Conceptverslag van de raadscommissie DC van 6 juli 2023

Het lid NIJSSEN merkt op dat de woningcorporaties hiervoor een soort uitvoeringsorganisaties zouden moeten zijn voor de gemeente. In de prestatieafspraken dienen duidelijke cijfers vastgelegd te worden, zodat de corporaties verplicht kunnen worden om dit te gaan doen. Hij mist dat geluid bij GroenLinks. Het lid NADIF antwoordt dat het lid Van Renssen zich hierover uitgesproken heeft. Ook zijzelf heeft dat gedaan. De prestatieafspraken komen eraan. Zij kijkt uit naar de bijdrage van de VVD. Het lid HOFLAND herinnert aan de situatie van een jaar geleden, toen het isoleren besproken werd. Iedereen voorzag toen dat de prijzen door het dak zouden gaan in de winter. Men vroeg zoveel mogelijk te doen. De wethouder heeft dat gedaan, met laag hangend fruit en quick fixes. Nu komt er weer een winter aan, en nu moet wat meer structurele verduurzaming aangebracht kunnen worden. Er is meer tijd geweest om het voor te bereiden, dus kan het wat verder gaan dan het aanbrengen van tochtstrips. Je kunt nu bijvoorbeeld een hele deur structureel verduurzamen. Van kwantiteit in verband met de energierekeningen moet de nadruk nu wat meer op kwaliteit komen te liggen. Hij deelt het ongeduld van verschillende leden. In najaar 2023 komt er een uitvoeringsplan. Dat vindt hij spannend voor komende winter.

Je zou nu al willen bedenken hoe zoveel mogelijk structurele verduurzaming gerealiseerd kan worden voor het begin van komende winter. Hij vraagt een reactie van de wethouder. Het lid KREUGER kreeg bij het lezen van de brief medelijden met de mensen die in deze woningen wonen. Verder voelde hij blijdschap, dat hij zelf niet voor de overheid werkt. Het gaat verschrikkelijk traag. Al heel lang gaat het over deze isolatieopgave, en nog steeds is men niet verder dan het inventariseren, cijfers onder elkaar zetten, de aantallen woningen. Het staat haaks op wat de wethouder de raad voorhield. Zij wilde uitvoeren, uitvoeren en uitvoeren, maar dat gebeurt niet. Ook bij iets als aardgasvrij, iets wat voor zijn fractie überhaupt niet hoeft, gebeurt het niet. 1500 woningen in een heel jaar. Er staat in de brief dat eind april er 25.000 huishoudens bereikt waren. Wat bedoelt zij daarmee? Is er aangebeld? Is er een tochtstrip aangebracht? Het lid HOFLAND constateert dat het de heer Kreuger, zoals altijd, gaat over ‘poen in je zak’. In de tabel staat dat de gemiddelde kostenbesparing met deze aantallen 266

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

euro per jaar is. Dat vindt hij veel geld. Vindt de heer Kreuger dat ook? Kan dat bedrag voor mensen het verschil maken? Het lid KREUGER ziet isolatie niet zozeer als duurzaamheidsmaatregel. Voor hem is het inkomenspolitiek. Het is een armoederegeling. Het is prima als mensen die 260 euro in hun zak kunnen houden. Deze koopkrachtplaatjes bestaan al heel lang. In 2020 diende zijn fractie samen met de VVD en CDA hiervoor een motie in. De hele oppositie gaf toen haar steun. Daar zat dit toen al in, en dat met lage energieprijzen. JA21 is altijd bereid om te kijken naar manieren om CO2-uitstoot te reduceren, als dat kostenefficiënt kan. Primair gaat het zijn partij echter om de koopkracht. Het lid HOFLAND vraagt of de heer Kreuger erkent dat een gemiddelde kostenbesparing van 266 euro niet niets is. En dat het een groot verschil maakt voor mensen die het hard kunnen gebruiken? Het lid KREUGER erkent dat zeker. Het gaat hem er echter om dat het aanbrengen van spouwmuren, vloer- en dakisolatie van de grond komt. Hij vraagt of het najaar van 2023 niet rijkelijk laat is. Je weet al heel lang dat dit eraan zit te komen. Dit college zit er na de zomer al anderhalf jaar. Hij wil dan graag weten wat er gaat gebeuren, met doelstellingen voor 28.000 woningen in 2025, en dan met volledige isolatie. Hij wil het per jaar onder elkaar zien staan wat er gaat gebeuren.

De wethouder moet ergens op afgerekend kunnen worden. Het lid HEINHUIS hoort een aantal tegenstrijdige dingen van het lid Kreuger. Hij is blij met wat is uitgevoerd. Er zijn meer dan 25.000 huishoudens bereikt, dat betekent honderden euro’s per jaar besparing. Dat is toch actie? Het is inderdaad nog niet genoeg, en daarom gaat men ook verder. Het plan voor het Isolatieoffensief is ook al eerder in de commissie besproken. Wat vandaag besproken wordt, is een verdiepend onderzoek waarmee de verdere acties verfijnd kunnen worden. Dat is toch alleen maar goed? Het beeld van de heer Kreuger dat er niets gebeurt is onterecht. Het lid KREUGER vindt dat de PvdA eerder had moeten beginnen. Hij is blij met alle tochtstrips, maar dat is toch niet echt isoleren. De echte isolatiemaatregelen zijn bijvoorbeeld spouwmuren, en daarmee gaat het erg traag. Het lid NIJSSEN herinnert zich dat op 7 september 2022 de woningcorporaties in Het Parool zeiden dat ze eigenlijk niet precies wisten wat het Isolatieoffensief van de gemeente zou inhouden. Dat was zorgelijk. Door de vragen van de Partij voor de Dieren is duidelijk geworden dat Ymere eigenlijk niet zo transparant is over de plannen om hun voorraad te gaan verduurzamen. Het is nu duidelijk geworden wat het gemeentelijk Isolatieoffensief inhoudt. Het gaat om een aantal heel goede maatregelen, hoewel het wel klein van aard blijft.

Je zou veel meer willen doen. Hij raadt aan eens te gaan kijken bij de gemeente Alkmaar, die 86 miljoen euro van de BNG heeft gekregen om haar vastgoed te gaan verduurzamen. Dat lijkt een mooi uitgangspunt als je de gemeente ziet als financier en de corporaties als uitvoerder. Hij is blij met de inzage van de memo van CE Delft. Hij vraagt welke afspraken wat betreft de isolatiedoelstellingen gaan landen in de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Wethouder PELS is het eens met mevrouw Nadif, dat er vertrouwen moet zijn in elkaar en in de rollen die iedereen speelt. Zij is iedereen dankbaar, zowel de bewonersverenigingen als de klimaatbeweging. Die mensen stoppen er al hun vrije tijd in om dit op de agenda te krijgen. Iedereen kan vanuit zijn eigen rol bijdragen, en daar horen actievoerders zeker ook bij. Zij zal niet weglopen voor iets als de Van der Pekbuurt. Zij zal blijvend het gesprek met de bewoners aangaan, en dit is de start daarvan. Het is een mooi initiatief vanuit Extinction Rebellion en Ymere om ook haar als wethouder bij dit gesprek te

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

vragen. Zij spreekt ook andere partijen zoals Red Amsterdam Noord, waarbij het dan ook gaat over de kwaliteit van de woningen, de isolatie-initiatieven, en aardgasvrij. Belangrijk bij het Isolatieoffensief is het dat je de lokale kennis gebruikt. Het heeft een enorm grote meerwaarde om samen met buurtplatforms op te trekken, zoals blijkt in de K-buurt in Zuidoost. Bewoners krijgen zo een stem in de ontwikkelingen die nu heel snel gaan. Zij zal zeker terugkomen in de Van der Pekbuurt. Met Red Amsterdam Noord en de bewoners is afgesproken hoe de klachten kunnen worden gebundeld. Die kunnen dan gedeeld worden met Ymere. Er is daar een dubbele uitdaging, met een grootschalige renovatie en isolatie die tijd kosten. Daarom worden wisselwoningen gebruikt. Ymere kan dus maar in beperkte mate iets doen, omdat andere woningen bezet worden gehouden. Zij stelt voor de commissie apart over de renovatie van de Van der Pekbuurt te informeren. Zij zal die informatie op papier zetten, met een stand van zaken en prognoses voor de komende tijd van aantallen woningen. Zij verwacht van Ymere dat men zich aan de planning houdt. Het gaat erom een verbetering van de woningkwaliteit te combineren met verduurzaming. Het Isolatieoffensief mag niet los gezien worden van de inspanningen op het gebied van woningkwaliteit. Insprekers en commissieleden vroegen hoe meer inzicht gegeven kon worden.

Participatie is meer dan laten weten. Zij vond het moedig van Ymere om een volledige lijst te geven van haar inspanningen. Als die morgen op straat ligt, heb je een probleem met de bewoners, want die zouden als eerste op de hoogte moeten worden gesteld. Zij moeten in een goed participatietraject meegenomen worden. Er moeten vele vragen voor hen beantwoord worden. Verder zou zij het inzicht op gebiedsniveau willen delen met de commissie. De andere corporaties hebben dit echter nog niet gedaan. Zij zal druk blijven zetten bij het maken van de samenwerkingsafspraken, want de corporaties moeten onderbouwen en inzichtelijk maken of ze de prestatieafspraken van 2028 gaan halen of niet. De informatie van dit onderzoek kan verwerkt worden in de kwaliteitskaart waarin woningkwaliteit en isolatie staan. Zij zit dus nog aan achter het gevraagde inzicht. De inspanningen van onder andere Extinction Rebellion helpen om het grote belang ervan bij de corporaties onder de aandacht te brengen. Het lid MEERBURG merkt op dat volgens Ymere de informatie publiek gemaakt wordt. Je kunt dan op de website zien wanneer je woning aan de beurt komt. Hij vraagt of die informatie dit jaar ook van alle andere corporaties beschikbaar komt. Wethouder PELS antwoordt dat de corporaties dat inzicht nog niet gegeven hebben. Het is wel de vraag die het college ook stelt, want ze leeft in de stad.

Corporaties gaan daarmee nu nog erg wisselend om. Het college ziet graag dat ze de informatie uniform transparant aanbieden aan de stad. Het lid MEERBURG wil dat ook graag zo. Hij vraagt of de inzet is dat bij de uitwerking van het Isolatieoffensief, dus de samenwerkingsafspraken, met een kaartje het overzicht gegeven wordt van welke wijken wanneer. Wethouder PELS antwoordt dat zij voor het Isolatieoffensief met de raad deze kennis op gebiedsniveau wil delen. Daarnaast is de inzet van de gemeente dat die transparantie en uniformiteit van de corporaties verkregen wordt als het gaat om de verduurzamingsplannen. Mensen moeten weten waar ze aan toe zijn. Maar zij is natuurlijk niet de directeur van alle corporaties. Als ze weigeren, kan zij ze niet dwingen. Een lid van de commissie vroeg om mee te kunnen denken bij de waarden van het college in het uitvoeringsprogramma. Net als de commissie, is ook zij erg ongeduldig. Misschien had men dit tien jaar geleden moeten doen, maar zij was toen nog geen bestuurder. Er moet wel onderzoek gedaan worden waar de grootste warmtevraag, en het grootste sociale vraagstuk is, om ze optimaal met elkaar te kunnen combineren. De uitvoeringsagenda komt eraan. Dit leek haar een mooi moment om als tussenstap dit onderzoek te delen met de commissie, die ook kan aangeven wat zij graag terugziet in het isolatieplan. Dat komt er zeker aan.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

Als het lid Kreuger stelt dat er het afgelopen jaar niets gebeurd is, maakt dat haar als wethouder niet zoveel uit. Iets anders is als de ambtenaren erbij betrokken worden, zoals het lid Kreuger doet als hij zegt dat het vreselijk is om als ambtenaar te werken omdat er niets gebeurt. Zij benadrukt dat er keihard door de ambtenaren is gewerkt om vorig jaar alle mogelijkheden te scheppen, bijvoorbeeld om korting te krijgen op witgoed. Of om 30.000 huishoudens langs te gaan om maatregelen te treffen die meer dan 260 in de portemonnee schelen, maar ook veel CO2 besparen, om VvE’s te helpen met adviezen, en dan nog een brede inkoopcampagne. Er is geen enkele gemeente in Nederland die dat in drie kwart jaar voor elkaar heeft gekregen. Het lid KREUGER blijft erbij dat het niet snel genoeg gaat. De echte isolatie, dus spouwmuren en dubbelglas aanbrengen, komt niet van de grond. Daar heeft hij commentaar op. Tochtstrips aanbrengen is niet genoeg. Wethouder PELS wilde alleen iets duidelijk maken. Ten onrechte beweert de heer Kreuger dat zij en haar ambtenaren niets uitvoeren. Dat is niet waar. Samen met de corporaties, die volop bezig zijn met verduurzaming, is het college bezig ook de grote maatregelen te nemen. Zij wil de komende winter opnieuw toe naar een energiebespaarservice, maar dan een die wellicht minder huizen aandoet, maar meer kwalitatieve maatregelen gaat nemen.

Dat betekent dat er verdergaand geïsoleerd wordt in de huizen. Aanbellen blijkt heel effectief te zijn. Allerlei lokale organisaties zullen een plek krijgen bij de campagne. Ook zal er een gesprek worden gevoerd met de FIXbrigade over een manier waarop die mee kan doen. Het blijkt namelijk dat de FIXbrigade vaak informatie van de bewoners ophaalt die nuttig is voor de corporatie, als er in huis achterstallig onderhoud wordt geconstateerd. Zij heeft aandachtspunten van de partners opgehaald, met de vraag hoe dat meegenomen kan worden. Het lid HOFLAND vraagt wanneer een eventuele aanbesteding verwacht mag worden. Hij hoopt dat die op tijd gedaan wordt, om tijdig voor de winter aan de slag te kunnen. Wethouder PELS antwoordt dat de aanbesteding momenteel wordt voorbereid. Na de zomer wordt ze gepubliceerd. Alle partijen zijn al betrokken, ook die nu bij de energiebespaarservice de invulling hebben verzorgd. Ze kunnen dus zo snel mogelijk aan de slag. Het lid HOFLAND gaat ervan uit dat de aanbesteding dan in september of oktober zal plaatsvinden. En als de uitslag in dezelfde maand is, kunnen de partijen dan aan de slag? Wethouder PELS antwoordt dat dit het streven is. Ze moeten zo snel mogelijk aan de slag om in de winter effect te hebben. Het kon allemaal niet eerder, omdat eerst de evaluatie gedaan moest worden en vervolgens werden er gesprekken gevoerd.

Het lid HEINHUIS is blij te horen dat lokale initiatieven hierbij betrokken worden. Zij vraagt of dit betrokken wordt bij de uitvoeringsagenda die nog langs de raad komt. Of kan de commissie nog op een andere manier geïnformeerd worden over de voortgang? Wethouder PELS zegt dat toe. Zij zal zoeken naar een geschikte plek daarvoor. Misschien kan het in de uitvoeringsagenda vallen, of anders in de update over het Isolatieoffensief. Zij antwoordt het lid Garmy dat de buurtgerichte werkwijze de meeste kans biedt om zoveel mogelijk mensen met hetzelfde type woning te bereiken. Maar ook zal met partners zoals !WOON of de FIXbrigade gekeken worden naar de signalen die terugkomen, met de vraag of het nodig is om aanvullend doelgroepsgewijs projecten op te zetten. Het netwerk zal daarop zo goed mogelijk ingericht worden, bijvoorbeeld dat er met voldoende partners samengewerkt wordt. Je kunt niet vooraf uitsluiten dat er een

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

huishouden gemist wordt, maar er is wel nagedacht over een manier om daarop zo snel mogelijk te kunnen handelen. Het lid GARMY vraagt of de stadsdelen daarbij betrokken worden. Wethouder PELS bevestigt dat. Recent zijn de onderzoeken besproken met de stadsdeelbestuurders, met de indeling van de gebieden en de uitgangspunten. De stadsdelen zijn een heel belangrijke partner waarmee regelmatig overlegd wordt. Zij antwoordt het lid Haijen dat zijzelf evenmin enthousiast is over nieuwe vuistdikke rapporten. Zij zegt toe dat die er niet komen in verband met het Isolatieoffensief. Het volgende document dat de commissie in dit verband ontvangt is het uitvoeringsplan. Terecht vroeg het lid Haijen aandacht voor de arbeidsmarkt, hoe die zelfs beknellend kan zijn als er te weinig mensen zijn om het werk te doen. Er lopen vanuit de raad verschillende initiatieven in dit verband. Nog steeds loopt ‘Duurzame stad, Duurzame banen’. Vrij recent was in Noord een grote bijeenkomst over ‘Banen met toekomst’. Daarbij worden mensen uitgenodigd om zich gratis te laten omscholen. Met de wethouders Groot Wassink en Mbarki kijkt zij hoe competentiegericht geschoold kan worden. Dus leren isoleren, in plaats van een bepaald diploma te moeten halen om uiteindelijk te mogen isoleren. En als iemand nog extra Nederlands moet leren, zou je dat aanvullend voor langere termijn aan kunnen bieden.

Onderwijl kan diegene dan al aan de slag. Bekeken wordt hoe samen met de FIXbrigade voor meer stageplekken en leerwerkplekken gezorgd kan worden voor mbo-studenten. Er zijn heel veel extra handjes nodig om de transitie mogelijk te maken. Zij antwoordt het lid Nijssen dat vorig jaar naar aanleiding van het krantenbericht is geconcludeerd dat het misverstand bij de corporaties was, omdat men dacht dat het Isolatieoffensief iets anders was dan de verduurzamingsgesprekken die gevoerd worden. Inmiddels spreekt zij de corporaties ongeveer elke week over dit thema en de samenwerkingsafspraken. Ook wordt in de uitwerking van het Isolatiefoffensief gekeken naar slimme manieren om te financieren. Niet alleen voor de gemeente, maar ook voor VvE’s en particuliere eigenaren buiten VvE’s. Verduurzaming moet zo simpel mogelijk gemaakt worden. Zij heeft gekeken naar het voorbeeld van Alkmaar. Zij denkt niet dat het een directe relatie heeft. Men heeft daar voor maatschappelijk vastgoed geld geleend. In Amsterdam heeft men in de Voorjaarsnota besloten dat zelf te regelen. Er is voldoende ruimte voor op de begroting. Er wordt echter wel degelijk creatief nagedacht over financieringsopties.

Het lid NIJSSEN wijst erop dat de BNG als grote financier blijkbaar wel openstaat voor het construct waarbij grote leningen verstrekt worden zodat je vastgoed in bredere zin, dus ook met de woningcorporaties, zou kunnen verduurzamen. Daarom vraagt hij of dit niet iets is wat Amsterdam met de BNG concreet kan oppakken. Wethouder PELS antwoordt dat dit een optie zou kunnen zijn, als woningcorporaties zouden aangeven dat ze te weinig leencapaciteit hadden. Ze zouden het dan via de gemeente alsnog kunnen lenen. Die vraag ligt er momenteel niet bij de woningcorporaties. De vraag waar zijzelf mee zit is of er voldoende middelen zijn om de prestatieafspraken waar te maken, zonder dat er een perverse prikkel ontstaat, in de zin dat er meer verkocht gaat worden in de stad. Het is niet de bedoeling dat er omwille van de verduurzaming door de corporaties woningen verkocht gaan worden. Als er toch een middelenvraag uitkomt, zal die meer gericht zijn op een onrendabele top. Het lid NIJSSEN denkt dat de corporaties het, gezien de opgaves die ze voor zich hebben, niet gaan redden. Er komt sowieso een financieringsvraag uit, zeker als je op grote schaal wilt verduurzamen. Het is daarom beter niet te wachten met dat belletje naar BNG. Wethouder PELS is het daarmee eens. Het kan misschien ook verbreed worden naar de warmtetransitie, waar het Isolatieoffensief een onderdeel van is. Als de nieuwe

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

Wet collectieve warmte er is, kan het gesprek aangegaan worden aanvullend op de rijksmaatregelen die getroffen worden voor de onrendabele top. Hoe kunnen de BNG, maar ook de waterschapsbanken en de pensioenfondsen, een rol pakken, bijvoorbeeld in het deel dat publiek gefinancierd moet worden omdat er ook publieke eigenaren nodig zijn. Zij zegt nog eens toe dat dit zal gebeuren. Zij antwoordt het lid Hofland dat er na de nieuwe aanbesteding, dus deel 1, ook een deel 2 is. Dat is dus het uitvoeringsplan voor isolatie. Dat komt nog voor de winter. Zij zal dat na de zomer bespreken met de commissie. Er komen dus twee dingen: de aanbesteding en het inzicht daarin, en het grotere plan voor de uitvoering van de isolatieopgave. Het lid KROM vraagt op welke termijn zij dit mag verwachten. Wethouder PELS stelt voor daarop nog schriftelijk terug te komen. Als commissieleden nog punten hebben, kunnen ze die nog via de mail toesturen, of via een motie kenbaar maken. Zij ontvangt graag de ideeën en suggesties die nog niet naar voren zijn gebracht bij deze behandeling, bijvoorbeeld door gebrek aan spreektijd. Zij vraagt die nog voor de zomer aan haar te sturen. Het lid KROM vraagt de twee punten te agenderen voor de raad. De VOORZITTER concludeert dat de twee punten geagendeerd worden voor de raadsvergadering van 21 september a.s. 7.

Kansen met betrekking tot WKO-concessies (VN2023-015548) De VOORZITTER licht toe dat dit punt geagendeerd is op verzoek van het lid Koyuncu. Deze wil vooral de transparantie en informatievoorziening rondom de WKOconcessies bespreken. Het lid KOYUNCU constateert dat de energieprijzen iets zijn gedaald. Hij werd afgelopen jaar aangesproken door bewoners van Centrumeiland die voor warmte in huis een contract moesten aangaan met de WKO-aanbieder Eteck. De looptijd was dertig jaar, waarbij de tarieven zijn gekoppeld aan de gasprijzen. Met de hoge prijzen vorig jaar maakten de mensen zich zorgen over de ontwikkeling van de prijzen. Men vroeg zich af waar je als eindgebruiker recht op had. De gemeente zei dat er afspraken waren gemaakt met de aanbieder, maar die zijn geheim. De aanbieder op zijn beurt zei onder ACM-toezicht te staan. Maar ook bij ACM wordt je niet wijzer, want niet alles staat onder ACM-toezicht. Een voorbeeld zijn de prijzen voor apparatuur. De gemeenteraad heeft zich al meerdere malen uitgesproken voor het hanteren van ‘openbaar, tenzij’ in plaats van ‘geheim, tenzij’. Ook uit de technische sessie bleek dat er nog wel even gekeken mag worden naar de concessies in de toekomst. Er moet bekeken worden wat toch openbaar gemaakt kan worden. Misschien kan er een openbare bijlage komen met de rechten van de bewoners.

Ook bij andere concessies zou gekeken moeten worden wat openbaar kan. Wethouder PELS antwoordt dat de prijzen bij wet gekoppeld zijn, iets waar een einde aan gemaakt moet worden in de nieuwe Wet collectieve warmte. Het kan dan gebaseerd worden op de prijs van de energiestroom zelf, in plaats van alles te baseren op gas. Ook zal de beprijzing van verschillende onderdelen in de wet terugkomen. Zo kan er een maximumprijs gesteld worden aan de installatie. Er mag meer transparantie komen vanuit de eigenaren over de kosten van de ontwikkeling van zo’n warmtenet. Ook zij staat achter ‘openbaar, tenzij’. Zij wil graag samen met de heer Koyuncu kijken hoe met de nieuwe Wet collectieve warmte gezorgd kan worden voor een nieuwe communicatiestrategie vanuit de gemeente. Misschien is een openbare versie mogelijk, of op een andere manier informatie ontsluiten die toegankelijk is voor bewoners. Het is namelijk niet bepaald eenvoudig

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

leesbaar. Zij stelt voor om na de vergadering met de heer Koyuncu hierover verder te praten. Tweede termijn Het lid KOYUNCU neemt het aanbod van de wethouder graag aan. Hierbij speelt dat de gemeente gewend is aan het werken met grote aannemers. Die weten precies wat de regels zijn. De situatie op Centrumeiland is echter vreemd, waarbij de ontwikkelaar ook de eindgebruiker is. En het kennisniveau van de bewoners, de eindgebruikers, is niet hetzelfde als dat van de grote corporate ontwikkelaars. Er moet voor Centrumeiland maatwerk geleverd worden. Dat kan in de komende periode geëvalueerd worden door de gemeente. Wethouder PELS is het helemaal eens met de DENK-fractie. Zij wil dit graag betrekken bij het gesprek. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. TOEGEVOEGDE AGENDAPUNTEN Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 8. Nieuwe maatregelen tegengaan netcongestie ACM (VN2023-016376) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Nadif, die graag met de commissie en het college bespreekt wat de kansen en mogelijkheden zijn voor Amsterdam om netcongestie tegen te gaan. Het lid NADIF merkt op dat het elektriciteitsnetwerk een te groot iets is om niet met elkaar te bespreken. Het heeft grote gevolgen voor bedrijven, woon- en bouwopgave, en voor de industrie. Amsterdam heeft een groot probleem met de netcongestie.

Met name in Centrum, Zuid en Oost is het heel ingewikkeld. Hetzelfde geldt voor de haven. Met de huidige energietransitie is er veel meer stroom nodig, wat zorgt voor een grote netbelasting. De ACM heeft mooie voorstellen gedaan, maar er stonden direct verenigingen op die juridische stappen wilden ondernemen. Het moest vanzelfsprekend zijn dat ze aangesloten zouden worden op het elektriciteitsnetwerk. Zijzelf vindt van niet. In een van die verenigingen maakt Tata Steel deel uit van het bestuur. Het is belangrijk dat maatschappelijke organisaties, ziekenhuizen, scholen, maar ook de bouwopgave prioriteit krijgen. De wethouder ziet die mogelijkheid. Ook de provincie Noord-Holland is heel blij met de prioritering. Zij vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen de reflecties van de ACM, wat voor mogelijkheden er zijn voor Amsterdam, hoe de gemeente een rol kan oppakken en ervoor kan zorgen dat de maatschappelijke organisaties worden beschermd. De flexibiliteit van het netwerk is ook interessant. Bedrijven kunnen erop samenwerken. Zij vraagt een reactie van de wethouder. Het lid HAIJEN vraagt naar de status van dit ACM-rapport. Het lijken hem suggesties voor nieuwe maatregelen. In het rapport komt hij veel suggesties voor nieuwe maatregelen tegen die thuishoren in de Tweede Kamer.

Het was interessant te lezen over de suggestie om in de toekomst de aanvragen tot aansluiting op het elektriciteitsnet te prioriteren. Het doet hem denken aan een motie van de heer Bobeldijk die in januari van dit jaar werd aangenomen, waarin gevraagd werd naar de mogelijkheden om te onderzoeken of prioriteit gegeven kan worden aan de aansluiting van een school, of zaken met een maatschappelijke functie, als het bekend is dat er niet genoeg plaats is. De afdoening van die motie zit nog in de pijpleiding, maar dit rapport van de ACM biedt wel een interessant aanknopingspunt.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

Het lid GARMY sluit zich aan bij alle gestelde vragen. In het verleden werd een taskforce opgesteld met Liander en TenneT. Hoe moet hij dat zien in het licht van dit stuk? Verder wil de ACM dat netbeheerders meer gaan meten. Hij vraagt of de gemeente daarbij ondersteuning kan geven. Het lid HOFLAND vindt dit heel goed nieuws. De commissie wil al heel lang een prioritering aanbrengen. Liever geen nieuw datacenter, maar wel een ziekenhuis, een woning of een school. Het is mooi dat het een beetje die richting op gaat. Het ‘Use it or lose it’ klinkt op zichzelf logisch en mooi, maar je bouwt op die manier wel een mogelijke perverse prikkel in. Als je het niet gebruikt, raak je het kwijt. Dat moet voorkomen worden. Verder zou je prioriteit van een ziekenhuis boven een nieuw datacenter politiek neutraal kunnen inregelen, maar het blijven toch wel politieke keuzes. Wie gaan die maken? Het lid NIJSSEN merkt op dat Microsoft, de TU Delft en de gemeente Amsterdam gezamenlijk hebben verklaard dat je het ‘Use it of lose it’-concept alleen zou moeten gebruiken voor zinloos of onterecht gereserveerde capaciteit. ACM voegt daaraan zelf toe dat het ook geldt als er geen plannen zijn om het geheel van de gecontracteerde capaciteit te gaan gebruiken. Hij is benieuwd naar het vervolg. Het kan veel of weinig betekenen.

Vaker is gesproken over de pilot van het virtuele stroomnet dat men toepast in de Haarlemmermeer. Die aanpak lijkt hem ook voor de Amsterdamse bedrijventerreinen heel goed. Wethouder PELS vond dit ook goed nieuws. In Q4 wordt het codebesluit verwacht dat het mogelijk moet maken te gaan prioriteren. In augustus zal het ontwerpbesluit voor Use it or lose it twaalf weken ter inzage liggen. Dat is dus de status. Dit zal door heel Nederland heel breed gedragen worden. De VNG en het IPO staan hier volledig achter. Ook Amsterdam geeft alle steun aan de minister die dit gesprek heeft aangewakkerd. Er moet realistischer naar het stroomnetwerk gekeken worden. Het is niet alleen maar nieuwe kabels toevoegen, maar ook kijken naar het huidige gebruik. Gewenste bedrijven, maar ook scholen, maatschappelijke instellingen en woningbouw worden gehinderd, terwijl de capaciteit op het net er wel is. Amsterdam heeft bij het prioriteren wat aandachtspunten meegegeven. De prioritering mag niet al te smal gebeuren. Men moet lokaal kunnen gaan prioriteren. Het zou goed zijn als de VNG aan de minister een basis kan aanleveren, en dat je vervolgens lokaal verder gaat prioriteren. Als het te smal wordt in het codebesluit, heeft Amsterdam er niet zoveel aan. Dit is met de minister gedeeld via de taskforce, waar de ACM met regelmaat bij aansluit.

Als het codebesluit er is, zal het geagendeerd worden voor de commissie, zodat het college met een reflectie kan komen die besproken kan worden. Daarbij kan de eerdere motie van de SP betrokken worden. Voor de tussentijd is er nu voor ondernemers een congestieloket geopend. Daar kan men zich melden voor hulp, bijvoorbeeld via subsidies die vanuit het Rijk opgestart zijn rondom batterijen. Zij antwoordt het lid Garmy dat de taskforce steeds dieper in de materie komt. Het wordt steeds duidelijker waar de grootste energievraag is. Daarvoor zijn bij het bedrijfsleven nog veel meer slimme meters nodig om de grootste pieken zichtbaar te maken, met een antwoord op de vraag waardoor die worden veroorzaakt en hoe alles optimaal op elkaar afgestemd kan worden. Zo heeft een bakkerij een grote energievraag in de uren dat het brood gebakken wordt. De rest van de dag is die energievraag veel minder. Dat betekent dan wel dat je voor die hele dag die energie reserveert. Misschien zou een ander bedrijf gebruik kunnen maken van de ongebruikte energie in de middag. Use it or lose it kan daarbij ondersteunen. Zij antwoordt de leden Hofland en Nijssen dat er inderdaad geen perverse prikkel mag ontstaan die mensen aanzet de energie op te gebruiken. Die vraag is voorgelegd aan de ACM.

Als er te weinig oplossingen geboden worden, zal de gemeente met de netbeheerders kijken hoe daarmee goed omgegaan kan worden. Het kan misschien meegenomen worden in het lokaal prioriteren. Er moet ook gezocht worden naar een manier om duurzame ondernemers die aan energiebesparing doen te kunnen belonen. En

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept raadscommissieverslag, 06-07-2023

ondernemers die geen stappen zetten, mogen achter in de rij komen te staan. Misschien kan de energiebespaarplicht nog verder uitgebreid worden. Zij denkt bijvoorbeeld aan een langere terugverdientijd voor zonnepanelen, zodat het een plicht wordt voor bedrijven om ze te plaatsen. Er kunnen ook andere onderdelen ondergebracht worden bij de energiebespaarplicht. Als die van toepassing is, kan je constateren dat het verspilling is wat wordt ingezet om het contract te behouden. Ondertussen wordt gekeken naar een andere aanpak. Eerder heeft het lid Nijssen al het voorbeeld van Haarlemmermeer geagendeerd. Zij heeft toen gezegd dat de Amsterdamse haven dit ook voor elkaar probeert te krijgen bij de bedrijven, maar je ziet wel weerstand. Men is vanwege de concurrentiepositie bang om iets op te geven. Het lid NIJSSEN merkt op dat het verschil met de pilot voor het virtuele energienetwerk in Haarlemmermeer is dat het daar aan de voorkant goed is ingeregeld. Dat is anders in de Amsterdamse haven. Heeft de wethouder Oram betrokken om dit soort gesprekken te voeren? Wethouder PELS bevestigt dat. Zij heeft het gesprek ook gevoerd met de tien grootste vervuilers. In Haarlemmermeer was de inzet om het tot een groen businesspark te maken. Daarvoor waren aan de voorkant zaken goed ingeregeld, ook qua circulariteit. Dat zou misschien ook zo in Amsterdam gedaan kunnen worden.

In de bestaande situatie moet er wat meer voor gedaan worden in Amsterdam. Waarschijnlijk komt volgende week of de week daarna het bericht over de prioritering op het net. De Q4 waarover ze het net had, gaat over de flexibele contracten. Daarover wordt het codebesluit in Q4 genomen. Na de zomer kan het codebesluit met een reactie van het college besproken worden met de commissie. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 11.59 uur.

25