Definitief derde monitor gezamenlijke aanpak vocht en schimmel (2026).pdf

inspecties van corporaties en co-makers volgens het afgesproken stroomschema van de vocht- en schimmelaanpak. Ook merkt !WOON dat huurders een persoonlijke aanpak waarderen waarbij de woningcorporatie regie pakt en de verantwoordelijkheid neemt om technische problemen op te lossen. Te vaak weten huurders nog niet waar ze aan toe zijn en worden ze verwezen naar bijvoorbeeld een VvE of een co-maker terwijl de woningcorporatie aan zet is om gebreken te herstellen.

Figuur 20: Verdeling reacties van huurders die hebben aangegeven of de schimmel is Bron: Opvraag corporaties opgelost (boven) en of zij zich gehoord voelen (onder)

!WOON is bezorgd over huurders met schimmelvorming die afhankelijk zijn van een volledig natuurlijk ventilatiesysteem. In de casuïstiek zien zij dat woningcorporaties niet direct inzetten op het vervangen van natuurlijke ventilatie door mechanische ventilatiesysteem, terwijl een goed werkend ventilatiesysteem wel een basisvoorwaarde is voor een schimmelvrije woning. Het kan in de uitvoerbaarheid soms complex zijn om bij gemeenschappelijke voorzieningen mechanische ventilatie aan te brengen, maar het begint bij het erkennen dat natuurlijke ventilatie en schimmelvorming een gebrek aan de woonruimte is en toch stappen te nemen om de situatie te verbeteren. Daarbij helpt het niet dat door complexe en onduidelijke regelgeving het voor huurders lastig is om natuurlijke ventilatie als gebrek te laten erkennen door de Huurcommissie.

0%

20%

0%

20%

40%

40% 1. Ja

60%

80%

100%

60%

80%

100%

2. Niet helemaal

3. Nee

Signalen en aanbevelingen van stichting !WOON !WOON verzamelt signalen van medewerkers en huurders over de vocht- en schimmelaanpak. De signalen uit de periode februari tot en met november 2025 zijn meegenomen in de focusgesprekken georganiseerd door de DSP groep. De signalen komen grotendeels overeen met de aanbevelingen van !WOON uit eerdere evaluaties. Vanuit de praktijkervaring blijft !WOON dan ook aandacht vragen voor goede

Ook volgt !WOON met belangstelling de subsidiemogelijkheid voor woningcorporaties om bewonersbegeleiding in te zetten bij vocht- en schimmelproblematiek. Vanaf de start van de Amsterdamse vocht- en schimmelaanpak pleit !WOON voor een proactieve, complexgewijze

2.000 respondenten van alle corporaties behalve Eigen Haard 1.387 respondenten van de Alliantie, Lieven de Key, Rochdale en Stadgenoot 21 22

27

aanpak, waarin voor zowel huurders als verhuurders inzichtelijk wordt gemaakt welke mogelijkheden er zijn om vocht- en schimmelproblemen aan te pakken. !WOON ondersteunt en monitort de uitvoering van de bewonersbegeleiding, met als doel dat huurders zich meer gehoord en ondersteund voelen.

Belangrijkste bevindingen •

Onderzoek DSP groep DSP groep heeft ook onderzoek gedaan naar hoe de aanpak ervaren wordt door bewoners. De resultaten van het onderzoek van DSP-groep zijn niet representatief, maar wel relevant voor inzicht in ervaringen, drempels en samenwerking binnen de aanpak. De kernboodschap van het onderzoek is dat de aanpak vooruitgang boekt, maar dat het versterken van vertrouwen, duidelijke en empathische communicatie, betere nazorg en meer aandacht voor structurele oplossingen nodig zijn om ervoor te zorgen dat bewoners de verbeteringen ook daadwerkelijk ervaren in hun dagelijkse leven.

• •

• • •

Het onderzoek van DSP-groep benadrukt een aantal zaken. Ten eerste laat het onderzoek zien dat er duidelijke verbeteringen zijn doorgevoerd in de aanpak vocht en schimmel. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat deze verbeteringen nog onvoldoende worden gevoeld door bewoners. De kwaliteit van de communicatie blijkt een sleutelrol te spelen. Waar communicatie ontbreekt, tegenstrijdig is of als belerend wordt ervaren, neemt het wantrouwen en ontevredenheid toe. Het DSP-onderzoek geeft, tot slot, aan dat structurele verbeteringen tijd vragen en realistische verwachtingen nodig zijn.

•

28

Van maart tot mei 2025 lag de tijd tussen eerste melding en inspectie op 20 dagen, boven het gestelde doel van 14 dagen. Dit kwam grotendeels door een grootschalige actie van SHY en Ymere om huurders meer te laten melden. Daarna nam de tijd echter snel af tot maar 12 dagen in juli. De duur van de inspectie tot aan de afhandeling bedroeg ongeveer 20 dagen van februari tot en met juli 2025 Tot en met oktober 2025 is van ruim 2.050 meldingen nazorginformatie verzameld, waarbij aan huurders is gevraagd of zij tevreden zijn over de aanpak. Bij de meeste vragen ligt de nazorgrespons rond de 10% van het totaal aantal meldingen. Respondenten zijn met een beoordeling van 5,6 gemiddeld genomen matig tevreden met de gehele aanpak. Over de kwaliteit van de oplossing zijn huurders met een 5,8 gemiddeld ook matig tevreden. Bij 54% van de huurders is de problematiek drie maanden later nog steeds opgelost, bij 46% niet. Daar gaat de corporatie nogmaals langs om – indien nodig – de schimmel weer weg te halen.

ging het aantal meldingen bij Ymere wel sterk omhoog door een grootschalige informatiecampagne.

3. Conclusies en vervolg In deze monitor richten we ons op vier vragen: • • • •

Vocht- en schimmel wordt het vaakst aangetroffen in de badkamer (59%) en in ruim de helft van de gevallen ook in de slaap- en/of woonkamer. Bij 58% van de meldingen wordt alleen een (installatie-) technische oorzaak genoemd, in 18% zowel gebruik van de woning als één of meerdere (installatie-) technische oorzaken en in 24% van de gevallen alleen het gebruik van de woning.

Wat zijn de kenmerken en omvang van vocht- en schimmelproblematiek in Amsterdam? Welke factoren vergroten de kans op vocht en schimmelproblematiek en in welke mate? In hoeverre is de dienstverlening rondom- en afhandeling van vocht- en schimmelmeldingen succesvol? Waar zitten knelpunten m.b.t. de afhandeling van klachten en dienstverlening en welke verbeteringen kunnen de betrokken partijen maken in de aanpak?

Welke factoren vergroten de kans op vocht en schimmelproblematiek en in welke mate? Door steeds meer en betere data te verzamelen krijgen we beter inzicht in de voorspellers voor vocht en schimmel. De belangrijkste zijn in volgorde:

Wat zijn de kenmerken en omvang van vocht- en schimmelproblematiek in Amsterdam? In de afgelopen twee jaar zijn er 19.900 meldingen gedaan, waarvan 19.600 meldingen bij zelfstandige corporatiewoningen. Al deze meldingen hebben tot een bezoek van de corporatie geleid. Exclusief herhaalmeldingen gaat het om 15.700 zelfstandige woningen, wat neerkomt op 8,9% van het bezit. Bij 81% van de woningen is er één melding binnengekomen, bij 15% twee en 4% drie of meer meldingen.

1. Woninggrootte: In grote woningen wordt meer dan twee keer zo vaak een melding gedaan als in kleine woningen. Dit komt vermoedelijk doordat er naar verhouding vaak gezinnen in grote woningen verblijven, die relatief veel vocht produceren. 2. Ventilatietype: In woningen met natuurlijke ventilatie worden relatief de meeste meldingen gedaan (11%), ruim twee keer zo vaak als in woningen met mechanische balansventilatie (5%). Ernstige problematiek (drie of meer meldingen) komt naar verhouding nog vaker voor bij natuurlijke ventilatie. 3. Bouwjaar: in woningen uit 1945 tot 1990 worden het vaakst meldingen gedaan. Dit lijkt voor een deel samen te hangen met het type ventilatie in deze woningen. Ernstige problematiek (drie of meer meldingen) komt hier vergeleken met andere bouwjaren nog vaker voor.

Vocht en schimmel komt overal in de stad in vergelijkbare mate voor, in alle buurten en in alle bouwperioden. In het stookseizoen (oktober t/m april) worden veruit de meeste meldingen gemaakt. Het aantal meldingen lag in het stookseizoen van ’24-’25 lager dan in ’23-’24, vermoedelijk door grote verschillen in neerslag en vochtigheid. Desalniettemin

29

4. Bij woningen op de begane grond komt het ruim twee keer zo vaak voor dat er drie of meer meldingen zijn gedaan vergeleken met woningen op de middelste of bovenste verdieping. Hardnekkige vocht en schimmel lijkt hier dus een significant groter probleem.

later nog steeds is verholpen en bij 46% weer is teruggekomen. Ten slotte geeft 44% aan zich niet gehoord te voelen door de corporatie en 56% zich (grotendeels) wel. Waar zitten knelpunten m.b.t. de afhandeling van klachten en dienstverlening en welke verbeteringen kunnen de betrokken partijen maken in de aanpak? We zien dat huurders nog onvoldoende tevreden zijn met de aanpak. Dit blijkt uit de cijfers die we ontvangen uit de nazorg en ook uit het rapport van DSP-groep. DSP-groep geeft aan dat er duidelijke en empathische communicatie en betere nazorg nodig is. Waar communicatie ontbreekt, tegenstrijdig is of als belerend wordt ervaren, neemt het wantrouwen en ontevredenheid toe. Ook stichting !WOON benadrukt dat huurders een persoonlijke aanpak waarderen, waarbij de corporatie regie pakt. De gemeente Amsterdam heeft via een subsidie financiële middelen vrijgemaakt om de komende twee jaar specialisten in te huren die complexmatig schimmelproblemen vroegtijdig signaleren, advies aan huis geven en bredere publieksvoorlichting geven. De nadruk ligt daarbij op het vroegtijdig signaleren, oplossen en voorkomen van schimmelproblemen. Die middelen worden aangevraagd door de woningcorporaties. Dit leidt naar verwachting ook tot een betere dienstverlening en hogere tevredenheid van huurders voor de aanpak.

In aanvulling hierop komen naar verhouding ook wat meer (ernstige) meldingen voor bij: • Woningen in de onderhouds-/sloop-nieuwbouwplanning • Vrije sectorwoningen • VvE’s • Woningen met een C t/m F energielabel In hoeverre is de dienstverlening rondom- en afhandeling van vocht- en schimmelmeldingen succesvol? Van februari tot en met mei 2025 zaten we met ruim 20 dagen tussen inspectie en afhandeling van meldingen boven het doel van 14 dagen. Sindsdien is de duur echter sterk afgenomen tot nog maar 12 dagen. Het duurde van februari tot en met juli 2025 gemiddeld genomen nog eens 20 dagen na inspectie om een melding volledig af te handelen. Door een haperende start met de nazorg en selectiviteit in de respons is het tot dusver lastig gebleken betrouwbare informatie over huurderstevredenheid te verzamelen. Vanaf februari 2026 is de nazorg bij alle corporaties ingeregeld. Uit de tot nog toe beschikbare data blijkt dat respondenten de aanpak in zijn geheel een 5,6 geven en de toegepaste oplossing voor het verhelpen van de vocht en schimmel een 5,8. Daarnaast blijkt dat in 54% van de gevallen de problematiek drie maanden

Ook komt het beeld naar voren, overeenkomstig met het onderzoek van DSP-groep, dat de aanpak snel en adequaat is bij incidentele vocht- en schimmelproblemen, maar dat er voor het structureel oplossen van complexere gevallen meer tijd nodig is. Dit zijn stuk voor stuk ingewikkelde cases, waar grote investeringen nodig zijn om de problemen op te lossen. Daarvoor sluiten de corporaties hun ogen niet. Hier zijn vocht

30

en schimmel symptomen en moeten worden gezien vanuit het perspectief van de kwaliteit van het vastgoed. In de tussentijd houden de corporaties de situatie beheersbaar en halen zij de schimmel weg. In de situaties waarin de schimmel niet beheersbaar is en gevolg van een bouwkundig gebrek, krijgen deze huurders proactief een tijdelijke huurverlaging aangeboden.

Hierin worden betaalbare, energieneutrale renovatieoplossingen onderzocht en ontwikkeld ten behoeve van een klimaatbestendig en gezond binnenklimaat van woningen. Tot slot: er is landelijk toenemende aandacht voor de nadelige gevolgen van een slecht binnenklimaat. Aedes, de branchevereniging van woningcorporaties, deelt actief kennis en kunde met haar leden. Eind 2025 startte de GGD een landelijke campagne om mensen te informeren over het voorkomen en weghalen van schimmel. We blijven ook de landelijke ontwikkelingen volgen.

We zien dat meldingen achter blijven. Het vroegtijdig melden door huurders is essentieel om vocht en schimmel op te lossen. Tegelijkertijd ligt het aandeel meldingen lager dan je zou verwachten op basis van de gezondheidsmonitor 2024 van de GGD en het HIRA. De partners werken daarom samen om de meldingsbereidheid te vergroten. We zien dat communicatieacties hierbij helpen. Zo zijn er door een voorlichtingscampagne veel meer meldingen gedaan bij Ymere en ook bij Rochdale waren de eerste effecten van een campagne duidelijk te zien (zie ook de cases op pagina 37 - 39). Daarom zetten we in op proactieve voorlichting, onder andere door middel van de subsidie van de gemeente Amsterdam voor extra inzet op vocht- en schimmelproblemen. Vervolg Wat we ook in de afgelopen twee jaar gezien en geleerd hebben, is dat we als partners effectiever samen kunnen werken. Daarom hebben we de overlegstructuur aangepast – waardoor de verantwoordelijkheden beter zijn belegd – en richten we ons in 2026 op een aantal onderwerpen, die we gaan verbeteren via werkgroepen. Hierdoor kunnen we beter sturen op resultaat. Zo zullen we ons onder andere gaan richten op het scherp stellen van het doel van de aanpak en het tijdspad dat daarbij hoort, verder verbeteren van de datakwaliteit en het verbeteren van de dienstverlening.

In 2026 participeren ook de Alliantie en AFWC in een onderzoek van TNO, dat naar verwachting medio 2026 van start gaat.

Samen werken we de komende jaren stap voor stap verder aan een gezonde woning!

31

Bijlage 1: Opzet van de gezamenlijke aanpak vocht en schimmel Doelen •

• • •

Zo veel mogelijk voorkomen van vocht en schimmel in de woning en als toch schimmel ontstaat zo snel mogelijke verwijdering ervan. We slaan de handen ineen om de verschillende oorzaken van vocht en schimmel op te lossen (en leren van elkaar). De tevredenheid van huurders over hun woning verbetert. De huurder voelt zich gehoord en is adequaat geholpen, dit wordt gemeten tijdens de evaluatie in de nazorg.

3.

4.

Projectplan Het projectplan bestaat uit zes onderdelen: 1. Opleiding: alle betrokken medewerkers van de corporaties en een aantal betrokkenen vanuit de gemeente en !WOON hebben een training gekregen om hun kennis op het gebied van vocht en schimmel, hoe oorzaken te herkennen en op te lossen en hoe daarover te communiceren naar huurders te verbeteren. Denk hierbij aan medewerkers van het klantcontactcentrum (hierna: KCC), werkvoorbereiders, reparatieopzichters, et cetera. 2. Intake: wanneer een melding binnenkomt, wordt aan de hand van een stroomschema de omvang en de urgentie van het probleem beoordeeld. De melding wordt geregistreerd door de corporatie. Na melden van vocht en schimmel volgt een goede doorverwijzing en een snelle opvolging. Het gezamenlijk streven

5.

6.

32

is om na een melding binnen twee weken een vakman langs te sturen voor inspectie van de woning, de installaties en het gebruik van de woning. Deze planning is afhankelijk van druk, capaciteit en beschikbaarheid. Een inspectie vindt alleen niet plaats als het vooraf (tijdens de intake) overduidelijk is dat dit niet nodig is. Het streven is om na een melding binnen twee weken opvolging in te plannen. Uitvoering: Bij de eerste inspectie wordt getracht de oorzaak van de schimmel te herleiden aan de hand van een stroomschema. Onderzoek richt zich in eerste instantie op technische oorzaken en installatietechnische oorzaken, vervolgens op bewonersgedrag. De te nemen maatregelen volgen uit het stroomschema. Nazorg: Drie maanden nadat de maatregelen zijn uitgevoerd, neemt de corporatie contact op met de betreffende bewoner om de genomen maatregelen de evalueren. Dit gebeurt aan de hand van het evaluatieformulier met checklist. Als de schimmelproblemen nog niet zijn verholpen wordt nader onderzoek gedaan naar de (rest) problemen en wordt daar een passende oplossing voor gezocht. Communicatie: In lijn met de verschillende fases zijn verschillende communicatiemiddelen ontwikkeld voor interne communicatie en communicatie met bewoners.

Monitor: om van de aanpak te leren en die te verbeteren monitort de projectgroep het verloop van de meldingen, de opvolging en het resultaat van de genomen maatregelen.

Partijen

De gemeente Amsterdam: de gemeente handhaaft dat de corporaties de kwaliteit van hun bezit op orde houden en spreekt ze daar op aan. Daarnaast financieren zij initiatieven, zoals de Energiebespaarservice en een subsidie voor schimmelteams om de aanpak te versterken, die bewoners helpen met schimmelproblematiek.

Binnen de aanpak werken we samen met een aantal verschillende partijen: de Amsterdamse woningcorporaties (de Alliantie, Eigen Haard, Lieven de Key, Rochdale, Stadgenoot en Ymere), de AFWC, de gemeente Amsterdam, de FAH, Arcade, stichting !WOON en de GGD. Cauberg Huygen is betrokken geweest bij het opzetten van de aanpak en de eerste twee monitors. Een van de doelen van de aanpak is “We slaan de handen ineen om de verschillende oorzaken van vocht en schimmel op te lossen (en leren van elkaar).” Iedere partij draagt hier op zijn eigen manier aan bij. Eens in de zes weken komen alle partijen bijeen om lopende zaken en acties te bespreken. Hieronder wordt per partij de rol binnen de aanpak beschreven.

De FAH en Arcade: De FAH en Arcade vertegenwoordigen de huurders. Zij zorgen er mede voor dat de huurders geïnformeerd worden over de schimmelaanpak. FAH en Arcade brengen het perspectief van de huurders in via de overleggen binnen de aanpak. Deze input wordt weer meegenomen in de monitor. Stichting !WOON: stichting !WOON ondersteunt huurders met vragen en problemen rondom hun woning. Zij helpen huurders o.a. wanneer zij te maken hebben met schimmelproblematiek. Op die manier ontvangt !WOON veel signalen over de aanpak van vocht en schimmel en waar het beter kan. Deze signalen geeft !WOON door aan de woningcorporaties, zodat zij hun aanpak kunnen verbeteren.

De Amsterdamse woningcorporaties: de corporaties zijn verantwoordelijk voor het beheer en de kwaliteit van de woningen die zij verhuren. Zij voeren de aanpak uit. D.w.z. zij hebben de verantwoordelijkheid om alle meldingen op te pakken en op te lossen. Daarnaast verzamelen zij informatie over de meldingen, de oorzaken en oplossingen daarvoor en de ervaring van hun huurders. In die zin is de aanpak van de corporaties. Zij gebruiken de inzichten en input van de andere partijen om de aanpak verder te verbeteren.

De GGD: de GGD heeft veel inhoudelijke kennis op het gebied van vocht en schimmel. Zij bewaken dat we binnen de aanpak de juiste conclusies trekken en dat we ons baseren op juiste informatie. Door samen te werken met partijen met een verschillende achtergrond zorgen we ervoor dat verschillende perspectieven en belangen landen in de aanpak en leren we continu van elkaar.

AFWC: de AFWC heeft een coördinerende rol in de aanpak. Zij organiseren dat de werkgroep periodiek bij elkaar komt en houden toezicht op lopende acties. De AFWC verwerkt de informatie die de corporaties ophalen in een monitor. Voor de monitor gaan zij ook in gesprek met de andere betrokken partijen en verwerken die input. Via de monitor proberen we inzicht te krijgen in de voortgang van de aanpak.

33

Bijlage 2: Woninggrootte categorieën Woninggrootte categorie

Definitie kamers en woonoppervlak (WWD)

Zeer kleine woning

1-2 kamers en minder dan 40m2

Kleine woning

1-2 kamers en 40-60m2 / 3 of meer kamers & minder dan 40m2

Middelkleine woning

1-2 kamers en meer dan 60m2 / 3-4 kamers 40-60m2

Middelgrote woning

3 kamers & meer dan 60m2/ 4-5 kamers & 60-70m2

Ruime woning

4 kamers en meer dan 70m2 / 5 kamers & 70-80m2

Grote woning

5 kamers en meer dan 80m2

34

Bijlage 3: Story telling (cases) van de betrokken partners

Door middel van de incidentele subsidie kunnen alle zes corporaties nu een vocht- en schimmelteam gaan inrichten. Dit kunnen zij doen door personeel intern op te leiden of extern in te huren. Bij externe inhuur moet dit een lokale partij zonder winstoogmerk zijn, zoals een uitvoerder van de eerdere energiebespaarservice (nu GBEA). Deze partijen hebben bewezen effectief te zijn in het vroegtijdig signaleren van schimmel en het uitvoerig ondersteunen van bewoners bij schimmelproblemen.

Casus: Bewonersbegeleiding bij de Alliantie Vocht en schimmel zijn hardnekkige problemen die vaak niet met één reparatie op te lossen zijn. Meestal spelen er meerdere oorzaken tegelijk — bouwkundig, installatietechnisch, maar ook het gebruik van de woning. Daar waar het aan het gebruik van de woning ligt, helpen wij proactief om samen met de huurder de problematiek aan te pakken. Onze bewonersbegeleiders spelen daarin een cruciale rol. Zij gaan in gesprek met bewoners, winnen vertrouwen, geven praktische tips om vocht en schimmel te beheersen en bieden nazorg. Een van hen zei het laatst mooi: ‘In de winter help ik bewoners om schimmel te voorkomen door goed te ventileren. In de zomer praten we over hoe je warmte buiten houdt. Zo dragen we bij aan een gezond binnenklimaat, het hele jaar door.’

De corporaties kunnen hiermee investeren in de verbetering van de uitvoering van de schimmelaanpak door vroegtijdig te signaleren in complexen; intensieve huisbezoeken en gerichte communicatie. De subsidie wordt nadrukkelijk ingezet voor uitvoering: het inhuren van specialisten die complexe analyses doen, schimmel verwijderen en woningen langdurig volgen. Door herhaalbezoeken en persoonlijk contact groeit het vertrouwen in de uitvoering, melden bewoners sneller en verdwijnen problemen blijvend. Bij de volgende monitor verwachten we meer inzicht te kunnen bieden op de werking en winst van de subsidie

Casus: Incidentele subsidie extra inzet vocht- en schimmelaanpak van de gemeente Amsterdam

Casus: Oplossing schimmelproblematiek Westelijke Eilanden nu nabij (Arcade)

Een actie die is voortgevloeid uit de aanpak is de incidentele subsidie die sinds november 2025 kan worden aangevraagd door de corporaties. De bron van schimmel is niet altijd meteen duidelijk en soms zijn ingrijpende reparaties nodig. Bewoners wachten daardoor soms lang op duidelijkheid. De gemeente wil dat verbeteren. Voorloper Alliantie werkt al met een speciaal vocht- en schimmelteam. Dat werkt goed. Daarom komen er nu bij alle Amsterdamse woningcorporaties zulke teams. Ze bezoeken complexen, sporen schimmel vroeg op, pakken de technische oorzaak aan en houden contact met bewoners tot het probleem echt opgelost is. Om hierin bij te springen en de aanpak extra kracht te geven maakte het college bij de Voorjaarsnota 2025 € 3,3 miljoen vrij, voor een periode van 2,5 jaar.

Huurdersvereniging Arcade, de vertegenwoordiging van huurders van Lieven de Key, constateerde dat de woningcorporatie bij vocht- en schimmelproblemen op de Westelijke Eilanden de afgelopen zes jaar kleine reparaties uitvoerde, maar structurele problemen niet heeft kunnen oplossen. In 2019 kaartte de bewonerscommissie van een wooncomplex het achterstallig onderhoud aan. Lieven de Key verhuurt op de Westelijke Eilanden al meer dan 40 jaar sociale huurwoningen. Op andere plekken in de stad heeft de corporatie met onder meer sloop-nieuwbouw en het plaatsen van mechanische ventilatie veel van haar bewoners van hun schimmelproblematiek afgeholpen. Problemen zichtbaar maken

35

Casus: Eigen Haard trekt ten strijde tegen schimmel

Met steun van Stichting !WOON werden op de Westelijke Eilanden enquêtes verspreid en bewoners persoonlijk benaderd. Er bleek veel onduidelijk over de verantwoordelijkheden van Lieven de Key en van bewoners zelf. Sommige gevallen van vocht en schimmel in het wooncomplex waren zo schrijnend dat de Huurcommissie, na bemiddeling door Stichting !WOON, de Gemeente en de bewonerscommissie, tot vijf maanden huurkorting toekende. Eén van de lessen die de bewoners leerden was: blijf schimmel melden!

Schimmel is een veelvoorkomende klacht. Het verpest het woonplezier en is slecht voor de gezondheid van onze huurders. Daarom pakken we schimmel bij onze bewoners grondig aan. We hebben een gestructureerde aanpak waarbij we het probleem van A tot Z oplossen. Onze Taskforce Schimmel speelt hierin een centrale rol. Speciaal opgeleide medewerkers We hebben vier opzichters die zich volledig richten op het opsporen en oplossen van schimmelproblemen. Ze zijn speciaal opgeleid met een intensief inwerkprogramma van drie weken. Ze leren alle stappen van de aanpak: van signaleren en inspecteren tot het aansturen van maatregelen om de problemen op te lossen. Na de opleiding evalueren we wekelijks het proces. We bespreken welke situaties extra aandacht vragen en hoe we sneller en beter kunnen werken.

Oplossing dankzij Gezamenlijke Aanpak Vocht & Schimmel Sinds de start van de gezamenlijke aanpak in het najaar van 2023 door de corporaties, de huurderskoepels, de Gemeente Amsterdam, Stichting !WOON en de GGD wordt het schimmelprobleem steeds beter aangepakt. Dit zorgde ervoor dat er in 2025 zicht kwam op een definitieve oplossing op de op Westelijke Eilanden. Na vergaand onderzoek om de structurele problemen en oplossingen in kaart te brengen, gaat Lieven de Key het probleem in 2026 oplossen. Het geld hiervoor is opgenomen in de begroting van de corporatie.

Vaste casemanager en nauwkeurig meten Elke melding krijgt een vaste casemanager. Die zorgt voor de volledige afhandeling en coördineert het traject van begin tot eind. Daarmee weet de bewoner waar die aan toe is en wie de contactpersoon is. Tijdens inspecties meten we met vocht-hygrometers. Of we plaatsen apparatuur om de temperatuur en de luchtvochtigheid te meten. Door nauwkeurig te monitoren, kunnen we de situatie goed beoordelen, gericht handelen en bewoners adviseren hoe ze schimmel kunnen voorkomen.

Flyer vanuit Arcade om bewoners te informeren Arcade werkt samen met Lieven de Key aan de ontwikkeling van een flyer. Deze komt op de mat terecht bij de bewoners. Als bewoners nu stoppen met melden omdat ze het gevoel hebben dat dat toch niets oplevert, dan kan de flyer de huurders wijzen op de voordelen van het (altijd) melding maken van vocht en schimmel. Schimmelcoaches

Zelf inspecteren Onze opzichters beoordelen de schimmelproblemen eerst zelf. Ze kijken grondig naar mogelijke oorzaken van schimmelvorming. Dit helpt om snel en effectief te reageren. Ook stoppen we niet na de oplossing: nazorg hoort bij onze werkwijze. Na het verhelpen van een schimmelprobleem vragen we bewoners in een enquête voor feedback. En we controleren of er geen nieuwe klachten zijn.

Verder kunnen zogeheten schimmelcoaches helpen. Het inzetten van schimmelcoaches door Lieven de Key is sinds kort onderdeel van de Gezamenlijke Aanpak Vocht & Schimmel. Schimmel is complex omdat de oorzaak uit verschillende factoren kan bestaan, zowel technisch als door bewoning. Schimmelcoaches helpen bewoners om te leren omgaan met schimmel: hoe ze die kunnen voorkomen en wat ze moeten doen als schimmel ontstaat.

36

Aansturen ketenpartners We werken samen met onze ketenpartners. We zorgen dat iedereen precies weet wat er moet gebeuren en wanneer. De Task Force monitort het proces en de voortgang. De Task Force zorgt dat alle betrokkenen de afspraken nagekomen, dat we informatie snel delen en dat we volgens plan blijven werken tot en met de nazorg.

Wij hebben een voorspellend model laten ontwikkelen om de aanpak van vochthinder van vooral reactief (op basis van meldingen reageren) naar een preventieve aanpak (risico’s op vochthinder in complexen complexmatig beperken) te brengen. Op die manier wordt de werklast bij de afdelingen “dagelijks onderhoud” (de losse meldingen) verlaagd en nemen wij op een meer actieve manier onze verantwoordelijkheid. Dit is in lijn met de Nationale Prestatieafspraken die Aedes eerder met onze partners gemaakt heeft namens de corporaties.

Communicatie Communicatie met onze huurders is essentieel. Via ons magazine roepen we bewoners op om schimmel tijdig te melden. Zo blijven we de schimmelproblematiek onder controle houden en garanderen we voor iedere bewoner een gezond en veilig woonklimaat.

Het ontwikkelde model signaleert/voorspelt in eerste instantie de risico’s op vochthinder in complexen op basis van beschikbare basisdata of brondata (zoals Vabi, MJOB’s, onderhoudsprogramma’s e.d.). Deze data worden verder verrijkt met resultaten uit o.a. inspecties, onderzoeken, meerjarenprogramma’s en succesvolle maatregelen. Door de verrijking wordt de voorspelling nauwkeuriger en ontstaat een adequater overzicht van risico’s binnen onze vastgoedportefeuille. Wij kunnen vervolgens veel meer vanuit preventie sturen op ons vastgoedonderhoud.

Casus: Samen sterk tegen schimmel: een gezamenlijke aanpak voor gezonde woningen bij Stadgenoot Wij zetten een belangrijke stap om schimmel in onze woningen aan te pakken. Anne Wilbers, bestuursvoorzitter van Stadgenoot, ondertekende in december 2025 namens Stadgenoot de contracten met onze co-makers Dolmans, ELRO, Teerenstra en Compas. Daarmee leggen we samen met deze specialisten afspraken vast voor een duidelijke en efficiënte aanpak van schimmel. Zo zorgen we voor een transparant proces en een structurele oplossing van de schimmelproblemen in onze woningen.

Verzamelen van infrarood beelden De Alliantie zet met het zelf uitvoeren van dronevluchten een volgende stap in haar onderzoek naar het gebruik van drones voor onderhoudsinspecties. Een medewerker van de Alliantie heeft recent het dronecertificaat behaald, waarmee hij voor ons drone-inspecties mag doen.

Trots op deze gezamenlijke stap naar comfortabele woningen Stadgenoot benadrukt het belang hiervan. Dit moment markeert een belangrijke stap om te zorgen voor gezonde, veilige en comfortabele woningen voor al onze huurders. Een moment en mijlpaal om trots op te zijn.

De luchtbeelden van het dak, kozijnen en gevels zijn met software meteen beschikbaar en worden omgezet in bruikbare gegevens. Inspecties met het oog kosten veel tijd en zijn kostbaar omdat we in veel gevallen een dure hoogwerker nodig hebben. Met een drone komen we overal bij en zien we direct waar problemen zijn. Drones doen het werk dus sneller, nauwkeuriger en goedkoper.

Casus: Voorspellend model en verzamelen van infrarood beelden bij de Alliantie

De opnames die de drone maakt kennen meerdere lagen. Zo is er ook een infrarood laag aanwezig. Wij onderzoeken of we deze informatie kunnen

Voorspellend model

37

gebruiken voor onze complexonderzoeken naar zowel de risico’s op vocht en schimmel, als de risico’s op oververhitting in de zomer.

orde is en het risico is te groot op schimmelvorming, dan wachten we niet op het ‘natuurlijke moment’ van de schilaanpak. In zo’n geval gaan we eerder over tot actie.

Casus: Natuurlijk overgaan naar mechanische ventilatie bij Lieven de Key

De DHIL woongebouwen in de Kleine Wereld in Amsterdam Noord pakken we eerder aan In deze woongebouwen is sprake van natuurlijke ventilatie. Na onderzoek blijkt dat de luchtschachten van deze gebouwen de woningen onvoldoende ventileren. Omdat de badkamers inpandig zijn, is de kans op schimmelvorming daar te groot. Dit zien we terug in onze data, en horen we van onze collega's in de buurt. Met voorrang vervangen we hier in 2026 het natuurlijke ventilatiesysteem door mechanische ventilatie. De bewoners krijgen straks instructie hoe ze met dit soort ventilatie om moeten gaan. Zo beperken we de kans op schimmel en kunnen bewoners in fijnere omgeving wonen.

Lieven de Key is in rap tempo haar woningen aan het verduurzamen. De komende jaren werken we onze EFG-labels weg. We verduurzamen de woningen door de buitenkant te isoleren en verbeteren de ventilatie waardoor schimmel minder kans krijgt. Dit noemen we de schilaanpak. Het is de eerste fase in een verduurzamingsproces waarin we toewerken naar de ambitie om in 2050 al onze woningen aardgasvrij te hebben. Met de schilaanpak krijgen bewoners een energiezuinige en comfortabele woning Het draagt bij aan het betaalbaar houden van de woonlasten. Door verbeterde isolatie wordt bovendien minder omgevingsgeluid ervaren en zal het minder tochten. We verbeteren de ventilatie door natuurlijke ventilatie te vervangen voor mechanische ventilatie. Dit verkleint de kans op vocht en daarmee schimmelvorming.

Casus: Samen verbeteren bij Ymere De Samenwerkende Huurdersorganisaties Ymere (SHY) vroeg Ymere samen te werken om huurders op te roepen om problemen met vocht en schimmel te melden bij Ymere. De SHY bedacht hiervoor een eigen campagne: Het ligt niet altijd aan u. Meld schimmel nu! met een campagnewebsite, flyers en posters.

We kunnen niet alles tegelijk doen We starten met de slechtste woningen, die een energielabel van E, F of G hebben. We combineren het zoveel als het kan met onderhoud dat al gepland staat. Zo beperken we de overlast voor onze bewoners. En als de schilaanpak niet voldoende is, dan investeren we in verbeterprojecten en gaan we ook in de woningen aan de slag. Bij woningverbetering is verduurzaming vanzelfsprekend.

Ymere ondersteunde de actie door de flyers het eerste half jaar van 2025 per post te verspreiden onder ruim 60.000 huurders, met 5000 flyers per week. Ook hingen we de posters op in de algemene ruimtes van onze woongebouwen. En met een mooi resultaat: de campagne leverde zo'n 40% meer meldingen op dan in dezelfde periode in 2024! We zijn blij dat we hierdoor meer huurders konden bereiken en helpen. Want wat we niet weten, kunnen we ook niet oplossen. Hoe eerder bewoners het probleem melden, hoe beter.

Via data en via onze beheerders en vakmannen houden we onze woongebouwen in de gaten Als wij signalen krijgen dat de ventilatie van een woongebouw niet op orde is, dan gaan we langs voor een inspectie van het ventilatiesysteem. Als dit niet op

Van gemiddeld 12 meldingen per dag in 2024, kwamen we in deze periode van flyers versturen soms boven de 30 meldingen per dag. We hadden de

38

betrokken collega’s en aannemer hierop goed voorbereid. Zodat we al deze melders binnen de afgesproken termijn van 2 weken konden bezoeken.

Hier doen we het voor: huurders helpen. We blijven samenwerken met onze huurdersorganisaties om nog meer huurders te bereiken en onze service en communicatiemiddelen zoals website en folders te verbeteren. Want ook daar denken onze huurdersorganisaties met ons over mee.

Bewoner Marga: “Enorm tevreden” Marga woont al 30 jaar in haar huis in Amsterdam. “Op een dag ontdekte ik zwarte schimmel achter een kast op zolder. Het bleek te komen door regendoorslag door de muur en een lekke schoorsteen. In eerste instantie google ik op een oplossing, maar ik heb toch Ymere maar gebeld. Zwarte schimmel is echt niet goed. Ymere schakelde een bedrijf in, in de zomer hebben medewerkers de buitenmuur opnieuw gevoegd en behandeld. Het is een oud huis en geen slakkenhuis, dus aan verweer onderhevig. Toen het droog was kwam er iemand om de schimmelplek te behandelen. Daarna stuukte en schilderde hij de wand. Dat heeft ‘ie echt perfect gedaan en zo netjes: met stofzuiger en alles. Ik ben enorm tevreden met Ymere. Als er een probleem is, van wespennest tot burenproblemen; ik bel op en het wordt verholpen.” Ook bewoner Jan uit Hoofddorp hebben we geholpen: “Ik woon al 25 jaar in dit hoekhuis en ik heb zelf al acht keer schimmel behandeld. Het zat in de badkamer en op vier plekken waar vocht van buiten naar binnen kwam. Toen ik een kaartje in de bus kreeg over schimmelbestrijding dacht ik dat ik advies zou krijgen. Maar ze kwamen het voor me doen! En nadat de schimmels gedood waren, kwam er een schilder. Alles gebeurde in een razend tempo, echt een service die ik niet verwacht had. Ik ben buitengewoon tevreden en ik ben benieuwd hoe het er over een jaar uitziet.”

Casus FAH/SHY: Meer meldingen, meer inzicht: campagne Vocht & Schimmel van huurders Begin 2025 startte de Samenwerkende Huurdersorganisaties Ymere (SHY) de campagne ‘Het ligt niet altijd aan u! Meld schimmel nu!’. Jarenlang kregen huurders te horen dat schimmel vooral hun eigen schuld was: te weinig stoken of ventileren. Cijfers laten zien dat door de campagne het aantal meldingen enorm is gestegen en: schimmel en vocht ligt echt niet altijd alleen aan de huurders! Het probleem is groot. Veel te groot. Bijna 1 op de 3 huurders had het afgelopen jaar last van schimmel in huis. Schimmel is ongezond, helemaal voor kinderen. Een longarts zei in reactie op onze campagne: “Schimmel in huis kan net zo slecht zijn als roken in huis.” Wij willen dat alle huurders gezond kunnen wonen. Daarom startten wij de campagne en die voeren we in goed overleg uit met Ymere. Zij hebben onder meer geholpen met het huis-aan-huis bezorgen van flyers en ze geven ons informatie. Door hierover in gesprek te blijven, zien we dat Ymere stappen zet om haar dienstverlening te verbeteren, maar er is nog veel werk te doen.

Bewoner Marc: “Ik werd binnen 1 week geholpen, dat vond ik fijn” Marc huurt een woning van ons in Amsterdam: “Na een verbouwing door Ymere ontstond er lekkage. Het water gutste langs de muur, echt vervelend. Dat hebben ze wel netjes verholpen, maar daarna kwam er schimmel op de wanden. Vooral in de badkamer. Het werd steeds groter, dus toen heb ik Ymere gebeld. Binnen een week kwam er een bedrijf langs om de schimmel te doden, dat vond ik fijn. Een week daarna is het geschilderd. Het ging dus allemaal best wel snel. Dat is nu een paar maanden geleden en ik zie er nu niks meer van.”

In gesprek over meer data Vocht & Schimmel Onze campagne zorgt voor flink meer meldingen van huurders. Sinds februari verspreiden we onze flyers en posters en maken we veel geluid richting de media. Ook publiceerden we de campagnesite: huurderstegenschimmel.nl. De huidige cijfers geven een goed startpunt, maar vertellen nog niet het hele verhaal. De SHY en de lokale huurdersorganisaties hebben Ymere gevraagd om

39

meer inzicht in de data. Met die gegevens kunnen we beter bepalen waar de problemen het grootst zijn — en gerichter werken aan een oplossing.

oorzaken, niet altijd even hoog is. Daardoor zitten huurders langer dan nodig in een ongezonde situatie en zijn de saneringen groter dan nodig. Om die meldingsbereidheid te vergroten, hebben we het meldingsproces makkelijker gemaakt. In 2025 hebben we gekeken hoe we het melden van schimmel zo eenvoudig mogelijk konden maken. Het proces was versnipperd: informatie stond op verschillende pagina’s van de website. Dat hebben we opgelost. Er is nu één duidelijke pagina waar bewoners zien hoe ze een melding doen, inclusief praktische ventilatietips om schimmel te voorkomen.

Ook in 2026 blijven 'Schimmel en Vocht' belangrijke thema's Wij willen dat iedere huurder veilig en gezond woont. En we willen niet dat corporaties de schuld op de huurders afschuiven. Vocht en schimmel zijn slecht voor de gezondheid, en de aanpak staat nog in de kinderschoenen. Daarom blijft de SHY ook in 2026 campagne voeren: voor heldere communicatie, een snellere aanpak, en blijvende aandacht voor een gezond binnenklimaat.

Maar we wilden verder gaan dan alleen het melden makkelijker maken. In november 2025 startten we een campagne om bewoners actief te stimuleren schimmel door te geven. We zetten meerdere kanalen in: • Huis-aan-huis flyers en posters in portieken en buurtpunten met de boodschap: Schimmel? Meld het nu. • Vakmannen verspreiden flyers bij reparaties die ze uitvoeren. • Busjes van vakmannen met opvallende stickers en QR-codes die direct naar de meldpagina leiden. • Nieuwsbrieven die bewoners herinneren aan het belang van melden.

Casus: Schimmel melden makkelijker gemaakt bij Rochdale Samen naar een gezonde en duurzame buurt In januari 2026 starten we in Nieuw-West met iets nieuws: onze eerste samenwerking met het lokale initiatief Energiewending. Samen met vakmannen werken aan een aanpak die niet alleen energie bespaart, maar ook zorgt voor gezonde woningen. De eerste stap is kennismaken met de Energiewending-werkwijze. Daarna doen we een vooronderzoek in de buurt: wat speelt er, wat is de staat van de gebouwen, en hoe kunnen we vertrouwen opbouwen en verbinding maken met bewoners en lokale initiatieven? Op basis van die inzichten beginnen we met de eerste huisbezoeken. We coachen bewoners over energiebesparing, voeren kleine fixes uit en signaleren schimmel. Vervolgens komen vervolgbezoeken, waarin we samen met bewoners werken aan oplossingen voor schimmel en begeleiding op maat. Ons doel voor 2026? Dat onze vakmannen, die nu worden opgeleid tot schimmelbegeleiders, zelfstandig complexmatige huisbezoeken kunnen doen. Daarbij blijven we samenwerken met lokale initiatieven zoals Energiewending, zodat de buurt niet alleen duurzamer, maar ook sterker en gezonder wordt.

De eerste resultaten zijn veelbelovend: het aantal meldingen is duidelijk toegenomen. Door de combinatie van een gebruiksvriendelijke website en een herkenbare campagne hebben we niet alleen meer meldingen, maar ook het vertrouwen van bewoners versterkt.

Wat we leerden over schimmel melden Een van de lessen die Rochdale heeft geleerd in de gezamenlijke schimmelaanpak is dat de meldingsbereidheid onder huurders, door verschillende

40

41