Conceptverslag WB 09-06-2021

Toch blijft haar fractie ook oog hebben voor de private sector. Sociale woningen zijn ook nodig voor vluchtelingen, statushouders en daklozen. Het is belangrijk dat de illegale kap van bomen tegengegaan wordt. Daarvoor komt haar fractie met een motie, waarin opgeroepen wordt de illegale kap van bomen tegen te gaan door inzet van meer capaciteit ter bescherming van de bomen. Dit kan gedekt worden door de leges voor het vellen van houtopstand te verhogen. Mevrouw BAKKER vindt dat interessant klinken. Aan wat voor soort bescherming denkt mevrouw Rooderkerk? Mevrouw ROODERKERK antwoordt dat zij denkt aan extra capaciteit bij de gemeente die ervoor zorgen dat bomen niet beschadigd worden of illegaal gekapt. Daar moet beter op toegezien worden. Verhoging van de leges werpt ook een hogere drempel op tegen het zomaar kappen van bomen. Mevrouw BAKKER wijst erop dat het moeilijke is dat niemand weet dat ergens illegaal gekapt wordt. Het kan ook in binnentuinen gebeuren. Het moet op heterdaad geconstateerd worden. Hoe ziet D66 het voor zich? Gaan handhavers meer patrouilleren? Mevrouw ROODERKERK antwoordt dat de gemeente al zorgt dat illegale kap voorkomen wordt. Als daar signalen van zijn, wordt er tegen opgetreden. Het is belangrijk nog beter op te letten. De heer KREUGER merkt op dat je geen leges kunt verhogen voor illegale kap.

Wat bedoelt mevrouw Rooderkerk precies? Mevrouw ROODERKERK antwoordt dat je voor het kappen van bomen leges moet betalen. Je betaalt daarbij minder voor een of twee bomen, dan als het er 25 of meer zijn. Het idee van haar fractie is die leges te verhogen, zodat het illegaal kappen tegengegaan kan worden door extra handhaving door de gemeente. Amsterdam heeft een afvalprobleem waarop nog veel inzet nodig is. De wethouder heeft veel gedaan voor het verbeteren van de efficiëntie van de reinigingsorganisatie. Zij vraagt of die efficiëntieslag nu voltooid is. En is een schone stad dan nog een efficiëntiekwestie? Of moet er geld bij? De heer KREUGER wijst erop dat volgens de nota Varen de leges niet verhoogd

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging. Concept Raadscommissieverslag, 9 juni 2021

WB

mogen worden om meer handhaving te regelen. Dat mag niet uit een verhoging van de leges gedekt worden. Hoe kijkt D66 daarnaar? Mevrouw ROODERKERK dacht dat dit wel mogelijk was, maar zij zal het preadvies van de wethouder afwachten. Voor een leefbare stad heeft haar fractie dus drie aandachtspunten: behalve bouwen, ook betaalbaar groen en schoon. De heer KREUGER constateert dat het niet goed gaat met de volkshuisvesting, niet alleen in Amsterdam maar ook elders in Nederland. Grote groepen mensen, met name uit de middenklasse, dreigen kopje onder te gaan. Wonen in Amsterdam zal dadelijk alleen nog weggelegd zijn voor de rijkste mensen. De rest is veroordeeld tot jarenlang wachten op een sociale huurwoning, of tot de vrije sector, waar ze de hypotheek van iemand anders kunnen afbetalen. Het gevolg is een grote vlucht van de middenklasse uit de stad. JA21 wil deze groep, als ruggengraat van de samenleving, behouden voor de stad. Daarvoor zal het dan snel anders moeten gaan. Voor de derde keer op rij worden de ambities voor het middensegment niet bereikt. Het college beloofde de afgelopen drie jaar zo’n 5000 woningen voor middeninkomens te bouwen. Die ambitie was sowieso te laag, maar wordt ook niet gehaald. Het beleef steken op 3000 woningen voor deze groep. Dit linkse college neemt het probleem, dat al lang geleden is ontstaan, dus niet serieus.

Er moet twee keer zoveel gebouwd worden als nu. De duurzaamheidseisen moeten omlaag en de windturbines aan de kant. Zoals het nu gaat, groeit er een hele generatie mensen op die niets heeft. Er zijn mensen van dertig jaar die nog bij hun ouders thuis wonen. Nederland heeft in 2030 een tekort van 900.000 woningen. Een groot deel van de woningen, ongeveer 200.000-250.000 komt in de MRA. Er worden 175.000 woningen gepland. De boodschap is dan iedereen die geen woning heeft, die ook niet gaat krijgen. JA21 gaat helpen. De bouwproductie gaat omhoog naar 10.000 woningen per jaar. De bouwverhoudingen moet per direct worden aangepast naar 20% sociaal, 60% middensegment en 20% duur. Aan de west- en oostkant van de stad moet verkennend onderzoek gestart worden om te kijken of daar buitenstedelijk gebouwd kan worden. De heer FLENTGE constateert dat de sociale huur in het voorstel van de heer Kreuger gehalveerd wordt. Is de heer Kreuger bereid mee na te denken hoe je kunt bouwen voor de noorderlingen, dus niet voor mensen van buiten de stad, zoals ook expats? De heer KREUGER is bereid na te denken over voorrang voor mensen met een binding met een bepaald stadsdeel. Hij wil daarvoor graag een voorstel maken met de heer Flentge. De heer FLENTGE wijst erop dat er al een voorstel aan zit te komen, waarbij een kwart van de woningen voor mensen uit Noord bestemd gaan worden.

Het gaat daarbij om sociale- en middenhuurwoningen. In Noord speelt vooral de vraag voor wie wordt gebouwd. Vaak is dat niet voor noorderlingen, maar voor hoog opgeleide buitenlanders, de expats. De vraag is of de heer Kreuger bereid is om te zoeken naar manieren om dat te reguleren, zodat Amsterdammers weer een plek in Noord krijgen. De heer KREUGER reageert dat expats ook bij de migratie horen waarover hij het had. Het gaat om het absorptievermogen van een land. Als je mensen binnenhaalt, moeten er ook woningen bij gebouwd worden. Hij is het op dit punt dus helemaal eens met de heer Flentge. De heer FLENTGE is blij dat JA21 en SP op dat punt misschien tot zaken kunnen komen. Maar dit betekent ook iets voor de stellingname over de wijze waarop het internationale bedrijfsleven de stad binnenkomt. Als dat met internationale werknemers de stad binnenkomt, moeten er strenge voorwaardes gesteld worden, of in ieder geval kan men de markt dan niet zijn gang laten gaan.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging. Concept Raadscommissieverslag, 9 juni 2021

WB

De heer KREUGER zegt toe dat hij daarover zal nadenken. Mevrouw VAN SOEST vraagt de heer Kreuger waar die 10.000 woningen per jaar gebouwd moeten worden. En hoe gaan die zich verhouden met de oude windmolens die in Noord staan aangegeven in de zoekgebieden? Kunnen die gecombineerd worden met woningen? De heer KREUGER antwoordt dat de windturbines en wat hem betreft niet zullen komen. Verder heeft hij gezegd dat de verhoudingen 20-60-20 moeten worden. Hij heeft voorgesteld te onderzoeken of er aan de west- en oostkant buitenstedelijk gebouwd kan worden. De heer LEENDERS is blij dat de teneur van de discussie in deze commissie duidelijk veranderd is als het gaat om het tegengaan van speculatie. Het is mooi dat dit probleem nu gezamenlijk aangepakt kan worden. Hij vraagt hoe de vragen van de wethouder in de media over de bouwproductie geduid moeten worden. Voor de ontwikkelbuurten is vorig jaar en dit jaar meer uitgegeven. Maar in de Voorjaarsnota, waar eigenlijk alleen afwijkingen staan ten opzichte van de begroting, staat dat er een kasschuif plaatsvindt van 2022 naar 2021. Er gaat dus geld van 2022 naar 2021. Wat betekent dat voor de middelen voor ontwikkelbuurten in 2022? De heer HAVELAAR merkt op dat het einddoel nog steeds is om gemiddeld per jaar 7500 woningen te bouwen.

Om dat te halen moet je, gezien de achterstanden, uitkomen op 7800 woningen per jaar in aanbouw in de periode 2022-2024. Voor middeldure huur is dat zelfs 2180 woningen per jaar, als je de achterstand in wilt halen. Zijn fractie komt met een voorstel om die ambitie te actualiseren. De gemeente zet haar hoop voor de komende jaren op een heel hoog slagingspercentage bij een krappe planvoorraad. Zou het niet verstandig zijn om de benodigde slagingspercentages op te nemen in de doelenboom? Hij is in dat verband benieuwd naar de motie van mevrouw Van Renssen. Iedereen wil een schone stad. Er is in deze commissie al gesproken over achterstallig onderhoud en het risico dat er in de toekomst weer nieuw achterstallig onderhoud ontstaat. Daarover wordt dit najaar verder gesproken. In de antwoorden op de technische vragen leest hij dat niet alle kosten die bij de reiniging toe te schrijven zijn aan corona mee begroot worden. Ook staat er dat in 2021 een nieuwe raming moet worden gemaakt voor 2022. Hij vraagt de wethouder om een raming toe te sturen die ruim genoeg is om de stad schoon te houden. De heer FLENTGE kondigt aan dat hij met een motie komt voor korte lijnen voedselhulp. Hij hoopt dat die op een meerderheid in de raad kan rekenen. Wegens de spreektijd kan hij geen verdere bijdrage leveren aan dit debat.

Mevrouw VAN SOEST herinnert aan het idee van het gemeentebestuur van 25 jaar geleden om heel Tuindorp Oostzaan plat te gooien, om er in plaats daarvan heel mooie, dure woningen en flatgebouwen te gaan bouwen. De buurt kwam daartegen in verzet en nu bestaat Tuindorp Oostzaan honderd jaar. De buurt heeft gewonnen. Twee weken geleden was er een hoorzitting over de buurtbewoners van Noord, die klagen over achterstallig onderhoud, niet betrokken worden, en gebrek aan participatie. Zij heeft indertijd samen met de SP een motie ingediend om de woningen met veel achterstallig onderhoud aan te pakken. Daar hoorden de schimmelwoningen bij. Wil de wethouder nu eindelijk uitvoering geven aan die motie en de woningbouwverenigingen opdracht geven om de slecht onderhouden wijken voorrang te geven? De heer VAN DEN HEUVEL vraagt waarom de beprijzing van evenementen in de openbare ruimte nog een jaar uitgesteld wordt. Nog te weinig aandacht is gegeven aan het gevolg van de herijking van het

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging. Concept Raadscommissieverslag, 9 juni 2021

WB

coalitieakkoord, dit najaar. Dit zou uitgewerkt worden in de begroting en nu in de Voorjaarsnota geëffectueerd worden in financieel beleid. Het gaat om de bezuiniging op het actieplan Wonen en Bouwen. Daarvoor stond een bedrag van 10 miljoen euro en daarvan blijft nu een bedrag van structureel 3 miljoen euro over. In dat actieplan zitten urgente programma’s zoals dat over woningkwaliteit, huisvesting kwetsbare groepen, en het programma ouderenhuisvesting. De coalitie bezuinigt daarop met 70%. Nog niet duidelijk is het wat dat gaat betekenen voor al die programma’s. Coalitiepartijen die grote woorden spreken over het tekort aan ouderenhuisvesting of over achterstallig onderhoud in Noord, hebben eigenlijk een enorme klont boter op hun hoofd. Hij is zelf nog steeds op zoek naar dekkingsmogelijkheden om deze bezuiniging te voorkomen. Misschien kan men de banenplannen zo inrichten dat de tekorten en de gaten door deze bezuiniging zoveel mogelijk opgevangen worden. Wethouder IVENS antwoordt mevrouw Van Renssen dat Amsterdam bij nieuwbouw al begonnen is met de zelfwoonplicht voor Amsterdamse woningen. Door de erfpacht kan Amsterdam dit nu al invoeren, zonder op de wet te hoeven wachten. Tegelijkertijd is Amsterdam gaan lobbyen om dit ook wettelijk mogelijk te maken voor de bestaande bouw. Inmiddels doen heel veel andere steden mee aan die lobby.

Het ministerie zegt dat het gaat om een amendement van de Tweede Kamer en wil er niet teveel op ingaan. Dat houdt in dat er risico’s bestaan. Het zou bedoeld zijn om de lage en middenhuur te beschermen, maar dan rijst de vraag of je een woning van vier of vijf ton onder die zelfwoonplicht kan laten vallen. Hijzelf weet daarop het antwoord niet. Daarbij zouden gebieden moeten worden aangewezen, met een onderbouwing. Hij antwoordt de heer Wijnants dat er hopelijk snel een stijgende lijn in de bouw geconstateerd kan worden. Indertijd heeft hij heel prettig samengewerkt met wethouder Van der Burg bij de woningbouwproductie. Ook de samenwerking van nu met wethouder Van Doorninck gaat heel goed. Wat betreft het middensegment is gezegd dat de markt dat niet meer aankon. Er moest daarom een semi-gereguleerd segment ontstaan, wat aanvankelijk weinig applaus kreeg van partijen die dachten dat de markt het zelf wel afkon. Inmiddels is de roep om een semi-gereguleerd middensegment in de raad heel groot geworden. Hij houdt dan van de Amsterdamse VVD. Overigens houdt hij ook van de Amsterdamse VVD als het gaat over het belang van koopwoningen en het belang van een zelfwoonplicht. Hij is benieuwd naar locaties in de VVD-motie waar extra studentenwoningen gebouwd kunnen worden.

Het idee dat de grootte van de woningen aangepast zou kunnen worden door de grondprijs te verlagen vond hij verrassend. De eerste koper zou er dan toch vandoor gaan met de winst op de grondprijs? Hij antwoordt de heer Wijnants en de heer Van den Heuvel dat hij de zorgen deelt over het aflopen van het programma woningkwaliteit. Inderdaad stonden in het actieplan Bouwen en Wonen belangrijke dingen. Het waren prioriteiten die aan het begin van het college gesteld werden. Voorheen werd dat soort dingen met incidenteel geld gefinancierd, en de coalitie wilde dat structureel gaan doen. Uiteraard kon men in 2018 niet voorzien dat er een coronacrisis zou komen, die zwaar drukt op de financiële middelen. Er is voor gezorgd dat deze programma’s nog enige tijd door kunnen lopen, maar er komt bij de volgende voorjaarsnota een nieuw afwegingsmoment, met de vraag of deze programma’s structureel doorgaan of niet. Er wordt 7 miljoen euro van de 10 miljoen euro bezuinigd. Bij de begroting zal duidelijk worden hoe die bezuiniging vorm krijgt. Hij antwoordt mevrouw Bakker dat de cijfers van het vervangingsprogramma bomen eraan komen. Hij is overigens trots dat iets gedaan wordt aan de enorme achterstanden bij de vervanging van gekapte bomen. De heer KREUGER vraagt of de wethouder van mening is dat iedere volgende generatie het beter moet hebben dan de vorige.

Wethouder IVENS antwoordt dat de samenleving ook gericht moet zijn op een goede toekomst. Hijzelf wil het beste voor alle mensen, nu en in de toekomst.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging. Concept Raadscommissieverslag, 9 juni 2021

WB

De heer KREUGER vraagt hoe het mogelijk is dat in deze zaal iemand aanwezig is met een academische graad die anderhalf keer modaal verdient en geen huis kan kopen. Ook in de zaal zit iemand met praktisch opgeleide ouders die in de jaren negentig wel een huis in Amsterdam konden kopen. Hoe kan dat allemaal? Wethouder IVENS is benieuwd naar de voorstellen van de heer Kreuger. Wat hem betreft mogen de 10.000 woningen gebouwd worden. Maar waar komen de extra locaties? Welke achtertuinen en welke woningen worden daarvoor gesloopt? Van de hoorzitting in Noord kon men leren dat er grenzen zijn. En verder staat hijzelf altijd op de bres voor de betaalbaarheid van woningen, hoewel de gemeente niet gaat over de prijs van sociale huurwoningen of marktwoningen. Als JA21 met een voorstel komt voor 20-6020 zegt men niet dat de dure woningen beperkt worden, maar dat voor de lage middengroepen minder betaalbare woningen komen en voor de hoge middengroepen meer. Die laatste krijgen het dan makkelijker. Dat is een verrassende keuze. Hij antwoordt mevrouw Rooderkerk dat hij voor AT5 inderdaad een aantal opmerkingen heeft gemaakt over waar de stad gebouwd moet worden. Voor de korte termijn maakt hij zich weinig zorgen, met grote locaties zoals Haven-Stad, Hamerkwartier, Sloterdijk, Schinkelkwartier of IJburg.

Als je de zes of zeven grootste locaties optelt kom je tot ongeveer 100.000 woningen in de planning. Zorgen maakt hij zich over het eindeloos doorgaan met verdichten. Soms kan dat, maar in sommige situatie wonen er gewoon mensen, met hun openbare ruimte en hun fietsparkeerplaats, hun parkje of groenstrook. Je kunt dus niet eindeloos doorgaan met verdichten als je draagvlak wilt houden voor woningbouw. Het sentiment van de hoorzitting in Noord moet ook serieus genomen worden: er wordt een stad gebouwd terwijl er al een stad staat. Hij blijft bij het doel van gemiddeld 7500 woningen per jaar tot 2025. En na 2025 moet er nog een voorraad zijn van 5000 die doorloopt. Daaraan verandert niets. De heer LEENDERS begrijpt de zorgen van de wethouder, maar vraagt zich wel af hoe deze de concept-omgevingsvisie waardeert in dit licht. Wethouder IVENS antwoordt dat hij die zeer waardeert. Daaruit blijkt dat er nog best wel wat locaties en mogelijkheden zijn voor bouwen. Toch kun je niet tegen alle Amsterdammers zeggen dat hun wijk heel erg verdicht wordt of anders gesloopt. Er komen geen flats in de grachtengordel ter vervanging van grondgebonden woningen. Mooie wijken moeten behouden blijven. Hij antwoordt mevrouw Rooderkerk verder dat het inderdaad lastig is om meer lerarenwoningen in de private sector te krijgen.

De private sector mag volgens de voorrangsregeling voor leraren en zorgpersoneel meer doen. De grote vraag is dan welke woningen worden aangeboden. Het gros van de leraren en het zorgpersoneel maken aanspraak op een sociale huurwoning, maar die heeft de private sector niet veel meer. Verder zijn de sociale woningen die de private partijen vaak heel kleine woningen, niet waar een leraar veel toekomst in ziet. Woningen in het middensegment zijn voor veel alleenstaande leraren te duur. Wil je meer lerarenwoningen, dan moeten er ook meer sociale woningen beschikbaar komen. Wat betreft de efficiëntieslag reiniging: het programma waarin ook de bezuinigingsopgave zat is afgerond. De efficiëntieslag is echter nog niet helemaal voltooid. Men is bezig met het dynamisch inzamelen van afval, wat hopelijk tot een efficiëntieslag kan leiden. Hij verwacht niet dat je met alleen maar efficiëntieslagen enorm veel verandering teweegbrengt. De makkelijkste manier is meer doen tegen hogere kosten, met dus een hogere afvalstoffenheffing. Maar de afvalstoffenheffing is dit jaar al behoorlijk verhoogd, dus is het moeilijk om nu nog meer te gaan vragen. Hij zal schriftelijk antwoorden op de vraag hoe het extra geld voor groen is verdeeld. Hij antwoordt de heer Leenders dat voor de ontwikkelbuurten dit jaar beoogd was om 13 miljoen euro uit te geven.

Maar er is ook 2,5 miljoen euro die gepland was voor 2022 naar voren gehaald in het kader van het anticyclisch investeren. Het is belangrijk om nu, in deze coronacrisis, aan de slag te gaan. Dit betekent wel dat, zonder dat meer geld in de pot gaat, er voor 2022 niet meer dan 7,5 miljoen euro staat in plaats van 10 miljoen

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging. Concept Raadscommissieverslag, 9 juni 2021

WB

euro. Hij antwoordt de heer Haverman dat hij niet weet welke getallen volgend jaar in de voorjaarsnota moeten staan, omdat hij niet weet wat de bouwcijfers van dit jaar worden. Hij stuurt daarom meer op de woningbouwrapportages dan op de indicatoren in de begroting. Het is mogelijk de slagingspercentages in de doelenboom onder te brengen, maar slagingspercentages zijn niet iets waar je als overheid goed op kunt sturen. Eerder zou je moeten overwegen om de plancapaciteit op een bepaalde manier in te zetten. Hijzelf geeft er de voorkeur in dat soort zaken te bespreken bij de jaarlijkse rapportage woningbouw. Hij antwoordt mevrouw Van Soest dat het inderdaad tijd wordt om de woningen met achterstallig onderhoud en schimmel aan te pakken. Dat is echter iets voor de eigenaar van de woningen. Daarover zijn afspraken gemaakt met de corporaties. Corporaties doen mee met de aanpak van ontwikkelbuurten. Die moeten dus ook leveren. Hij antwoordt de heer Van den Heuvel dat de evenementenbranche momenteel op zijn gat ligt. Men vraagt zich daar af hoe door te gaan. Daarom is de evenementenbranche even rust gegeven, zonder veel wijzigingen. Het zou gek zijn om bij diezelfde evenementenbranche langs te lopen voor de participatie, om te vragen hoe het gedaan moet worden met de 2 miljoen euro die ingezameld wordt.

Er wordt straks 2 miljoen euro opgehaald voor evenementen in de openbare ruimte, maar dat gaat volgend jaar nog niet in. De heer VAN DEN HEUVEL merkt op dat hij bang was dat het bij nog een jaar uitstel bij de volgende coalitie niet geregeld zou zijn. Dit was immers een belofte van deze coalitie. Hij is blij dat het geregeld is voor er een nieuwe coalitie zit. Wethouder IVENS verzekert dat hij ervoor zorgt dat het beleidsvoorstel kant en klaar ligt om de inspraak in te gaan. Daar is hij mee bezig. Hij benadrukt nog eens dat corona nog niet in beeld was toen dit voorgesteld werd. Hij hoopt dat het in gang gezet wordt, maar dat zal volgend jaar nog niet zijn. De VOORZITTER concludeert dat de Voorjaarsnota 2021 in eerste termijn voldoende behandeld is. Het punt wordt aangehouden tot de behandeling in tweede termijn op de vergadering van 30 juni 2021. Zij sluit de vergadering om 12.40 uur.

23