Conceptverslag SED 18-01-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

CONCEPT Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Woensdag 18 januari van 13.30 tot 16.40 uur in de commissiezaal Woensdag 8 februari 2023 Voorzitter: de heer Burgers Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: mevrouw Ter Braak Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Ahmadi (BIJ1), Alberts (SP), Aslami (D66), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Boomsma (CDA), Broersen (VOLT), Hoogtanders (VVD), Keesman (PvdA), Krom (Partij voor de Dieren), Molema (JA21), Namane (PvdA), Schmit (D66), Van der Veen (GroenLinks), Yacoubi (DENK) en IJmker (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Bilgin (FvD), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Mangal (DENK), Nanninga (JA21), Peters (JA21), Segaar (BIJ1) en Yemane (GroenLinks) Overige aanwezigen: de heer De la Rive Box (Weesper vereniging)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze eerste openbare raadscommissievergadering SED dit jaar. Er is een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de fractie Forum voor Democratie. De VOORZITTER deelt mee dat dit de laatste vergadering is waarbij mevrouw Ter Braak aanwezig is als commissiegriffier. De nieuwe commissiegriffier is mevrouw Vos. Het werkbezoek aan stadsdeelcommissie Noord staat gepland voor vrijdag 27 januari tussen 19.00 en 21.00 uur. Alle commissieleden zijn van harte welkom. Meer informatie is te vinden in de uitnodiging in de dagmail. Het lid VAN DER VEEN brengt in herinnering dat er volgende week een kapstokoverleg plaatsvindt om 10.30 uur ten stadhuize. Hij roept de raadsleden op zich vooral aan te melden. Het lid IJMKER vervangt zieke collega Yemane en het lid MOLEMA vervangt haar zieke collega Peters.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

c. Vaststellen agenda De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 14 december 2022 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 14 december 2022 wordt vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst Op verzoek van het lid Broersen wordt tkn-stuk 1 geagendeerd; op verzoek van het lid Yemane wordt tkn-stuk 4 geagendeerd; op verzoek van het lid Belkasmi wordt tkn-stuk 5 geagendeerd; op verzoek van de leden Broersen en Aslami wordt tkn-stuk 9 geagendeerd; op verzoek van de leden Belkasmi en Broersen wordt tkn-stuk 10 geagendeerd; op verzoek van de leden Namane en Yemane wordt tkn-stuk 11 geagendeerd en op verzoek van het lid Bentoumya wordt tkn-stuk 13 geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek Bij agendapunt 7: De heer DE LA RIVE BOX spreekt in namens de Weesper vereniging over democratisering en dan met name over participatie en vertrouwen. De eigen gemeentelijke organisatie herkent het falen van de participatie. De vereniging werkt aan alternatieve vormen van participatie. De huidige vorm van participatie wekt wantrouwen door het begrip alleen al, het verticaal denken en het dominante overheidsperspectief.

De overheid ziet participatie als een fase in het beleidsproces; de burger denkt daarbij aan deelname aan een beleidsproces. Het verticaal denken van participatie is in het beste geval omhoog én omlaag communiceren, maar de samenleving is horizontaal georganiseerd. Het vertrouwen zit in de horizontale contacten en de vereniging werkt dan ook aan horizontale verbindingen. Het overheidsperspectief komt tot uiting in de leidraad Werken met stadsdeelpanels waarbij alleen maar gesloten vragen worden gesteld. De vereniging wil vertrouwen winnen met open vragen. Dan volgt informatie vanzelf. Hij wijst op het evenement dit voorjaar in Weesp ‘Bouwen aan vertrouwen’ waarbij de burgemeester en de wethouder aanwezig waren. Dat leverde direct vertrouwen op. De bestuurscommissie heeft de vereniging de opdracht gegeven voor de gemeente een project uit te voeren voor jongeren. Die jongeren voeren dat zelf uit en ook dat schept vertrouwen. Desgevraagd meldt de heer De la Rive Box dat er van de 20.000 Weespenaren

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

maar liefst 4.000 digitaal hebben gereageerd bij de vorige Weesper uitvraag. Die combinatie van online en offline deelnemen propagandeert hij graag. Hij kan digitaal het een en ander aan de commissie doen toekomen. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor zijn bijdragen. c. Actualiteiten d. Rondvraag Het lid NAMANE wijst op het project World of food. Veel ondernemers konden hier stappen maken, hoewel de locatie en de kwaliteit van het gebouw niet ideaal waren. Ze vindt het heel belangrijk om startende ondernemers zo’n plek te bieden. Jammer genoeg moet het sluiten terwijl er nog geen vervangende ruimte is. De ondernemers moeten nu onderhandelen met een grote projectontwikkelaar. Ze hoopt dat de gemeente nog iets kan ondernemen om deze mensen te ondersteunen. Wethouder MBARKI wijst erop dat het al veel langer bekend is dat er iets bij die huisvesting staat te gebeuren. De gemeente heeft in het concept geïnvesteerd om het een kans van slagen te geven. Dat is redelijk gelukt. Er wordt nu herontwikkeld. Tijdens de bouw wil de gemeente er alles aan doen om World of food levendig te houden. Ondernemers kunnen begeleiding krijgen om tijdens de verbouwing toch nog hun onderneming te behouden. De ontwikkelaar is in gesprek over compensatie aan de ondernemers om ze tot opening van de nieuwbouw te helpen.

Met de ondernemers is een terugkeergarantie afgesproken onder de huidige voorwaarden. Hij zal bewaken dat die afspraak wordt nageleefd. Het lid NAMANE krijgt graag een update over het noodfonds energiekosten. De deadline is over twee weken. Ze is benieuwd of het bekend genoeg is. Wethouder MBARKI licht toe dat de regeling openbaar is gemaakt. Organisaties kunnen een aanvraag doen. De gemeente heeft met heel veel sportverenigingen contact en weet dus welke organisaties het moeilijk hebben. Iedereen is op de hoogte gesteld. Er komen veel vragen binnen maar niet alle organisaties hebben al een aanvraag gedaan. Sluiting is op 31 januari en vaak komen er op dat laatste moment nog veel aanvragen binnen. Het wordt goed gemonitord en zo nodig anticipeert de gemeente hierop. Er moet straks goed worden gekeken of de middelen daar terechtkomen waar ze terecht moeten komen. Dit punt staat geagendeerd voor de volgende vergadering. Het lid IJMKER merkt in gesprekken met organisaties in de stad dat dit fonds nog weinig bekend is en dan vergt het invullen van de formulieren ook echt wel even tijd. Ze verzoekt de wethouder de bekende organisaties proactief te informeren. Binnen Zorg en Welzijn hebben stadsdelen veel contact met ketenpartners; die zouden ook actief kunnen worden benaderd.

Ze heeft begrepen dat het fonds is bedoeld voor organisaties die nu op omvallen staan, maar er zijn ook organisaties die al hun reserves aan het opmaken zijn. Die komen binnenkort in de problemen. Ze is benieuwd hoe de wethouder anticipeert op die nieuwe golf. Wethouder MBARKI weet dat er vanuit Kunst en Cultuur eenzelfde beweging is ingezet: partijen waarmee al contact is, zijn direct geïnformeerd via een nieuwsbrief. Dat gebeurt bij andere onderdelen ook. Het is complex, want niet altijd is het helder voor een organisatie waarvan ze gebruik kan maken. Een deel valt onder het prijsplafond en een deel valt onder de TEK. De alertheid is er zeker. Gaat het om organisaties die pas later in de problemen komen, dan moet de gemeente kijken wat er in een volgende fase mogelijk is. Over drie weken kan hij daar

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

wellicht wat meer over zeggen. De gemeente heeft al haar communicatiemiddelen ingezet om de bekende organisaties te bereiken. Het lid BOOMSMA wijst op de petitie in Oost. Diverse maatschappelijke initiatieven en migrantenkerken staan onder druk als gevolg van herontwikkeling, vooral in de H-buurt. Die verliezen hun plek en keren in de huidige plannen niet terug. Dat vindt het CDA zorgelijk. Het gaat in principe om financieel gezonde kerken. Hij verzoekt de wethouder met de koepelorganisatie in gesprek te gaan over die H-buurt. Wellicht kan het stadsdeel dit probleem in kaart brengen en een oplossing vinden. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat ruimte in de stad bijzonder schaars is. In afwachting van herontwikkeling van bepaalde gebieden wordt er veel gewerkt met tijdelijke contracten. Hij begrijpt de zorg en gaat met het stadsdeel in gesprek om beter zicht te krijgen op dit probleem. Het lid ALBERTS heeft begrepen dat mensen die een referendum willen starten over de HoofdGroenStructuur problemen ervaren met de techniek van de gemeente Amsterdam om daartoe een aanvraag in te dienen. Ze hoort graag of de wethouder daar zicht op heeft en of de deadline wel haalbaar is. Wethouder GROOT WASSINK veronderstelt dat het nu goed werkt. Dat is het laatste bericht dat hij heeft gekregen. Hij zoekt het nog een keer uit en komt hierop terug.

Het lid KROM leest dat fase II voor de Jaap Edenbaan bij de Voorjaarsnota wordt voorgelegd. Ze is benieuwd of er voor die tijd nog een inhoudelijke beslissing over die fase wordt genomen. Wethouder MBARKI verzekert dat het allemaal goed komt. Het college gaat nog met de raad in gesprek over de specials. Daarvoor komt nog een voorstel naar de raad. Het lid HOOGTANDERS is benieuwd of er al meer informatie bekend is over de inbraak bij Pantar. Wethouder GROOT WASSINK zegt toe hierop terug te komen. Economische Zaken 3 Kennis te nemen van het inwerkingtredingsbesluit van twaalf BIZ-verordeningen en vaststellen van de verordening tot intrekking van één BIZ-verordening (VN2022041349) Het lid BROERSEN ziet de enorm positieve werking van BIZ’en overal in de stad, maar in Noord zijn er geen en in Zuid-Oost heel weinig BIZ’en actief. Misschien ziet de wethouder mogelijkheden om juist in deze stadsdelen die BIZ’en te stimuleren. Het lid SCHMIT is blij dat er weer twaalf BIZ’en zijn. Op die manier kan worden gewerkt aan een sterke buurteconomie en dat vindt D66 belangrijk. De vraag blijft wel hoe de gemeente de verenigingsgraad van ondernemers verder kan versterken. Hij hoort graag wat de wethouder de afgelopen periode heeft gedaan om in Nieuw-West, Noord en Zuidoost meer BIZ’en te krijgen en wat hij nog meer gaat doen.

Eerder heeft het lid Schmit gevraagd in hoeverre BIZ’en worden betrokken bij het bekendmaken van het noodfonds voor het MKB. Dat worstelt immers ook met de stijgende energieprijzen. Wethouder MBARKI geeft aan dat dit een uitvoeringsmoment is. De vraag hoe het zit met de verenigingsgraad is wel terecht. Daarbij gaat het niet alleen om de BIZ maar ook om andere samenwerkingsvormen. Een BIZ vraagt organisatorisch iets meer van ondernemers. Meer informele samenwerking in kleinere winkelgebieden ligt dan meer

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

voor de hand. Sommige ondernemersverenigingen ontstaan spontaan; andere zijn onderdeel van een vastgoedcontract. De afgelopen periode zijn er samen met de burgemeester veel gesprekken gevoerd met zo'n honderd BIZ-voorzitters. In andere stadsdelen is kennelijk wat anders nodig. Samen met de BIZ’en is gekeken waar de grootste uitdagingen liggen als het gaat om de energiekosten. Op basis van die gegevens is gekeken waar ondernemers kunnen worden geholpen. Dat geldt ook voor de koplopersgroep Duurzame ondernemersinitiatieven. Die processen gaan gewoon door. De gemeente stimuleert ondernemers om een BIZ te vormen, maar ondernemers moeten dat wel zelf initiëren. Het gaat erom dat ondernemers verenigd zijn – in welke vorm dan ook. De VOORZITTER stelt vast dat dit punt voldoende is besproken en als hamerstuk naar de raad gaat. Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) 4 Kennisnemen van de Voortgangsrapportage 2021: Uitvoering programmaplan ‘Amsterdamse inbreng in azc Willinklaan 2018-2022’ (VN2022-044948) Het lid BROERSEN is blij met de voortgangsrapportage, want Volt maakt zich ernstig zorgen over de leefomstandigheden en het vooruitzicht voor bewoners in het tijdelijke azc aan de Willinklaan. In oktober werd beschreven hoe geweld, intimidatie, drugs en uitzichtloosheid het azc tekenen.

Er is weinig sociale cohesie; bewoners blijven het liefst binnen en er zou wekelijks wel een vechtpartij plaatsvinden. Voor 2022 stond het azc bekend als een rustige en veilige plek waar veel activiteiten en dagbesteding waren voor de bewoners om te werken aan hun persoonlijke toekomst. De opvangcapaciteit is verhoogd van 512 naar 692 plekken. Vorig jaar vertrok een welzijnsorganisatie daar wegens geldgebrek waardoor de overgebleven organisatie vier uur per week ondersteuning moest bieden aan honderden asielzoekers. De financiering voor volgend jaar is nog onzeker. De toename in het azc vergt dat er meer financiële steun komt met extra aandacht voor zorg voor kinderen, lhbtiq+’ers en hulp bij psychische problemen. Het lid Broersen wil weten hoe het zit met de financiering van dit azc de komende jaren en of er meer financiële middelen komen. Misschien kan het aantal bezoeken van de GGD worden opgeschroefd gezien de enorme drugsproblematiek. De vraag is ook hoe de mobiliteit van de bewoners kan worden bevorderd. Desgevraagd geeft ze aan dat de voortgangsrapportage prettig is om te krijgen net als de brief met de update. Het lid VAN DER VEEN ziet dat de stukken over 2021 gaan en hij krijgt graag een update van de situatie, ook van de verhuisplannen richting de Houthavens. Hij complimenteert graag alle medewerkers, vrijwilligers en de locatiehouder.

Hij ziet een wereld van verschil tussen de brief van het college en het artikel uit Het Parool. Hij krijgt graag een reactie van de wethouder op dat verslag. Hij is benieuwd in hoeverre de gemeente invloed uitoefent op de doelgroep die wordt gehuisvest op dit azc waaronder mensen met perspectief die wellicht straks een huis in Amsterdam gaan krijgen. Het lid ASLAMI vreest dat de nabije toekomst er niet heel rooskleurig uitziet. De afgelopen periode is er een enorme druk geweest op de hele asielketen. Dit azc is een overbruggingsazc waar zowel asielzoekers als statushouders worden opgevangen. Het azc in de Houthavens staat gepland voor 2025, dus de komende periode duurt nog wel even voort. De capaciteit aan de Willinklaan is opgeschroefd en dat heeft absoluut gevolgen voor de leefbaarheid van de mensen daar, zeker voor kwetsbare groepen. Landelijk is er nu een spreidingswet en dat is heel goed, maar andere gemeenten moeten ook echt hun verantwoordelijkheid nemen. Hij hoort graag hoe de verdeling is tussen asielzoekers en statushouders op de Willinklaan, want er moet straks wel voor huisvesting van die statushouders worden gezorgd.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Het lid ABDI heeft samen met collega Krom de tijdelijke opvang op het cruiseschip bezocht. Ze was daar onder de indruk van de inzet van de gemeente en van de COA-medewerkers. Ze heeft gehoord dat het toekomstige azc in de Houthavens vertraging heeft opgelopen wegens problemen in het bestemmingsplan. Ze hoort graag wanneer de oplevering te verwachten is en wat de capaciteit van deze nieuwe locatie wordt. Het lid AHMADI ziet dat er veel activiteiten worden georganiseerd, maar dat de opkomst soms best laag is. Dat roept de vraag op in hoeverre de bewoners worden meegenomen in de activiteiten die worden georganiseerd. Krijgen ze inspraak en kunnen ze een terugkoppeling geven over wat ze graag zouden willen zien? De opkomst bij de twee gezondheidssessies was nihil. Ze is benieuwd waar dat aan ligt. Het lid MOLEMA ziet dat de rustige sfeer in het azc onder druk staat. De asielopvang op deze locatie lijkt vast te lopen met alle gevolgen voor de leefomstandigheden van dien. Dit azc geldt als een regenbooglocatie, des te meer reden om dit goed in de gaten te houden gezien het groeiende geweld tegen deze groep. Geweld is onacceptabel zoals het tegen de deur aan plassen van kerkbezoekers of het lastig vallen van vrouwelijke bewoners en docenten. De gemeente kan dit niet accepteren. JA21 roept op tot zero tolerance voor iedereen die zich niet weet te gedragen in het azc.

Ze is benieuwd hoe de wethouder dit gaat oppakken. Ze wil graag weten of de wethouder die verschillende verhalen kent, welke stappen hij onderneemt om het geweld en de intimidatie daar te stoppen en hoe het college omgaat met de onderlinge spanningen in dit azc. Desgevraagd geeft ze aan dat ze de heftige omstandigheden begrijpt, maar dat is nog geen reden om geweld te gebruiken. Geweld vergt altijd een aanpak. Ze heeft er natuurlijk geen bezwaar tegen dat er meer geld voor dagbesteding wordt vrijgemaakt. Het lid AHMADI denkt dat repressie voor een groep die lijdt onder gebrekkig beleid niet voor een oplossing gaat zorgen. Het drugsgebruik is veelal een gevolg van de uitzichtloosheid van de bewoners. Het lid MOLEMA vindt geweld altijd uit den boze en daartegen moet worden opgetreden. Het lid ASLAMI meent dat de omstandigheden ertoe doen. Hij roept op te investeren in begeleiding en zorg om ervoor te zorgen dat deze mensen uit hun uitzichtloze situatie komen. Dat zou geweld kunnen voorkomen. Het lid MOLEMA beaamt dat omstandigheden ertoe doen. Toch is geweld onaanvaardbaar en dat vergt optreden. Wethouder GROOT WASSINK bedankt voor de complimenten voor de opvang in zowel het westelijk havengebied en voor de inzet van de verschillende COAmedewerkers. Een azc-locatie wordt beheerd door het COA.

De gemeente heeft daarin weinig te zeggen maar kan in randvoorwaardelijke zin wel ondersteuning bieden. De context doet er wel toe. Lange tijd ging het vrij goed, net als nu op het cruiseschip. De wethouder heeft zich verbaasd over de berichtgeving. Natuurlijk is het zo dat meer mensen op een klein oppervlak automatisch tot spanningen leidt. Dat geldt ook voor de toegankelijkheid van middelen zoals cocaïne. Er zijn incidenten geweest maar niet van dien aard dat het tot groot alarm leidt. De regenboogbewoners hebben zeker moeite om daar hun plek te vinden. Dat was in het verleden ook al zo. Daar zit een permanente spanning. De demonstratie die is geweest, ging met name over de duur van de procedures. Die duren hier structureel te lang en dat leidt tot problemen. Toch zijn incidenten en geweld nooit goed te praten. De hele keten tussen opvang en huisvesting is in feite een soort verwaarloosde keten. Ook op de IND en het COA is de afgelopen jaren fors bezuinigd. Dat helpt niet. De wethouder deelt het optimisme over de spreidingswet, maar de vormgeving

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

van de wet heeft tot de nodige kritische opmerkingen geleid. Daarin zitten namelijk allerlei beloningssystematieken. De wet is zo bedoeld dat elke gemeente gewoon asielzoekers hoort op te vangen. Amsterdam dient niet alleen mensen met een status te huisvesten, maar moet ook haar verantwoordelijkheid nemen voor de opvang. Amsterdam levert daarop een grote inspanning. Naar verwachting wordt dat de komende jaren niet minder. Huisvesting is buitengewoon lastig. Flexwoningen worden ontwikkeld en een deel daarvan gaat naar statushouders. De taakstelling wordt steeds opnieuw vastgesteld en ook Amsterdam kan niet zo maar woningen tevoorschijn toveren. De bereidheid tot opvang is echter groot en dat sluit misschien niet helemaal aan bij hoe de stad die opvang zou willen. De boot is niet ideaal, maar die is bedoeld als verlichting voor de druk op Ter Apel en kijkend naar hoe het nu gaat, is het absoluut verdedigbaar. Oplevering van het azc in de Houthavens is voorzien in 2025 voor een bezetting met 500 mensen. De aanbesteding loopt. De wethouder voorziet dat in de komende periode breder moet worden afgewogen wat de opvangcapaciteit in Amsterdam is. Alleen dat nieuwe azc is onvoldoende. De spreidingswet vergt een grotere rol van Amsterdam. De Willinklaan is altijd bedoeld geweest als een tijdelijke locatie. Zo is dat ook met de buurt afgesproken.

De spanningen in het azc hebben veelal te maken met de lange duur. Recente incidenten zijn de wethouder onbekend, maar er zitten wel veel mensen op een kleine plek en dat blijft spannend. Hij herkent het artikel voor een deel. Soms geven vrijwilligers wel hele zware signalen af die niet altijd worden gestaafd. De gemeente heeft nauwelijks een verantwoordelijkheid als het gaat om het bieden van ondersteuning. Formeel is dit een COA-locatie. Bij handhaving van de openbare orde en veiligheid zijn de politie en het stadsdeel aan zet. Er is ook regelmatig overleg. De gemeente kan dus ook geen zero tolerance opleggen. Daar gaat het COA over. De gemeente heeft wel aanpalende ondersteuning geboden. De gemeente is zich aan het herbezinnen over de omvang van het opvangpotentieel en daarbij wordt ook gekeken welke aanvullende ondersteuning nodig is, maar de primaire verantwoordelijkheid ligt bij het COA. Daarbij gaat het niet om meer financiële middelen. Bij de Voorjaarsnota hoopt de wethouder een plan te kunnen overleggen over de mate van ondersteuning voor allerlei verschillende groepen. De precieze verhouding tussen statushouders en vluchtelingen kent de wethouder op dit moment niet. Dat kan hij wel uitvragen, maar dat is erg fluïde. Sommige mensen verblijven maar kort op een bepaalde locatie. Het klopt dat er landelijk een overeenkomst is gesloten over flexwoningen.

Voor Amsterdam gaat dat in beginsel om zo’n duizend flexwoningen, maar het duurt wel een tijd voordat die woningen er staan. Daar moet immers ook riolering, water en elektra worden aangelegd. Als ze binnen anderhalf jaar staan, gaat het om 330 statushouders. De opgave is echter vele malen groter. Met de stijgende instroom en de prognoses zal een groot deel toch een status en uiteindelijk een woning krijgen. Een groot aantal statushouders zit nog in de azc’s maar heeft al recht op een woning. Er zijn veel gemeenten in Nederland waar nog helemaal geen 30% sociale huurwoningen staat. De wooncrisis betekent toch vooral een tekort aan betaalbare woningen. Dus de flexwoningen bieden geen definitieve oplossing voor het huisvestingsprobleem. De zorgen van JA21 begrijpt de wethouder en die zal hij zeker met het COA bespreken – maar het is wel het beleid van het COA. De opkomst bij activiteiten kan de wethouder niet achterhalen, want dat gaat veelal om COA-activiteiten. De activiteiten die de gemeente heeft aangeboden, waren in samenspraak met de mensen georganiseerd. Dus er werd echt wel gekeken waaraan de mensen behoefte hadden. Maar dwingen is natuurlijk geen optie. Er wordt wel degelijk gekeken welke mate van ondersteuning nodig is.

De gemeente probeert mensen zo veel mogelijk een plek te geven in de stad ondanks het beleid dat landelijk geldt en dat soms helaas leidt tot uitzichtloosheid. De wethouder kan zich voorstellen dat Amsterdam bij de bouw kan aangeven wat ze wenselijk vindt als het gaat om de lhbtiq+community, maar uiteindelijk is het COA de instantie die de besluiten neemt. Hij zal de wens om de community een veilige plek te bieden in de Houthavens overbrengen aan het COA. De VOORZITTER stelt vast dat dit punt voldoende is besproken.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Gemeentelijk Vastgoed 5 Compensatie huurindexatie vanaf 1 januari 2023 (VN2022-044950) Het lid MOLEMA meldt dat het MKB in Amsterdam de compensatieregeling een doekje voor het bloeden noemt. Ze is geschrokken van de brandbrief van het MKB. Het is natuurlijk goed dat het college de MKB’ers probeert te ondersteunen, maar dan moet dat wel op een meer effectieve wijze. Deze oplossing is helemaal niet duurzaam en biedt MKB’ers alles behalve een toekomstperspectief. Een betere optie is de huurindexatie te verlagen. Nu gaat de gemeente MKB’ers compenseren voor de hoge huren die ze zelf oplegt. Ze hoopt dat het college naar de wensen van MKB Amsterdam wil luisteren. Dus geen gebruik maken van de compensatie-index als het gaat om de huurindexatie, maar wel gebruik maken van de kerninflatie. Dat schept een veel reëler beeld van de huidige inflatie. Die maatregel komt MKB’ers veel beter uit en is ook veel meer toekomstbestendig. Ze hoort graag wat het college gaat doen om MKB’ers te beschermen als de compensatieregeling ophoudt. JA21 wil niet dat MKB’ers die voor een bloeiende economie in de stad verantwoordelijk zijn, het onderspit delven door het beleid van de gemeente. Het lid IJMKER leest juist in de brief dat de wethouder juist gaat onderzoeken hoe de gemeente die kerninflatie kan gaan gebruiken. Het lid MOLEMA zou het heel fijn vinden als de wethouder dat oppakt.

Het lid BOOMSMA constateert dat het meten en vaststellen van de inflatie sterk afhankelijk is van de keuzes. Wat het CBS berekent, klopt niet. Dat heeft het zelf ook toegegeven. Voor de inflatie werden namelijk de energieprijzen van de nieuwe contracten gebruikt terwijl veel mensen nog op oude contracten zaten. Het CDA heeft eerder al gepleit om gebruik te maken van de kerninflatie en dat wordt nu goed onderzocht. Die energieprijzen zijn niet direct extra kosten voor een verhuurder, maar wel voor de huurder die dan eigenlijk dubbel betaalt. Het is heel goed dat het college nu zorgt voor een compensatie van 6,4%, maar dan is het wel weer gek dat huiseigenaren de volle 8,6% inflatie moeten betalen op hun erfpachtcanon. Die begrenzing is wel goed, maar ook eenmalig en daarmee wordt het probleem alleen maar opgeschoven. Hij ziet graag dat de gemeente een cap instelt. Het gaat om welke kosten de gemeente maakt – kosten voor verzekeringen en onderhoudskosten zijn namelijk ook aan inflatie onderhevig – en dat zou de richtlijn moeten vormen. Dan kan daarna het gesprek gaan over een manier om dat op te lossen volgend jaar. Het lid AHMADI vindt het mooi om mensen tegemoet te komen die in nood verkeren, maar ze ziet dat graag toegespitst op de behoeftes van mensen die echt in de knel komen. Er moet niet onnodig geld gaan naar ondernemers die het niet nodig hebben.

Wethouder GROOT WASSINK begrijpt heel goed wat het lid Boomsma zegt. Vorige zomer werd al duidelijk dat de CPI-systematiek sterk afweek. Een inflatie die oploopt an 2% naar 12% kun je niet terug relateren aan één bepaalde maand. In tijden van hyperinflatie is dat geen passende systematiek. In de zomer heeft het college een cap gezet op hetzelfde percentage. Dat waren de contracten die per 1 juli afliepen. De wethouder heeft echt overwogen die kerninflatie toe te passen en om dan de contracten die per 1 januari afliepen op dezelfde manier te behandelen – vanwege het gelijkheidsprincipe. Dat is het belangrijkste argument waarom de gemeente nu tot deze maatregel is gekomen. Er was immers een soort wildgroei aan percentages aan het ontstaan. Bij de Voorjaarsnota komt dit uitvoerig terug. Het gevaar is inderdaad die hefboomwerking volgend jaar. Hij zou de besluitvorming over hoe collegebreed om te gaan met de indexatie willen afwachten. Onderscheid maken is niet aan de orde. De maatregel is voor alle huurders of de

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

maatregel is er niet. Dit geldt voor iedereen. JA21 steunde deze maatregel van de zomer wel. En natuurlijk gaat de zoektocht verder naar de beste vorm van indexatie. Daarover is met het MKB goed overleg geweest. De inflatie is met deze vorm wat afgezwakt. Het is ook wel een ondernemersrisico. Commerciële partijen hebben die huurverhoging wel degelijk doorgevoerd. De gemeente wil kijken hoe die indexatie in de toekomst meer gelijk kan worden vormgegeven. Er bestaat namelijk een wildgroei aan percentages. De wethouder hoopt hiermee huurders van gemeentelijk vastgoed tegemoet te zijn gekomen. Er moet wel een andere systematiek komen, want de huidige is niet toekomstproef. De VOORZITTER stelt vast dat dit punt voldoende is besproken. Sociale Zaken 6 Kennisnemen van de brief Iedereen Kans Op Werk (VN2022-044222) Het lid HOOGTANDERS complimenteert de wethouder. Ze is blij met de brief. De wethouder is voortvarend te werk gegaan om de kansen op de arbeidsmarkt beter te benutten voor mensen in de bijstand. De wethouder neemt de raad in een vroeg stadium mee en zo kan de raad zich tijdig voorbereiden op de plannen die aanstaande zijn. Een kleine samenvatting aan het begin had het helemaal mooi gemaakt. De fractie van de VVD hecht veel waarde aan alle inzet op de groep die al langere tijd in de bijstand zit en een afstand heeft tot werk.

Hen naar werk begeleiden zal veel inspanning kosten, maar het rendement is ook veel groter voor de mensen zelf, voor de gemeente en voor de stad als geheel. Investeren in deze groep is immers effectief want ook bij grote krapte op de arbeidsmarkt lukt het hun niet zelfstandig uit te stromen. De VVD is blij dat de wethouder inzet op het verkleinen van de armoedeval. De wethouder investeert ook in het opleiden van mensen om duurzame uitstroom mogelijk te maken. De VVD heeft natuurlijk ook enkele kritische kanttekeningen bij wat de gemeente doet, bij wie en hoe. Ze wil graag weten hoe de wethouder de investeringen in de groep met een afstand tot de arbeidsmarkt de komende jaren denkt te bestendigen. De ervaring leert dat de aandacht al snel verschuift naar de groep die korter in de bijstand zit zodra de economie wat minder aantrekt. Dat is misschien wel een groep die de aandacht helemaal niet zo zeer nodig heeft. Het lid BENTOUMYA is blij te horen dat ook de VVD blijvend wil investeren in de groep die dat zo hard nodig heeft. Daarvoor zullen dan ook meer middelen vanuit het rijk nodig zijn. Het lid HOOGTANDERS is kritisch op de vraag naar meer middelen, maar ze meent wel dat het zinvol is de middelen blijvend te verschuiven naar deze groep. Investeren in groepen die het zonder hulp ook wel redden, lijkt haar weinig zinvol.

Of het per saldo meer moet zijn, is een vraag die ze de wethouder voorlegt. De wethouder geeft aan de armoedeval te verkleinen door een uitstroompremie en een terugkeergarantie, een hele goede stap. In Tilburg is daarmee ervaring opgedaan. Dat is wel iets om naar te kijken. Het is belangrijk die armoedeval structureel te verkleinen. Dat is niet op te lossen met premies. Investeren in opleidingen is alleen effectief wanneer dat gebeurt in samenspraak met werkgevers en is gekoppeld aan concrete banen. Ze ziet de uitwerking daarvan graag tegemoet. Ze hoort graag wat de wethouder verwacht in dat kader van Amsterdam werkt! en de Werkbrigade. Die zijn namelijk heel intern gericht. De beste manier om mensen aan werk te helpen is zo snel mogelijk bij werkgevers aan de slag te zijn. De wethouder wil ook investeren in structuren waarbij hij veel verwacht van het mobiliteitsteam. Het lid Hoogtanders vraagt zich oprecht af wat dat nu gaat opleveren voor de Amsterdamse bijstandsgerechtigden. Er zijn al heel veel structuren waarlangs mensen aan werk worden geholpen. De evaluaties van al die structuren hebben laten zien dat ze

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

heel veel tijd en energie kosten en dat samenwerking tussen de verschillende organisaties heel erg lastig is. Ze wil weten wat het tot nu toe heeft gekost, heeft opgeleverd en wat er concreet van wordt verwacht. Ze is ook kritisch op de extra 20 miljoen euro die wordt geïnvesteerd. Misschien kan er worden volstaan met een herschikking van de middelen. Het lid NAMANE complimenteert de wethouder met zijn brief waarin staat hoe drempels worden weggenomen om mensen aan werk te helpen. Het college wil in mensen investeren om ze duurzaam aan de slag te krijgen. De grote roep om personeel biedt daarvoor kansen hoewel er natuurlijk vaak sprake is van een mismatch tussen vacatures en mensen die op zoek zijn naar werk. Werkgevers zullen hun best moeten doen om ervoor te zorgen dat hun vacatures aansluiten bij de populatie werkzoekenden. Ze is benieuwd wat de gemeente hierin gaat betekenen en ze ziet daarvan graag een uitwerking. Gaat het om om- en bijscholing en basisvaardigheden, dan is het heel goed dat daarop wordt ingezet. Het moet wel laagdrempelig zijn voor verschillende groepen en het moet daadwerkelijk leiden tot duurzaam werk. Wellicht kan de wethouder dat verder toelichten. Tot slot wordt er een agenda bestaanszekerheid ontwikkeld. Heel mooi, want niet alleen de uitgaven maar ook de onzekerheid van een inkomen vormen een groot probleem voor veel mensen.

Ze hoort graag wat ze daarvan kan verwachten. Het lid SCHMIT vindt het ontzettend goed om te zien dat er zo veel tijd en aandacht wordt besteed aan mensen om ze aan het werk te krijgen. Er is een enorme vraag naar arbeidskrachten. De loonkostensubsidie is een prachtig instrument om mensen op een plek in het bedrijfsleven te krijgen. In de Begroting 2023 ziet hij dat Amsterdam twee keer zo weinig loonkostensubsidie investeert als Den Haag. Amsterdam heeft veel meer mensen in de bijstand en besteedt dus minder aan loonkostensubsidie. Dat vergt een toelichting. Het Amsterdams bedrijfsleven wil graag samenwerken om deze doelgroep een baan te geven met die regeling loonkostensubsidie, maar het groot Amsterdams bedrijfsleven geeft aan een beetje vast te lopen in de gemeentelijke regelgeving. Er is echt een betere samenwerking nodig. Bij de aanpak van het vorige college zag het lid Schmit dat het aantal mensen in de bijstand was gedaald van 40.000 naar 36.000. Hij hoort graag hoeveel van die daling toe te schrijven is aan uitstroom naar een baan en hoeveel is toe te schrijven aan opschoning van het bestand. Er is toen ook 20 miljoen euro in geïnvesteerd dus hij is benieuwd wat daarvan is geleerd. Hij hoort graag wat de wethouder gaat doen om samen met de stadsdelen te zorgen dat er een match komt tussen stadsdelen met veel mensen in de bijstand en het bedrijfsleven.

In Nieuw-West wordt nu aansluiting gezocht bij de Haven. Hij hoort graag wat de wethouder met dit plan gaat doen en in hoeverre de stadsdelen hierbij worden betrokken. Het lid BENTOUMYA vindt de complimenten heel erg terecht. In Amsterdam wordt heel veel gedaan voor de bestaanszekerheid van de Amsterdammers. Helaas is dit gevoel van urgentie bij het kabinet een stuk lager en dus zijn er veel meer lobbyactiviteiten nodig waaronder een herziening van de Participatiewet en meer landelijk geld voor intensieve begeleiding. Snelle uitstroom leidt niet altijd tot duurzame uitstroom. In de verdeling van het bijstandsbudget over gemeenten wordt onvoldoende rekening gehouden met de grootstedelijkheid. Wellicht kan de wethouder ingaan op lobbyactiviteiten in G4-verband. Over matching en begeleiding is al het nodige gezegd, maar het lid Bentoumya is specifiek benieuwd naar het MKB. Dat zou behoefte hebben aan uitwisseling van best practises tussen de bedrijven. Ze hoort graag hoe die uitwisseling wordt gefaciliteerd en of de wethouder of de wethouder EZ dit meeneemt in de gesprekken met het MKB. Kleinschalige initiatieven kunnen rekenen op positieve waardering als het gaat om begeleiding naar werk. Dat laagdrempelige karakter maakt dat ze zo effectief zijn, dus die moeten worden gekoesterd.

Ze wil graag weten wat er wordt bedoeld met een mogelijke verbinding hiervan aan de stedelijke infrastructuur. Is

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

bijvoorbeeld de behoefte van deze initiatieven zelf in kaart gebracht, is het risico op verhoogde werkdruk te ondervangen net als de formalisering van deze informaliteit? Ze hoort ook graag wat de link is tussen Iedereen kans op werk, de masterplannen en de aanpak Noord. Tot slot hoort ze graag meer over de pilot Werkbonus. Het lid BOOMSMA is blij met de brief en de verschillende goede plannen. De verwachting is 30.000 mensen in de bijstand en hij hoort graag waarop dat aantal is gebaseerd. Het digitaal matchen van vacatures is mooi, maar welke rol is er nog bij moeilijk vervulbare vacatures? Daar ligt immers heel veel kans op winst. Werkgevers zouden zich daar ook actiever in moeten opstellen. Wethouder GROOT WASSINK zal de complimenten doorgeleiden naar de ambtenaren die hiervoor verantwoordelijk zijn. Er ligt nu een aanpak die heel erg in het verlengde ligt van wat er de afgelopen vier jaar is gedaan. Werk is niet alleen voor de stad maar juist voor mensen heel belangrijk zowel voor hun bestaanszekerheid als voor zingeving en netwerken. Hij wil zo veel mogelijk mensen naar werk begeleiden. Dat is wel puzzelen. Die armoedeval is er immers. Daar wordt landelijk ook echt wel over gesproken, maar het speelt wel mee. Het systeem van toeslagen maakt het soms niet lonend om aan de slag te gaan. Dat is zorgwekkend.

Dat is de achtergrond geweest van het opstellen van de agenda Bestaanszekerheid. Daar kan hij nu niet op vooruitlopen. Het gaat erom de bestaanszekerheid van zo veel mogelijk mensen in de stad te versterken en werk is daar een belangrijk onderdeel van. De wethouder is blij met de lof van de VVD. Fijn ook dat de ongekend krappe arbeidsmarkt als een kans wordt gezien, hoewel dat niet automatisch betekent dat alle problemen daarmee kunnen worden opgelost. Mensen zijn niet zo maar naar elke baan toe te bewegen. De uitdaging is groot. In de bijstand zit een enorme dynamiek. Het zou het mooist zijn als mensen daar helemaal nooit in terecht komen. De aanbeveling om in het vervolg een samenvatting te maken van zijn (lange) brieven neemt de wethouder zich ter harte. Investeren in deze groep is een sleutelbegrip, juist voor de mensen die nu nog afhankelijk zijn van een uitkering. Investeren, aandacht en zorg zijn het meest effectief en helpen het best. Sommige mensen zijn al heel lang afhankelijk van een uitkering en onderzoek laat zien dat het dan heel moeilijk is er uit te komen. De terugkeergarantie is heel belangrijk, want mensen maken zich daar echt zorgen over. Een uitkering biedt immers ook zekerheid. Het rijk is nu bezig met een studie naar de WIA om te kijken hoe deze belemmeringen kunnen worden weggenomen.

Een terugkeergarantie is in feite het wegnemen van een belemmering, omdat mensen daarmee zekerheid hebben. De ambitie is de inzet te borgen. De wethouder hoopt dat de gemeenteraad vasthoudt aan het belang van werk en het investeren in mensen en niet vervalt in platte repressie. In de komende periode gaat het om een wat andere groep dan in de jaren hiervoor. Er zijn eigenlijk niet zo veel mensen meer in de bijstand die eigenstandig aan het werk komen. Hen is het wel gelukt in deze arbeidsmarkt. De inzet is nu gericht op de groep die het wat minder makkelijk lukt. Bij de Werkbrigade en Amsterdam werkt! zit een flink aantal mensen dat niet zo heel snel bij een reguliere werkgever terecht kan. Soms hebben mensen het nodig dat ze een tijdje kunnen wennen aan werk waardoor ze kunnen doorstromen. Daarvoor is ook die bonus ingesteld voor doorgroeien naar regulier werk. De ondersteuning van de gemeente is echter vitaal voor de groep waarom het nu gaat. Die voorschakels dienen zo kort mogelijk te zijn maar mensen hebben wel doorlopende leerlijnen nodig. Die zijn echt belangrijk. De kritiek ten aanzien van het Regionaal Werkcentrum vindt de wethouder niet terecht. In Nederland is er sprake van een ontbrekend arbeidsmarktbeleid. In de coronatijd is er geëxperimenteerd met het Regionaal Werkcentrum.

Juist daar – waar het Werkgevers servicepunt een plek heeft – wordt samen met werkgevers en het MKB een nieuwe structuur opgebouwd. Dat biedt echt nieuwe kansen voor de tekorten en voor de mensen in de bestanden waarover het nu gaat. Daar worden nieuwe verbindingen gemaakt. Het ontschotten van budgetten is daarbij cruciaal, want het maakt niet uit of iemand van het UWV komt of geen uitkering heeft. Het gaat erom wat publieke partners kunnen doen om mensen zo snel mogelijk naar werk te helpen. Gelukkig ziet het kabinet

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

dat ook zo. Het lid HOOGTANDERS ziet graag te resultaten van het WSP als het RMT net als de routekaart naar dat nieuwe Regionale werkcentrum. Ze wil ook zien welke structuren daarin opgaan en daarmee overbodig worden. Dan wordt de besparing ook inzichtelijk. Wethouder GROOT WASSINK denkt juist dat ontschot samenwerken in een krappe arbeidsmarkt heel veel aanvullende kansen biedt. In het RWC zijn nu 2.500 mensen geholpen middels loopbaanpaden. De werkdesk Oekraïne zit daarin net als de werkdesk Kunst en Cultuur. WSP is ook goed voor ruim 2.000 plaatsingen. Eind Q1 komt de wethouder met de resultaten van het RWC. Winst daarvan is ook die nieuwe samenwerking en de nieuwe loopbaanpaden. De Kamerbrief zal hij dan bijvoegen. Er is 20 miljoen euro extra nodig, want er moet worden geïnvesteerd in mensen. Hij zal daar regelmatig over rapporteren aan de raad. De ambitie is uit te komen rond het aantal van 30.000. Het lid HOOGTANDERS meent dat alle investeringen moeten renderen in uiteindelijk duurzame plaatsing op de arbeidsmarkt. Er is al veel bekend over welke instrumenten wel of niet renderen. Ze ontvangt graag een overzicht van de investeringen. Wethouder GROOT WASSINK denkt hier echt anders over. Sommige investeringen zijn nuttig en goed omdat ze de bestaanszekerheid van mensen versterken. Dan renderen ze misschien op een andere manier, maar die winst kun je niet uitrekenen.

Dat is maatschappelijke winst. Het lid HOOGTANDERS wil best meegaan in rendementsdenken, maar dat ontslaat de raad niet van meedenken hoe die 20 miljoen euro wordt ingezet. Ze wil zuinig en zorgvuldig met de middelen omgaan. Wethouder GROOT WASSINK is het daarmee eens. Hij is buitengewoon voorzichtig met geld. Rendement op zich is onvoldoende. Bij sommigen is rendement gemakkelijk te berekenen, maar bij anderen ligt dat veel ingewikkelder. Hij verzekert niet lichtzinnig met middelen om te gaan. Gezonde stadsfinanciën zijn absoluut van belang. Werkgevers worden gestimuleerd in het Werkgevers servicepunt en in het Regionaal Werkcentrum. Daar zijn veel contacten met belangenvertegenwoordigers van bedrijven en met bedrijven zelf. Ook de Sociaal werkkoepel heeft een groot netwerk. Daar liggen kansen. Om- en bijscholingen worden aangeboden, laagdrempelig. Maar er zijn bedrijven die dat met de mond belijden maar niet echt doen. Sommige sectoren laten onvoldoende urgentie zien. Dat is nog wel een uitdaging. Het lid HOOGTANDERS wil dan horen wat de wethouder gaat doen om die belemmeringen die bedrijven ervaren, weg te nemen. Dat kan gaan om administratieve belemmeringen maar ook de risico’s om iemand binnen te halen. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat de gemeente dat soort drempels aan het beslechten is. Sommige zorgen zijn wel terecht. De administratieve last is inderdaad groot.

Maar andere zorgen zijn minder terecht. De inzet van loonkostensubsidie kan een instrument vormen. Binnen de Sociaal werkkoepel probeert de gemeente bedrijven van elkaar te laten leren door het netwerk te versterken. Het Werkgevers servicepunt zorgt echt voor veel plaatsingen. Dat proces gaat gewoon door, maar het vergt soms wel kritische gesprekken met de sector. Het heeft soms ook te maken met landelijke wetgeving. De sociale zekerheid is op een complexe manier vormgegeven. In het ArenAgebied heeft de gemeente geprobeerd bij verschillende werkgevers banen te creëren. Dat blijkt echter heel complex als het gaat om de aansprakelijkheid op sociale zekerheid. Loonkostensubsidie is vaker ingezet, maar Amsterdam plaatste mensen eigenlijk altijd bij reguliere werkgevers. Nu zou de wethouder het instrument van

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

loonkostensubsidie meer willen inzetten, juist voor de groep waarover het nu gaat. Daar wil het college meer in investeren. Het lid NAMANE wijst op de laagdrempeligheid van bij- en omscholing. Dan gaat het om basisvaardigheden en daarmee doelt ze op mensen die een weinig succesvolle opleidingshistorie hebben en daardoor grote drempels voelen. Het kan ook zijn dat problemen met opvang van kinderen een rol spelen. Ze hoort graag hoe op die verschillende levenssituaties betere aansluiting kan worden gezocht. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat dat maatwerk is. Soms gaat dat om een opleiding, soms vergt dat basisvaardigheden. Sommige mensen kunnen best een opleiding volgen, maar missen dan hun inkomsten. Dat vergt een landelijk gesprek. Dat moet bij de loopbaanpaden nader worden onderzocht. Met name bij de zorgbrigade gaat het om veelal vrouwen met allemaal een eigen verhaal en een eigen weg. De kunst is patronen te herkennen om daar de regelgeving op te laten aansluiten. Het lid SCHMIT denkt dat het bedrijfsleven in de huidige markt heel goed beseft dat het niet alleen gaat om het vinden van een medewerker die voldoet aan het profiel maar dat het moet worden omgedraaid: welke mensen zijn beschikbaar en hoe wordt een organisatie aangepast aan de mensen die beschikbaar zijn.

Het is prima om het loonkostensubsidie-instrument meer in te zetten, maar het groot Amsterdamse bedrijfsleven vindt het lastig om bij de gemeente een ingang te vinden om mensen te werk te stellen. Het bedrijfsleven wil de talenten benutten van mensen in de bijstand. Hij is benieuwd of de wethouder een brug kan slaan tussen werkgevers en de gemeente. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat er een grote diversiteit is bij het groot Amsterdams bedrijfsleven. Er zijn bedrijven die wel degelijk naar het maatschappelijk rendement kijken en tegelijkertijd zijn er ook bedrijven die dat helemaal niet willen. Hij onderhoudt regelmatig contact met zowel VNO als MKB om te kijken hoe dit aan te pakken. De gemeente kan dit niet alleen. Voor een kleine onderneming is het in de regel wat moeilijker om intensieve begeleiding te bieden dan voor een grote werkgever. In de bijstand is het een komen en gaan van mensen. Uitstroom kan ook te maken hebben met een verhuizing, overlijden, AOW. Ook de instroom is heel verschillend. Van de totale uitstroom is over het algemeen rond de 50% naar werk en 15% rechtmatigheid. De gemeente gaat met iedereen het gesprek aan. Heeft de kandidaat hier wel recht op, heeft hij zorg nodig of kan de gemeente die persoon naar werk helpen? In de eerste fase was er circa 25% uitstroom waarvan een groot deel naar werk.

De wethouder is zeker groot voorstander van samenwerking met stadsdelen. De brief is besproken met de stadsdeelportefeuillehouders. Lokale initiatieven zijn welkom. In de masterplannen speelt dat al. De wethouder is blij met de aandacht voor bestaanszekerheid. Die staat voor grote groepen mensen onder druk. Er zit een vervelende bezuiniging op de bijstand die nog jaren doorloopt. Ook daar blijft hij onvermoeibaar strijden voor versterking van de bestaanszekerheid. Zeker als er kinderen zijn is die bestaanszekerheid echt een issue. Amsterdam heeft de grenzen voor ondersteuning bij armoede verhoogd. In het najaar heeft de wethouder nog aandacht bij het kabinet gevraagd namens de G4 voor het grootstedelijk effect en is er bezwaar gemaakt tegen de beschikking van de BUIG. De afgelopen jaar is daar twee derde op bezuinigd, terwijl een periode van krapte juist meer investeringen vraagt. Kleine initiatieven zijn heel belangrijk. Die zitten niet altijd in de sociale basis, maar het gaat veelal om initiatieven in de stad. Daarbij gaat het soms om mensen die de gemeente toch niet weet te bereiken – en die dus geen beroep doen op een uitkering – maar die wel de behoefte hebben om door te stromen. Die initiatieven zijn in feite additioneel aan de dienstverlening van de gemeente.

Geprobeerd wordt die behoeften in kaart te brengen – behoefte aan ruimte, behoefte aan financiële ondersteuning – maar die moeten niet te veel worden geïnstitutionaliseerd. De kracht zit er namelijk in dat die initiatieven iets anders doen dan de gemeente doet.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Het lid BENTOUMYA krijgt graag toegelicht wat wordt bedoeld met de verbinding van de initiatieven aan de stedelijke infrastructuur en hoe dat de Amsterdammers gaat helpen die op zoek zijn naar een baan of doorstroming. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat deze initiatieven niet elke keer moeten strijden met de gemeentelijke bureaucratie om hun activiteiten te continueren. Het gaat erom dat de gemeente helpt garanderen dat deze initiatieven bloeien zonder ze in de gemeentelijke organisatie te trekken. Binnen de masterplannen wil de wethouder kijken of de aanpak versterkt kan worden toegepast. Begin 2024 verwacht de wethouder de eerste resultaten te zien van de pilot Werkbonus. Het hele traject van een kandidaat duurt namelijk een jaar. Het aantal van 30.000 is enerzijds gebaseerd op referenties uit andere steden maar het is ook een mooi rond getal. De wethouder denkt echt dat het kan. Gaat het om moeilijk vervulbare vacatures, dan passen de mensen uit de gemeentelijke bestanden daar niet gelijk goed op. Het gaat erom mensen daar passend op te krijgen en werkgevers die mensen te laten aannemen. Het college komt nog met een terugkoppeling van de aanpak tekortsectoren waaronder de publieke dienstverlening en de verduurzaming. Daar wordt hard aan gewerkt, maar de materie is weerbarstig.

Tweede termijn: Het lid HOOGTANDERS wil nog even zeker weten of het geld ook beschikbaar komt en dat daartoe nog concrete voorstellen naar de raad komen. Voorts is ze benieuwd of er dan nog ruimte is om wijzigingen aan te brengen in de bestemming van die middelen. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat de raad over de begroting gaat. Er is nog geen 20 miljoen euro bestemd. Hij is wel voornemens 20 miljoen euro te investeren. De voorstellen voor de inzet van coalitiemiddelen ten behoeve van deze aanpak komen uiteraard in de reguliere P&C-cycli naar de raad. De wethouder is blij dat de raad deze ambitie deelt. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 7 Democratisering voor de formaliteit? (VN2023-000494) Het lid JACOUBI deelt de ambitie voor burgerparticipatie. Hij begrijpt de dilemma’s van de wethouder wel. De fractie van DENK is bezorgd over de burgerparticipatie in Amsterdam en dan met name over de zwijgende meerderheid. In Het Parool van 4 januari leest hij dat burgerparticipatie vaak wordt gezien als alleen een instrument. Belangengroepen mogen meepraten in zoverre dat ten dienste staat tot een van te voren bepaalde uitkomst. Zo kan participatie iets toevoegen aan de doelen van de lokale overheid. Hij hoort graag van de wethouder of deze beschrijving van burgerparticipatie in Het Parool klopt.

Een van de uitdagingen bij participatie is de timing. DENK vindt het belangrijk burgerparticipatie niet te laat in gang te zetten, anders kunnen Amsterdammers het gevoel krijgen dat het schijnparticipatie betreft. Amsterdammers willen dat hun stem ertoe doet, ook bij het besluitvormingsproces van de gemeente. Hij is benieuwd hoe de wethouder dit wil vormgeven. Het lijkt erop alsof het betrekken van burgers niet vanzelfsprekend is. Sommige Amsterdammers weten de bekende paden te bewandelen en kennen de spelregels. Een zwijgende meerderheid weet deze paden niet zo goed te bewandelen. Wellicht zitten er uitsluitingsmechanismes in het systeem. Hij hoort graag hoe de wethouder gaat bewerkstelligen dat deze zwijgende meerderheid gaat participeren, bijvoorbeeld bij de masterplannen Zuidoost, Nieuw-West en bij de aanpak Noord. Ook de stem van deze

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

groep is immers van absolute meerwaarde. Hij is benieuwd hoe de feedback van deze burgers wordt meegenomen in de besluitvorming. Tot slot noemt het lid Jacoubi een mooi voorbeeld van burgerparticipatie: de aanpak Sumatraplantsoen in stadsdeel Oost. Hopelijk kan de wethouder ervoor zorgen dat dit voorbeeld als best practise wordt gebruikt bij de rest van de burgerparticipatietrajecten in de stad. Het lid BELKASMI herkent de uitspraak over die zwijgende meerderheid. Hij is benieuwd naar de oplossingen van DENK om die stille meerderheid te bereiken. Het lid JACOUBI wijst erop dat de wethouder al heeft aangegeven hoe hij burgers wil betrekken als het gaat om arbeidsmarktparticipatie. Dat geldt echter voor participatie in de breedste zin van het woord. Het gaat er dus ook om sleutelfiguren erbij te betrekken. Het lid BELKASMI wil serieus luisteren naar de zorgen van bewoners. Daarom is het belangrijk bij participatie van te voren duidelijk te maken wat er van de kant van de bewoners kan worden verwacht. Het kan gaan om louter informeren of laten meedenken met plannen. Die twee vormen van participatie vergen een andere aanpak. De gemeente moet de stille meerderheid zeker niet uit het oog verliezen. Een participatietraject dient zo veel mogelijk representatief te zijn. De signalen over participatie zijn niet nieuw. Ze staan verwerkt in het beleidskader Participatie van 2021.

Op voorhand wordt niet gestuurd op de uitkomst van het proces. Toch hebben bewoners veelal het gevoel dat hun participatie helemaal geen zin heeft. Hij oppert enkele suggesties om dat traject te verbeteren, bijvoorbeeld participatie meer vanuit de bewoners geredeneerd. Nu heeft de gemeente vaak een doel en dan wordt de participatie gestart. Beter is het in de fase daarvoor al de behoefte aan welk doel te inventariseren. Verschillende onderwerpen zullen zich daar best voor lenen. Voorts oppert hij verwachtingen helder uit te spreken en bewuster na te denken over de mate van inkadering van een besluit nog voordat de participatie van start gaat. Daarbij moet de gemeente zich afvragen of ze bereid is af te wijken van een bepaald voornemen als een meerderheid van de bewoners toch iets anders wil. Heel helder moet zijn waar de ruimte tot aanpassing zit. Hopelijk ziet de wethouder kansen tot aanscherping hiervoor in de praktijk. Verder oppert hij uit te werken wat er kan worden gedaan om polarisatie tijdens een traject tegen te gaan of op te heffen. Het lid KROM hoort een aantal goede suggesties. Als het beleidskader goed zou worden uitgevoerd, zouden er niet zo vaak problemen zijn. Ze hoort nog graag hoe de PvdA aankijkt tegen een mogelijk cultuurprobleem in de ambtenarij. Die vindt het soms lastig hoe ze met participatie moet omgaan.

Misschien moet het beleidskader wel worden herzien. Het lid BELKASMI denkt dat dit vooral te maken heeft met de verwachtingen die van te voren worden geschapen, vooral wanneer het kader waarbinnen die participatie moet plaatsvinden, niet helder is. Het beleidskader is op papier wel helder. Toch gaat het in de praktijk vaak niet goed. Hij zou zich niet willen blindstaren op die papieren werkelijkheid. De energie moet gaan naar hoe het in de praktijk beter kan. Het lid KROM hoorde van de ambtenaar: geen burgerparticipatie tenzij ... Dat betekent dat de participatie in dienst van de uitkomst staat. Participatie blijkt iedere keer weer een probleem. Ook de Rekenkamer gaf dat aan. In het coalitieakkoord leest ze dat dit college echt werk wil maken van de burgerparticipatie. Ze krijgt graag een update. Participatie betekent niet altijd meebeslissen en co-creatie is niet altijd mogelijk. Ze hoort graag hoe het staat met de kwaliteit van de burgerparticipatie. Ze is benieuwd of de wethouder aan de desbetreffende ambtenaar wil vragen hoe die ernaar kijkt en wat die nodig heeft. En wat herkent de wethouder in het geschetste beeld? Een kritische blik is nodig om participatie beter in te bedden in het beleid. Ze is benieuwd naar de vervolgstappen naar aanleiding van de berichten. Ze hoopt dat er een plan van aanpak komt.

Er spelen immers veel problemen met vertrouwen in de overheid en met vertrouwen

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

in de gemeente. Die kloof wordt steeds groter. Het lid BROERSEN hoort in de verschillende commissies bijna elke maand wel kritiek op de participatietrajecten. Vaak wordt dan gezegd dat het gaat om mensen die simpelweg ontevreden zijn over de uitkomst van de participatie. Nu komt de kritiek ook van een ambtenaar. Eerder gaf de wethouder aan dat die participatie een belangrijk punt in het coalitieakkoord is. Volgens de ombudsman is er een cultuuromslag nodig in de manier waarop om participatie wordt gevraagd. De PvdA kwam zojuist met sterke voorstellen, maar duidelijk communiceren staat natuurlijk al wel in het beleidskader Participatie. Blijkbaar is er ook een cultuuromslag nodig om dit te realiseren in de praktijk. Het lid Broersen twijfelt er niet aan dat de wethouder participatie belangrijk vindt, maar ze wil wel graag zijn inzichten horen om ervoor te zorgen dat de participatie echt breder wordt gedragen – ook onder de andere wethouders – waarbij de uitkomst belangrijker wordt dan het vinkje bij het instrument. Het lid SCHMIT benadrukt dat de basis op orde moet zijn. Daarbij moet de gemeente goed naar de historie kijken om daarvan te leren. Het rapport Fearless city zou worden geëvalueerd en hij hoopt dat de wethouder nog een evaluatiebrief kan schrijven over wat er goed ging en wat de gemeente hiervan kan leren. Dat kan via een tkn-stuk richting commissie komen.

Het lid IJMKER vindt het goed dat de geuite zorgen van de ambtenaar ertoe hebben geleid dat de commissie participatie opnieuw bespreekt. GroenLinks vindt dat participatie moet zijn verankerd in hoe alle belanghebbenden in Amsterdam samen de stad willen maken. Dat vergt die cultuuromslag binnen alle directies en onderdelen van de gemeente. Dat is een forse klus en dat zal zeker tijd vergen. Daar hoort ook bij dat die zwijgende meerderheid eveneens wordt meegenomen in de besluitvorming. Processen moeten dus inclusief worden ingericht en buurtorganisaties moeten actief worden opgezocht omdat die vaak nieuwere perspectieven inbrengen. Het participatiebeleid is in 2021 ingesteld en het participatiekader moet nog worden omgezet in de participatieverordening. Dat moet een oplossing bieden voor een aantal zaken: voor het verwachtingsmanagement en wie het recht van spreken heeft. Ze hoort graag van de wethouder hoe het daarmee staat binnen al die verschillende domein en. Wethouder GROOT WASSINK heeft steeds gezegd dat participatie niet alleen op papier te regelen is. Het vergt ook een cultuurverandering en die heeft tijd nodig. Op LinkedIn las hij een genuanceerd verhaal van de ambtenaar. Het was dus geen verrassing. De gemeente is bezig om te kijken of dat kader in de verordening kan worden gemaakt. De monitor zal hij laten zien.

Verder is het zo dat dingen die goed gaan, meestal weinig aandacht krijgen. Als dingen mis gaan, halen ze de krant. Het Sumatraplein is een goed voorbeeld. Hij herkent zich er niet in dat er van alles mis zou gaan. Heel veel processen gaan goed, maar het moet nog wel een heel stuk beter. Die ambitie staat in het coalitieakkoord. Hij zou ervoor willen waken nu te doen alsof burgerparticipatie dé oplossing is voor de kloof die het lid Krom noemde. Als het gaat om het gebrek aan vertrouwen, betekent dat meestal een gebrek aan vertrouwen in de politiek. Er leven veel complexe vraagstukken in de gemeente. De vervolgstappen zijn onder andere de monitor en de verordening. Het is niet zijn intentie om deze ambtenaar te bevragen. Het gesprek over de vraag wat er nodig is om het werk beter te doen, is zeker gevoerd. Onduidelijke participatie kan de kloof wel vergroten. Het is dus heel belangrijk helder te communiceren over het doel van de participatie: meebeslissen of adviseren. Het gaat dus om een striktere afbakening. Er is een team ingezet om die cultuurverandering te bewerkstelligen. Het helpt dat er landelijk ander beleid op wordt gemaakt. De manier waarop de overheid met burgers omgaat, is aan het veranderen. Amsterdam liep daar al wel op voor. Het is zeker niet zo dat ontevreden mensen burgers zijn die hun zin niet hebben gekregen.