Document · PDF

Conceptverslag raadscommissie Algemene Zaken 29-09-2022

Raadscommissie Algemene Zaken 13 oktober 2022, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadcommissie AZ d.d. 29 september 202223.260 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Een deel van de problemen hoort in Den Haag te worden opgelost, bijvoorbeeld door een verbod op budgetvluchten. Ze hoort graag hoe zeker de burgemeester ervan is dat de overlast wordt opgelost met de invoering van het i-criterium. De grootste overlast komt namelijk door overmatig alcoholgebruik en openbare dronkenschap. De Partij voor de Dieren ziet natuurlijk wel degelijk de noodzaak om de overlast aan te pakken. Het lid GARMY wil eerst vaststellen wat de driehoek met de invoering van het icriterium beoogt. Over de doelstelling bestaat verwarring, zowel bij de ondernemers als de verschillende onderzoekers. Gaat het om het verminderen van overlast, het verkleinen van de cannabismarkt, het tegengaan van ondermijning, stappen in de richting van reguleren van de cannabismarkt of allemaal? Het doel lijkt steeds te verschuiven. Hij krijgt dus graag onomwonden uitgelegd welk probleem hiermee wordt opgelost. Onderzoekers wijzen op het risico dat straathandel en bijkomende overlast zullen toenemen. Hij is benieuwd hoe de driehoek dit wil voorkomen of in ieder geval wil beperken. In andere gemeenten was de inzet van extra handhaving vereist.

Hoeveel extra handhaving verwacht de driehoek nodig te hebben en welke draaiboeken zijn er nog als het i-criterium niet het gewenste effect heeft? De fractie van VOLT ziet dat de stad voor een uitdaging staat als het gaat om de toeristische druk, bijkomende overlast en ondermijning en daarvoor zijn maatregelen nodig. Ook de Tweede Kamer komt in samenwerking met diverse partijen met een plan van aanpak om drugstoerisme in Nederland tegen te gaan. Hij is benieuwd of Amsterdam daaraan meewerkt. Het i-criterium steunt VOLT niet. Het plan brengt te veel onzekerheden met zich mee. Desgevraagd ziet hij wel graag een blowverbod in de openbare ruimte in de binnenstad. Het lid NADIF is blij met deze bespreking. Het heeft iedereen getriggerd met suggesties te komen. GroenLinks is niet voor invoering van het i-criterium, maar denkt graag mee over andere suggesties. Gaat het om de Bibob-toetsing van kwetsbare branches, dan kan de ondermijningsbrigade multidisciplinaire controles uitvoeren. Bij de proef Hoogstraten is dat ook gebeurd. De afgelopen maanden hebben heel veel coffeeshopondernemers op een positieve manier de hand gereikt en zij zijn ook met suggesties gekomen. Dit soort problemen kan ook alleen maar in samenwerking worden opgelost. Ze willen meedenken met een keurmerk, ze willen kijken naar de internationale ontwikkelingen, ook als het gaat over de komende wetgeving.

Daar moet Amsterdam zich ook op voorbereiden. Volgend jaar komt de EU ook met suggesties. Daar kan Amsterdam alleen maar van leren. Digitale geldtransacties worden steeds meer de norm. Kleine transacties bij straatdealers worden steeds lastiger op te sporen. Daarvoor is hulp van de EU nodig. De

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

illegale kant van deze markt ontwikkelt zich. Dat vergt begrip van hoe die markt werkt om het überhaupt te kunnen tegengaan. Binnen dat keurmerk moet er goed worden gekeken naar de samenstelling van cannabis. Ook daar zijn ontwikkelingen gaande. Coffeeshophouders willen daaraan meewerken, zeker als het gaat om voorlichting aan nieuwe gebruikers. Desgevraagd geeft ze dat deskundig onderzoek nodig is naar het THC-gehalte en daarover moet advies volgen. Dat vergt vervolgens open communicatie in de richting van gebruikers. Tot slot hoopt ze vurig dat de commissie met serieuze suggesties weet te komen om het ronselen van kinderen op basisscholen te voorkomen. Binnen de zorg is hier drugsbeleid voor. Er zijn verschillende drugsvoorlichtingen op scholen. Het lid KAHN heeft te horen gekregen dat de gemeente geen ontmoedigingsbeleid voert. De Opiumwet schrijft dat wel voor. Er zou dus echt een ontmoedigingsbeleid moeten komen. Hij hoopt dat GroenLinks daar wel voorstander van is. Het lid NADIF weet uit eigen ervaring in de commissie Zorg dat de gemeente daar gewoon beleid op heeft voor zowel basisscholen als middelbare scholen. Het lid KAHN benadrukt nog eens het verschil tussen voorlichting en ontmoediging. Het gaat nu om het i-criterium en de straatdealersaanpak. Met die aanpak is hij heel blij. Straatdealers vormen een grote ergernis in Amsterdam.

Bij een ingrijpende maatregel als het i-criterium is een heldere onderbouwing nodig, maar die ziet hij niet. De burgemeester wil de vraag naar cannabis terugbrengen. Die inzet wordt nu geconcentreerd op de toerist, maar DENK zou die willen verbreden naar de burger. Er bestaat kennelijk geen lokaal ontmoedigingsbeleid, terwijl de Opiumwet dat wel voorschrijft. Het lid NADIF werpt tegen dat de GGD gewoon een programma heeft ‘Gezond drugsbeleid’. Daar staat dat allemaal in. De suggestie van het lid Kahn is echt niet aan de orde. Het lid KAHN wijst op de antwoorden die hij op zijn technische vragen heeft gekregen. Het lid VAN SCHIJNDEL vraagt dan hoe ontmoedigen er beleidsmatig uitziet. Het lid KAHN stelt dat dat aan het college is. De gemeente kan er wel geld voor vrijmaken. Drugsgebruik is echt de grootste rem op de talentontwikkeling van jongeren. Hij oppert een herstart te maken met de pilot Verplaatsing coffeeshops. Daarmee doelt hij op het uitkopen van coffeeshops of ze de woonwijken uit te werken. Het is een publiek geheim dat coffeeshops veel meer wiet in voorraad hebben dan is toegestaan. Dat vergt een veel strikter handhavingsbeleid. Er worden nu vooral waarschuwingen uitgedeeld. Echte handhaving is minimaal. Opschaling van die handhaving kan volgens hem bijdragen aan de reductie van het aantal shops. Hij leest dat coffeeshops overlastgevende toeristen aantrekken.

Dat klopt niet helemaal. Alle cannabisgebruikers kunnen overlast genereren, of ze nu toerist zijn of niet. De meeste overlast wordt veroorzaakt door de drugsdeals die iedereen accepteert en dan is alcohol. Begin er dus mee de binnenstad zo veel mogelijk alcoholvrij te maken. De burgemeester stelt dat er een zorgelijke verwevenheid bestaat tussen softdrugs en harddrugscriminaliteit. Daar ontbreekt een gedegen onderbouwing en daar is hij wel benieuwd naar. Het lijkt nu alsof het i-criterium heel ongericht wordt ingezet. Onbekend is om hoeveel coffeeshops het gaat. DENK is tegen het i-criterium vanwege de verwachte toename van jonge straatdealers. Geschat wordt dat daarmee 10.000 Amsterdamse jongeren potentieel worden verleid tot straathandel. Dat weeg niet op tegen dit middel.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Het lid BOOMSMA is blij dat het college nu fundamentele stappen wil zetten om het drugsprobleem aan te pakken. Niets doen is geen optie. Dit probleem begint bij de beslissing van de individu om de wet te overtreden, drugs te kopen en verkopen. De vraag naar drugs moet dus worden verminderd. Dat moet om de volksgezondheid te bewaken want cannabis werkt verslavend en kan leiden tot de ontwikkeling van depressies en psychoses. Dat moet ook om de overlast van drugstoerisme terug te dringen. Dat moet bovendien om de inkomsten van gewelddadige criminelen te verminderen. Daarom moet het drugsgebruik naar omlaag zowel bij Amsterdammers als bezoekers. Een heldere normstelling is nodig. Het gebruik, en niet alleen het misbruik, moet worden ontmoedigd. Natuurlijk wenst niemand een toename van straatdealers, maar die criminaliteit is er nu ook al. Hij hoort allemaal dubbele signalen: prima als mensen blowen, wel een rookvrije stad maar geen drugsvrije stad. Het CDA is voor het instellen van dat i-criterium. Als de driehoek zegt dat het kan leiden tot extra straathandel, die met extra flankerende maatregelen waarschijnlijk beheersbaar zijn, dan moet dat gebeuren. Straathandel terugdringen, de pakkans vergroten, dat is allemaal goed. Steeds meer mensen zijn voorstander van een blowverbod in de binnenstad. Dat heeft het CDA al jaren geleden aangekaart en daarvoor komt nu steeds meer steun.

Een betere handhaving op de AJOH-GI-criteria lijkt hem verstandig. Zodra er een verband is met harddrugs moet een zaak worden gesloten. Drugsparafernalia in allerlei winkels moeten ook worden teruggedrongen. Bij terugdringing van coffeeshops in de binnenstad hoort ook dat terugdringen van de vraag. Het THC-gehalte maximeren lijkt het lid Boomsma ook heel verstandig. De coffeeshopeigenaren geven toe dat er veel misstanden zijn en komen ook met ideeën. Handhaving op reclame vergt ook strenger toezicht. Het CDA is voorstander van alle alternatieve maatregelen die in dit debat zijn aangedragen. Veelal heeft hij die zelf al eerder bepleit. Hij vreest dat het nog niet genoeg is om de vraag terug te dringen. Dat i-criterium is zeker ook nodig. Het lid NANNINGA ziet dat linkse partijen hier een lans breken voor de ondernemers: de coffeeshophouders. Het keurmerk, de Wet Bibob, vergunningen, heel veel goede ideeën zijn geopperd en als de driehoek daar ook positief over is, is JA21 daar helemaal voor. JA21 legt haar vertrouwen graag bij politie en justitie. Toch is nog altijd niet duidelijk waarom er naast al die ideeën ook niet een i-criterium kan worden ingesteld. Werkt het niet, dan kan de gemeente er ook weer mee stoppen. De toename van straatdealders in steden in de grensstreek kan niet worden vergeleken met de situatie hier in Amsterdam. Hier zijn heel veel straatdealers.

De extra politie-inzet zal dit probleem snel in kaart kunnen brengen en kunnen aanpakken. Jongeren die op slag crimineel zouden worden door dat i-criterium, dat is een drogredenering. Zijn ze gevoelig voor afdwalen van het rechte pad, dan staan ze nu echt niet allemaal keurig vakken te vullen. De wietwalmen zijn tot ver buiten het centrum te inhaleren. Dat soort toeristen moet weten dat ze voor de softdrugs hier niet terecht kunnen. Binnenstadbewoners hebben er recht op dat het stadsbestuur geen middel onbeproefd laat om de rust en reinheid in hun leefgebied terug te brengen. Cannabis is tegenwoordig dusdanig straf, dat een blowtje helemaal niet meer zo onschuldig is – en zeker niet voor toeristen die dat al helemaal niet gewend zijn. Kortom, de fractie van JA21 bedankt de burgemeester en de driehoek voor dit instrument. Wel hoort ze nog graag hoe de driehoek het succes van dit criterium meet. Bij welke resultaten is er sprake van een succes? Wanneer en hoe vaak komen er evaluatiemomenten en wanneer breekt het moment aan met dit instrument te stoppen? Het lid KAHN leest vanuit allerlei verschillende hoeken dat er een opleving van illegale straathandel te verwachten is bij invoering van het i-criterium.

Vindt JA21 dat een acceptabele uitkomst van de invoering van deze maatregel? De overheid moet er toch juist voor zorgen dat jongeren kansen krijgen maar dan wel de goede richting op.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Het lid NANNINGA wil eerst zien op dat zo uitpakt. Er is toegezegd dat daar extra op wordt toegezien waardoor dat wel weer herstelt. Het i-criterium zal 8-jarige kinderen echt niet crimineel maken. Het lid ABDI leest dat de jongste – geconstateerde – straatdealer 13 jaar oud was. Veel mensen denken dat dat een keuze is. Dat klopt deels, maar het is niet altijd een keuze. Het lid NANNINGA wil zeker niet alle straatdealers een keuze verwijten. Er zal tal van andere zaken spelen. Ze begrijpt echt niet wat dit te maken heeft met de invoering van het i-criterium. Het lid VAN SCHIJNDEL vreest dat het verbod dat nu voorligt, in een beleidsramp dreigt te eindigen. Het rijk wil het aantal drugstoeristen uit het buitenland terugdringen en Nederlandse coffeeshops moeten zich tot de lokale markt beperken. Amsterdam deelt die doelstelling van het rijk. Maar eerder is al eens een verkoopverbod ingevoerd in enkele gemeenten aan de landgrens. Daar heeft het zin; daar gaat het om een handjevol coffeeshops. Dat is onvergelijkbaar met Amsterdam en haar 166 coffeeshops. De cocaïnecriminaliteit zou zich steeds meer in coffeeshops nestelen om winsten wit te wassen. En het verbod moet overlastgevend feest- en zuiptoerisme afremmen. Natuurlijk moeten die plannen voldoen aan eisen van subsidiariteit en proportionaliteit, wat betekent dat er geen geschikte, minder ingrijpende alternatieven zijn.

Maar die zijn er zeker. De burgemeester kan de Bibob-screening inzetten als het gaat om het verweven raken van de twee drugsmarkten. Die zou echter te ver onder het oppervlak liggen. Dat krijgt het lid Van Schijndel graag toegelicht. Met die Bibob-screening kunnen de foute coffeeshops worden aangepakt en dubieuze financiering door geldschieters komt boven tafel. Bij exploitatiebeschikkingen mogen ook eisen worden gesteld aan besloten vennootschappen, aan wie aandeelhouder is waarbij meervoudig aandeelhouderschap niet is toegestaan. Dergelijke aanscherping kan worden geregeld. Hij is benieuwd naar de reactie van de burgemeester. Een minder ingrijpende maatregel is de toestroom van de grote groep feesttoeristen, jonge Britten, beperken. Met een beroep op capaciteitsproblemen op Schiphol is het wellicht mogelijk een deel van de uit Engeland afkomstige vluchten te annuleren. En als derde mogelijkheid noemt de heer Van Schijndel regulering via de toeristenbelasting. Een andere tariefstelling kan zeker helpen. Het lid VAN DER HEUL meldt dat toeristenbelasting volgens de Adviesgroep Nederlandse gemeenten kan worden ingezet als regulerend instrument, zeker in samenhang met andere maatregelen. Dit biedt uiteraard geen garantie dat feesttoeristen de stad volledig zullen mijden, maar het zal wel tot reductie leiden.

Onderzoek heeft uitgewezen dat de overlast deze zomer vooral door jonge Britten werd veroorzaakt. De invoering van een minimumtarief voor de eerste paar nachten lijkt voor deze groep het meest effectief. Dat tarief is dan onafhankelijk van de overnachtingsprijs maar drukt dus relatief het zwaarst op de meest goedkope locaties. Dan oppert hij nog een seizoensgebonden verdubbeling. Het i-criterium zal ertoe leiden dat de afzetmarkt op straat gigantisch zal groeien. Door dit lucratieve verdienmodel belanden jonge mensen straks sneller in het criminele circuit. De toerist die alleen een jointje wil roken, krijgt nu ook allerlei harddrugs aangeboden. Het lid MARTENS is benieuwd of de heer Van der Heul bekend is met het onderzoek van OIS uit 2019 over wegblijvers. De afzetmarkt verkleint. Ze baseert zich graag op cijfers. Het lid VAN DER HEUL verduidelijkt dat er op dit moment een hele kleine afzetmarkt op straat is. Op het moment dat de markt wordt geïllegaliseerd, wordt die illegale afzetmarkt groter. Die toerist zit nu binnen waarmee de overlast beperkt is. Straks zit die

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

buiten. De burgemeester moet hier goed onderzoek naar laten doen. Bekend moet zijn waar de feesttoerist doorgaans verblijft, wat een juridisch houdbaar starttarief is voor de eerste twee dagen en een nadere onderbouwing voor de verdubbeling van de toeristenbelasting in de zomer. Het lid ALBERTS weet niet of de insteek voor de invoering de aanpak van de toeristenoverlast is of de aanpak van ondermijning van de harddrugsmaffia. Dat lijkt nu door elkaar te lopen. Het lid BOOMSMA wijst erop dat een maatregel meerdere effecten kan hebben. Het lid ALBERTS trekt het graag uit elkaar. Gaat het om het terugdringen van de toeristenoverlast, dan ligt de aanpak van bijvoorbeeld terrassen meer voor de hand, de uitbreiding daarvan en de terrasverwarming waardoor bezoekers langer buiten blijven hangen. Het aantal belachelijk goedkope vluchten op Schiphol moet teruggeschroefd worden, net als de vakantieverhuur. De hotelstop moet daadwerkelijk worden uitgevoerd. Verspreid de informatie dat in Amsterdam echt niet meer alles kan in reisgidsen en doe dat ook landelijk. Voor het aanpakken van de drugsmaffia ligt het meer voor de hand die aan te pakken via vastgoed, foute handel en bitcoinhandel. Dat zit overal en zeker niet alleen bij een aantal coffeeshops. Zet in op compliance, follow the money. De Wet Bibob kan daar lokaal bij helpen. Dit vergt verder een landelijke aanpak.

Die landelijke import terugdringen, daar gaat het om. Inzetten op het i-criterium zal een verwaasloosbaar resultaat opleveren. Het lid BONS wil de focus leggen op de kwetsbaarheid van vooral jongeren. Mensen kampen met armoedeproblematiek. Samen kijken naar oplossingen is belangrijk. Dat i-criterium zal een heel mager effect scoren en daarin heeft BIJ1 geen vertrouwen. De VOORZITTER meldt nog dat raadsleden besloten stukken alleen mogen bespreken in een besloten vergaderdeel. Burgemeester HALSEMA is blij met de bereidheid om met de driehoek na te denken over het onderliggende probleem. Ze vreest dat de gesuggereerde oplossingen zich niet echt verhouden tot het probleem. Overigens vindt de burgemeester dat softdrugs gelegaliseerd en gereguleerd dienen te worden. Er is nu sprake van een gemankeerde markt: mensen kunnen het kopen, maar de aanvoer en het transport is crimineel. Voor regulering en legalisering is landelijke steun nodig. Dat kan niet alleen lokaal. Amsterdam zou graag meedoen aan het experiment Gesloten keten. Dat kon niet omdat de Amsterdamse markt te groot is. De verhitting moet eerst uit de markt. De steden die wel meedoen, hebben ook het i-criterium, een eis die de regering aan de grensgemeenten stelt om te kunnen meedoen. De vorige burgemeester heeft in 2010-2011 het cannabisbeleid opnieuw geijkt. De doelstelling was toen om er een lokale markt van te maken.

Dat leidde tot maatregelen in 2013: het afstandscriterium (tot scholen) en de Wallenaanpak. 40 coffeeshops werden gesloten. Onder invloed van het toerisme is de vraag naar cannabis echter enorm gestegen. Het i-criterium staat niet op zichzelf. Het college stelt ook voor de handelsvoorraden te verkleinen, een keurmerk in te voeren en monopolyvorming tegen te gaan. Het is een pakket. Het lid HOFLAND herinnert zich dat de vorige burgemeester het afstandscriterium heeft ingevoerd als ruil tegen het niet invoeren van het i-criterium. Dat afstandscriterium noemde hij een symbolische maatregel. Het was ook geen bewuste keuze om richting de lokale markt te gaan. Burgemeester HALSEMA stelde dat het uitgangspunt van het beleid die lokale markt was. Dat stond al in de beleidsstukken van 2010-2011. De maatregelen in 2013 hebben geleid tot vermindering van het aanbod. Het afstandscriterium heeft daarbij

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

geholpen. De Wallenaanpak heeft ook geleid tot vermindering van het aantal coffeeshops. Het idee was dat het beleid voor de Amsterdammer was. Daartoe werd het aanbod verkleind. Ze stelt dat er een fout is gemaakt door op het aanbod te gaan zitten en de vraag ongemoeid te laten. Het is dus een marktordeningsvraagstuk en die markt is verkeerd geordend geweest. De omvang van het toerisme en de aard daarvan is ongekend. De markt is nu zo verhit geraakt, dat dat een aantal effecten heeft. Invoering van het i-criterium maakt deel uit van twee programma’s: het programma Binnenstad – om de binnenstad te verbeteren – en in het programma van de driehoek tegen drugscriminaliteit. De enorme toename van de vraag heeft geleid tot een toename van de overlast. De cannabis is zeker niet de enige factor die overlast veroorzaakt, maar veel van de toeristen komen echt naar Amsterdam in de coffeeshops kunnen blowen. Met de stijging van de vraag is ook de kwetsbaarheid voor zware misdaad toegenomen. Niemand beweert dat alle coffeeshophandelaren zich inlaten met zware misdaad. Wel gaat er zo veel geld in om dat het aantrekkelijk is voor de zware misdaad om er in te investeren. Dat is wat er gebeurt aan de achterkant – omdat er gewoon veel te veel geld in om gaat. De driehoek neemt alle suggesties buitengewoon serieus en zal ze ook allemaal onderzoeken. Daarover komt dan een brief naar de raad.

Alle voorstellen gaan echter alleen over de aanbodzijde. Geen van de voorstellen dringt de vraag naar cannabis terug. Het lid NADIF brengt in dat het haar om de transparante communicatie te doen is over wat er überhaupt wordt verkocht. Daarom gaat het bij voorlichting. Burgemeester HALSEMA begrijpt dat. Niemand kan tegen transparantie zijn. Zij doelde op het voorstel om te communiceren over sterke en minder sterke cannabis. Als er in een shop alleen minder sterke cannabis verkrijgbaar is, komt het sterke spul op straat. Het lid HOFLAND beaamt dat de meeste alternatieven niet over de vraagzijde gaan. Een stad heeft natuurlijk nog een beetje grip op die aanbodzijde. Het i-criterium is in feite niet anders: dat betekent ingrijpen bij het aanbod. Dat aanbod is verboden voor toeristen in de hoop dat dat effect heeft op de vraag. Maar dat kan ook helemaal geen effect hebben, wanneer al die toeristen bij straatdealers terechtkomen. Het is ook buitengewoon ingewikkeld om iets aan die vraagzijde te doen. Burgemeester HALSEMA begrijpt de redenering niet goed. Uit zowel het onderzoek van OIS als van de bond zelf blijkt dat een deel van de feesttoeristen wegblijft of veel minder vaak gaat komen. Dat betekent toch een kleinere vraag.

Het lid HOFLAND denkt dat al die alternatieven van invloed zijn op de markt, maar hij voorziet met het i-criterium dat er miljoenen kleinere drugstransacties bij komen met alle gevolgen van dien. Burgemeester HALSEMA ziet het i-criterium als een tijdelijke maatregel om de hitte uit de markt te krijgen. 166 coffeeshops draaien allemaal een behoorlijke omzet die in het centrum zelfs nog stijgt. 100 daarvan bedienen alleen nog maar toeristen. Een derde van de coffeeshops in Nederland staat in Amsterdam. Er gaat wel iets mis. Op dit moment zijn er heel veel straatdealers in het centrum, een verzadigde markt. Dat is geen markt voor kwetsbare jongeren; dat is geen instapdelict. Dat blijkt ook uit onderzoek. De gemiddelde leeftijd van straatdealers is 28 jaar. Die hebben vaak al veel delicten op hun naam. Natuurlijk maakt de burgemeester zich zorgen over de kwetsbare jongeren, maar dan vooral over de manier waarop zij in de greep dreigen te raken van zware drugshandelaren. Jongeren die verstandelijk beperkt zijn, worden ingezet voor liquidaties en andere zware geweldsdelicten die voortvloeien uit diezelfde cocaïnehandel die ook probeert greep te krijgen op de softdrugshandel. Het lid HOFLAND wil echt bijdragen aan het aanpakken van de problematiek en aan het uit elkaar halen van die markten. Hij denkt dat het i-criterium niet voorkomt dat er nog steeds vraag is van toeristen.

De handel wordt dan aangeboden op straat. De vraag is

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

niet opgelost. Die illegale zware criminaliteit gaat daar straks veel gemakkelijker aan verdienen. Burgemeester HALSEMA beschouwt dat als een onbewezen veronderstelling over een verschuiving naar de straat. Onderzoek, cijfers, laten juist het tegendeel daarvan zien. Het lid KAHN hoort dat de burgemeester met een brief komt. Hij zou graag toch een aantal voorstellen bespreken. Burgemeester HALSEMA wil de voorstellen heel serieus nemen. Een blowverbod zal slechts beperkte invloed hebben en al helemaal niet bijdragen aan het verminderen van de verhitting van de markt. Ze gaat zeker kijken of er nog ruimte zit in het scherper controleren op de criteria. Een toetsingskader opnemen en een convenant maken is een heel interessant voorstel dat eerst moet worden onderzocht. Iedereen ziet het probleem en wil het probleem verminderen en daarom zoekt ze naar een manier om het aantal buitenlandse gebruikers te verminderen. Het lid KAHN ziet toch echt graag dat ook het aantal binnenlandse gebruikers afneemt. De sterke Nederlandse wiet is een van de grootste blokkades op talentontwikkeling. Hij staat dus ook vierkant achter het masterplan Zuidoost. Maar er hoort wel een lokaal ontmoedigingsbeleid bij. Burgemeester HALSEMA weet dat in antwoord op een technische vraag is aangegeven dat de gemeente zelf geen ontmoedigingsbeleid volgt. Uit de Opiumwet volgt dat vanzelfsprekend.

Allerlei instellingen waaronder de Jellinekklinieken voeren ook zo’n ontmoedigingsbeleid. Amsterdam is beroemd om haar gezondheidspreventie en om de wijze waarop de scheiding van markten is ingevoerd bij soft- en harddrugs. Maar de gemeente heeft geen apart vakje ontmoedigingsmaatregelen. Dat zou dubbelen met landelijk en ander ontmoedigingsbeleid dat er al is. Het is zeker zo dat overmatig wietgebruik een buitengewoon negatief effect heeft op de gezondheid en de ontwikkeling van het intellect van jongeren. Het gebruik onmogelijk maken kan niet. Uiteindelijk zal de beste bescherming van de jongeren het reguleren van drugs zijn. In landen waar de repressie heel groot is, lijdt de gezondheid van met name kansarme jongeren daar heel zwaar onder. Het lid NADIF hoort dat de markt van straatdealers verzadigd is. Daarover ontvangt ze graag meer informatie. Voor haar is deze informatie namelijk nieuw. Burgemeester HALSEMA kan zich niet voorstellen dat er nog veel emplooi voor nieuwe dealers te vinden is in de enorme markt die er al is. Kwantitatieve cijfers blijven lastig want het gaat om een illegale handel. Het lid GARMY hoort dat er zo veel straatdealers zijn. Hij begrijpt niet dat er straks meer wordt gehandhaafd als er meer dealers komen, terwijl dat nu kennelijk helemaal niet lukt.

Het lijkt hem dat de drempel met het i-criterium lager wordt om als 18-jarige wiet te kopen om met winst op straat door te verkopen. Burgemeester HALSEMA laat de handhaving even bij de politie. Ze denkt ook niet dat er geen enkele toename van straatdealers komt, maar daar wordt extra handhavingscapaciteit op gezet. De veronderstelling dat er een enorme toename zal komen bestrijdt ze. Het lid ABDI is dan toch benieuwd naar cijfers. Als straatdealen geen instapdelict is, vraagt ze zich af of dat ook voor Amsterdam geldt. De onderzoeken die zij hierover heeft gelezen, laten zien dat er wel degelijk een enorme toename van de straathandel volgde op de invoering. Als een aantal coffeeshops dat enkel op toeristen is gericht, wordt aangepakt, dan kan dat toch ook bijdragen aan een leefbaarder binnenstad.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Burgemeester HALSEMA vervolgt dat de steden noch de drugsmarkten geheel met elkaar te vergelijken zijn. Er speelt dan in ieder geval een tijdelijke opleving van de straathandel, maar in die steden was de straathandel veel kleiner. De vraag in Amsterdam is of de bestaande dealers de toename erbij nemen of dat er een toename van het aantal handelaren komt. Wel was zichtbaar dat de markt kleiner werd. Dat is waar de driehoek op uit is. Ze zal serieus kijken naar de voorstellen van de PvdA. Als het aantal coffeeshops wordt teruggedrongen, maar er niets met de vraag gebeurt, dan help je de overgebleven coffeeshops aan een grotere omzet en hogere winsten. Dat maakt het voor zware criminelen aantrekkelijk om erin te investeren. Het lid ABDI gelooft wel in de samenhang van al die maatregelen waarmee de stad onaantrekkelijker wordt voor een bepaald soort toeristen. Dat kan dan bijdragen aan het terugdringen van de overlast. Burgemeester HALSEMA kan dat nu niet overzien. Het sluiten van coffeeshops is nogal wat. Dat gebeurt niet zo maar. Iets doen aan de klandizie is een makkelijker weg. Het lid BOOMSMA hoorde de burgemeester aangeven dat overmatig drugsgebruik slecht is voor jongeren, maar hij stelt dat drugsgebruik sowieso ongezond en slecht is. Hij zou willen dat jongeren geen drugs gebruiken en hij zou een heldere norm willen stellen.

Cannabisgebruik is een van de kernproblemen van kwetsbare jongeren hier. Burgemeester HALSEMA weet dat jongeren nu eenmaal de vervelende neiging hebben alles te doen wat slecht voor hen is. Ze ziet meer heil in secuur gebruik en niet te vaak, een heel realistische benadering. Het gebruik is niet illegaal, wel ongezond. Het is niet voor niets dat het voor jongeren onder de 18 verboden is softdrugs te kopen in de coffeeshop. Recent is er nog ingegrepen op het reclamemaken. Dat is echter een lange, moeizame weg, want met name reclame op het internet is heel moeilijk te bewijzen. Het kan ook geretweet zijn of door anderen zijn geplaatst. Op het blowverbod en de juridische mogelijkheden komt ze later terug. Als het gaat om de criteria, dan is de enige eis dat er ook binnen geconsumeerd kan worden. De meeste coffeeshops hebben daarvoor wel een kleine faciliteit geschapen. Ook daarvoor geldt dat ze zal kijken of er meer handhavingsmogelijkheden zitten. Druk op de leefbaarheid als criterium moet de burgemeester nagaan. Voor alle veranderingen zijn ruime overgangsperiodes nodig. Het betekent ingrijpen in het economisch verkeer met grote nadelen voor ondernemers. Die overgangstermijn schat de burgemeester op een jaar of drie. Dat zal voor alle maatregelen vergelijkbaar zijn. Ze zal opnieuw laten nagaan of er met die parafernalia een reclameverbod wordt overtreden.

Het lid HOFLAND oppert dat het uitgangspunt kan zijn dat het onwenselijk is dat winkels hun geld verdienen met het imago van drugs, dan is dat een principiële uitspraak en dan kunnen daar misschien de regels bijgemaakt worden. Dat geeft wat ruimte. Burgemeester HALSEMA denkt dat ingrijpen in het economisch verkeer niet zomaar mag van Europa. Het maakt deel uit van de diversificatie van het winkelaanbod en de noodzaak dat de middenstand in de binnenstad versterkt en dat ondermijning wordt teruggedrongen. Ze komt hierop terug bij de voortgangsrapportage binnenstad in januari. Het i-criterium is in feite een package deal die de burgemeester had gesloten met het Openbaar Ministerie. Lastig, want het landelijk OM is bepaald niet voor het verruimen van de handelsvoorraden in coffeeshops. Het is een betekenisvolle stap om de achterdeur op enig moment te gaan reguleren, maar daar hoort dat i-criterium bij om de markt tot rust te brengen. Het wordt straks ingewikkeld als zij straks maar enkele elementen uit dat pakket kan inzetten omdat de raad het niet wil.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Als het gaat om het gebruik van de Wet Bibob, dan zijn de constructies soms dermate ingewikkeld dat een gewoon Bibobinstrumentarium er niet meer bij komt. Als FvD meer technische uitleg wil, komt die in dezelfde brief waarin alle voorstellen worden besproken. Het lid Krom sprak haar zorg uit over de identificatie bij het i-criterium, maar jongeren moeten zich al identificeren op hun leeftijd bij de aankoop van alcohol. Die identificatie is al op allerlei momenten verplicht. Mensen met een verblijfsrecht vallen ook onder die identificatie. Als de raad instemt met het i-criterium, werkt ze dat graag verder uit. De dubbele doelstelling is de vermindering van overlast plus vermindering van de aantrekkingskracht op zware criminelen doordat de omzetten zo stijgen. Genoemd werd legalisering als alternatief. Mee eens, maar dat ligt niet binnen het lokale bereik. De driehoek wil opnieuw de lobby voeren op landelijk en internationaal niveau op regulering en legalisering van softdrugs. Op de vraag wat Amsterdam dan nodig heeft om hierop lokaal beleid te ontwikkelen, is eerder gereageerd bij de argumentatie om wel of niet mee te doen aan de gesloten keten. Toen is de werking van de markt in Amsterdam beschreven. De vraag over de Tweede Kamermotie moet de burgemeester nagaan.

Bij de vraag over het verder oprekken van een alcoholverbod denkt de burgemeester dat er al behoorlijk ver is ingegrepen in de vrije markt in de binnenstad: het beperken van de sluitingstijden, het aan banden leggen van alcoholverkoop in winkels en rond voetbalwedstrijden. Een alcoholvrije binnenstad lijkt haar een illusie. De aanscherping van de openingstijden is net vanmiddag besproken. De horeca in de binnenstad is daar echt niet van gecharmeerd. De burgemeester verwacht niet daar nog grote stappen te kunnen zetten. Wethouder Mbarki bereidt nu een nota voor over toerisme. Die komt in december naar de raad. Daar kan ook die toeristenbelasting worden meegenomen. Direct daarop volgt de voortgangsrapportage binnenstad in januari. Dat zijn twee momenten om alle maatregelen opnieuw te bespreken. Het lid KAHN oppert het ontmoedigingsbeleid te richten op overmatig drugsgebruik onder jongeren. Burgemeester HALSEMA gaat niet over het gezondheidsbeleid. Dat is de wethouder. Die heeft met grote regelmaat gesproken over gezondheidspreventie in het kader van het drugsbeleid. Het is wel de verantwoordelijkheid van de burgemeester in gesprek te gaan met de gebruikers van bijvoorbeeld cocaïne en andere harddrugs – niet zo zeer om de gezondheidsgevolgen maar vanwege de sociale effecten. Dat was al voorzien in de coronaperiode, maar dat ging toen nu. Dat loopt nu.

Ze informeert de raad daar in een later stadium over. Mocht het i-criterium worden aangenomen, dan komt er een uitvoeringsplan en dan wordt ook duidelijk hoe het effect kan worden getoetst. Als het gaat om het minimumtarief voor toeristen, dan zal dit op bezwaar stuiten bij het college. Het kan immers niet de bedoeling zijn alle toeristen met een kleine beurs of jonge toeristen te treffen. Het is de bedoeling om wangedrag te verminderen. De voorgestelde maatregel lijkt vooral arme toeristen te ontmoedigen. Follow the money, dat is exact het uitgangspunt dat de driehoek heeft gepresenteerd over de drugseconomie. BIJ1 sprak over de kwetsbare jongeren, maar de inschatting van de gevolgen van het i-criterium op kwetsbare jongeren is bij de driehoek anders dan bij BIJ1 want de dreiging komt vooral vanuit de cocaïnehandel. De burgemeester zal vanzelfsprekend en graag met de BCD praten, maar deelnemers van de bond zeggen al snel dat ze niet namens de hele markt kunnen spreken. Daar zitten wel belemmeringen. Hun inbreng wordt zeker meegenomen. De heer HOLLA is voorstander van het i-criterium omdat de politie gelooft dat er door marktverkleining bij de toelevering van cannabis veel minder geld zal omgaan in het criminele circuit en dat er minder overlast zal zijn van bepaalde toeristen.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Veel bedenkingen rond het i-criterium gaan over handhaving en de massale verschuiving die gaat plaatsvinden. De politie verwacht echter niet dat dat gaat gebeuren. Natuurlijk zijn er wel zorgen. Er komen flankerende maatregelen om de handhaving te versterken. Direct na de invoering zullen er zeker toeristen komen die helemaal niet weten dat dat i-criterium is ingevoerd. Veel toeristen komen niet met een criminele intentie naar Amsterdam. Als ze weten dat ze het niet legaal kunnen aanschaffen, willen ze het vervolgens ook niet meer kopen, ook niet op straat. In de grensregio was aanvankelijk een verschuiving te zien, maar door extra handhaving en ook door gewenning verdween dat. Er is geen contact geweest met andere steden in het buitenland. Amsterdam is uniek in het aantal coffeeshops en het imago dat de binnenstad heeft. Dat maakt een vergelijking ingewikkeld. De politie gaat uit van de onderzoeken die in Nederland zijn gedaan. Streng handhaven in de binnenstad gaat er niet voor zorgen dat die toerist naar het Osdorperplein gaat om daar bij illegale straathandelaren cannabis te kopen. De politie ziet nu niet dat kwetsbare jongeren bezig zijn met straathandel. Mochten ze zich melden op de straathandel, dan zijn ze wel herkenbaar en zichtbaar. Veelal zitten die kwetsbare jongens al in de ketenaanpakken. Meer zorg is er dat ze zich in de harddrugscriminaliteit begeven.

Als het gaat om de verwevenheid, dan ziet de politie geen harde scheiding tussen de soft- en harddrugshandel. Er zijn natuurlijk coffeeshops die geen enkele relatie hebben met criminele organisaties. Er zijn echter wel degelijk aanwijzingen dat criminele organisaties hun geld gebruiken om hun posities te verstevigen en hun activiteiten te spreiden waarvoor ze coffeeshops gebruiken. Door intensivering van de handhaving verwacht de heer Holla zeker op termijn die verplaatsing te kunnen tegenhouden. Desgevraagd geeft de heer Holla aan dat er aanwijzingen zijn van ondermijning en als er dan mogelijkheden zijn om het geld af te nemen en de verdachte te kunnen voorgeleiden bij het OM, gebeurt dat. Het is wel heel lastig om de geldtransacties boven water te krijgen. Daarbij wordt ook gekeken naar cryptocoins. Burgemeester HALSEMA voegt nog toe dat de vergelijking wordt gemaakt met andere Nederlandse steden, omdat die ook coffeeshops kennen en een coffeeshopbeleid en omdat ze dezelfde verhouding hebben tussen voor- en achterdeur als Amsterdam. Er is geen internationale stad waarmee die vergelijking kan worden gemaakt. Die hebben namelijk altijd een illegale markt gehad. Het i-criterium is geïntroduceerd in de grenssteden omdat daar sprake was van een overdosis toeristen die speciaal kwam voor de coffeeshops.

In absolute aantallen lijkt dat niet op de Amsterdamse situatie, maar wel in het effect dat dat had. De heer DE BEUKELAER kwam als voorstander van het i-criterium niet heel hoopvol naar deze avond. Hij heeft wel een goed debat gehoord en hij heeft ook gezien dat het de raad menens is met de problematiek. Wat hij in de zittingzaal ziet als er zaken van softdrugs zijn, dan zijn dat hele kwetsbare mensen die een hennepkwekerij in huis hebben en die uiteindelijk de rekening betalen. De pakkans voor de crimineel die daarachter zit, is heel klein. Zijn winst is heel hoog. Die winst wordt vervolgens geïnvesteerd in vastgoed, in harddrugs, en opnieuw in softdrugs. Het gaat niet om kwetsbare jongeren, het gaat hier om kwetsbare gezinnen. Als de vraag zo hoog is als in Amsterdam zit daar een gigantisch probleem. Er is geen stad in de wereld vergelijkbaar met Amsterdam en de softdrugsproblematiek hier. Dat heeft ook te maken met de Nederlandse aanpak van softdrugs. Het OM wil een stap zetten en best meewerken aan het keurmerk van coffeeshops. Dan mag de handelsvoorraad worden uitgebreid – dat was niet eenvoudig voor het landelijk OM mee akkoord te gaan. Maar dat gaat wel hand in hand met het i-criterium. Het een kan niet zonder het ander. Hij is het met alle raadsleden eens dat jongeren bescherming behoeven en een zetje in de goede richting.

Maar het i-criterium daarom afwijzen, is niet de goede weg. De driehoek heeft nu huiswerk gekregen en wil heel goed naar de plannen kijken, maar op zijn beurt benadrukt hij dat die kwetsbare jongeren niet de groep is die hierdoor in de criminaliteit komt. Hij doet het beroep op de raad daar nog eens goed naar te kijken. Als

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

die kwetsbare jongere wel in de criminaliteit komt, dan wil hij als OM degene zijn die die jongere een zetje in de goede richting geeft in plaats van zwaar straffen. Het lid NADIF wijst op de voorstellen in het coalitieakkoord. Die ziet ze ook graag terug in de brief die straks komt. De heer DE BEUKELAER kijkt daar echt serieus naar, net als naar de voorstellen van de coffeeshopeigenaren. Tweede termijn: Het lid HOFLAND hoort nog graag hoe het proces er nu uit zit. Er is nu jaren gedebatteerd over het i-criterium. Er lijkt vanavond een meerderheid tegen te zijn. Bereidwilligheid is er ook. Misschien kan de burgemeester schetsen waar duidelijkheid voor de Amsterdammer zit in dit proces. Het lid NADIF is heel blij dat de raad dit debat zo open met elkaar heeft kunnen voeren. Ze ziet de beantwoording vanuit de driehoek graag tegemoet. Het lid BOOMSMA is blij dat er nu voorstellen zijn benoemd die het CDA al jaren bepleit en die de burgemeester nu gaat onderzoeken. Helaas heeft hij nog niets gehoord over het verkleinen van de vraag. Hij roept de collega’s op niet te stoppen met denken, maar door te gaan met het zoeken naar manieren om de vraag te verkleinen en daarmee criminelen de pas af te snijden. Het lid KAHN oppert de volgende keer een deel in beslotenheid te bespreken. Burgemeester HALSEMA bedankt alle leden voor hun zeer constructieve inbreng.

Ze heeft van het begin af duidelijk gemaakt dat de driehoek het i-criterium niet zal invoeren zonder steun van de raad. Het zal namelijk economisch en maatschappelijk ingrijpend zijn, het vergt vele jaren en het heeft effect op de cannabismarkt zelf. Dat mandaat lijkt er op dit moment niet te zijn. Toch moet er iets gebeuren aan het verminderen van de klandizie. Een legale markt in Amsterdam kan alleen maar een lokale markt zijn. Een kleinere markt is een voorwaarde om stappen te zetten richting legalisering en regulering. Alle voorstellen van de raad worden bestudeerd en die komen terug in haar brief aan de raad. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Hij bedankt de heer Holla en de heer De Beukelaer voor hun komst. 9 Kennisnemen met het vrijgeven voor inspraak van wijzigingen van de Algemene Plaatselijke Verordening en het voorgenomen beleid maatregelen openingstijden Wallengebied (VN2022-029330) Het lid ROODERKERK vindt dat de gemeente zich continu moet afvragen wat voor stad ze wil zijn. Het Wallengebied is een van de mooiste stukjes van Amsterdam. Ondernemers en sekswerkers ondervinden ook echt overlast van dat drukke toerisme. Maatregelen zijn nodig om de leefbaarheid daar te vergroten.

Het lijkt haar goed dat de burgemeester gaat ingrijpen op die toeristische gekte en het beperken van de openingstijden kan helpen hier verbetering aan te brengen. Ze krijgt graag toegelicht op basis waarvan het gebied is aangewezen. Naast de genoemde straten ligt aan de ene kant de Zeedijk en aan de andere kant de Warmoesstraat waar de horeca wel gewoon langer overblijft. Na het sluiten van de horeca worden een uur later ook de ramen gesloten. Ze vreest dat er dan alsnog veel hinderlijk gedrag in de richting van sekswerkers plaatsvindt.

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

Het lid HEINHUIS benadrukt dat een van de oudste stukjes Amsterdam is verworden tot een pretpark voor dronken, lallende toeristen. Dat is onwenselijk, met name voor de bewoners. Ze is blij met het voorstel dat er op toeziet dat de leefbaarheid in het gebied wordt vergroot en dat bewoners weer aan hun nachtrust toekomen. De vraag is natuurlijk of dat ene uurtje eerder dicht nu echt het verschil gaat maken. Misschien kunnen die sluitingstijden wel worden vervroegd naar 01:00 uur ’s nachts. Daar gaat ook een signaalwerking van uit en dat zorgt er misschien voor dat er überhaupt minder toeristen naar dat gebied komen. De gemeente zal de sekswerkers informeren over de risico’s die horen bij het onvergunde circuit. Daar zijn sekswerkers zelf al heel goed van op de hoogte. Misschien zijn er andere maatregelen denkbaar om hen te beschermen. Het lid BENTOUMYA deelt Amsterdam met miljoenen toeristen die hier genieten van alles mooie kanten van Amsterdam. Het stuk dat nu voorligt, gaat over een kennisgeving over inspraak. Dat is belangrijk. Ze ziet uit naar de Nota van beantwoording. Ze wordt graag geïnformeerd over het tijdspad nu de inspraak op 2 september jl. is afgelopen. Tot slot wordt ze ook graag op de hoogte gesteld van de mogelijke consequenties, de baten van de aangepaste sluitingstijden, op het gebied van crowd management, handhaving of een waterbedeffect.

Het lid WIJMENGA is blij dat de sluitingstijden worden vervroegd. Het CDA pleit hier al jaren voor. Heel veel overlast gebeurt ’s nachts, ook in de vroege nacht. Het CDA pleit dan ook al jaren voor de N8w8. Ze hoort graag of de burgemeester kansen ziet om op die momenten meer te patrouilleren. Het lijkt haar verstandig de sluitingstijden van de raambordelen te laten samenvallen met die van de horeca. Ze informeert of de burgemeester hier een waterbedeffect verwacht en of dat het gebied misschien wat moet worden uitgebreid. Het lid WIJNANTS benadrukt dat al die zaken met elkaar samenhangen. Nu gaat het over de openingstijden; eerder ging het om het i-criterium. Het is allemaal met elkaar verbonden en daarom is die aanpak binnenstad geformuleerd. De VVD is voorstander van deze maatregel, maar hij zou wel terughoudend willen zijn met het agenderen van ‘vrijgeven voor inspraak.’ Als die inspraakperiode is afgelopen kan de raad er wat over zeggen. Gaat het over die venstertijden, de keerklepregeling waarbij mensen niet meer naar binnen mogen maar wel eruit, dan is hij benieuwd of Amsterdam daar ervaring mee heeft. De controle zou dan bij de uitbater moeten liggen. De VVD hoort graag hoe de gemeente dat wil monitoren. Een dergelijke goede maatregel staat of valt met goede handhaving. Hij roept op niet terughoudend te zijn naar omringende gebieden mocht dat nodig zijn.

Tot slot vraagt hij nog aandacht voor de extra – noodzakelijke – monitoring rond het Rembrandtplein. Het lid BONS wijst erop dat de sekswerkers zzp’ers zijn en ze vraagt of de burgemeester een regeling met hen heeft afgesproken. De nachtelijke uren zijn voor deze beroepsgroep belangrijk. Dat zijn de uren waarin ze hun omzet maken. De hele aanpak moet wel ook iets opleveren voor de sekswerkers. Het lid WIJNANTS heeft geen contact met de sekswerkers. Misschien kan de burgemeester terugkomen op deze vraag. Burgemeester HALSEMA licht toe dat het voorgenomen beleid is vrijgegeven voor de inspraak. Dat liep tot 2 september en dat heeft tot 60 inspraakreacties geleid. Het college kan het voorgenomen beleid op basis van die inspraak aanpassen. Het college moet nog wel reageren op de inspraak. Ze stelt voor dat het onderwerp op 15 december opnieuw in de raadscommissie komt. Gekeken wordt in hoeverre de inspraakreacties overeenkomen met de opmerkingen van de raad. Zo nodig leidt dat tot wijziging. Het is zoeken geweest naar aanvaardbare openingstijden en dat geldt ook voor de grootte van het gebied. De gemeente heeft het proportioneel willen doen. Nu zijn horecazaken tot 03:00 uur geopend. Dat gaat terug naar 02:00 uur en een venstertijd vanaf

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

01:00 uur. Amsterdam heeft daarmee beperkt ervaring. Meer precieze informatie zou de burgemeester moeten nagaan. Bij de prostitutiebedrijven gaat de sluitingstijd van 06:00 uur naar 03:00 uur. Dat is een grote stap en dat zal zeker inkomsten schelen – wat weer het risico met zich meebrengt dat mensen overstappen naar het onvergunde circuit. Het voorstel heeft een looptijd van twee jaar, dus het kan worden aangepast wanneer het onvoldoende blijkt. In dit gebied valt een groot aantal ramen en ook horecagelegenheden, maar niet allemaal. Het valt niet uit te sluiten dat er een waterbedeffect zal optreden. Het gaat nu om het meest problematische gebied en uitbreiding is aan de orde wanneer dat nodig blijkt. Dit is de voorkeur van het college, maar als de raad tot een ander oordeel komt, dan hoort ze dat. Het Wallengebied is ook een gebied waar wordt gewoond en gewerkt. Als dat erotisch centrum er komt, wordt daarmee hopelijk een verbetering gerealiseerd voor de sekswerkers. Het gaat niet alleen om vermindering van overlast en misdaad, maar ook om verbetering van mensenrechten en arbeidsomstandigheden van kwetsbare groepen. De gemeente staat in nauw contact met hulpverleners en verstrekt informatie over de risico’s van het onvergunde circuit. Of dat overal bekend is, kan de burgemeester niet beoordelen. Een deel van de sekswerkers reist door Europa.

Dat is een buitengewoon kwetsbare groep voor uitbuiting in het onvergunde circuit. Van compensatie kan geen sprake zijn. Sekswerkers zijn niet in overheidsdienst. Het is een private verantwoordelijkheid. Het effect van de maatregelen is lastig te meten en zeker voordat ze zijn ingevoerd. Natuurlijk hoopt het college dat veel mensen die nu overlast veroorzaken, het hier saai vinden en naar elders afreizen. In de wijziging is ook een ontheffing opgenomen voor de nachtcultuur. Het is natuurlijk wel van belang dat de gemeente hiermee de overlast, het geschreeuw en het wangedrag wil terugdringen, maar de Amsterdamse binnenstad moet tegelijkertijd wel deel zijn van de Amsterdamse nachtcultuur. Dat betekent zoeken naar het midden. De n8w8 is natuurlijk een prachtig initiatief, maar dat loopt vast op de vraag wie dat gaat betalen. Het valt echt buiten de arbeidsvoorwaarden van de boa’s, zeker in het centrum. Suggesties zijn welkom. Het klopt dat de problematiek nu zo gefragmenteerd wordt besproken. Gisteren is de aanpak binnenstad voor het eerst aan de orde geweest bij de commissie Stedelijke ontwikkeling. Het college heeft zich voorgenomen aan het eind van het jaar of in januari Voortgang binnenstad aan de raad te presenteren. Dan zitten daar alle elementen in. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

10 Kennisnemen van de implementatie Wet handhaving kraakverbod (VN2022029335)

Het lid AGMADI refereert aan de alom bekende cijfers van de stijging van armoede en dakloosheid. Er is te weinig sociale huur en onderdak voor de meest kwetsbaren. Speculatie en leegstand zijn een verdienmodel. Boetes lijken niet erg effectief om leegstand te bestrijden. Kraken wordt geframed als een activiteit waarbij schade wordt aangericht in een woning, maar vaak is het tegenovergestelde waar: krakers maken de woningen leefbaar en zetten zich in om buurten te verrijken door kunstenaars en artiesten te laten exposeren of op andere wijze gebruik te laten maken van hun ruimte. Met volkskeukens, weggeefwinkels, gratis wasserettes, het organiseren van workshops en veilige havens voor de queer- of ongedocumenteerde gemeenschap verzetten krakers zich tegen de maatschappij die geen ruimte biedt voor hun bestaan. Middels antikraak wordt elders in de stad uitholling van het huurrecht een verdienmodel. Ze hoopt vandaag met een progressief en humaner beleid verder te kunnen gaan op dit gebied. Amsterdam zou niet ontruimen voor leegstand, maar dat gebeurt wel degelijk. Ze krijgt graag van de burgemeester de verzekering dat Amsterdam echt niet ontruimt voor leegstand. Eigenaren verzoeken om een ontruiming onder het mom van een

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

schijnverbouwing. Die vage bouwplannen worden vervolgens nooit uitgevoerd. Dat leidt dan toch tot leegstand met politie-inzet om die leegstand te beschermen. Graag hierop een reactie van de burgemeester. Ze wijst op de traditie van burgerlijk verzet in Nederland en is benieuwd of de burgemeester ook ziet hoe armoede en dakloosheid wordt gecriminaliseerd in deze tijd van woningnood. Krakers houden niet op zolang dakloosheid voortduurt. Ze roept op tot een rechtvaardiger beleid waarbij daadwerkelijk een belangenafweging van beide partijen plaatsvindt. Nu wordt er slechts 72 uur geboden om een verhaal te doen. Het ontruimingsbeleid is onderhavig aan het opportuniteitsbeginsel. Ze vraagt de burgemeester in de driehoek de priorisering van het ontruimingsbeleid te bespreken. Wellicht kan de schaarse politiecapaciteit voor belangrijker zaken worden ingezet. Het lid WIJNANTS weet uit ervaring dat echt niet alle krakers iets toevoegen aan een pand, maar juist een pand van onder tot boven slopen. Hij is benieuwd of het lid Ahmadi deze kant van krakers kent. Het lid AHMADI kent die voorbeelden ook, maar ze heeft het over ontruimen voor leegstand. Het lid WIJNANTS begrijpt niet hoe BIJ1 dit met elkaar kan verenigen. De realiteit van krakers is in grote mate de groep die hij zojuist beschreef.

De groep krakers uit de jaren ’80 en ’90 bestaat niet meer – misschien alleen in de wereld van het lid Ahmadi. De wereld van krakers is keihard: een pand binnenrammen. Veelal zijn het mensen uit andere landen. Daar zit niets folkloristisch meer aan. Het is gewoon diefstal. Het lid AHMADI ziet een andere harde realiteit: een VVD die deze woningcrisis heeft veroorzaakt, de crisis niet oplost, maar wel krakers criminaliseert. Het lid WIJNANTS was gisteren in de Tweede Kamer bij het debat over het kraakverbod. Het lid NADIF wil dan wel weten waarom dit de wet is die de VVD in deze wooncrisis wil invoeren in plaats van het vechten tegen leegstand, het bestrijden van leegstand en zorgen voor meer sociale huur. Het lid WIJNANTS is voorstander van deze wet. Bij de invoering gaf het college aan dat de wet niet noodzakelijk was. Het aantal ontruimingen was toen al enorm afgenomen en de snelheid van ontruimingen ging veel beter. Er kan in theorie tijd zitten tussen de punten 7 en 8 in het afwegingskader omdat er met de politie moet worden overlegd. Hij hoort graag hoe de burgemeester erop stuurt die tijd zo kort mogelijk te houden. Dus na het uitgeven van een machtiging snel ontruimen. Verder is het van belang dat krakers kunnen worden gehoord bij de rechter-commissaris. Krakers benaderen gebeurt nu nog middels een fysiek bezoek van de politie.

Misschien kan de burgemeester in de driehoek bespreken of dat middels alleen een brief kan. De capaciteit bij de politie is immers schaar. Het lid BROERSEN wijst op de groei van het aantal dak- en thuislozen vorig jaar. Elk jaar kunnen studenten in september geen huis vinden, terwijl er ondanks de leegstandsboetes nog veel panden leeg staan. Dat kan en mag niet ten tijde van een wooncrisis. Die leegstand moet worden tegengegaan. Er zijn partijen die hierin kunnen bemiddelen, bijvoorbeeld een leegstandbeheerder die ruimte biedt aan een maatschappelijk initiatief, startende ondernemers, kunstenaars en ander creatief talent. Dan gaat het om verantwoord leegstandbeheer. Zo brengen zij de panden tot leven. Het kraakverbod gedogen is op lange termijn geen oplossing voor de wooncrisis, maar wel op de korte termijn voor dakloosheid en leegstand. Om het legaal te kunnen kraken moet een pand wel langer dan een jaar leegstaan. Na een halfjaar ontvangt een eigenaar een boete. Er rest hem daarna nog een halfjaar om dat pand te verhuren of te verkopen. Ze zou graag zien dat het college een actieve rol neemt in het koppelen van vastgoedeigenaren met een

Concept Raadscommissieverslag, 29 september 2022

leegstandbeheerder na meerdere maanden leegstand. Dat vergt ook handhaving wanneer dat niet gebeurt. Ze is benieuwd naar de andere plannen van de burgemeester om leegstand tegen te gaan als hogere boetes niet helpen. Het lid NADIF leest dat er ruimte is voor lokale invulling. Dat vergt een lokale, Amsterdamse invulling. Ze hoort graag hoe het college dit ziet. In 2020 is hierover ook al vergaderd. Het kraakbeleid en het leegstandsbeleid moeten worden verbonden met elkaar. Dit college wil leegstand immers veel strenger aanpakken. Het lid WIJMENGA is benieuwd hoe dit zich verhoudt tot het Amsterdamse beleid om niet te ontruimen voor leegstand. Misschien kan de burgemeester bevestigen dat dat beleid niet meer van kracht is. Of moet zij de brief zo lezen dat Amsterdam dat beginsel wil handhaven? Het CDA is daar geen voorstander van. Het lid KROM is voorstander van het kraken van langdurig leegstaande panden in het licht van de huidige woningtekorten. De kostbare handhaving kan beter gaan naar dierenwelzijn of de aanpak van overlast in de binnenstad. Ze is benieuwd hoe de burgemeester dit ziet. Het lid ALBERTS merkt op dat de SP de Wet kraken en leegstand altijd als een disbalans heeft beschouwd. Er lag veel nadruk op het aanpakken van het kraken en heel weinig op het aanpakken van de leegstand. Amsterdam heeft ervoor gezorgd meer te kunnen doen op die leegstand.

Dat is heel positief. Niet ontruimen voor leegstand moet de leidraad blijven. Burgemeester HALSEMA heeft alle begrip voor de grote zorgen ten aanzien van de woningmarkt en de woningnood. Dat raakt mensen met een kleinere beurs harder, zeker nu dat deze winter samenkomt met armoede. Het is heel goed dat de wethouder Volkshuisvesting net plannen heeft gepresenteerd voor aanscherping van de leegstandsverordening. De boete voor het niet melden van leegstand wordt verhoogd naar 9.000 euro voor professionele eigenaren en 4.500 euro voor particuliere eigenaren. Er komen meer mogelijkheden om eigenaren te verplichten hun huizen snel te laten bewonen zo nodig met een last onder dwangsom. Daar gaat de raad in november over besluiten. Er geldt een kraakverbod. Het antwoord moet dus liggen in de leegstandsverordeningen. De burgemeester kan het landelijk kraakverbod niet ontduiken – en dat wil ze ook niet. Ook Amsterdam heeft de wetten uit te voeren. Het gaat hier niet om een burgemeestersbevoegdheid, maar om een OM-bevoegdheid. Ontruimen is geen gemeentelijk beleid. Het is dus aan de fracties om in de Tweede Kamer het debat over wetgeving te voeren. De driehoek heeft de Eerste Kamer gewaarschuwd voor deze wet alvorens die erover besliste. Dat was vooral om praktische redenen, want de driehoek veronderstelt dat deze wet nauwelijks effect zal hebben.

Er wordt in Amsterdam niet veel gekraakt. Sinds 1 juli 2022 zijn er twee gekraakte objecten gesignaleerd. In het eerste geval achtte de officier van justitie ontruiming opportuun vanwege de concrete plannen voor ingebruikname. In het andere geval was ontruiming niet nodig omdat de krakers zelf vertrokken. Het lid AHMADI benadrukt dat ze niet vraagt de wet te omzeilen, maar om binnen de lokale bevoegdheid prioriteiten te stellen en richtlijnen aan te houden hoe de gemeente de wet kan toepassen. Burgemeester HALSEMA stelt dat er niet heel veel politiecapaciteit is gemoeid met het kraken. Het opportuniteitsbeginsel geldt. Het OM besluit of ontruiming opportuun is. De uitgangspunten zijn in de driehoek vastgesteld: kraken is strafbaar; ontruiming van kraakpanden vindt plaats conform landelijk beleid en de termijn waarop een pand wordt ontruimd wordt door het OM hierop gebaseerd. Elk gekraakt pand wordt ontruimd als de eigenaar kan aantonen dat hij het pand na ontruiming in gebruik neemt. Bij heterdaad wordt direct opgetreden tenzij het risico op escalatie reëel is. Dat was en is de Amsterdamse

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11917668/1