Conceptverslag WV 22-03-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

CONCEPT Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Woensdag 22 maart 2022 van 09.00 tot 12.40 uur 12 april 2023

Voorzitter: lid Bouhassani Portefeuillehouders: wethouders Pels, Van Dantzig Commissiegriffier: mw. Van Klooster Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Ahmadi (BIJ1), Alberts (SP), Aslami (D66), Broersen (Volt), Van Berkel (JA21), Bilgin (FvD), Didderen (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Mangal (DENK), Minderhoud (PvdA), Van Renssen (GL), Taşliyurt (D66), Van der Veen (GL) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: mw. Hoff (commissieondersteuner)

Algemeen 1.a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de commissievergadering om 09.00 uur en heet iedereen welkom. 1.b. Mededelingen Geen. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER deelt mee dat de geheimhouding van agendapunt 7 is opgeheven waarmee dit onderwerp in de openbaarheid kan worden besproken. De agenda wordt conform vastgesteld. 1.d. Conceptverslagen van de openbare raadscommissie WV d.d. 22 februari 2023

en

besloten

vergadering

van

de

De verslagen worden vastgesteld. 1.e. Termijnagenda, per portefeuille Geen opmerkingen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

1.f. TKN-lijst De VOORZITTER deelt mee dat lid Von Gerhardt (VVD) heeft verzocht om TKN-4 te agenderen voor de volgende vergadering. Lid Van Renssen (GL) heeft verzocht om TKN-2 te agenderen voor de volgende vergadering, omdat zij wil ingaan op de bestuurlijke afspraken. De VOORZITTER concludeert dat de commissie instemt met de verzoeken. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. 2.b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich vier insprekers aangemeld. Mevrouw Münninghoff spreekt op persoonlijke titel in over hoogteaccenten uitwerkingsplan UP4, Food Center Amsterdam. Mevrouw MÜNNINGHOFF woont sinds 2005 op een woonark aan de Visseringstraat. Sinds 2010 wordt gevraagd om serieuze inspraak in de ontwikkeling van het Food Center, maar bewoners worden van het kastje naar de muur gestuurd. De geplande hoogteaccenten nemen zon, licht en uitzicht weg en zorgen voor wind en geluidsoverlast. Steeds is gezegd dat nog niets vast lag, maar opeens blijkt alles in beton gegoten. Sinds 2020 wordt wel gesproken met het Marktkwartier, gemeente en bewoners over deze hoogteaccenten. Massaal zijn zienswijzen ingediend. De hoogteaccenten 4.1 en 6.2 kunnen verplaatst worden van UP4 naar UP3, van de oostkant naar de westkant van het terrein.

Inspreekster roept op om de bezwaren van omwonenden serieus te nemen en dit geldt ook voor de voorgestelde oplossingen. Lid BROERSEN vraagt of er een tijdlijn van het proces is meegedeeld aan omwonenden. Mevrouw MÜNNINGHOFF zegt dat dit in het begin niet is gebeurd, omdat de plannen nogal vaag waren en het heeft lang geduurd voordat er zicht was op wat op het Food Center zou gaan gebeuren. Pas sinds 2020 is een bepaalde tijdlijn bekend. --De heer Smits – Louwers spreekt op persoonlijke titel in over hoogteaccenten uitwerkingsplan UP4, Food Cent Amsterdam. De heer SMITS-LOUWERS wijst erop dat posters met foto’s van de plannen zijn geplaatst bij de entree van het Food Center terwijl de inspraak nog loopt en het is de vraag of omwonenden wel echt serieus worden genomen. Hij woont al vijfentwintig jaar tot grote tevredenheid in de buurt en al deze tijd is hij actief en constructief betrokken bij de ontwikkeling van de woonomgeving. Het plan was ooit om 1500 woningen te realiseren,

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

inmiddels zijn dit er 1700. De woningen zijn echter niet het probleem, het bezwaar gaat om een aantal hoogteaccenten waar bewoners niet bij zijn betrokken, maar die wel een grote impact op de leefomgeving hebben. Deze hoogteaccenten sluiten totaal niet aan bij de omgevingshoogte van de wijk en ze zijn meer op hun plaats aan de westkant. Het gaat uiteindelijk om slechts twee hoogteaccenten die verplaatst zouden moeten worden en op een totaal van 1700 woningen gaat het om ongeveer 50 woningen. De gemeenteraad wordt opgeroepen om op te komen voor de belangen van de bewoners. Lid VAN RENSSEN vraagt stadsdeelcommissie heeft gesproken.

of

de

heer

Smits-Louwers

al

met

de

De heer SMITS-LOUWERS bevestigt dit. Leden hiervan zijn rondgeleid door de wijk om de situatie zelf te ervaren. --Mevrouw Van Horn spreekt in op persoonlijke titel over FCA – Marktkwartier Mevrouw VAN HORN legt uit dat wordt gepleit voor meer woningen aan de westkant van het toekomstige Marktkwartier, omdat de bewoners aan de oostkant gezamenlijk 25 keer zoveel last hebben van de hoogbouw als de bewoners aan de westkant. Aan de oostkant wonen 5 keer zoveel mensen als aan de westkant en de woningen aan de oostkant liggen 5 keer dichter bij de toekomstige hoogbouw dan de woningen aan de westkant. De reductie van het aantal bezonningsuren aan de oostkant van het Marktkwartier is minstens 50% gedurende het gehele jaar. Het kan anders door meer woningen te bouwen aan de westkant op de UP3 en minder aan de oostkant, op UP4. Bewoners aan de oostkant behouden hierdoor meer zonlicht, meer privacy, meer daglicht en zullen minder last hebben van geluid en wind. De nieuwe bewoners hebben een beter uitzicht, meer nabijheid tot het water, weidsheid, openheid en privacy. De huidige bewoners aan de westkant hebben dezelfde voordelen. De voordelen voor het Consortium en de gemeente Amsterdam zijn dat sneller meer woningen beschikbaar komen met de bijbehorende voordelen. Een oproep is om de lusten en lasten gelijk te verdelen.

Wethouder VAN DANTZIG meldt dat de bestemmingsplannen nu pas worden vastgesteld. Er wordt serieus met inspraak omgegaan en bekeken wat mogelijk is. Het dossier zal de komende tijd steeds prominenter gaan lopen en de wethouder zal de commissie WV en RO schriftelijk informeren over het project. --De heer Gersteling spreekt in namens Actie voor 14 FNV Amsterdam over agendapunt 6. Kennisnemen van het Woningbouwplan 2022-2028; Amsterdamse Aanpak voor de nieuwbouw van woningen De heer GERSTELING denkt dat er een randvoorwaarde moet zijn voor nieuwbouw: Bewoners in stedelijke vernieuwingsgebieden zouden er altijd op vooruit moeten gaan en nieuwbouw en gerenoveerde woningen zouden in eerste instantie voor hen beschikbaar moeten zijn. De problematiek van grote gezinnen in te kleine woningen is niet nieuw en het lukt niet om deze op te lossen. De enige oplossing zou zijn om een aantal grote woningen in de nieuwbouw op te nemen. Een ander antwoord op woningtekort is het optoppen van woningen. Te veel jongeren zonder dak boven hun hoofd zijn buiten beeld, zij zouden topprioriteit moeten zijn. 2.c. Actualiteiten Geen.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

2.d. Rondvraag Lid MINDERHOUD gaat in op een AT-5 artikel over een bewoonster die vanwege gezondheidsproblemen haar sociale huurwoning wil ruilen met een gezin in een andere woning. Deze woningruil lukt niet, omdat de woning na haar vertrek wordt geliberaliseerd en de nieuwe bewoners deze huur niet kunnen opbrengen. De wethouder wordt gevraagd of zij bekend is met dit verhaal en wat een oplossing zou kunnen zijn voor een dergelijk probleem. Wethouder PELS heeft zeker kennisgenomen van deze zaak. Betreffende bewoonster heeft hierover eerder een e-mail gestuurd en hierop is ook gereageerd. De woning wordt geliberaliseerd na mutatie door de woningcorporatie. Dit is spijtig, omdat het mooi is als een woning beschikbaar komt voor een gezin in de stad. Hierover zal bij de samenwerkingsafspraken gesproken moeten worden. Lid VAN RENSSEN brengt in herinnering dat bij een andere zaak waar Alliantie het plan had op Entrepotdok 140 woningen te verkopen, is afgesproken om terughoudend te zijn tot de nieuwe afspraken zijn gemaakt. Zij verzoekt de wethouder om aan De Key door te geven dat de gemeenteraad het wenselijk vindt dat de woningruil doorgang vindt en dat in bepaalde gebieden zeer terughoudend wordt omgegaan met verkoop tot de nieuwe afspraken er liggen. Wethouder PELS zal deze wens doorgeven.

Lid ASLAMI vraagt wat op dit moment mogelijk is voor Amsterdammers die tegen dit probleem aanlopen. Wethouder PELS wijst erop dat er op dit moment geen afspraken zijn gemaakt over dit soort zaken. Voor nu kan het verzoek worden overgebracht aan de corporatie en het is een aandachtspunt om ook de manier van escaleren in de nieuwe samenwerkingsafspraken vast te leggen. Lid ALBERTS kan zich voorstellen dat voor deze ene woning een uitzondering wordt gemaakt. Zij begrijpt dat de zaak onder de rechter is en vraagt of de gemeente ook partij in deze rechtszaak is. Wethouder PELS antwoordt dat de gemeente geen partij in de rechtszaak is en zij denkt dat dit ook geen goede zaak zou zijn. Zij zal de corporatie zeker vragen om het in heroverweging te nemen. Bespreekpunten Volkshuisvesting 3. Kennisnemen van de raadsbrief over de verdeling van de 1800 woningen voor het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen in 2023. Nr. VN2023-006922 De VOORZITTER deelt mee dat het onderwerp op de TKN-lijst van de vorige vergadering stond en is geagendeerd op verzoek van lid Havelaar (CDA). Lid HAVELAAR maakt zich zorgen over de systematiek. De definitie van kwetsbaar is de laatste jaren regelmatig aangepast.

Op welke manier wordt de groep gemonitord en zijn er statistieken zodat deze groep wordt meegenomen, ook als ze niet onder een regeling vallen? Zelfs onder de aangescherpte definities stijgt het aantal aanvragen en de achterstand loopt op. Er is voor gekozen om de beschikbare woningen naar rato te verdelen en de vraag is of het niet beter zou zijn om op individueel niveau de urgentie te bepalen.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

De gemeente heeft samen met het ministerie een verklaring opgesteld dat binnen de MRA inzet gepleegd moet worden op huisvesting van kwetsbare groepen. Deze verklaring is niet meegenomen in de MRA-plannen, omdat het qua tijd niet meer mogelijk was om deze aan de woondeal toe te voegen. Was de gemeente inderdaad te laat en waarom wordt alsnog gekozen voor een losse verklaring? Hoe hebben andere gemeenten gereageerd en met welke uitkomst is Amsterdam tevreden? Een suggestie is om in het vervolg wat meer naar de langetermijnontwikkeling te kijken. Lid BILGIN zet vraagtekens bij de keuze om per definitie iedere statushouder aan te merken als kwetsbaar. Waarom worden zij niet aangemerkt als reguliere woningzoekende waardoor er meer capaciteit ontstaat om de kwetsbare groepen te huisvesten? Statushouders zouden net als andere Nederlandse burgers – als zij hiervoor in aanmerking komen - aanspraak moeten kunnen maken op voorrangsregelingen. Lid ASLAMI vraagt hoe de heer Bilgin de statushouders zou willen huisvesten. Betekent dit dat ze jaren in azc’s moeten wonen? Lid BILGIN wijst erop dat Nederland te maken heeft met een wooncrisis. Het is niet mogelijk om iedereen zomaar voorrang te geven. Het uitgangspunt voor nieuwe Nederlanders zou moeten zijn dat zij achter aan de rij aansluiten.

Eerder heeft hij al aangegeven dat het niet de bedoeling is dat zij op straat belanden, maar dat ervoor gezorgd moet worden dat er fatsoenlijke opvangplekken zijn. Lid ASLAMI merkt op dat de statushouders vaker de schuld krijgen van de wooncrisis die al twintig jaar bestaat. Om de wooncrisis op te lossen, moet worden gebouwd. Het afgelopen jaar zijn 23 reguliere woningzoekenden gehuisvest in Amsterdam door de veelvoud aan kwetsbare groepen. Het is de bedoeling om ervoor te zorgen dat alle Amsterdammers een dak boven hun hoofd hebben. Lid BILGIN stelt dat er veel mensen op zoek zijn naar een woning. FvD is ook voorstander van meer bouwen. Lid AHMADI heeft de heer Bilgin als voorbeeld vrouwen horen noemen die met mishandeling te maken hebben en daarom tot de kwetsbare groep behoren. FvD heeft grote woorden gesproken over de vrouwenhater Andrew Tate en zij hoort graag een reflectie van de heer Bilgin. Lid BILGIN volgt zelf Andrew Tate niet en hij meent dat deze vraag beter aan iemand anders gesteld kan worden. Hij is wel bekend met gevallen van geweld tegen LHBTIQ+- asielzoekers en statushouders in Nieuw-West. Hij herinnert zich dat BIJ1 deze daders niet wil terugsturen terwijl hij zelf mensen graag zou willen beschermen tegen dit geweld en de daders wel wil terugsturen.

Lid AHMADI noemt dit een hypocriete opmerking, omdat FvD ook staat voor familiewaarden en zich uitspreekt tegen de Queer-Agenda. Wat betreft betaalbare woningen is FvD tegen het doortrekken van het woonwaarderingstelsel voor huurwoningen in de vrije sector. De vraag is of de heer Bilgin nu wel of niet pleit voor betaalbare woningen voor iedereen. Lid BILGIN vindt sociale huur heel belangrijk. Hij weet dat hier bijvoorbeeld in Nieuw-West grote behoefte aan is. Over het doortrekken van het puntensysteem heeft FvD nog wel een aantal vragen die bij een ander agendapunt aan de orde zullen komen. Hij vreest dat investeerders geen middenhuur meer gaan bouwen. De effecten van het nieuwe stelsel zijn nog heel onduidelijk en hij verwijst naar een informatieve avond in Pakhuis de Zwijger hierover waaruit bleek dat het een heel averechts effect kan hebben. Lid AHMADI begrijpt dat de betaalbaarheid van de woningen toch niet zo belangrijk is.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Lid BILGIN vreest juist dat woningen duurder worden doordat mensen woningen die onder middenhuur vallen, zullen verkopen omdat ze niet voldoende opleveren. Lid VAN DER VEEN dankt CDA voor het agenderen en hij kan zich voor een deel aansluiten bij de vragen van het CDA. Hij is benieuwd hoe het programma zich verhoudt tot de 2500 tot 3000 flexwoningen die de komende jaren worden gebouwd in Amsterdam. Volgens hem zit het verschil in de bepaalde en onbepaalde tijd dat iemand ergens kan wonen, maar het gaat in beide gevallen voornamelijk om kwetsbare personen. Welke afspraken worden regionaal in Amsterdam-Amstellandverband gemaakt en in het verband van MRA? Hij begrijpt dat het gros van de kwetsbare groepen in gemeenten rond Amsterdam ook in een voorziening in Amsterdam terechtkomen. Zou de wethouder niet haar provinciale netwerk kunnen inzetten, zodat deze mensen in hun eigen gemeente terechtkomen? De titel van het programma zou volgens de heer Van der Veen beter gewijzigd kunnen worden, omdat op het moment dat de groep kwetsbaren klaar is voor een eigen woning ze niet meer kwetsbaar zijn. Lid VON GERHARDT had gehoopt dat GL met oplossingen zou komen voor de schaarste van woningen. Volgens hem wordt de schaarste veroorzaakt door het gebrek aan keuzes en heeft geen enkele Amsterdammer er iets aan als de titel wordt aangepast.

Welke keuzes zou GL maken waardoor er minder instroom in het programma is, zodat er plek is voor iedereen die het echt nodig heeft? Lid VAN DER VEEN wijst erop dat Amsterdam voor een enorme uitdaging staat. De 1800 woningen zijn nog niet eens een oplossing voor het grote aantal mensen dat een woning nodig heeft. GL steunt het college in het programma om te kijken naar de mogelijkheden om voor deze groep een woning te realiseren. Lid VON GERHARDT stelt dat de instroom van deze groepen te hoog blijft en Amsterdam kan deze niet aan. Er moeten dus keuzes worden gemaakt. VVD pleit voor een beperking van de instroom van asielzoekers waardoor op termijn minder statushouders opgevangen hoeven worden. GL maakt volgens hem geen keuzes om de schaarste op te lossen. Lid VAN DER VEEN is blij dat het college ervoor heeft gezorgd dat de komende tijd 2500 tot 3000 flexwoningen worden gerealiseerd, ook voor deze mensen. Uiteindelijk zou er veel meer passende en betaalbare huisvesting moeten zijn voor al deze groepen. De keus van GL is niet om iets aan de instroom te doen. Ook deze mensen hebben allemaal recht op een woning. Volgens hem kunnen veel meer mensen doorstromen naar de Amstelland-regio en andere regio’s in Nederland waar ze makkelijker een woning kunnen krijgen. Lid VON GERHARDT zegt dat GL geen keuze maakt, maar het afschuift op de regio.

Van de 3000 flexwoningen gaat waarschijnlijk een derde naar deze groep waarmee al duidelijk is dat op termijn 10.000 plekken tekort zullen zijn. De enige eerlijke oplossing volgens hem is dat keuzes gemaakt moeten worden in de groepen die opgevangen kunnen worden. De heer Von Gerhardt constateert dat GL geen keuze durft te maken en hierdoor zal de achterstand blijven bestaan. Lid MINDERHOUD is benieuwd hoe de mogelijke oplossingen een plek krijgen in de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting. Lid VAN BERKEL leest in de raadsinformatiebrief dat het helemaal verkeerd gaat met de huisvesting van kwetsbare groepen in Amsterdam. Voor de groep statushouders is er dit jaar al bijna evenveel vraag als dat er woningen beschikbaar komen voor alle groepen waarmee deze groep de andere urgente groepen verdrukt zoals chronisch zieken, daklozen en slachtoffers van huiselijk geweld. In 2023 wordt aan 821 statushouders een woning

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

aangeboden. JA21 vraagt zich af hoe de toekenning van huisvesting voor statushouders zich verhoudt tot andere groepen. De heer Van Berkel onderschrijft het argument dat mensen die op de vlucht zijn geslagen voor oorlog en geweld altijd kwetsbaar zijn niet en hij vraagt zich af of tijdelijke of noodopvang niet (voorlopig) voldoende moet zijn. Lid MINDERHOUD vraagt of de heer Van Berkel afgelopen zomer heeft gevolgd waar de mensen in Ter Apel sliepen. Lid VAN BERKEL wil niet de emotie in en zegt dat iets moet worden gedaan aan de AZC’s. Verbetering hier zou veel oplossen. Lid MINDERHOUD zegt dat het niet om emotie gaat, maar om een feitelijke constatering die hem in ieder geval raakt. Lid VAN BERKEL wordt ook geraakt door gezinnen in dergelijke situaties, maar hij stelt dat dit niet billijkt dat een heel groot deel van de woningvoorraad in Amsterdam moet worden toegekend aan nieuwkomers en niet aan ingezetenen. Hij pleit voor eenzelfde behandeling. Lid DIDDEREN vraagt of zij goed begrijpt dat JA21 zich wil focussen op het verbeteren van de AZC’s en de opvangcentra voor asielzoekers. Lid VAN BERKEL denkt dat de situatie die zich heeft voorgedaan door iedereen onwenselijk wordt gevonden. Hij denkt dat er minimaal humane opvang moet zijn. Lid DIDDEREN is blij dat JA21 in het vervolg in ieder geval verbeteringen zal steunen.

Lid VAN BERKEL denkt dat doordat mensen het conflictgebied ontvluchten, al een minder kwetsbare situatie ontstaat. Een herijking van de term kwetsbare groepen lijkt hem daarom nodig. JA21 onderschrijft dat statushouders evenveel recht hebben op een woning als ingezetenen van de stad en daarom zou deze groep ook hetzelfde behandeld moeten worden als iedere andere Amsterdammer en dit betekent een plek op de wachtlijst. Lid AHMADI verbaast zich erover dat een partij demoniserend over een groep spreekt en dat een andere partij stelt dat kwetsbaarheid verdwijnt als iemand een oorlogsgebied verlaat. Kan de heer Van Berkel dit onderbouwen? Lid VAN BERKEL stelt dat BIJ1 de poorten open wil zetten waarmee iedereen naar Nederland kan komen waar vervolgens geen huizen zijn en er wordt gekraakt. Lid AHMADI ziet marktwerking als het probleem. Zij hoort graag waarop de uitspraak dat kwetsbaarheid verdwijnt op het moment dat iemand een gebied verlaat of een AZC verlaat vandaan komt. Lid VAN BERKEL licht toe dat wanneer mensen vanuit een land waar oorlog en geweld is naar een land komen waar het vrede is, de opvang in ieder geval tot een minder kwetsbare situatie leidt. Lid AHMADI concludeert dat het om een onderbuikgevoel gaat dat nergens op is gebaseerd. Lid VAN BERKEL denkt dat moet worden gekeken naar de definitie van kwetsbaar en vervolgens moet worden bepaald wie hieronder vallen.

Lid BROERSEN merkt op dat te veel mensen in een te kleine ruimte in de AZC’s zitten. Zij vraagt of de heer Van Berkel deze situatie niet kwetsbaar noemt.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Lid VAN BERKEL denkt dat er veel voorbeelden zijn die ervan getuigen dat de opvang voor mensen in dit land in orde is en dat er ook een perspectief is. Feit is dat er niet voldoende huizen beschikbaar zijn en daarom denkt hij dat iedereen moet aansluiten in de rij. Lid BROERSEN stelt dat de afgelopen jaren beleid is gevoerd om de opvang zo uitzichtloos mogelijk te maken. Dit is volgens haar niet in orde. De opvang wordt zo sober mogelijk ingericht om mensen hier maar niet heen te laten komen. Lid VAN BERKEL zegt dat het belangrijkste voor mensen uit conflictgebieden is dat ze in veiligheid terechtkomen. Als dit het geval is, is de situatie al aanzienlijk verbeterd. Dit is wat in Nederland wordt geboden. Lid BROERSEN herhaalt dat de opvang niet prima is geregeld. Lid VAN BERKEL is van mening dat opvang al veel meer is dan in andere landen. Nederland is een klein land dat probeert met een enorme toestroom om te gaan. JA21 vindt dat goed moet worden bekeken of deze groepen kwetsbaar zijn. Door de groep uit het programma huisvesting kwetsbare groepen te halen, is het mogelijk om de achterstanden bij de andere urgentiegroepen grotendeels weg te werken.

Vindt de wethouder de term kwetsbaar van toepassing op statushouders? Is de wethouder het eens met JA21 dat Amsterdam niet kan voldoen aan de steeds groeiende vraag naar sociale huurwoningen voor statushouders? Ziet de wethouder dat deze groep andere groepen, waar ook al achterstanden zijn, worden verdrukt bij de toekenning van woningen? Is het niet wenselijk om statushouders hetzelfde te behandelen als alle andere inwoners van Amsterdam? Lid ASLAMI is benieuwd naar het effect van de Spreidingswet op de taakstelling van 2024 en later en hij vraagt zich af of er een doorkijkje is naar de toekomst. Lid VON GERHARDT meent dat een aantal maanden geleden een dergelijk doorkijkje naar de raad is gestuurd. De conclusie was dat de achterstanden in de loop van de jaren tot zeker 10.000 woningen kan oplopen als geen keuzes worden gemaakt. Welke keuzes wil D66 maken om de instroom van het aantal mensen te beperken, zodat de mensen die echt een woning nodig hebben deze krijgen? De heer ASLAMI wil niet over instroom spreken. Het gaat om mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Lid VON GERHARDT concludeert dat er te veel aanvragen zijn van mensen die een woning nodig hebben en dat er te weinig woningen zijn. De enige oplossing is strengere keuzes te maken om ervoor te zorgen dat degenen die het het hardst nodig hebben, een woning krijgen.

De heer ASLAMI constateert dat voor de VVD geen kwetsbare groepen bestaan. De huidige problematiek is het gevolg van de politiek van de VVD. D66 maakt wel degelijk keuzes. 1800 woningen worden ingezet voor het programma, maar ook komen 7000 woningen vrij in de sociale huur. Lid VON GERHARDT wil heel graag sociaal-medisch urgenten en kwetsbare groepen die hun huis moeten verlaten opvangen. Hiervoor durft hij de keuze te maken om minder statushouders op te vangen. De heer ASLAMI zegt dat D66 ervoor kiest om pal voor de mensenrechten te staan en om achter de internationale orde en afspraken te staan. In 2020 is slechts 4,2% van de sociale woningen in Nederland toebedeeld aan statushouders.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Lid AHMADI vraagt of vluchtelingenorganisaties en andere organisaties meegenomen kunnen worden in de hospitaverhuur. Lid ALBERTS stelt dat het echte probleem de gierende wooncrisis is die is veroorzaakt doordat sommige partijen voor marktwerking waren. Als alles aan de markt wordt overgelaten, vallen kwetsbare mensen uit de boot. Toen de discussie vorige week over studenten ging, pleitte de heer Von Gerhardt voor huisvesting. Zij hoopt dat iedereen tot bezinning komt en pleit voor het bouwen van woningen voor iedereen. Voor het verdelen van schaarste hoeven geen keuzes gemaakt te worden als er voldoende woningen zijn. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. College Wethouder PELS sluit zich grotendeels aan bij mevrouw Alberts. Behalve dat instroombeperking niet de keuze van dit college is, zou het ook geen oplossing zijn. Lid VON GERHARDT stelt dat als op dezelfde voet wordt voortgegaan, slechts 23 Amsterdammers per jaar een woning kunnen krijgen en de wachtlijsten voor het programma kwetsbare groepen wordt alleen maar groter. De VVD pleit voor minder statushouders en meer sociaal-medisch urgenten. Wethouder PELS wijst op de wettelijke verplichting. Amsterdam voldoet dit jaar niet aan de taakstelling, omdat de keus wordt gemaakt om meerdere groepen prioriteit te geven. Op enig moment zal de provincie in de plaats kunnen treden.

Dit is een systeem dat door het VVD-kabinet is bedacht. In de brief wordt aangegeven dat wordt gekozen voor een balans tussen verschillende groepen. Lid VON GERHARDT zegt dat balans zoeken geen keuze maken is. Hij vraagt welke echte keuzes de wethouder wil maken. Wethouder PELS noemt het vol blijven inzetten op de bouw van sociale huur en de nieuwe leegstandsverordening waarmee nu nog leegstaande woningen verhuurd worden. De VVD wordt gevraagd naar een oplossing, maar het antwoord is alleen een vraag. Welke groep zou de VVD eruit willen halen waar Amsterdam werkelijk invloed op heeft? Lid VON GERHARDT leest in de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting ook geen keuzes. Als er meer sociale huurwoningen worden gebouwd, is het de vraag of er niet nog meer woningen naar kwetsbare groepen gaan ten koste van reguliere woningzoekenden. Wethouder PELS wijst erop dat de keus die wordt gemaakt voor het vermeerderen van de woonplekken voor kwetsbare groepen. Het is pijnlijk om mensen die in problemen zitten, maar niet voldoen aan criteria af te moeten wijzen. Recent is onderzoek gedaan naar de toewijzingen en afwijzingen om beter inzicht te krijgen in de achtergrond van mensen. Ook worden mensen altijd doorgestuurd naar de buurtteams. Hierna is er geen mogelijkheid om deze mensen te blijven volgen.

Het blijkt dat mensen vaak via een andere weg weer terugkomen en daarom moeten de urgentiecategorieën worden geëvalueerd. Lid HAVELAAR constateert dat op dit moment alleen het topje van de ijsberg zichtbaar is en hij zou iedereen willen zien. Hij vraagt of mensen die buiten de systemen vallen volkomen buiten beeld zijn. Wethouder PELS bevestigt dat deze mensen niet in beeld zijn. Ze worden gemonitord na een aanvraag en ze worden doorgestuurd naar de buurtteams. Lid HAVELAAR informeert naar de mogelijkheden om mensen die buiten de systemen vallen te blijven monitoren.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Wethouder PELS denkt dat dit lastig is, omdat moet worden bepaald aan de hand waarvan mensen gemonitord worden. Om iemand integraal verder te helpen wordt doorverwezen naar de buurtteams. De wethouder kan proberen inzicht te geven in wie zich aanmeldt, hoe het verder gaat, of mensen weer terugkomen in het systeem en op welke manier en kan deze informatie meenemen in de evaluatie die over twee jaar staat gepland. Lid HAVELAAR merkt op dat er naast een pragmatische urgentie een beleidsmatige urgentie is. Hij vindt het zorgelijk dat mensen die een paar jaar geleden nog als kwetsbaar werden gezien nu helemaal uit het oog worden verloren en over twee jaar in een evaluatie terugkomen. Wethouder PELS zegt dat deze mensen niet helemaal van de radar verdwijnen, omdat ze worden doorgestuurd naar de buurtteams. Het college zou liever ruimere keuzes maken, maar deze woningen zijn er niet. De flexwoningen tellen niet mee in het staatje dat in de brief is opgenomen. Op dit moment wordt de ratio statushouders en reguliere sociale huur verkend. Met Amsterdam-Amstelland bestaat de afspraak dat mensen die vanuit een andere gemeente in Amsterdam worden opgevangen ook terug zouden moeten kunnen keren. De afgelopen tijd is dit niet goed gelukt, omdat de zorg niet goed is ingekocht.

Dit onderwerp is geagendeerd bij de minister die is gevraagd om een heldere definitie voor wanneer iemand weer teruggaat naar de plaats van origine. Een nieuwe naam voor deze groep is een mooie vraag, omdat het voor veel mensen een nieuwe start is als ze een woning kunnen krijgen. Zij zal hierover nadenken. Lid ASLAMI vraagt wat de wethouder verwacht van de vragen aan de minister. Wethouder PELS antwoordt dat collega Van Dantzig en zij hier hard mee bezig zijn en aangeven dat de wooncrisis het onmogelijk maakt om aan iedereen plaats te bieden. Geregeld wordt het gesprek met minister De Jonge gevoerd en ook schriftelijk wordt hierover gecommuniceerd. Alle hulp van de partijen inzake de Wet regie volkshuisvesting, het grote belang van de 30% sociale huur die moet worden bijgebouwd in alle gemeenten en de huisvesting van kwetsbare groepen is welkom om tot een betere verdeling te komen in de MRA en in het hele land. Het gesprek over het effect van de Spreidingswet op de taakstelling wordt met de regio gevoerd. De provincie speelt hierin ook een belangrijke rol. Amsterdam kan gemakkelijker opvang realiseren en van de regio wordt gevraagd om wat meer statushouders te huisvesten. Lid VON GERHARDT meent dat Amsterdam door de Spreidingswet juist meer statushouders zou moeten opvangen waardoor het programma nog meer in de knel komt.

Wethouder PELS heeft aangegeven dat door de Spreidingswet de mogelijkheid bestaat om opvang en huisvesting uit te wisselen. Lid VON GERHARDT is verbaasd dat een wethouder van een linkse partij een deel wil overdragen, omdat Amsterdam dit minder goed zou kunnen. Wethouder PELS wijst erop dat in de metropoolregio veel VVD-wethouders op dit dossier zitten en deze willen geen extra opvang en geen extra statushouders huisvesten. Lid VON GERHARDT zou geen statushouders voorrang gegeven op woningen. Het linkse college vindt echter dat de asielstroom niet beperkt moet worden en dat iedereen een plek moet kunnen krijgen. In dat geval moet ook verantwoordelijkheid worden genomen, maar dat gebeurt niet. Wethouder PELS stelt dat uit de brief blijkt dat verantwoordelijkheid wordt genomen voor alle groepen in Amsterdam en tegelijkertijd ook voor de langetermijnoplossing

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

waarvoor de regio ook nodig is. Zij merkt op dat de VVD ervoor kiest om zich niet aan de wet te houden die is opgelegd door een VVD-kabinet en wordt uitgevoerd door een VVDgedeputeerde. Dit zal ertoe leiden dat de provincie in de plaats gaat stellen en dit betekent dat in Amsterdam wordt afgedwongen om op eigen kosten meer statushouders te vestigen. Het college maakt de keuze om er voor alle groepen in de stad te zijn. Lid MANGAL complimenteert de wethouder. Lid AHMADI vraagt of de wethouder zich ervan bewust is dat er meer dan tien groepen woningen tekortkomen onder tien jaar VVD-beleid. Zouden mensen wel woningen kunnen betalen als er geen statushouders waren? Wethouder PELS dankt de heer Mangal en ervaart steun van verschillende commissieleden. Inderdaad is de wooncrisis de oorzaak van het feit dat mensen geen betaalbare woning kunnen vinden in Amsterdam. Mensen vluchten voor geweld en oorlog in hun eigen land en meerdere regeringen achter elkaar hebben er doelbewust voor gekozen om de opvang steeds verder te verkleinen om naar buiten toe te kunnen communiceren dat de instroom wordt beperkt. Op dit moment loopt een pilot met Takecarebnb voor tien statushouders. Op het moment dat deze pilot succesvol is, wordt bekeken of dit verder kan worden uitgebreid. Wethouder VAN DANTZIG is namens het college en de regio een van de trekkers van de woondeal.

Het idee is om de pijn te verdelen door in Amsterdam wat meer aan opvang te doen terwijl andere steden wellicht lokaal kwetsbare groepen kunnen huisvesten. Amsterdam heeft aangeboden de matching te faciliteren en te ondersteunen. Alleen Purmerend en Zaanstad zijn bereid om hierin mee te gaan. Hij stelt voor dat de heer Von Gerhardt alle gemeenten met VVD-wethouders aanspreekt die niet hebben meegetekend. Lid HAVELAAR is benieuwd wat de gemeente als realistische uitkomst ziet en wat de volgende stap is. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat er een wet voor de bouw van sociale huurwoningen in voorbereiding is, maar het is de vraag of deze wet het zal halen. Tot dit moment zal hij alles in het werk stellen om de woningmarkt in de regio eerlijker te maken waarin iedereen zijn aandeel neemt. Dit zal bij elk portefeuillehoudersoverleg worden geagendeerd. Lid ASLAMI heeft geïnformeerd naar een doorkijkje naar 2024 en verder. Wethouder PELS stelt voor om dit extra inzicht in een volgende brief mee te nemen. De cijfers zullen in beweging zijn op het moment dat uitwisseling van huisvesting van statushouders en opvang plaatsvindt. Als in de tussentijd een actualiteit ontstaat naar aanleiding van de Spreidingswet zal de commissie eerder worden geïnformeerd. De VOORZITTER concludeert dat CDA het agendapunt naar de raad piept waar het naar verwachting middellang zal worden behandeld. 4.

Raadsinformatiebrief inzake collectieve versus individuele prestatieafspraken Nr. VN2023-005339 De VOORZITTER meldt dat het onderwerp is geagendeerd op verzoek van lid Havelaar (CDA). Lid HAVELAAR constateert dat de nadelen van collectieve afspraken zijn dat de koplopers niet zichtbaar zijn, concrete knelpunten niet op tafel komen, goede voorbeelden onvoldoende worden gedeeld en knelpunten bij individuele corporaties onvoldoende op tafel komen. Wat komt er wel op tafel?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Een combinatie van collectieve en individuele afspraken is het beste. Dit moet echter wel beperkt worden tot collectieve afspraken waaraan een individuele verantwoordingsplicht wordt toegevoegd en de afspraken moeten concreter zijn dan de vorige keer. Individuele afspraken met corporaties zijn minder makkelijk te controleren en de wethouder wordt gevraagd om een toezegging dat dit niet wordt gedaan. In hoeverre zijn er mogelijkheden om ook particuliere verhuurders van gereguleerde woningen in het proces mee te nemen? Lid HEINHUIS vraagt hoe collectief met aanvullende individuele afspraken zich verhouden tot de wens om corporaties meer te kunnen aanspreken. Corporaties hebben landelijk een verplichting om voor 2028 alle slechte energielabels weg te werken. Energiearmoede is echter breder dan dit en hoe worden stappen gezet die het meest effectief zijn voor bewoners? Vaker is gesproken over het maken van afspraken op buurtniveau, omdat de samenhang van de buurt hiermee kan worden bekeken. Het is belangrijk dat sociale huurwoningen overal in de stad beschikbaar blijven, zeker in buurten waar moeilijk teruggebouwd kan worden in verband met het ontbreken van ruimte.

Kan de wethouder reflecteren op afspraken op buurtniveau? Lid BROERSEN kan zich goed vinden in het benutten van de voordelen van collectief en individueel, maar het is op dit moment nog niet duidelijk hoe dit concreet vorm zal krijgen. Met betrekking tot transparantie van individuele bijdragen is de vraag om wat voor soort bijdragen dit gaat. Individuele afspraken worden gemaakt als het college onvoldoende vertrouwen heeft dat collectieve afspraken tot de beoogde resultaten zullen leiden. Hoe wordt toegezien op de individuele afspraken? Welk effect zou meer transparantie rondom individuele bijdragen hebben? Lid MANGAL begrijpt dat het college kiest voor collectieve afspraken, maar hier hoort bij dat de hele groep wordt aangesproken op de slechtst presterende woningcorporatie. Collectief wordt zo goed gepresteerd als de slechtste prestatie die is geleverd. Kan de wethouder de transparantieparagraaf toelichten? Lid VAN RENSSEN wijst erop dat veel gemeenten slechts één woningcorporatie hebben en het aanspreekbaar en afrekenbaar zijn gebeurt in deze gemeenten ook. Bij individuele afspraken gaat het niet alleen om aanspreekbaar zijn, maar vooral om afrekenbaarheid, zodat de raad weet welke corporatie wel en welke corporatie niet bijdraagt aan de publieke taak.

Lid HAVELAAR vraagt of mevrouw Van Renssen het met het CDA eens is dat de huidige prestatieafspraken te vaag zijn om afrekenbaarheid op te leveren. Lid VAN RENSSEN is het hiermee eens. Ten aanzien van de liberalisatie van de sociale woningen roept zij op om zeker individuele afspraken te maken om naast het oplossen van de labels ook de woningkwaliteit te verbeteren. Lid DIDDEREN vraagt ook om bij de individuele afspraken te kijken naar duurzaamheidsvraagstukken. Het college wil de voordelen van zowel de collectieve als van individuele afspraken naar boven halen, maar het is nog niet duidelijk hoe dit concreet mogelijk is. Wordt de raad geïnformeerd over de gesprekken met de corporaties over de inzet van de gemeente voor de onderhandelingen en kan de raad hier ook input voor leveren? Is het mogelijk om ingeval van subsidieverstrekking voor duurzaamheid van woningen concreet te zien hoe dit geld wordt besteed? Wie zitten namens de huurders aan tafel bij de prestatieafspraken? Als dit de FAH wordt, is een kanttekening of dit een goede afspiegeling is van de huurders. Wellicht zouden onafhankelijke organisaties van bewoners deel uit kunnen maken van het overleg.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

College Wethouder PELS heeft inmiddels twee of drie bestuurlijke gesprekken bijgewoond. De overleggen richten zich voornamelijk op gemiddelden en algemene problemen. Daarom is ervoor gekozen om ook bij de collectieve afspraken individueel inzicht te krijgen. Deze wens bestaat overigens niet alleen vanuit de gemeente, maar ook vanuit de corporaties. De inzet van de gemeente is kenbaar gemaakt middels de publicatie van de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting. De afspraken moeten zo concreet mogelijk worden gemaakt en ook moeten keuzes worden gemaakt over prioriteiten en deze afspraken zullen heel specifiek moeten zijn. Ook wordt bekeken waar meer afspraken over het doel gemaakt kunnen worden. Uiteindelijk zijn corporaties zelfstandige organisaties. De wethouder zou de particuliere verhuurders graag meenemen, maar vanuit de Woningwet is dit niet mogelijk. Geregeld wordt met het ministerie overlegd of er een manier is om deze partijen meer te betrekken. Het gesprek met particuliere verhuurders over welk aandeel zij kunnen leveren, wordt wel gevoerd. Voor de commissie zal inzichtelijk moeten zijn wat per corporatie wordt geleverd. Labels zijn genoemd als een van de mogelijkheden om individueel afspraken te maken, omdat hier al afspraken over zijn gemaakt met het Rijk en omdat de nood heel hoog is met betrekking tot energiearmoede.

Wel kunnen controleren en afrekenen soms op gespannen voet staan met ruimte om te leren. Lid HEINHUIS wijst erop dat het afgelopen jaar heeft laten zien dat bewoners en huurders de dupe zijn geworden van achterstallig onderhoud. De corporatie gaat over energiearmoede wat betreft onvoldoende kwaliteit van een woning. De afspraken zijn ook bedoeld om er als gemeente op toe te zien dat corporaties aan hun plichten voldoen. Wethouder PELS bevestigt dat dit de inzet is. Afrekenen, maar vooral verantwoording afleggen is onderdeel van een zakelijke afspraak. Twee stadsdeelbestuurders zijn betrokken bij de onderhandeling en er is een aantal buurtspecifieke opgaven zoals liberalisatie en verkoop, zodat de buurtsensitiviteit aan twee kanten wordt gemonitord. Afwegingen zullen in de volgende brief worden meegenomen en het is de bedoeling om individuele cijfers van de corporaties met de raad te delen. Bij niet leveren, moeten corporaties gezamenlijk met de gemeente een analyse maken die met de commissie zal worden gedeeld, zodat meegedacht kan worden aan keuzes en oplossingen. Er wordt gestreefd naar maximale transparantie. Lid ASLAMI vraagt wat de wethouder aan escalatiemogelijkheden heeft om afspraken af te dwingen bij corporaties. Wethouder PELS vindt een escalatieladder een normaal onderdeel van een zakelijke overeenkomst en een goede manier op problemen op te lossen.

Zij benadrukt dat corporaties zelfstandige organisaties zijn. Voor de verkoop van sociale huurwoningen wordt gestart vanuit collectieve afspraken, maar de optie voor individuele afspraken wordt zeker achter de hand gehouden. Lid MANGAL vindt het vreemd dat collectieve afspraken worden gemaakt, maar dat corporaties individueel worden aangesproken. Naar zijn mening moeten niet over gemiddelden worden gesproken, maar over de slechtst presterende. De corporaties in het collectief zouden elkaar moeten aanspreken. Wethouder PELS denkt ook dat het belangrijk is dat corporaties elkaar in he t collectief kunnen aanspreken en eventueel kunnen uitwisselen in de opgave en dat tegelijkertijd individueel inzicht wordt verkregen in de prestaties van de corporaties, zodat de gemeente het gesprek met de individuele corporatie kan aangaan op het moment dat het niet goed gaat.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Lid MANGAL vindt het niet logisch om corporaties individueel aan te spreken, omdat in dat geval het nut van collectieve afspraken niet duidelijk is. Volgens hem moet het collectief worden aangesproken als zaken niet goed gaan en worden gemaand om het op te lossen. Wethouder PELS wil ook het collectief aanspreken, maar daarnaast wil zij de mogelijkheid toevoegen om het individuele inzicht te hebben zodat de gemeente individueel het gesprek met een corporatie kan aangaan. Lid MANGAL vindt dat te allen tijde het collectief moet worden aangesproken en niet een individuele corporatie. Wethouder PELS bevestigt dat corporaties bij collectieve afspraken verantwoordelijk zijn voor de minst presterende corporatie. Een extra mogelijkheid is dat de gemeente ook het gesprek kan aangaan. Na de ter inzagelegging en de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen, wordt de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting gedeeld met de commissie. Eventuele wijzigingen zullen worden betrokken bij de onderhandelingen. De samenwerkingsafspraken worden voor wensen en bedenkingen naar de raad gestuurd. Lid DIDDEREN vraagt welke positie de gemeente inneemt in de gesprekken. Wethouder PELS stelt dat aan de hand van de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting een aantal thema’s belangrijk is om uit te werken met de corporaties, zoals kwetsbare groepen, energiearmoede en betaalbaarheid.

De collectiviteit tussen de corporaties en de gemeente zit in de gezamenlijke opgave waarover beide partijen het eens zijn. Naast de FAH zullen ook andere individuele koepels vertegenwoordigd zijn en ook zullen lokale groepen die zich voor huurders inzetten, worden uitgenodigd voor een breed gesprek over wonen in de stad in relatie tot de samenwerkingsafspraken. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Woningbouw 5. Kennisnemen van het rapport “Bouw Zelf Samen, Kijk op (collectief) particulier opdrachtgeverschap, medeopdrachtgeverschap en wooncoöperaties, december 2022” Nr. VN2023-006923 De VOORZITTER deelt mee dat het onderwerp op de TKN-lijst van de vorige vergadering stond en is geagendeerd op verzoek van lid Van Renssen (GL). Lid VAN RENSSEN is van mening dat blijvend moet worden ingezet op wooncoöperaties en CPO’s. Het streefcijfer wordt losgelaten, omdat de marktomstandigheden ingewikkeld zijn. Juist omdat dit klopt, zou een harde ambitie goed zijn en wat GL betreft zou 3% van de jaarlijkse productie van woningen (225) via zelfbouw gerealiseerd kunnen worden. De evaluatie van de stimuleringsregeling wordt op meerdere plekken genoemd.

Wanneer zal deze gereed zijn? Lid MINDERHOUD constateert dat niet meer wordt ingezet op een minimaal aantal zelfbouwlocaties, maar per gebied en projecten wordt bekeken wat de kansen zijn en gezien de huidige marktomstandigheden wordt ook de uitgifte van kavels gestaakt. Hoe wordt na evaluatie van de huidige stimuleringsregeling duidelijk of er voldoende kavels zijn waar zelfbouw mogelijk is? Het team zelfbouwopgave wordt afgeschaald, maar is het juist nu niet belangrijk om dit op goede sterkte te houden om voldoende ruimte te creëren voor zelfbouwers?

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Wethouder VAN DANTZIG hoopt de evaluatie van de wooncoöperatieregeling medio juni in het college te bespreken waarmee deze na het reces in de commissie kan worden behandeld. Het doel is om zo veel mogelijk kaders te scheppen om de verschillende vormen van zelfbouw te realiseren. In de huidige omstandigheden is dit ingewikkeld en het college blijft bij het streven om 7500 woningen te bouwen met als uitgangspunt 40-40-20. Het verzoek van GL van 3% zal worden meegenomen in de evaluatie. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Zij schorst de vergadering voor een korte pauze. 6. Kennisnemen van het Woningbouwplan 2022-2028; Amsterdamse Aanpak voor de nieuwbouw van woningen Nr. VN2023-006924 De VOORZITTER heropent de vergadering. Het onderwerp is ter bespreking geagendeerd op verzoek van de leden Van Renssen (GL), Aslami (D66) en Havelaar (CDA). Lid MINDERHOUD wijst erop dat uit onderzoek blijkt dat er in Amsterdam een tekort van 175.000 woningen is. PvdA is blij dat het college zich blijft inzetten voor gemengde wijken. Bestaande bewoners moeten worden meegenomen en moeten meeprofiteren van ontwikkelingen in de buurt.

Kan de wethouder een uitvoeringsagenda opstellen om de raad mee te nemen in de nog te ontwikkelen beleidsnota’s, regelingen, impulsfinancieringsplannen, versimpelingsambities en andere relevante plannen rondom de woningbouw voor de aankomende vier jaar? Kan het woningbouwplan, indien nodig, ook aangepast worden op basis van relevante informatie die voortkomt uit het opstellen van eerder genoemde documenten? Klopt het beeld dat met betrekking tot transformatiegebieden er een relatief eenzijdig aanbod ontstaat met vooral kleine woningen? Er wordt ingezet op gebiedsgericht programmeren waarbij per project en gebied een besluit wordt genomen over de grootte van de woningen en de mix van betaalbaar en duur. Zonder de juiste randvoorwaarden kan dit leiden tot een eenzijdig aanbod dat voornamelijk voortkomt uit de betaalbaarheid van woningen. Het aanbod moet tegemoetkomen aan de vraag en hiervoor is inzicht nodig. Naar welk type woningen is de meeste vraag? Om hierop als raad te kunnen sturen, is een zo goed mogelijk inzicht in de huidige voorraad nodig. Kan de wethouder dit inzicht geven? Lid VAN RENSSEN stelt dat wordt gesproken over de bouw van nieuwe woningen, maar het gaat uiteraard hand in hand met hoe met de bestaande voorraad wordt omgegaan. Het college kiest gelukkig voor volledige inzet op betaalbare nieuwbouw. Er is geen verschil tussen huisvesting en woningmarkt.

Mevrouw Van Renssen mist soms nog de integrale benadering in de tekst: het woningbouwplan lijkt afgrond terwijl de aanpak volkshuisvesting verder gaat na de inspraak. Hoe wordt gezorgd voor een totale benadering van de huisvesting? Ook is de bijdrage aan duurzaamheid niet duidelijk. Als de extra eisen van Amsterdam boven de landelijke BENG-normen worden aangepast, welke bijdrage levert het woningbouwplan dan aan de streefcijfers om CO2 te beperken? Een vraag is of de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting boven de prestatieafspraken gaat. GL is benieuwd hoe (toekomstige) bewoners nog verder betrokken kunnen worden bij het woningbouwplan. Sturen op doorstroming en haalbaarheid is voor GL nog niet voldoende concreet. Om gebiedsgericht te kunnen sturen, moet bekend zijn wat de huidige samenstelling in een gebied. Hierom is het wenselijk om een halfjaarrapportage te ontvangen die inzicht geeft in de aanwezige sociale middendure en dure woningen per stadsdeel en in het type woningen. Er wordt gewerkt aan een wet om de middenhuur tot 187 punten tot ongeveer € 1000 en straks zelfs € 1100 betaalbaar te noemen. Wordt het woningbouwbeleid dan aangepast aan de nieuwe wet? Wellicht is het een idee om op te splitsen in middenhuur 1 en middenhuur 2. GL zou graag een zwaardere inzet zien op eeuwigdurende middenhuur. Dit levert veel

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

langer betaalbare woningen op. Het is een goed streven om de procedures aan de zijde van de gemeente duidelijk en snel te houden, dit betekent vooral eenduidig. Als laatste punt verzoekt zij de wethouder om toe te zeggen om alle maatregelen te onderzoeken om te kunnen investeren. Lid HAVELAAR mist de gezinswoningen waar niet expliciet naar gekeken wordt. Het versimpelen van regels om te versnellen is verstandig en de vraag is op welke resultaten de wethouder over 12 en 24 maanden afrekenbaar is. Waarom komen er maar liefst elf ingewikkelde spelregels bij om 40-40-20 te handhaven, hoe gaan deze de woningbouw versnellen? Eerder is gevraagd om een lijst met woningbouwlocaties met de duurste grond. Ook heeft de gemeente het advies gekregen om transparanter te zijn over de grondprijs, omdat er vertragingen ontstaan door uiteenlopende afkoopbedragen aan ontwikkelaars. De afgelopen vier jaar is elk jaar een bedrag uit het vereveningsfonds gehaald om toe te voegen aan de eigen algemene middelen en ook de komende periode zal dit gebeuren terwijl het hiervoor niet is bedoeld. Kan de wethouder toezeggen dat de komende jaren geen onttrekkingen uit het vereveningsfonds naar de algemene middelen gaan? Stedenbouwkundige kwaliteit en schoonheid van bouw blijft een topprioriteit voor CDA. Dit is niet in het plan opgenomen.

Is de gemeente van mening dat het Rijk zich moet inspannen voor tweederde betaalbaar of voor 40-40-20? Kan de wethouder na het zomerreces een update sturen over de te realiseren contracten? Lid ASLAMI zegt dat D66 volledig achter de ambitie van 7500 woningen per jaar staat. Lid VON GERHARDT begrijpt dat de heer Aslami heel blij is met het voorliggende plan dat sterk afwijkt van het woningbouwplan dat D66 heeft gepresenteerd tijdens de verkiezingen. Kan hij dit toelichten? Lid ASLAMI stelt dat verkiezings- en coalitieplannen twee verschillende dingen zijn. Het gaat nu over het woningbouwplan voor Amsterdam voor 2022-2028 en niet over het verkiezingsprogramma van D66. Lid VON GERHARDT herhaalt dat het plan zeer afwijkt van hetgeen D66 tijdens de verkiezingen heeft verkondigd. Hij vraagt of D66 geen kritiek heeft op de hoeveelheid koopwoningen die wordt gebouwd. Lid ASLAMI vervolgt zijn betoog. Lid VON GERHARDT meent dat de stemmers van D66 iets anders wilden en hij denkt dat de heer Aslami het aan zijn stemmers verplicht is om uit te leggen hoe deze verschillen tot stand zijn gekomen. Lid ASLAMI vervolgt zijn betoog. Een vraag is hoe de nieuwbouw van 7500 woningen wordt gestimuleerd. Er wordt ingezet op sociale koop in het middensegment.

Kan de wethouder toelichten hoe dit gerealiseerd zal worden? D66 vindt het belangrijk dat volop wordt gebouwd voor de behoeftes van woningzoekenden in de stad. Gebiedsgewijs wordt veel gedaan met betrekking tot doorstroom. Het blijkt dat er weinig geschikte ouderenwoningen zijn en dat prioritering van ouderenhuisvesting voor doorstroming kan zorgen. Hoe komt deze prioritering eruit te zien? Ouderen geven aan graag in hun buurt te willen blijven. Een vraag is of het gezamenlijk rekenen en tekenen met bouwers en ontwikkelaars vooraf wordt gedaan met als doel om de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Wat D66 betreft, moet modulair bouwen niet alleen verkend worden, maar moet hier volop ingezet worden. Lid VON GERHARDT concludeert dat deze wethouder aandacht heeft voor de markt en erkent dat zonder de markt geen woningen gebouwd kunnen worden. Hij ziet dat

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

de marktpartijen hier ook heel blij mee zijn en eindelijk worden er weer woningen gebouwd. Een ander compliment voor de wethouder is dat hij welwillend staat tegenover het loslaten van 40-40-20 op het moment dat dit nodig is. Lid VAN RENSSEN vraagt waar de heer Von Gerhardt leest dat iemand welwillend is tegenover het loslaten van 40-40-20. Lid VON GERHARDT zegt dat het niet per se in de plannen staat, maar hij heeft het de wethouder meermaals horen zeggen. Lid VAN RENSSEN constateert dat dit wensdenken is van de heer Von Gerhardt. 40-40-20 is het uitgangspunt. Lid VON GERHARDT stelt dat uitgangspunten geen harde eisen zijn. Het is goed om in te zetten op sociale koop, omdat onder middeninkomens de vraag hiernaar het grootst is. Waarom wordt dit beperkt tot maximaal 25% van het middensegment? Hij ziet liever dat deze koopwoningen worden bijgebouwd dan heel dure vrijesectorwoningen. Er wordt voornamelijk ingezet op huur. In nieuwbouwwijken betekent dit dat er een grote huurgemeenschap is met een kleine koopgemeenschap. Hij vraagt of de wethouder kan reflecteren hoe dit is voor de binding met de stad en de stabiliteit in een buurt. Lid BILGIN hoopt dat volop gebruik wordt gemaakt van stadsdeelvoorrang.

De norm voor sociale huurwoningen is ongeveer 60 m2, maar in de regel worden ze veel kleiner gebouwd en er zijn ontwikkelingen gaande waarbij grote woningen worden verkocht en meer kleine woningen worden gebouwd. Vindt de wethouder dit een positieve ontwikkeling? Er is een verdeling tussen sociale huur corporatie en sociale huur particulier, maar is er ook een verschil in de gemiddelde grootte? In de media verschijnen steeds vaker zorgwekkende berichten over het plan om het puntenstelsel op te trekken. Zijn er zorgen dat investeerders zullen wegblijven en wat wil de wethouder hieraan doen? Lid AHMADI verzoekt het college terughoudend te zijn met sociale koop. Door de aangepaste rentes en de veranderende markt zal kopen niet mogelijk zijn en wordt de huurmarkt heel belangrijk terwijl de huren stijgen. Hoe kijkt het college hiernaar? Een andere vraag is hoe ruimte kan worden gemaakt voor jongeren die rond hun dertigste nog steeds thuis wonen door de wooncrisis. Zou door een raadsbesluit of een ander instrument de leeftijd van jongeren om aanspraak te maken op een jongerenwoning aangepast kunnen worden? Er is een tekort aan alle woonsegmenten met uitzondering van de vraag naar dure huurwoningen. Hoe reflecteert het college hierop? Lid DIDDEREN is benieuwd naar een hittekaart die laat zien welke gevolgen al deze op te leveren woningen zullen hebben voor Amsterdam.

Met betrekking tot de duurzaamheidsnorm wacht de gemeente aanscherpingen van het Rijk af. Waarom wacht de gemeente deze af? Ontwikkelende partijen worden op basis van vrijwilligheid uitgedaagd bovenwettelijke duurzaamheidsprestatie te leveren. Denkt de wethouder dat dit inderdaad gebeurt op basis van vrijwilligheid? Amsterdam zal veel last krijgen van wateroverlast en hittestress en het zou goed zijn als juist een voorbeeldrol wordt genomen om duurzaam te bouwen. Lid MANGAL heeft het gevoel dat de sociale huurwoningen vooral voor studenten en tijdelijke bewoning gebruikt zullen worden. Hij vraagt of dit gevoel klopt. Wordt voldoende gebouwd voor jongeren en gezinnen? Er wordt flink geïnvesteerd in middeldure huur en hopelijk zal dit de doorstroom bevorderen. Voor middeldure koop geldt dat de prijs steeds hoger wordt. Waardoor wordt dit veroorzaakt? De sociale koop blijft daarnaast ver achter bij de overige woningvoorraden van de middeldure koop. Waarom blijft deze achter? Inzake duurzaamheid ziet de heer Mangal graag een verplichting om grijs water te gebruiken voor toiletgebruik. Hiermee kan toekomstige waterschaarste effectief worden tegengegaan. Waarom zou de Noord/Zuidlijn worden doorgetrokken naar het Zuiden en niet naar het

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 22 maart 2023

WV

Noorden, richting Purmerend. Amsterdammers die een woning in Amsterdam niet meer kunnen betalen, worden de stad uitgejaagd en zij verhuizen niet naar Schiphol. Bij de bouwplannen moet vooral worden geïnvesteerd in fijnmazig ov terwijl op dit moment sprake is van een enorme verschraling. De stad autoluw maken en het ov verschralen, gaat niet samen. De heer Mangal mist de connectie met woonkernen waar Amsterdammers naartoe moeten verhuizen. Vindt de wethouder niet dat er een verplichting bestaat ten opzichte van de Amsterdammers om ze, wanneer ze dit willen, ook Amsterdammer te laten blijven? Lid ALBERTS maakt zich grote zorgen over de toekomst van de sociale woningbouw. Nu neemt het aantal vierkante meters van een woning af en is er weinig sociale huur boven de 70 m2 in de plannen. De woningen voor gezinnen moeten wel degelijk worden gebouwd en ook rolstoelwoningen nemen veel ruimte in beslag en deze zouden ook meegenomen moeten worden. Hoe wil de wethouder de sociale voorraad behouden? SP wil een absoluut verbod op sloop en verkoop. De inspreker heeft gesproken over het optoppen van woningen. Dit wordt niet met name genoemd in de plannen, maar is wel een mogelijkheid, omdat ook wordt gedacht aan het verdichten van de stad. Over het Osdorperplein heeft SP in december schriftelijke vragen gesteld die nog altijd niet zijn beantwoord.

Eigenlijk zou de WOZ-waarde niet moeten meetellen in de huur, omdat dit drastische huurverhoging in de hand werkt. Om sociale woningen te bouwen, bestaat het vereveningsfonds. Hieruit wordt echter geld genomen en SP meent dat er minder uit gehaald moet worden, zodat meer sociale woningen gebouwd kunnen worden. College Wethouder VAN DANTZIG stelt op voorhand dat vragen die het qua tijd niet halen schriftelijk beantwoord zullen worden. Het is nodig om zoveel woningen te bouwen voor alle woningzoekenden. Met 10.000 inwoners extra per jaar moet zo dicht mogelijk bij de 7500 woningen worden uitgekomen en deze moeten ook zo betaalbaar en duurzaam mogelijk zijn. Om sneller te bouwen, wordt voor het modulair bouwen aangesloten bij het Rijk. De wethouder zit in de stuurgroep Houtbouw waarmee wordt geprobeerd om zo duurzaam mogelijk te bouwen. Veel ontwikkelaars staan positief tegenover modulair bouwen. Enerzijds behoudt de woning beter zijn waarde, maar ook kan met deze methode sneller worden gebouwd. In Zuidoost komt een compleet houten buurt bij het Nelson Mandelapark. Buiksloterham wordt ontwikkeld en hier wordt begonnen met de eerste pilot voor grijs water. De Amsterdamse aanpak volkshuisvesting en het woningbouwplan zijn tegelijk ontwikkeld. Schriftelijk zal de wethouder laten weten wanneer de uitwerkingen worden verwacht.

De gebiedsgerichte aanpak kijkt wat er per gebied nodig is, maar de woningmarkt is regionaal. Van de 40-40-20 ziet de 20 op dure woningen waarmee alle andere zaken worden betaald. Lid AHMADI vraagt wat het bezwaar is tegen heel veel huurwoningen. Waarom is er behoefte om hier koop aan toe te voegen? Wethouder VAN DANTZIG zegt dat de bewoningsduur bij middeldure huurwoningen en huur in het duurdere segment over het algemeen wat korter is. Op deze manier komt er een breuk door de buurt waardoor het concept van een gemengde stad niet werkt. Ontwikkelaars doen steeds vaker een aanvraag om de koopwoningen te schrappen. Zolang het vereveningsfonds dit kan betalen, betekent dit meer betaalbare woningen. Hiervoor is het wel van belang dat het vereveningsfonds overeind blijft. Als de minister de middenhuur reguleert, past de gemeente haar beleid hierop aan. De wethouder komt schriftelijk terug op de vraag wat de grootte van een woning voor gevolgen voor het vereveningsfonds heeft. AFVC is zeer enthousiast over het plan om te bouwen in transformatiegebieden, maar maakt zich samen met het college zorgen over de sturingsmogelijkheden, omdat de gemeente niet volledig eigenaar is. De wethouder zegt toe om alle maatregelen te onderzoeken om te kunnen investeren, maar een motie zou hierbij behulpzaam zijn.