Conceptverslag SED 13-09-2023.pdf

Het aantal fietsen is toegenomen; de tijden van de pendelbussen zijn uitgebreid. Ze is benieuwd of er nog meer wensen zijn of plannen die vanuit het COA worden uitgerold. Dagbesteding ligt echt bij het COA, maar de programma’s zijn vaak vol. Misschien ziet de wethouder nog mogelijkheden om hier ondersteuning te bieden. Het lid VAN DER VEEN is blij met de verlening van een half jaar in plaats van een jaar. Hopelijk worden er oplossingen gevonden voor de drie niet volledig behaalde criteria uit de humanitaire toets. Hij roept het college op het samen met het COA, het rijk en de samenwerkingspartners nog beter te doen, waaronder meer rust, reinheid en regelmaat voor de kinderen op het schip, ook voor schoolgaandekinderen. GroenLinks vraagt extra aandacht voor kwetsbare vrouwen en lhbtiq+’ers. Kunnen die misschien apart worden opgevangen op dat schip? Integratie in Amsterdam is van belang, ook al is de locatie wat verder verwijderd van de stad. Hij is benieuwd of er plannen zijn voor maatjes- en buddyprojecten. Tot slot hoopt hij dat de spreidingswet wordt aangenomen zodat er kan worden gewerkt aan kleinschalige opvang. Hij hoort graag of het college daarmee bezig is. Het lid YACOUBI ziet dat de druk op de opvang in Nederland nog onverminderd hoog is. Amsterdam speelt een unieke rol in het ondersteunen van kwetsbare groepen.

Het schip is een noodopvang, maar illustreert de creatieve en pragmatische aanpak van Amsterdam om te voldoen aan de urgente behoefte. Steun van DENK daarvoor. Hij is wel benieuwd welke stappen het college heeft genomen voor een meer duurzame en geschikte opvanglocatie, ook meer voor de langere termijn. Verkeerde informatie leidt tot angst, een verkeerde emotie die kan leiden tot weerstand en tot verkeerde beleidsbeslissingen. Hij begrijpt de achterban van dergelijke partijen wel – ze zijn bezorgd over hun bestaanszekerheid – is het cruciaal om te zeggen dat deze zorgen niet voortkomen uit de opvang van vluchtelingen, maar eerder uit het wanbeleid van de VVD in Den Haag. Het lid DE JONG is wel benieuwd om welke verkeerde informatie het dan gaat. Het lid YACOUBI hoorde dat ‘de kraan dichtgedraaid moet worden.’ Amsterdam is druk doende met het realiseren van meer opvangplekken maar het

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 13 september 2023

doel is voor iedereen een stabiele, veilige en respectvolle omgeving te creëren. Hij krijgt graag de garantie dat de kwaliteit van de opvang op het schip voldoet aan alle wettelijke en humane normen. Het lid KROM is ook blij dat de gemeente haar verantwoordelijkheid neemt en helpt de druk op de asielketen te verlagen. Zorgen zijn er wel over de stroomvoorziening, over de vraag of het schip op fossiele brandstof draait. Als het zo lang gaat duren, kan het college misschien bekijken of er naar walstroom kan worden overgegaan. Voor kinderen is de plek verre van ideaal. Ze wil horen of er al die tijd dezelfde kinderen gehuisvest blijven of dat het meer een doorstroomlocatie wordt. Ze leest nog niets terug over een buitenspeeltuin. Buitenlucht en beweging is echter essentieel voor kleine kinderen. Het lid ABDI bedankt het college voor de uitgebreide evaluatie. Ze sluit zich aan bij de woorden van GroenLinks, DENK en de PvdD als het gaat om de noodzaak van deze opvang. Amsterdam moet haar steentje hieraan bijdragen. Deze opvang is natuurlijk niet ideaal. Zorg is er voor de levensstandaard van minderjarige kinderen die past bij hun fysieke, geestelijke en sociale ontwikkeling. Ze hoort graag wat de gemeente kan doen voor deze kinderen en voor deze gezinnen. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat dit zeker geen prestigeproject is. De opvang is suboptimaal.

De koppeling met huisvesting is onterecht. Een gemiddelde studentenkamer is nog een stuk groter. Het zijn echt geen woningen. Dat geldt overigens ook voor reguliere opvanglocaties. Kamers moeten bijna altijd worden gedeeld. Amsterdam kan niet eindeloos nationale problemen oplossen. Amsterdam wil de opvangcapaciteit verder uitbreiden van 3200 naar 4500. In de verevening die in de spreidingswet mogelijk wordt, staat Amsterdam aan de lat om meer op te vangen en minder te huisvesten. Dat is nog buiten de opvang van Oekraïners gerekend. De bezettingsgraad is ruim 99%. De wethouder is buitengewoon blij dat er in Amsterdam een groot draagvlak is voor de opvang van vluchtelingen, waar vandaan dan ook. De spreidingswet is niet controversieel verklaard. Behandeling is op 26 september aan de orde waarbij het aangedragen amendement waarschijnlijk wordt gesteund. Dan kan de spreidingswet echt goed werken. Deze vorm van opvang is zeker niet ideaal. Met het COA is steeds gekeken wat er beter kan in de voorzieningen. Dagbesteding is heel nadrukkelijk genoemd. De zorg voor de kinderen is heel terecht. JGZ is regelmatig op het schip aanwezig en geeft aan dat ook de gezinnen met kinderen de locatie als prettig ervaren. De kinderen gaan naar school en er zijn activiteiten. Toch voelt het ongemakkelijk. Nu mensen naar elders brengen heeft ook nadelige consequenties. Dit blijft een zorgpunt.

De speeltuin is wat ingewikkelder dan aanvankelijk gedacht. Het Havenbedrijf bekijkt met het COA of er toch ruimte kan worden gevonden om die speeltuin te realiseren. De lhbtiq+’ers worden in principe niet op de Galaxy geplaatst. Indien nodig wordt er overgeplaatst. Natuurlijk wordt er hard gewerkt aan meer structurele opvang: begin 2024 650 plekken voor tien jaar aan de Einsteinweg. Er komt ook iets bij de Houthavens. In de AZC’s zitten veel mensen die wachten op een woning. Tragisch, maar gelukkig kent Amsterdam de vroegestartinburgering. De stroomvoorziening is een vorm van biodiesel. Gekeken wordt of er in oktober walstroom kan worden gerealiseerd. Met het lid Abdi is de wethouder het eens dat de opvang suboptimaal is. Het COA schrok ervan toen Amsterdam een humanitaire toets wilde doen. Er zou inderdaad een stip op de horizon moeten zijn. Het college blijft onstuitbaar nadenken over hoe het beter kan. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit onderwerp wordt gehamerd in de raad.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 13 september 2023

Sociale Zaken 12 Kennisnemen van het eindrapport van het Amsterdams experiment met de bijstand (AEB) (VN2023-017860) Het lid BENTOUMYA is blij met het belangrijk signaal van Amsterdam voor experimenten zoals deze. Het kan anders en dit laat dat zien. GroenLinks stelt dat vertrouwen het uitgangspunt zou moeten zijn in de omgang met Amsterdammers. Natuurlijk zullen er ook fouten worden gemaakt, maar vertrouwen betekent dat het loont om mensen de ruimte te geven en ook mensen in de bijstand als volwaardige Amsterdammer te behandelen. Ze is blij dat veel aanbevelingen uit het experiment zijn of worden overgenomen. Klantmanagers spelen een belangrijke rol in het begeleiden van bijstandsgerechtigden naar werk. Regelmatig persoonlijk contact en vertrouwen zijn daarbij cruciaal. Ze hoort graag hoe wordt gezorgd voor een passende case load die past bij de behoefte van de klantmanagers en de Amsterdammers. Bijstandsgerechtigden die meer dan 16 uur werken, hebben meer kans op volledige uitstroom. Ze hoort graag hoe werkgevers erbij worden betrokken om bij te dragen aan de begeleiding van bijstandsgerechtigden die parttime werken. Ze denkt ook aan loopbaanbegeleiders. Ze hoort ook graag hoe klantmanagers worden gestimuleerd om onbetaald werk en mantelzorg actief in te zetten in de toeleiding naar parttime betaald werk.

De angst voor financiële onzekerheid vormt vaak een belangrijk reden om niet de stap naar betaald werk te zetten. Ze hoort graag hoe de gemeente invulling geeft aan laagdrempelig contact om vragen over de inkomsten te stellen. Het lid NAMANE concludeert dat de gemeente met dit experiment heel veel ruimte heeft genomen buiten de landelijke regelgeving om meer mensen de kans te bieden de stap te zetten naar betaald werk of hun te lage uitkering aan te vullen met betaald werk in deeltijd. Dat is prijzenswaardig. Ze is blij dat er wordt gewerkt aan automatische inkomstenverrekening voor mensen die in deeltijd aan het werk gaan. Het is goed om mensen te ondersteunen. Eigenlijk zou dat ook moeten voor mensen met een uitzendbaan. Die verliezen soms van de een op de andere dag hun werk. Ook dan zou het vangnet er moeten staan. Mensen die zich bij de bijstand melden, hebben veelal meteen geld nodig. Ze informeert naar hoe het staat met bijstand aanvragen in één dag. Misschien zijn er nog mogelijkheden om dat te versnellen. Mensen moeten nu soms wekenlang wachten op hun eerste afspraak. Dat geldt ook voor jongeren tot 27 jaar. Die moeten eerst vier weken zoeken naar een opleiding of baan voordat ze aanspraak mogen maken op bijstand. In Utrecht is deze zoektermijn onlangs afgeschaft. Ze bepleit dat in Amsterdam ook zo te regelen.

Het lid WILLIAMS weet dat het aantal mensen in de bijstand in Noord, Zuidoost en Nieuw-West het hoogst is. Hij is benieuwd hoe de wethouder dit in samenhang met de masterplannen gaat aanpakken. Hij onderschrijft de eerdere opmerking over hoge werkdruk bij klantmanagers. Wethouder GROOT WASSINK is blij met de resultaten van de pilot. Aanvankelijk was de aanname dat intensievere begeleiding tot een hoger effect zou leiden. Dat is niet scherp terug te lezen in de resultaten. Onverwacht was dat mensen een hogere kans op uitstroom hadden als ze 16 uur of meer werkten. Twee jaar geleden is die bijverdienpremie voor iedereen in de bijstand ingevoerd. Nu gaat dat allemaal automatisch. Er is echt gekeken naar de omvang van het bestand. Om de case load te beperken is het het meest effectief om ervoor te zorgen dat zo veel mogelijk mensen aan het werk gaan. Het is nog zoeken naar wat de ideale case loadverdeling is.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 13 september 2023

Het lid BENTOUMYA wijst erop dat het een vervolgonderzoekpunt is dat die intensievere begeleiding niet per se leidt tot hogere uitstroom. Ze is benieuwd of het college daartoe bereid is. Wethouder GROOT WASSINK is daartoe zeker bereid. In algemene zin heeft aandacht natuurlijk wel effect. Betaald werk is het doel. Dat is goed voor de bestaanszekerheid van mensen. Voor sommige mensen in onbetaald werk of een vorm van participatie het maximaal haalbare. Dat is dan ook oké. Klantbegeleiders worden zo veel mogelijk begeleid om ervoor te zorgen dat zij optimaal kunnen functioneren. In Iedereen kans op werk wordt fors geïnvesteerd om mensen de aandacht te geven die ze nodig hebben. Angst voor financiële onzekerheid is heel herkenbaar. Daarom start de gemeente per 1 november met Bijstand in één dag. Als iemand uit de uitkering gaat en er toch iets gebeurt waardoor er weer een uitkering nodig is, kan die persoon de uitkering direct weer terugkrijgen. In principe is dat bedoeld voor mensen die al eerder een uitkering hebben gekregen. Dan zijn namelijk alle gegevens bekend. Wel is er altijd een mogelijkheid om broodgeld te krijgen. Bekend is dat mensen in de WIA vaak ook bang zijn om weer aan het werk te gaan. De gemeente past de zoektermijn lang niet altijd toe, maar daaraan is niet veel bekendheid gegeven. De zoektermijn kan namelijk voor sommige mensen best goed zijn.

Die termijn helemaal afschaffen levert volgens de wethouder geen meerwaarde op. Het lid NAMANE was juist onder de indruk van wat Utrecht met die zoektermijn heeft gedaan. Dat was heel overtuigend. Ze zou het hier graag ook zo zien. Ze krijgt hier graag meer informatie over. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat Amsterdam dat al doet, maar de termijn nog niet helemaal heeft afgeschaft. Mensen die snel moeten worden geholpen, worden ook snel geholpen. Zo werkt de Sociale Dienst hier. De wethouder kan de volgende keer zeker nader ingaan op die zoektermijnen. Dan de automatische inkomensverrekening, ook voor mensen met een uitzendbaan. De pilot wordt met andere, werkende doelgroepen uitgebreid. Dat betekent ook voor mensen die bij een externe werkgever met een vast en een variabel inkomen werken, ook voor mensen met een uitzendbaan. Verrekening met de bijstand is overigens wel heel ingewikkeld. De raad heeft eerder besloten dat de gemeente er coulant mee om zou gaan als er fouten werden gemaakt in iemands nadeel. De gemeente kijkt heel nadrukkelijk naar de drie aandachtsgebieden om een versterkte inzet te plegen op mensen die afhankelijk zijn van een uitkering. Daarnaar is ook bij de cohortaanpak gekeken. Het is echt onderdeel van Samen Nieuw-West, Noord en masterplan Zuidoost. In de eerdere bestedingsplannen is daaraan prioriteit gegeven.

Zo wordt de reguliere dienstverlening geïntensiveerd. Klantbegeleiders Inkomen zijn direct gekoppeld aan de klantmanager. Geprobeerd wordt maatwerk te voeren, bijvoorbeeld door banenplannen. In Zuidoost is een duizendbanenplan geweest. Dat is ondanks corona toch behaald. In Nieuw-West wordt ook gekeken welke input er kan komen naast de reguliere dienstverlening om ervoor te zorgen dat meer mensen een betaalde baan vinden. Loopbaancoaches kunnen zeker zinvol zijn. Het Regionaal Werkcentrum heeft de afgelopen jaren de loopbaanpaden versterkt. Daar wordt heel nadrukkelijk naar gekeken. Er wordt veel samengewerkt met werkgevers die juist voor deze groep heel belangrijk kunnen zijn. In de aanpak Kans op werk wordt heel nadrukkelijk gestimuleerd dat mensen meer gaan werken. De bijverdienpremie levert echt een directe versterking van de bestaanszekerheid op. Het stimuleren van deeltijdwerk is echt een onderdeel van de geboden dienstverlening. Steeds meer gemeenten nemen dit systeem over. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit onderwerp gaat voor een korte bespreking naar de raad. Sociale Zaken

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 13 september 2023

13 Kennisnemen van de samenwerking met stichting Collectief Kapitaal Nr. VN2023017906 Het lid DE JONG weet dat het Collectief Kapitaal het afgelopen jaar 5 Amsterdammers gedurende 8 maanden kunnen ondersteunen met 1000 euro per maand. Dat beviel prima. Als het 2000 euro was geweest, was het misschien nog wel beter gegaan. Het was een zoektocht met de Belastingdienst want die stelde aanvankelijk dat er over dit bedrag schenkbelasting moest worden betaald. Zoveel geld extra zou bij het inkomen worden opgeteld waardoor misschien toeslagen zouden komen te vervallen. De doelmatigheid van dit project is op z’n zachtst gezegd bijzonder. Het lid BENTOUMYA wijst op de inspraak eerder vanmiddag over zowel de belasting als de doelmatigheid. Het lid DE JONG heeft de inspreker zeker gehoord. Het bedrag wordt als gift gegeven en daarom hoeft er geen schenkbelasting over betaald te worden. De Belastingdienst ziet het geld dat deelnemers krijgen, wel degelijk als inkomsten. Daardoor wordt het belastbaar inkomen van die mensen hoger. Stadsdeel Noord en de maatschappelijke initiatieven hebben samen in de afgelopen drie jaar 100.000 euro aan subsidie uitgekeerd, waarvan 40.000 aan de armlastige deelnemers en het overige geld is of naar de Belastingdienst gegaan of bij de stichting blijven hangen. Dat lijkt toch een verkeerde manier van geld herverdelen.

Het is een hoog subsidiebedrag als je kijkt naar het effect voor de burgers. JA2 stelt voor hiermee te stoppen. Desgevraagd geeft hij aan het prima te vinden als dit op vrijwillige basis door burgers wordt gedaan. Maar er wordt minder geld uitgekeerd dan aan subsidie is ontvangen. Dat wringt. Het rapport laat zien wat er tussen 2020 en 2023 is bereikt met de stichting. Dat vindt hij heel erg weinig. Het lid BENTOUMYA is heel enthousiast over Collectief Kapitaal. Ze is benieuwd hoe de gemeente lering kan trekken uit de inzichten van Collectief Kapitaal. Ze hoort graag hoe het gemeentelijk beleid kan worden aangescherpt op basis hiervan. Het is belangrijk ruimte te geven aan burgerinitiatieven en collectieven. De samenhang met dit project en gewoon geld geven krijgt ze graag toegelicht. Het lid WILLIAMS hoort de wethouder graag reflecteren op de relevante inzichten die dit initiatief voor hem heeft opgeleverd en hoe hij dat denkt mee te nemen in nieuw beleid. Bestaan er misschien nog andere, soortgelijke burgerinitiatieven in Amsterdam? Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat de gemeente heel graag met dit soort initiatieven samenwerkt. Bij gewoon geld geven gaat het om 150 euro. De duur van het onderzoek is ook anders. Het gaat erom met elkaar te zoeken naar knelpunten en verbeterpunten om de bestaanszekerheid van mensen te versterken. Dat is wat het oplevert.

Soms gaat het om financiën maar soms gaat het ook om gevolgen voor de gezondheid of anderszins. Het onderzoek laat zien wat het doet met mensen. De raad heeft de worsteling gezien van de initiatiefnemer met bijvoorbeeld de Belastingdienst. Dit past ook helemaal niet binnen het systeem. De gemeente heeft inderdaad een onderzoek gefinancierd. Het verstrekte geld is door externen bijeengebracht. De wethouder vond het heel belangrijk om te zien wat het effect hiervan is. Bestaanszekerheid is absoluut geen links sprookje, maar een artikel in de Grondwet, namelijk artikel 20. Het lid DE JONG hoort hier de GroenLinks wethouder en een GroenLinks raadslid het beleid voor samenwerking verdedigen. Er gaat veel subsidie naar deze stichting toe. De kwartiermaker die kwam inspreken, is ook weer een medewerker van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Dat maakt het toch wat ongemakkelijk.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Concept Raadscommissieverslag, 13 september 2023

Wethouder GROOT WASSINK wist dat helemaal niet. Hij begrijpt niet wat hiermee wordt gesuggereerd. Als het om belangenverstrengeling zou gaan, ziet hij bij de volgende raad wel een motie tegemoet. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit punt gaat voor een korte bespreking naar de raad. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en sluit de vergadering nog voor half zes.

22