOT weet dat de Joodse gemeenschap het fijn vindt dat de burgemeester hierover opnieuw het gesprek met hen wil aangaan waarvoor de

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

complimenten. Een vraag blijft nog staan: de burgemeester gaf bij de behandeling van de mondelingevragen aan dat de verandering plaatsvond op aanvraag van de NCTV. Dat krijgt ze toch graag toegelicht. Burgemeester HALSEMA begrijpt de vragen wel. Dit is zeker geen snelle beslissing geweest. Een jaar geleden kwamen de KMar en de NCTV met het voorstel over te gaan van statische beveiliging naar dynamische beveiliging. Het is absoluut geen bezuinigingsmaatregel, maar het betreft veranderde inzichten in hoe beveiliging het meest effectief is. Amsterdam kent de zorgen en angst van de Joodse gemeenschap heel goed en ze is ook niet direct akkoord gegaan met het voorstel. Er hebben uitgebreide gesprekken plaatsgevonden met de Joodse gemeenschap en met name met BLEW. Er is overeenstemming bereikt tussen de KMar en de inschatting van de lokale politie en BLEW. Dat heeft geleid tot de brief aan de Joodse instellingen en die leidde toch tot onrust. Heel vervelend, omdat de burgemeester dacht dat iedereen voldoende op de hoogte was en voldoende gerustgesteld was. 31 januari is een bijeenkomst belegd met alle instellingen die beveiligd worden, dus ook met vertegenwoordigers van scholen en synagogen. Afgesproken is toen dat er opnieuw operationeel overleg komt tussen BLEW, de KMar en de politie over de vraag of de uitvoering van de afspraken precies zo is als men hoopte.

Als lokale driehoek wordt er binnenkort gesproken met de veel bredere gemeenschap – bijvoorbeeld ook met HaCarmel. Middels de brief aan de raad is actief naar buiten gebracht dat er geen verandering in het niveau van beveiliging plaatsvindt. De ambitie is dat het nog beter wordt. En afgesproken is na een maand te evalueren – met alle aangesloten instellingen – om te zien of alles goed loopt en de onrust weg is. Dat de beveiliging op enkele plaatsen niet zichtbaar zou zijn, die klacht werd ook geventileerd op 31 januari. Dat is verholpen na het overleg. De heer KREUGER begrijpt dat het niet om een bezuiniging gaat, dus hij gaat ervanuit dat dezelfde middelen beschikbaar zijn. Burgemeester HALSEMA licht toe dat de KMar opereert onder verantwoordelijkheid van de minister van Justitie en daar ligt ook de verantwoordelijkheid voor de financiën. Er is geen sprake van een bezuiniging op de begroting van de KMar. Mevrouw POOT heeft eerder gevraagd een onderzoek te doen naar de veiligheidsbeleving van Joodse Amsterdammers. Daar zou de burgemeester nog op terugkomen. Burgemeester HALSEMA heeft destijds aangegeven dat er heel recent onderzoek was gedaan. Ze zou dat nog nagaan en dat doet ze dus ook. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 17. Discussienota VVD over cameratoezicht Nr. VN2022-002698 Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering.

18. Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Flentge inzake Bevrijdingsfestival Westerpark Nr. VN2022-002597 De heer FLENTGE vindt dit zeker een mooi feest dat het waard is te koesteren. Er kwamen altijd 35.000 jongeren op af. En natuurlijk zijn er veel meer podia in de hele stad, maar hier gaat het om één centrale plek voor een mooi Bevrijdingsfestival waar historisch en cultureel invulling wordt gegeven aan deze dag. Dit feest heeft heel veel

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

draagvlak; het is laagdrempelig, toegankelijk. Een heel netwerk aan zzp’ers werkt eraan. Dat mag niet zomaar verdwijnen. Hij stelt dat Amsterdam een dergelijk festival gewoon zou moeten behouden op de een of andere manier in het Westerpark, dus doorgaan met de traditie. Mevrouw ROOSMA sluit zich aan bij de woorden van de heer Flentge. Burgemeester HALSEMA heeft het bevrijdingsfestival ook altijd zeer gewaardeerd dus ze begrijpt de vraag van de heer Flentge wel. Het Vrije Westen dat het Bevrijdingsfestival organiseert, is een particuliere stichting die daarmee op eigen initiatief is begonnen. Er is geen structurele samenwerking tussen het Amsterdam 4 en 5 meicomité en de stichting Het Vrije Westen. Na de editie 2019 is die samenwerking bovendien veranderd. Het Vrije Westen vroeg het comité garant te staan voor het programma in het Westerpark en dat wilde het comité alleen onder voorwaarden. De gemeente komt daar helemaal niet aan te pas. Volgens het comité is aan die voorwaarden niet voldaan. Daarop heeft het 4 en 5 mei-comité de samenwerking met de stichting in maart 2021 beëindigd. De stichting kan namelijk onvoldoende zekerheid bieden over het afwenden van een nieuw financieel risico en ze kan dus ook onvoldoende aannemelijk maken om een interessant en gratis toegankelijk festival te organiseren.

Het Amsterdam 4 en 5 mei-comité vindt zelf dat het dit proces heel zorgvuldig heeft doorlopen, maar toch wil de stichting Het Vrije Westen de relatie niet beëindigen. Het college heeft het bezwaarschrift ongegrond verklaard en het bestreden besluit in stand gelaten. Daarop kwam de brandbrief om alsnog het festival te kunnen organiseren. Het Vrije Westen vraagt nu een subsidie van 80.000 euro en men beweert nog geld van het Amsterdam 4 en 5 mei-comité te goed te hebben. Die bestrijdt dat. De consequentie is dat de stichting het festival niet meer kan organiseren. En dus zal het college moeten besluiten of het alsnog subsidie gaat verlenen. Dat verzoek kan de burgemeester het college voorleggen. Overigens is het Amsterdam 4 en 5 mei-comité verantwoordelijk voor die dagen en zij heeft anders besloten. De heer FLENTGE kan niet beoordelen wie er in dezen gelijk heeft, maar het college zou kunnen proberen te bemiddelen omdat het belang van dit feest zo ontzettend groot is. Burgemeester HALSEMA benadrukt dat het Amsterdam 4 en 5 mei-comité heel veel verantwoordelijkheid neemt voor veel activiteiten op 5 mei – o.a. op het Museumplein, het Anton de Komplein, Plein 40-45, bij het Homomonument, het Olympisch Stadion, het Vondelpark en het Haarlemmerplein en dat nog naast alle vrijheidsmaaltijden en de tientallen 5 mei-programma’s die ook plaatsvinden.

Het is dus zeker niet zo dat het comité niets meer doet. Het is niet de gemeente die Bevrijdingsdag belegt. Het ligt bij een onafhankelijk comité dat hiertoe na een zorgvuldige procedure heeft besloten. Dat maakt het wel heel lastig om het comité te passeren en dit festival desnoods zelf te gaan betalen. De heer FLENTGE zou al die prachtige activiteiten niet tegenover het festival in het Westerpark willen zeggen. Met beide partijen aan tafel gaan kan misschien toch iets opleveren. Burgemeester HALSEMA stelt dat het Amsterdams Bevrijdingsfestival gewoon doorgaat. In alle stadsdelen zijn organisatoren bezig met de voorbereiding. Die doen allemaal een beroep op financiële ondersteuning. Daarin is het Amsterdam 4 en 5 meicomité echt onafhankelijk. Het comité werkt met een sluitende begroting. Nu nog iets toevoegen heeft gevolgen voor andere organisatoren. Ze zegt toe nog eens met het comité in gesprek te gaan over wat er misschien volgend jaar mogelijk is.

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Het onderwerp gaat op verzoek van de heer Flentge door naar de raad. Handhaving en Toezicht 19. De coronapas en zwemles voor kinderen Nr. VN2022-002865 De heer FLENTGE vreest dat het controleren op een coronapas van ouders van kinderen die naar zwemles gaan, zal leiden tot minder zwemvaardige kinderen – dat is onwenselijk in waterrijk Amsterdam. De Amsterdamse Reddingsbrigade geeft aan dat sinds invoering van de coronapas 35 procent van de leerlingen niet op de zwemles is verschenen. Navraag maakte helder dat dit vooral komt door invoering van de QR-check. De SP stelt dat kinderen niet de dupe mogen worden van de keuze van hun ouders. Zwemles is een onderwijsactiviteit en dus die QR-code past daar niet. Hij roept het college en de raad op deze stellingname te verdedigen. De heer KHAN sluit zich volledig aan bij de bijdrage van de heer Flentge. Zwemles is gewoon onderwijs; kinderen moeten les krijgen. Burgemeester HALSEMA is het volledig eens met de urgentie die de heren Flentge en Khan aanbrengen. Uiteraard moet de gemeente zich wel aan de regels houden. Ze heeft geen weet van een actief handhavingsbeleid. De raad kan haar bijvoorbeeld per motie opdragen af te zien van controle. Ze verwacht eigenlijk dat het kabinet de samenleving binnenkort weer open zal verklaren.

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. De heer Flentge laat nog weten of hij een motie wil indienen; het onderwerp gaat voor een korte bespreking naar de raad. Juridische Zaken 20. Juridische vernieuwing binnen de gemeente Amsterdam Nr. VN2022-002681 De VOORZITTER wijst nog even op het ongevraagde advies van stadsdeel West en de twee insprekers die donderdag een bijdrage hebben geleverd. De heer VAN SCHIJNDEL is blij dat de burgemeester dit belangrijke onderwerp grondig heeft opgepakt met haar notitie aan de raad. Het gaat om de relatie tussen burger en gemeente. De situatie moet echt beter. In zijn eerdere brief kaartte hij ook de informatie aan de gemeenteraad aan; ook daar schort het dikwijls aan. Zo kan de raad de afkoop- en canonbedragen bij de erfpacht niet narekenen noch heeft die inzicht gekregen in het belanghebbendencriterium bij de Lutkemeer. Dat zou te wijten zijn aan de vertrouwelijkheidseisen. Een gesprek met de oud-Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad leverde vernietigende adviezen op, net als bij de Nationale toezichthouder op de Wet waardering onroerende zaken. Zeker bij de erfpacht is het echt dubieus of de gemeente dat wel op die manier en met die bedragen had mogen doen.

Het is aan de burgemeester om een notitie op te stellen over het borgen van de kwaliteit van de juridische diensten bij DJZ en van de juristen bij de vakdepartementen. Graag een reactie daarop. De heer BOOMSMA is blij met de notitie. Goed dat nu wordt erkend dat een fundamentele cultuuromslag en een herijking op die verschillende punten zijn vereist. Het gaat immers niet goed met de relatie tussen overheid en burgers. Er zijn de afgelopen jaren veel onnodige rechtszaken gevoerd. Dat leidt tot tijd- en energieverspilling en levert veel wantrouwen op. Dat moet dus anders.

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

Twee jaar geleden heeft het CDA een voorstel gedaan voor een investering van 2 miljoen euro om die juridische kolom te versterken. Misschien ziet de burgemeester die noodzaak nu ook. De heer Boomsma ziet graag een kritisch, onafhankelijk onderzoek. Hij is benieuwd wanneer het interne punt voor klachten gestalte krijgt en waarop de opdracht van de heer Brenninkmeijer zich richt. Naast de beginselen van behoorlijk bestuur zouden ook de beginselen van goed bestuur moeten worden verankerd. Het lijkt verstandig in brieven naar burgers de namen van ambtenaren en een telefoonnummer te plaatsen, zodat mensen hen direct kunnen bereiken. De bezwaarschriftencommissie heeft echt een onafhankelijk voorzitter nodig. De heer BOUTKAN vindt het noemen van namen van ambtenaren toch ingewikkeld want Amsterdammers kunnen ook ongelooflijk boos worden op ambtenaren. Kan de gemeente dan wel borgen dat zij niet worden opgespoord? De heer BOOMSMA denkt dat dat risico altijd bestaat. De meeste Amsterdammers zijn echt wel te vertrouwen en zouden laagdrempeliger met een ambtenaar via hun werktelefoons willen kunnen overleggen. Hij kan zich voorstellen dat er bepaalde zaken zijn waar terughoudendheid wordt betracht. De heer BOUTKAN bedankt de burgemeester voor het omarmen en erkennen van het probleem dat de juridische functie van de stad niet op orde is. De nota bevat een aantal heel goede uitgangspunten.

Kernpunt is dat het gaat om vertrouwen van burgers in bestuur en politiek. Die relatie tussen Amsterdammer en overheid is niet altijd even goed en die dient op punten te worden hersteld. De burgemeester wil de bezuiniging van 120 miljoen euro gebruiken om een cultuuromslag te bereiken: meer opgavegericht werken. Daarbij ontbreekt nog hoe de versterking van de juridische functie wordt geïmplementeerd. Hij hoort graag of en hoe de lessen uit het verbeterprogramma voor de financiële functie misschien ook hier inzetbaar zijn. De heer Boutkan ziet een zekere vorm van ongelijkheid. Sommige Amsterdammers hebben makkelijk toegang tot de overheid omdat ze het systeem begrijpen, omdat ze vaardiger zijn, maar anderen hebben die toegang helemaal niet en lopen vast in het systeem. De overheid dient er voor iedere Amsterdammer te zijn. Het is ook aan de burgemeester om de rechten te beschermen van Amsterdammers die minder makkelijk worden gehoord. Overigens is het zeker niet zo dat de gemeente tegen haar burgers procedeert. Vaak gaat het om het beschermen van de belangen van andere Amsterdammers. Tot slot is de PvdA voorstander van een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie. De heer HOFLAND complimenteert de burgemeester met de notitie. D66 vindt de analyse heel sterk en raak. De verhouding tussen burger en overheid is te veel gejuridiseerd.

Hij hoort graag wanneer dit onderwerp wordt voortgezet in de volgende raad. D66 vindt een externe voorzitter bij de bezwaarschriftencommissie een heel goed idee. Dat geldt ook voor de bejegening van mensen in die bezwaarprocedures. Die kan echt informeler. Juist in de gevallen waarin de Amsterdammer een andere uitkomst krijgt dan waarop hij had gehoopt, is dat contact essentieel. Aan externe voorzitters zijn wel kosten verbonden. Mensen benaderen vergt een kwaliteit en daar hoort training bij, dus ook daaraan zijn kosten verbonden. Hij hoort graag wat dit gaat kosten en hoe dit gestalte kan krijgen. Bij het stuk over boetes, een resultaat uit het rondetafelgesprek waarin zeer zinnige dingen werden gezegd, en bij het stuk over stress, kan D66 zich helemaal aansluiten. Het lijkt goed eens te kijken op welke punten een default kan worden gehanteerd, waardoor mensen geen boete krijgen als ze niet zelf actie ondernemen. Als mensen een ongewenste financiële consequentie ondervinden, zou daarvoor standaard een soort reparatie-mogelijkheid moeten komen. Wellicht kan ook daarvoor een

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

inventarisatie komen. Bij de rechtsstatelijke toets staan weliswaar goede punten, maar bij de fundamentele rechten zou de gemeente met name bij de Grondwet en de mensenrechten zichzelf een wat zwaardere toets moeten opleggen. In de politieke dadendrang ziet de heer Hofland vaak structureel de kracht van een juridisch argument gebagatelliseerd worden. Dat is ook een cultuur en dat probleem vergt eveneens een oplossing. Daarin zou een nieuwe raad gelijk bij aanvang van aantreden moeten worden ‘geschoold’. Mevrouw POOT vindt dat de politiek normerend mag zijn. De politiek is er niet alleen om de wet uit te voeren. Politiek moet wel degelijk ook uitgaan van nieuwe wetgeving. Het verbod op straatintimidatie en het wel opnemen daarvan in de APV is daarvan een typisch voorbeeld. Daarmee wordt immers een beweging ingezet waarbij de wetgeving zal veranderen. Van te voren is onbekend of zoiets stand houdt; dat is juist waarom dit soort processen worden gevoerd. Dat is goed, want dat creëert duidelijkheid dat er een wet moet komen - die er dus niet komt. Was dit niet opgenomen in de APV, dan waren de processen niet gevoerd en was ook die scherpte er niet gekomen. Soms is het dus goed om juist die randen op te zoeken. De heer HOFLAND beaamt dat de politiek niet alleen moet uitgaan van bestaande wetgeving. Daarvoor heeft de gemeenteraad een aantal instrumenten.

De raad kan dus veel doen, maar niet iets wat evident in strijd is met de Grondwet. Normeren is heel goed. Maar een bepaling opnemen in de APV die in strijd is met de Grondwet in verband met wetgeving die in gang is gezet, dat is niet goed. Afwijken van de Grondwet vereist immers een wettelijke regeling. Op het moment dat er over de APV werd besloten, lag er wel degelijk een juridisch advies van een hoogleraar. Aan de rechtsstatelijke toets Fundamentele rechten, opgenomen in de Grondwet en de mensenrechtenverdragen, dient extra zwaarte te worden toegekend. Natuurlijk is het probleem straatintimidatie heel groot en de dadendrang van politici navenant maar ook dan moet de gemeenteraad het hoofd koel houden. Er is heus geen 100 procent zekerheid nodig over de vraag of alles standhoudt. Maar als het hoogstwaarschijnlijk niet goed gaat, moeten ook politici goed naar zichzelf kijken. De heer FLENTGE is blij met de notitie van de burgemeester: een mooi begin van een antwoord op de grote problemen die er zijn. De heer ERNSTING steunt de inzet van de burgemeester van harte om de juridische functie van de gemeente te vernieuwen. Het gaat om meer dan alleen de juridische kwesties: het gaat om de relatie tussen burger en overheid en om de contacten van politiek, bestuurlijke en maatschappelijke werkelijkheden. Het is belangrijk willekeur en bureaucratie te bestrijden.

Bureaucratie betekent oorspronkelijk: rationeel en als bron van gelijke behandeling. Gelijke gevallen gelijk behandelen is belangrijk, maar soms wringt dat. Er moet ook ruimte voor maatwerk zijn. En soms spelen daarbij marktmechanismes een rol. De overheid wordt steeds juridischer onder invloed van grote financiële belangen en ze probeert precedentwerking krampachtig te voorkomen. Dat is onwenselijk. Veel zaken moeten worden verbeterd. De notitie geeft daartoe een goede aanzet. De heer VAN SCHIJNDEL is dan benieuwd of de heer Ernsting erkent dat ook in privaatrechtelijke verhoudingen zoals erfpacht de gemeente mensenrechten dient te respecteren en in het bijzonder het recht op een eerlijk proces. De heer ERNSTING vindt dat mensenrechten in elke context dienen te worden gevolgd en beschermd. Verschillende onderliggende stukken bij dit agendapunt raken deze thematiek op heel verschillende manieren. Een deel daarvan is politiek. Het is juist goed als een conflict zich ergens voordoet, om in gesprek te raken en uit dat juridische te blijven. Een onafhankelijke voorzitter bij bezwaarprocedures zou daarbij kunnen helpen. Het gaat toch vaak om een vertrouwensbreuk die moet worden

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

hersteld. Burgemeester HALSEMA stelt het volgende voor. De komende tijd wordt er een aantal stappen gezet. De heer Brenninkmeijer is gevraagd een onafhankelijk advies te schrijven voor de toekomst van de juridische functie met name over hoe de relatie tussen burgers en overheid te verbeteren. Ze ziet graag dat er vanuit de gemeente raadsleden hiervoor worden geïnterviewd over hun zorgen en grootste wensen om die bij het advies van de heer Brenninkmeijer te voegen. Die interviews zouden dan nog moeten plaatsvinden voor de raad waarvan afscheid wordt genomen, dus voor de verkiezingen. De burgemeester vindt het van groot belang om de komende jaren de juridische functie beter en anders in te richten en die vertrouwensrelatie te herstellen. Dat zal traag en taai zijn, want wijzigingen in de structuur en de cultuur vergen nu eenmaal tijd en inzet. De juridische kolom staat niet op zich. Onder leiding van de gemeentesecretaris wordt nu de hervorming van het gemeentelijk apparaat voorbereid. De informatiehuishouding is nu onvoldoende op orde net als de klachtbehandeling. Er is sprake van verkokering; er wordt te weinig samengewerkt. Met de voorliggende bezuiniging op het gemeentelijk apparaat wil de gemeentesecretaris voor doorbraken zorgen in de werkwijze van de gemeente. Sommige net gedane uitspraken raken ook hervormingen die elders in de organisatie moeten plaatsvinden.

Een burger die nu de gemeente belt, krijgt een algemene medewerker aan de lijn die niet weet waarover de klacht gaat. Hij wordt doorverbonden en doorverbonden om redelijk moedeloos terecht te komen bij de ambtenaar van dienst die daar veel weet van heeft. Dat zou omgekeerd moeten zijn. Degene die hier het meest van weet, zou onmiddellijk aan de telefoon moeten zitten. Daarbij moeten ambtenaren zich buitengewoon veilig voelen en het gesprek met burgers kunnen aangaan. Dat maakt deel uit van de grote omwenteling die de komende jaren moet plaatvinden. Het is fijn dat de raad het algemeen deel van de notitie onderschrijft. Het is een landelijk probleem dat de burger vaak als lastpak wordt gezien of gewantrouwd wordt. Daar is een omslag nodig. De overheid moet er vanuit kunnen gaan dat burgers van goede wil zijn – rekening houdend met free riders die er altijd en overal zullen zijn. De burgemeester is ook een groot voorstander van die default-benadering. Het recht moet een reservecircuit zijn. Procedures zijn pas aan de orde als de gewone omgang niet meer lukt. Dat betekent praten; ambtenaren moeten bellen met burgers; burgers moeten worden uitgenodigd. Bestuurders moeten bij mensen over de vloer komen en kijken of ze er zonder procedures uit kunnen komen. Dat moet het uitgangspunt zijn.

De burgemeester hoopt in staat te zijn de nieuw aantredende coalitie tijdens de onderhandelingen al de eerste resultaten van de heer Brenninkmeijer voor te leggen, zodat de nieuwe coalitie die kan meenemen in haar gesprekken. Ze kan niet inschatten of dat een realistisch traject is. Ze zou ook een meer concreet uitvoeringsplan willen presenteren aan de raad waarin een oplossing voor de bezwaarprocedures wordt voorgesteld. Ze begrijpt de wens om die procedure meer onafhankelijk te maken. De heer BOOMSMA is benieuwd of er al een soort afbakening of opdrachtformulering ligt voor de heer Brenninkmeijer voor zijn onderzoek. Burgemeester HALSEMA licht toe dat er een nieuwe directeur JZ is die wellicht binnenkort kennis kan maken met de raad. In haar uitgebreide gesprekken is de opdracht besproken en zodra die er ligt, komt die richting de raad. In z’n algemeenheid meent ook het college dat de informatiehuishouding binnen de gemeente beter moet. De Wob moet snel op orde komen. Daar is de informatie verspreid over talloze diensten en dat is moeilijk in elkaar te schuiven. Daar wordt wel heel hard aan gewerkt, maar dat proces blijkt heel ingewikkeld. Ze zegt de heer Van Schijndel graag toe de wijze waarop de raad wordt geïnformeerd bij dit project te betrekken.

Ze hoopt aan het begin van het najaar te kunnen presenteren hoe de gemeente dit veel concreter gaat maken de komende tijd - of misschien dus al eerder. Nog weer een

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

kritisch onafhankelijk onderzoek lijkt haar niet nodig. Het college gaat ervan uit dat de opmerkingen van de Ombudsman voldoende leidraad geven voor de correcties die nodig zijn. Gaat het om de beginselen van behoorlijk bestuur, dan stelt de burgemeester voor bij de bredere reorganisatie van het ambtelijk apparaat de hervorming van de verhouding tussen bestuur en ambtelijk apparaat net als tussen bestuur en raad als uitgangspunt te nemen voor het grotere gemeentelijke project. Die zien immers toe op al het overheidshandelen. De heer BOOMSMA wijst erop dat er de afgelopen jaren steeds meer aandacht is gekomen voor goed bestuur: transparant, participatief, verantwoordend, effectief en ten aanzien van mensenrechten. Misschien kan de burgemeester die beginselen toch meenemen. Dat kan wellicht heel veel toevoegen aan dit project. Burgemeester HALSEMA stelt het op prijs als de heer Boomsma haar wat artikelen doorstuurt maar ze gaat er wel vanuit dat genoemde criteria opgenomen zijn in de rechtsstatelijke toets die immers toeziet op deze aspecten. In de richting van de heer Boutkan bevestigt ze dat het college de bezuiniging van 120 miljoen euro wil gebruiken om een doorbraak te forceren. De oneerlijke toegang tot het recht en het verdelingsvraagstuk dat daarbij kan ontstaan, treedt aan twee kanten op.

Er zijn Amsterdamse burgers voor wie de regelgeving dermate ingewikkeld is geworden dat ze daardoor geen toegang meer hebben, ook niet tot voorzieningen waarop ze misschien recht hebben. Aan de andere kant zijn er ook heel machtige Amsterdamse burgers en organisaties die zo gebruik weten te maken van bijvoorbeeld advocaten en adviesfirma’s dat ze daarmee een oneigenlijke voorsprong krijgen en regels in hun eigen voordeel weten om te draaien of jarenlang met de gemeente weten te procederen. Daar zit inderdaad een probleem. Om daarop beter te letten wordt die rechtsstatelijke toets ingevoerd. In termen van rechtvaardigheid gaat het om het effect van de invoering van deze regel. Daarop dient echt een controle plaats te vinden – zoals de toeslagenaffaire duidelijk heeft gemaakt. Als het om die onafhankelijke bezwaarcommissie gaat, dan ligt er een dilemma. Die bezwaarprocedure dejuridiseert. Dat moet een snelle heroverweging worden van een genomen besluit. Dat treedt eigenlijk al op. Er komen steeds vaker beslissingen op bezwaarprocedures waarbij wordt gezegd, we zijn eens gaan bellen, en we komen nu terug op het ongegrond verklaren van het bezwaar. Daar is veel voor te zeggen. Toch begrijpt ze de behoefte aan een onafhankelijk oordeel zonder in weg naar de rechtsspraak in te slaan. De burgemeester stelt het volgende voor.

De gemeente komt langs voor dat interview waarbij de raadsleden twee elementen kunnen wegen: vasthouden aan een onafhankelijke bezwaarprocedure – die waarschijnlijk langer zal duren en zwaarder wordt. Dat kan een effect hebben op de achterstanden en daarmee op het gemakkelijk halen van je recht. Ze zou willen kijken of er nog iets tussen kan, iets anders, zonder een hele stapeling van procedures op te tuigen. Ze zou daar samen met de raad nog eens rustig over willen nadenken. De burgemeester is het met de heer Hofland eens dat het een verschil in cultuur, in structuur maar vooral ook een verschil in bejegening betreft. Dat zit in de manier van instrueren van ambtenaren; dat zit in de veiligheid die ambtenaren ervaren in de omgang met burgers. Maatwerk brengt het gevaar van rechtsongelijkheid met zich mee. Dat zijn allemaal zaken die een zorgvuldige afbakening en beoordeling verdienen. Veel van de boetes zijn landelijk bepaald en de vraag is in welke mate de gemeente daarvan kan afwijken. Ze wil dat wel heel serieus nagaan – bijvoorbeeld bij default. Dat geldt ook voor het gemakkelijker repareren van zaken die zijn misgegaan. Vaak moeten mensen eindeloos procederen. Als het gaat om de rol van de gemeenteraad, dat is dat een debat dat de raad onderling moet voeren.

Daarbij is het wel van groot belang dat elke politicus zich tegen de regels kan keren en met voorstellen kan komen die in strijd zijn met de regels. Tegelijkertijd dienen raadsleden wel goed juridisch onderlegd te zijn. De cursus aan het begin van een raadsperiode zou wel wat kunnen worden uitgebreid ten aanzien van Wob-

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

procedures, de werking van de APV. In de richting van de heer Ernsting geeft de burgemeester aan dat het van groot belang is dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden. Niet voor niets kent het nondiscriminatiebeginsel in artikel 1 van de Grondwet een tweede deel: ongelijke gevallen dienen ongelijk behandeld te worden. Soms leidt een precedent tot bijstelling van de regels en soms zijn gevallen gewoon uniek. De heer ERNSTING noemde bij de afweging tussen maatwerk en precedenten ook nog de complexiteit van de grote financiële belangen bij een beslissing. Dat verkleint de mogelijkheden om af te wijken. Hij ziet graag dat de burgemeester ook dat aspect meeneemt. Burgemeester HALSEMA herkent dat punt. Hier speelt ook dat punt van ongelijke toegang tot het recht. Bovendien kennen private belangen een zeer uitgebreide rechtsbescherming. Die wegen soms onevenredig zwaar tegenover de belangen van inwoners. Maar marktbelangen kan de gemeente niet zomaar ter zijde schuiven, hoewel de gemeente er in de eerste plaats is voor haar inwoners – waartoe ook de ondernemers horen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 21. Ontoelaatbaarheid van rechterlijke inmenging in het politieke debat; reikwijdte artikel 22 Gemeentewet Nr.

VN2022-002831 De heer VAN SCHIJNDEL constateert dat de rechterlijke macht de macht grijpt: steeds verder gaande inmenging in het debat en in politieke besluitvorming. Het begrotingsrecht van het parlement wordt effectief uitgeschakeld door de Urgendazaak: 1000 miljard euro moet naar de energietransitie. En dan was er de CIDI vs Baudetzaak waarbij een volksvertegenwoordiger de mond werd gesnoerd. De volksvertegenwoordigende organen, waaronder de gemeenteraad van Amsterdam, hebben de plicht tegen zulk rechterlijk activisme stelling te nemen. Er geldt strafrechtelijke onschendbaarheid van volksvertegenwoordigers voor gedane uitlatingen. Dan kan het niet zo zijn dat dat teniet wordt gedaan door de burgerlijk rechter. De raadscommissie moet maar eens debatteren over de vraag inzake die inmenging of die wel op z’n plaats is. Hij hoopt dat de gemeenteraad van Amsterdam stelling neemt tegen die rechterlijke inmenging in het debat en in de besluitvorming. Burgemeester HALSEMA begrijpt het betoog niet. In de gemeenteraad is vastgelegd dat leden van de gemeenteraad en anderen die deelnemen aan de raadsvergadering helemaal niet in rechte kunnen worden vervolgd voor wat zij in een raadsvergadering hebben gezegd of schriftelijk hebben overlegd. Een zelfde bepaling is er ook op nationaal niveau.

De vrijheid van meningsuiting van politici is met dit afgebakende domein dus ruimer dan van alle andere Nederlanders. Het voorbeeld van Baudet vond helemaal niet in het parlement plaats. Niet alles wat mag, hoeft ook. Er zijn ook nog overwegingen van elementair fatsoen en mededogen. Dus het mag, maar doe het niet. De heer VAN SCHIJNDEL stelt dat de grenzen van het politieke debat niet tot een gang naar de burgerlijke rechter mogen leiden. Burgemeester HALSEMA leent zich niet voor politieke retoriek. De rechter is onafhankelijk en het komt haar niet toe een oordeel te vellen over een rechterlijke uitspraak. Een rechter aan banden leggen is dermate niet-rechtstatelijk: Zo’n uitspraak siert niemand. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

Definitieve Raadscommissieverslag, 3 en 8 februari 2022

Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng. De voorzitter sluit de vergadering dinsdagavond om 21.20 uur.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11796163/2