Document · PDF

Conceptverslag raadscommissie Algemene Zaken 10-05-2024

Raadscommissie Algemene Zaken 23 mei 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Conceptverslagen van de openbare vergaderingen van de raadscommissie AZ d.d. 18 april 2024 en 10 mei 202422.801 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Als de burgemeester wilde ingrijpen om de veiligheid te waarborgen, waarom werd er dan ingegrepen op het meest onveilige moment van de nacht? Met bulldozers het kamp binnendringen is zo ongeveer het gevaarlijkste wat je kunt doen in zo’n situatie. Heeft de burgemeester er

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

rekening mee gehouden dat het ook fout kon gaan? Elke keer wanneer de ME hard optreedt is de reactie dat een nog grotere groep demonstranten opstaat. Ziet de burgemeester dit patroon ook en hoe speelt dit mee in de politie-inzet voor de komende dagen? Het lid KREUGER vraagt wat DENK vindt van de aanwezigheid van Samidoun. Het lid KHAN heeft geen aanwezigheid van Samidoun gezien. Hij heeft wel vlaggen van Samidoun gezien, dat is een heel ander verhaal. Het lid KREUGER vraagt wat het lid Khan vindt van de aanwezigheid van die vlaggen. Het lid KHAN vindt dat een pro-Palestina-demonstratie gebaat is met alle roepen om rechtvaardigheid en van alles wat daartegenin gaat neemt hij afstand. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi van Lijst AhmadiVeldhuyzen. Het lid AHMADI schaamt zich diep bij de beelden van onschuldige burgers en mensen in absolute wanhoop, beelden van kinderen die stukjes mens opruimen van straten bezaaid met ontbindende lichamen op een klein stukje land waar geen grafruimte meer over is en van beelden van het laatste station dat vernietigd dreigt te worden met 1,5 miljoen mensen die zich daar bevinden, te moe en verhongerd om nog eens te vluchten. Ze schaamt zich telkens als er een massagraf gevonden wordt. Zij zit hier in een positie van macht terwijl de macht deze mensen hard heeft gefaald. Ze schaamt zich diep voor Nederland.

Ze schaamt zich niet voor de duizenden mensen die de afgelopen dagen zijn opgestaan om te doen waar Nederlandse bestuurders collectief in hebben gefaald, keihard vechten voor de levens van meer dan een miljoen mensen die vernietigd dreigen te worden. Terwijl de overheid haar geloofwaardigheid en legitimiteit volledig heeft verloren door een actieve genocide te faciliteren zijn het weer de studenten die strijden voor rechtvaardigheid. Het lid Ahmadi staat zij aan zij met hen, maar de overheid staat daar pal tegenover. De burgemeester heeft de afgelopen maanden steeds aangegeven dat zij voldoende heeft gedaan, maar hoe verklaart zij dat zoveel mensen, Joods, Palestijns en alles daaromheen, uit wanhoop zelf in actie zijn gekomen? Er is niet geluisterd naar de acties die de afgelopen zeven maanden dagelijks gevoerd zijn waardoor demonstranten moeten schreeuwen om gehoord te worden. Niemand kan zichzelf wijsmaken dat wat in Gaza gebeurt geen dolk is in het hart van alles wat wij rechtvaardig vinden en alles wat we pretenderen te zijn. Om maar niet onder ogen te zien dat wij de Palestijnen in de steek hebben gelaten worden rookwolken over graffiti, stoeptegels of zelfs antisemitisme opgetrokken terwijl de ideologieën van haat en witte suprematie waar antisemitisme uit voortkomt in Nederland nog steeds sterk vertegenwoordigd zijn.

Demonstranten die strijden voor rechtvaardigheid voor iedereen worden publiekelijk en collectief geframed als antisemieten of criminelen terwijl deze woede ook is aangewakkerd door onze medeplichtigheid vanuit onze nationale overheid en ook ons geweld jegens hen. Natuurlijk betreurt Lijst Ahmadi-Veldhuyzen alle vormen van geweld en alles wat er heeft plaatsgevonden maar ze zijn vooral verbaasd over de claims van de burgemeester dat de ontruimingen nodig waren. Daar is namelijk helemaal geen bewijs voor geleverd. Zelfs de aangifte lag er maandag nog niet. De burgemeester claimt in de raadsbrief dat er geen zicht gehouden kon worden op het veld terwijl er twee drones boven het gebied hingen die alles konden volgen. Hoe verklaart de burgemeester dit? En hoe kan de burgemeester het geweld goedkeuren dat op maandagnacht op vreedzame demonstranten is losgelaten toen iedereen lag te slapen en de observerende staf was vertrokken? Meerdere studenten zijn maandagnacht al gewond geraakt doordat de ME op hun tenten heeft getrapt, hen heeft

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

geslagen met stokken en mensen met bloedende hoofdwonden niet heeft laten helpen door hulpdiensten. Zij moesten zelf vervoer regelen naar het ziekenhuis. Voor wiens veiligheid werd gevreesd? Het was juist de driehoek die de situatie door haar keuzes heeft laten escaleren en voor onveiligheid heeft gezorgd. Nergens zijn de studentenprotesten zo snel en zo hard neergeslagen als in Amsterdam. Het lid ABDI vraagt het lid Ahmadi om in haar woordkeuze te letten op wat ze zegt en wat ze beweert, bijvoorbeeld dat er bewust geweld is losgelaten op vreedzame demonstranten. Iedereen heeft in dit debat daar vragen over maar dat moet op basis van feiten. Als het lid Ahmadi zware beschuldiging uit, dan vraagt het lid Abdi om concrete bewijzen. Het lid AHMADI verwijst naar het feit dat diep in de nacht is gekozen om met geweld op te treden tegen studenten die op dat moment lagen te slapen. Ze vindt dat een keuze die ze mag bevragen aan de driehoek en dat doet ze nu in dit debat. De escalatie heeft geleid tot collectieve woede. In plaats van verzet tegen genocide worden de demonstraties ertegen neergeslagen. Het gaat om het geweld tegen onschuldige mensen en voor Lijst Ahmadi-Veldhuyzen zijn mensenlevens belangrijker dan stoeptegels. Ze wil de raad erop wijzen dat er demonstranten die gewond zijn geraakt in het publiek aanwezig zijn, voor het geval men hen wenst te spreken.

Het lid Ahmadi begrijpt niet dat de burgemeester dat geweld niet nadrukkelijk afkeurt. Het is een tekortkoming wanneer er gedaan wordt alsof dat niet voor meer geweld en woede zorgt. Bloedende studenten die bruut neergeslagen worden is niet normaal en het normaliseren van politiegeweld gaat ten koste van de democratische rechtsstaat. Het lid KREUGER vraagt het lid Ahmadi of er geen verband is tussen demonstranten die tikken hebben gehad en de stoeptegels die ze aan het wippen waren. Het lid AHMADI denkt niet dat dat valt onder proportionaliteit en subsidiariteit. Het lid KREUGER noemt de stoeptegels die klaarlagen om naar beneden gegooid te worden naar de politie en vraagt of het dan niet proportioneel is. Het lid AHMADI wil aan de kaak wil stellen dat er geweld is gebruikt tegen studenten die niets hebben gedaan wat niet past in het de-escalerende optreden dat nodig is van de politie. Tot slot heeft ze nog een laatste punt over het politiegeweld dat gisteren heeft plaatsgevonden en waarbij niet vooraf contact is geweest tussen de politie en de woordvoerders van de demonstratie. Waarom werd dat nagelaten en hoe verhoudt zich dat tot de mogelijkheid om te de-escaleren? Het lid WIJNANTS vraagt hoe het lid Ahmadi terugkijkt op haar eigen deelname aan de demonstratie in het kader van de-escalatie.

Het lid AHMADI geeft aan dat ze de afgelopen dagen extra toezicht gehouden heeft op wat er allemaal is gebeurd en dat heeft ze vastgelegd. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar van CDA. Het lid HAVELAAR noemt gewonde agenten, vernield erfgoed, opengetrokken straten, relschoppers en tuig en dat is niet het demonstratierecht dat iedereen probeert te verdedigen. De rellen overschreeuwden de boodschap van vreedzaam protest en daarom is het meer dan terecht dat de ME heeft ingegrepen. Hij steunt de driehoek in de gekozen aanpak en spreekt zijn waardering uit voor de politie. Het demonstratierecht moet gekoesterd en beschermd worden tegen relschoppers. Het is onterecht dat de schade die in de stad is aangericht aan erfgoed af te doen als nevenschade want het is schade aan onszelf. Het lid Havelaar roept de driehoek op om in

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

deze tijd van maatschappelijke spanning de kaders heel strak te handhaven. Je vernielt niet, je gebruikt geen geweld, je brengt anderen niet in gevaar en je luistert naar de politie. Zo niet, dan wordt er ingegrepen. Alleen op die manier wordt het demonstratierecht beschermd. Zijn eerste vraag aan de burgemeester is of de driehoek mogelijkheden heeft om gerichter in te grijpen. En waarom zijn er eigenlijk geen waterkanonnen ingezet? Had de inzet van waterkanonnen politiegeweld kunnen voorkomen? In de brief van de burgemeester mist hij de vooruitblik. Hoe kan er gezorgd worden voor voldoende capaciteit en welke samenwerking is er met de NCTV en de procureurgeneraal in het kader van opruiing? Wat gebeurt er met signalen over groeperingen die bewust mogelijkheden zoeken om met rellen de democratie en ook de vreedzame demonstraties te ondermijnen? Het lid Havelaar wil zich ook richten tot de demonstranten, want naast rechten zijn er ook plichten om samen vreedzame demonstraties te beschermen. Als je ergens voor wil staan dan doe je dat herkenbaar, dus zonder anonimiserende mondkapjes, zonnebrillen en sjaals.

En hoe bestaat het dat je dan vervolgens als anonieme massa onder dreiging van geweld de UvA dwingt tot transparantie? Hoe kan het dat de UvA vervolgens besluit om een lijst met Israëlische instellingen te publiceren terwijl ze zelf zegt dat het eigenlijk al openbaar was? Het publiceren van een lijst met Israëlische instellingen is stigmatiserend en het draagt bij aan het vervagen van het belangrijke onderscheid tussen anti-oorlog en antisemitisme. Uit de lijst bleek dat het om slechts acht samenwerkingsprojecten ging, vaak in internationaal verband. Niks bijzonders, niks bedreigends en niks geheims. Dus deze feitelijke omstandigheden zijn misschien niet de allerbeste reden voor een protest. Wat wel een hele duidelijke reden voor een vreedzame demonstratie rechtvaardigt zijn de beelden van de aanslag van 7 oktober en de beelden van kinderen die in Gaza onder het puin vandaan worden gehaald. Die beelden roepen heftige emoties op. De gevechten in Gaza zijn voorafgegaan door een laffe, goed voorbereide aanslag tegen burgers en nog altijd worden mensen gegijzeld. De reactie van Israël hierop zoekt de grenzen van het humanitair oorlogsrecht stelselmatig op en het is terecht dat hiertegen gedemonstreerd wordt. Het CDA steunde landelijk eerder de motie van PvdA-GroenLinks om sancties tegen Israël niet uit te sluiten.

Het Israël-Palestina-conflict is buitengewoon complex en heeft meerdere kanten. Juist daarom is het ernstig dat dit conflict in een academische omgeving platgeslagen wordt tot een voor of tegen en het verhaal van bloed aan je handen. Was het maar zo eenvoudig. Het wetenschappelijk onderwijs leert dat de waarheid altijd meerdere kanten heeft en dat juist in die omgeving de UvA haast gedwongen wordt om een kant te kiezen en om vervolgens op basis van die kant veroordeeld te worden door de anderen is pertinent onjuist. Daarom roept het lid Havelaar iedereen op om de mondkapjes, zonnebrillen en sjaals af te doen, in gesprek te blijven met elkaar en relschoppers geen ruimte te geven. Richting inspreker Sophie Straat zegt hij, doe maar zo'n bibliotheek en discussieplek maar laat het dan ook een discussieplek zijn. Richting de docenten zegt hij, hou de universiteit een plek van objectief onderzoek, een open debat en voorkom dat het een plek wordt waar het gesprek stopt en men activist wordt. Hou ruimte voor de twijfel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel van Forum voor Democratie. Het lid VAN SCHIJNDEL vindt het wel oké wat de burgemeester, de politie en de hoofdofficier hebben gedaan om deze situatie te beëindigen. Hij zou een pleidooi willen houden voor de klassieke betoging en is tegen nieuwe actievormen zoals het encampment.

Een betoging is het lopen door straten door een groep mensen met spandoeken die leuzen roepen en daar moet het bij blijven. Wanneer het totaal uit de hand loopt of als de vrije nieuwsgaring wordt beperkt en journalisten worden aangevallen moet er worden opgetreden. Het college van bestuur van de universiteit heeft getalmd met adequaat handelen. Als er zo'n encampment wordt opgezet, moet het meteen in de kiem worden gesmoord.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

De veiligheid van Joodse studenten is primair een verantwoordelijkheid van de universiteit zelf. Er zal veel meer beveiliging moeten komen op de campussen en wellicht ook een special officer waar studenten naartoe kunnen gaan om hun beklag te doen als er wordt gediscrimineerd tegen Joodse studenten, want dat komt voor. De politie-eenheid Amsterdam doet haar best maar het kan zijn dat er op een gegeven moment meer mankracht nodig is. Het te hulp roepen van de Koninklijke Marechaussee kan een mogelijkheid bieden om sneller te kunnen optreden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba van Lijst Kabamba. Het lid KABAMBA spreekt over een historisch moment. Demonstranten met wonden, hersenschuddingen en een geschonden vertrouwen kijken toe, gerechtigheid houdt ook toezicht. Ze is trots op degenen, jong en oud, studenten, docenten, sympathisanten, die opstaan voor de vrijheid, veiligheid en vrede in Gaza. Deze golf van steun moeten ook de internationale conflicten in Oost Congo en Soedan verwachten, want onrecht elders raakt iedereen. Een demonstrant heeft een videoboodschap ingediend. Ze sprak over verwarring, woede en teleurstelling. Ze kwam naar de meest tolerante stad ter wereld om een veilige studiehaven te vinden als queervrouw van kleur. Nu zit zij thuis met schade aan haar lijf. Haar enige troost is dat haar land van herkomst harder optreedt tegen demonstranten.

Ze leeft tenminste nog. Dit debat is cruciaal voor het behoud van het demonstratierecht en vertrouwen in de democratie. Een moment van spanning waar mensen nu drie keer nadenken voordat ze naar een demonstratie gaan over dit onderwerp vanwege het optreden dat we allemaal in videobeelden hebben gezien. Dit creëert een chilling effect, een druk op de vrijheid van meningsuiting en dat is schadelijk is voor het idee van vrijheid. Er zijn mensen die zich afvragen of ze willen blijven zelfs al hier als de hier geboren zijn. Het lid KREUGER vraagt wat het lid Kabamba naast de gewonde demonstranten vindt van de gewonde politieagenten. Het lid KABAMBA antwoordt dat zij daarop ingaat op Instagram. Het lid KREUGER vraagt of er dan een rangorde in zit en of het lid Kabamba het een belangrijker vindt dan het andere. Het lid KABAMBA antwoordt dat zij daarover twittert. Zij gelooft dat het beter had gekund en dat dit debat de koers kan bepalen voor vrij, veilig en inclusief demonstreren omdat ze nooit vergeet hoe kwetsbaar het bestaan eigenlijk is. In de woorden van Nelson Madiba Mandela, we know too well that our freedom is incomplete without the freedom of the Palestinians. Ze vraagt de burgemeester hoe de excuses voor de slavernij passen bij de onderdrukking van anti-genocideprotesten en mensenrechtenschendingen in Palestina.

Barricades opwerpen en gebouwen bezetten valt volgens de EHRM-jurisprudentie onder vreedzaam protest. Hoe ziet de driehoek dat? Zijn er persoonsgegevens van vrijgelaten betogers opgeslagen? Zo ja, hoe, waar, hoe lang en met welk doel? Welk protocol van de driehoek zal gebruikt worden om de vicieuze cirkel van verwacht geweld van de demonstranten en ingezet geweld door de ME te doorbreken? Klopt het dat de demonstranten in de uren voor de ontruiming vreedzaam waren? Is de ME geëvalueerd? Zo ja, wanneer? Zo niet, wanneer wel? Is er pepperspray gebruikt tijdens het politieoptreden? Mensenrechtenadvocaat Jelle Klaas gaf gisteren in de pers aan dat de organisatie van een protest niet aansprakelijk gesteld kan worden voor de schade of kosten van een protest. Hoe staat de driehoek hiertegenover? De VOORZITTER schorst de vergadering om 15:15 uur. De VOORZITTER heropent de vergadering om 15:30 uur.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

De VOORZITTER begint met de eerste termijn van het college en de driehoek. Hij heet de heer Steenbrink en de heer Paauw van harte welkom bij deze vergadering. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA bedankt de commissieleden en insprekers voor hun bijdragen. De bijdrage van mevrouw Schwarz heeft een diepe indruk op haar gemaakt. Sinds 7 oktober kent deze stad spanning en daarop is op verschillende manieren gereageerd. De verwachting is dat er dit jaar ongeveer tweeduizend demonstraties zullen zijn waarvan een groot aantal over het conflict in Israël en Palestina zal gaan. Die demonstraties verlopen vrijwel altijd vreedzaam en worden goed door de politie begeleid. Op 15 oktober was er een pro-Palestijnse demonstratie waaraan 15.000 mensen hebben deelgenomen en waarbij niets is gebeurd. En zo is het eigenlijk continu in de stad. Het is belangrijk om dat te benadrukken, omdat de indruk zou kunnen ontstaan dat pro-Palestijnse demonstraties aanleiding zouden kunnen zijn voor rellen of wangedrag. Dat is niet de ervaring want er zijn een groot aantal vreedzame demonstraties. De stad Amsterdam neemt geen positie in dit internationale conflict en heeft er geen deel aan. Wel werd twee dagen na de aanslag de Israëlische vlag gehesen als een solidariteitsbetuiging aan het Joodse volk.

De burgemeester heeft herhaaldelijk benadrukt dat dit geen steunbetuiging aan de Israëlische regering was en het werd direct gevolgd door het hijsen van de internationale vredesvlag. Al in haar eerste verklaring heeft de burgemeester aandacht gevraagd voor het decennialange lijden van de Palestijnse bevolking en Amsterdam heeft een miljoen euro overgemaakt aan humanitaire hulp voor Gaza. Op verzoek van de raad heeft het college al vóór 1 november de regering verzocht te komen tot een algemeen staakt-het-vuren. Amsterdam heeft altijd een tweeledige benadering gehad. Er mag er niet met twee maten worden gemeten. Mensenrechtenschendingen zijn mensenrechtenschendingen, ongeacht wie ze uitvoert of waar ze plaatsvinden. Ten tweede heeft de stad behoefte aan begrip en mededogen, overleg en dialoog. Het conflict verdeelt de stad diep en brengt veel mensen pijn. De activiteiten van het gemeentebestuur en de driehoek zijn altijd gericht geweest op het bewaren van maatschappelijke vrede in de stad. Er zijn tal van bijeenkomsten georganiseerd in de ambtswoning en elders waar gesprekken zijn gevoerd met verschillende bevolkingsgroepen en politieke opvattingen om de vrede in de stad zo goed mogelijk te behouden. De afgelopen week was een sombere week omdat het de eerste keer was dat er hardhandig moest worden opgetreden tegen demonstranten en activisten.

De burgemeester vond dit persoonlijk zwaar omdat de driehoek, met de Amsterdamse politie voorop, altijd uitgaat van de-escalatie. De Amsterdamse vredeseenheden zijn daarop getraind en dat is van groot belang. Het gebruik van geweld is uitzonderlijk, maar de driehoek vond het deze week onvermijdelijk. De burgemeester benoemt de gebeurtenissen van de afgelopen week vanuit haar perspectief om uit te leggen hoe die week eigenlijk is verlopen. Afgelopen maandag kwamen gedurende de dag berichten binnen dat er een encampment was gestart op Roeterseiland, maar dat was niet verontrustend. Er verzamelden zich groepjes mensen, dat aantal groeide gedurende de dag en het bleek dat ze barricades begonnen op te bouwen en fortificaties aan te brengen. Tegelijkertijd vond op de Plantage Middenlaan de Jom Hasjoa-herdenking plaats waar op dat moment de aandacht op gericht was om te voorkomen dat de aanwezige groep overlevenden van streek zou raken. Dit betekent niet dat de demonstranten op het Roeterseiland zich keerden tegen de Jom Hasjoa-herdenking. Daar was geen sprake van. Ze waren daar niet op gericht en ondernamen geen enkele actie tegen de herdenking. De burgemeester was aanwezig bij de Jom Hasjoa-herdenking en ondertussen werd duidelijk dat de situatie op het Roeterseiland steeds ernstiger werd met toenemende barricades.

Direct na de herdenking is de burgemeester naar het Roeterseiland gegaan, dat was rond kwart voor negen, halfnegen. Op dat moment probeerden agitatoren een vreedzame demonstratie te verstoren en te beïnvloeden. Wat er precies gebeurde en wie

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

betrokken waren moet grondig worden onderzocht. Het was in ieder geval geen tegendemonstratie maar een poging om de demonstratie te verstoren, onder andere door intimidatie zoals het gooien van vuurwerk over de barricades naar mensen aan de andere kant. De groep demonstranten werd steeds groter en de barricades werden steeds imposanter, wat zorgwekkend was omdat mensen zichzelf eigenlijk insloten op een klein eilandje. Ondertussen had de universiteit de studenten al herhaaldelijk gevraagd te vertrekken en had duidelijk gemaakt dat dit niet werd geaccepteerd. De universiteit had aan de driehoek aangegeven dat ze aangifte wilde doen, wat in de loop van de avond meerdere keren herhaald werd. De burgemeester ging toen in gesprek met een delegatie van het universiteitsbestuur en een groep studenten. Deze studenten waren niet gemaskerd, het waren jonge, betrokken mensen die zeer vastberaden waren in hun doel. Dit gesprek duurde ongeveer drie kwartier. Het bestuur van de UvA stelde voor om de contacten met alle Israëlische instituties twee weken te bevriezen om vervolgens te kijken of er in redelijk overleg een oplossing kon worden gevonden. Dit voorstel werd echter afgewezen.

De burgemeester bood aan om de barricades af te breken en het tentenkamp te verkleinen zodat nood- en hulpdiensten vrij toegang zouden hebben en de politie de situatie beter kon beheren waarna de demonstranten met rust gelaten zouden worden voor de nacht. Ook dit voorstel werd afgewezen. Het is belangrijk om dit nadrukkelijk te vermelden omdat het van invloed is op het verdere verloop van de nacht. Aan het einde van de avond waren er ongeveer zeven- tot achthonderd mensen aanwezig, wat de situatie buitengewoon ingewikkeld maakte voor de driehoek. De universiteit had duidelijk aangegeven dat ze aangifte zou doen. Hoewel dit pas op dinsdag formeel werd vastgelegd, was dit niet per se noodzakelijk omdat de herhaalde bevestiging voldoende was. De zeven- tot achthonderd mensen op het terrein werden voortdurend gemonitord vanuit de commandoruimte waarbij voortgaande fortificatie werd waargenomen. Er werden stenen uit het wegdek gehaald om de barricades te verzwaren. De barricades waren torenhoog, je kon er niet meer overheen kijken en dat baarde zorgen. Er is uitgebreid overlegd over de vraag of er moest worden ingegrepen, vooral omdat het al donker was. Uiteindelijk werd de beslissing genomen toen bleek dat het merendeel van de studenten, blijkbaar na onderhandelingen met de universiteit had besloten om te vertrekken.

Op dat moment waren er nog zo’n honderdvijftig à tweehonderd mensen op het terrein, wat betekende dat een operatie kon worden uitgevoerd die met succes kon worden beëindigd. Dit is ook het antwoord op de vraag van het lid Wijnants. Het is essentieel om te weten dat een operatie met succes kan worden voltooid en met zo min mogelijk geweld. De operatie begon rond twee uur ’s nachts. Er zijn enkele misverstanden in de discussie. Shovels werden niet gebruikt tegen mensen maar om de barricades te verwijderen. Als de mensen daarachter verstandig zijn doen ze een stap terug. Het doel van de operatie was om de barricades bij de twee centrale toegangspoorten tot het eiland te verwijderen. Op die manier kon de ME via één opening naar binnen gaan en de mensen via de andere opening naar buiten leiden. Het grootste probleem was dat mensen voortdurend op de barricades klommen, ze probeerden te verstevigen en ondertussen stenen en zwaar vuurwerk naar de politie gooiden. De burgemeester vindt het opmerkelijk dat degenen die zich sterk maken voor de mensen die nog in het encampment aanwezig waren dit aspect niet noemen. Er werd zwaar vuurwerk naar de politie gegooid dat tussen de politie belandde en er werden stenen naar de politie gegooid. Dit leidde ertoe dat toen uiteindelijk de tweede barricade werd verwijderd de politie met een snelle charge naar binnen moest gaan.

Hierbij zijn inderdaad klappen gevallen maar dat was niet nodig geweest als mensen naar de politie hadden geluisterd en het bevel hadden opgevolgd om te vertrekken. Het werd niet langer geaccepteerd, er lag een aangifte, het opzetten van barricades is een overtreding van de strafwet en op dat moment moest men vertrekken. Daar werd echter geen gehoor aan gegeven en er werd hard en gewelddadig verzet geboden. Dat is wat er 's nachts is gebeurd. De driehoek was er niet blij mee. De burgemeester benadrukt dat politiegeweld er altijd lelijk uitziet maar soms onvermijdelijk is. Ze heeft die nacht nauwlettend toegekeken,

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

de operatie stap voor stap gevolgd en is ervan overtuigd dat het noodzakelijk en onvermijdelijk was. Ze staat achter de operatie die is uitgevoerd. De verregaande fortificatie maakte de noodzaak om 's nachts in te grijpen groter. Het vormde een risico voor de mensen binnen het encampment en zorgde voor een toename van het aantal aanwezigen waardoor het probleem voor zowel de driehoek als de universiteit steeds groter werd. Er is gezocht naar een suboptimaal moment om de operatie te beëindigen waarbij het verwachte aantal aanwezigen het kleinst zou zijn. Natuurlijk werd er rekening gehouden met de mogelijkheid dat er op dinsdag opnieuw een demonstratie zou plaatsvinden. Die demonstratie bij Roeterseiland verliep vreedzaam. De demonstranten liepen door de stad en ook dat verliep vreedzaam. Er was even een klein oponthoud bij het Namenmonument omdat de politie het monument wilde beschermen maar er was geen enkele aanwijzing dat de demonstranten zich tegen het monument richtten. Het ontbreken van contact met de demonstratieorganisaties was een probleem voor de driehoek. De burgemeester hoopt dat bij toekomstige demonstraties vanuit studenten wel contact mogelijk zal zijn zodat afspraken gemaakt kunnen worden over de routes door de stad en de plannen die men heeft.

Dit is niet om de demonstraties tegen te houden maar eerder om hen goed te kunnen begeleiden en oponthoud zoals dat op de Wibautstraat en Weesperstraat is geweest te voorkomen. Op dinsdag week men af naar het Binnengasthuisterrein en forceerde men daar de deur met geweld om naar binnen te treden. Daar werden al snel barricades opgeworpen, deels op het Binnengasthuisterrein en deels op de openbare weg. Er was regelmatig contact met de UvA en er werd gevraagd of de UvA aangifte wilde doen. Het indienen van aangifte gaf de driehoek de bevoegdheid en tevens de verplichting om op te treden. De beslissing tot optreden ligt altijd bij de driehoek en niet bij de UvA aangezien het gebruik van het geweldsmonopolie bij de driehoek ligt. Op dinsdagavond is er niet opgetreden omdat er geen juridische titel was om te ontruimen. Een klein deel van de barricades bevond zich op de openbare weg maar op het moment dat je aan een operatie begint moet je zeker weten dat je hem met succes kunt afronden en de driehoek had geen juridische basis om het Binnengasthuisterrein te betreden. Als je een barricade op de openbare weg verwijdert die door mensen is opgeworpen ter zelfbescherming tegen politieoptreden, dan weet je dat je vervolgstappen moet nemen als mensen geweld gaan gebruiken om die barricade te behouden.

Er werd gecommuniceerd dat er op dat moment weinig politie beschikbaar was maar het belangrijkste was dat de driehoek op dat moment had moeten doorgaan en het Binnengasthuisterrein had moeten betreden, wat op dat moment niet mogelijk was. De driehoek wilde ook tegemoetkomen aan het uitdrukkelijke verzoek van de UvA om te kijken of er via dialoog een oplossing kon worden gevonden. De blokkade van de openbare weg leidde niet tot wanordelijkheden en de nood- en hulpdiensten konden erlangs. Het was dus niet in verhouding om in te grijpen. Het lid WIJNANTS begrijpt het punt van de burgemeester wel maar dan krijg je toch een situatie waarin er barricades blijven staan in het centrum die er zeer gewelddadig uitzien met hekken, bouwmaterialen en stenen en daarmee houdt je het beeld in stand dat barricades bij een vreedzame demonstratie horen. Waarom is daarvoor gekozen? Burgemeester HALSEMA antwoordt dat het noodzakelijk was om opnieuw stappen te zetten in het donker van een bijzonder onoverzichtelijk en nauw gedeelte van de stad. De escalatie die daaruit had kunnen voortvloeien zou onverantwoord zijn geweest. Een dag later bij daglicht ontstond er ook een zeer gecompliceerde situatie. Er werden afwegingen gemaakt met betrekking tot proportionaliteit, effectiviteit en het vermijden van risico's.

Men wilde niet dat de activisten gewond raakten en men wilde niet dat de politie gewond raakte, dus je maakt daar afwegingen van redelijkheid op. De burgemeester zou het zeer op prijs stellen als de afwegingen die de driehoek maakt wellicht de volgende keer worden afgewacht voordat ze luidkeels worden becommentarieerd omdat de driehoek daardoor in een positie wordt gebracht waarin zij zich tijdens een operatie moeten gaan verantwoorden terwijl de operatie nog aan de gang is. Dat is erg ingewikkeld.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Het lid WIJNANTS begrijpt dat maar tegelijkertijd is hij wel de fractieleider van grootste oppositiepartij en heeft hij ook de verantwoordelijkheid om zijn mening over hoe het gezag en het openbaar bestuur zou moeten handelen te ventileren. Burgemeester HALSEMA wil niet ingrijpen in de academische vrijheid en ze is het niet eens met de oproep dat zij als burgemeester de universiteit kan aansporen om alle contacten met Israëlische instellingen te verbreken. Het betreft een conflict binnen de universitaire gemeenschap tussen studenten, docenten en het bestuur en zij moeten daar hun eigen oplossingen voor vinden. Als er mogelijkheden zijn om dit via dialoog op te lossen, dan is het van groot belang om daar ruimte aan te geven. De volgende ochtend vond er om tien uur een overleg plaats dat helaas mislukte. Vervolgens is er in overleg met het universiteitsbestuur overgegaan tot voorbereiding. Voorbereidingstijd was nodig om mensen klaar te zetten en bijstand te regelen. Men wilde vermijden om 's nachts of 's avonds in te grijpen. Er stond nog een overleg gepland en dat werd afgewacht. Om 17:27 uur werd de burgemeester door het bestuur gebeld met de mededeling dat het overleg was mislukt en dat er geen oplossing was gevonden. Om 17:33 of 17:34 uur bracht de politie naar buiten dat er een operatie zou starten.

De driehoek heeft dus de uitkomst van dat overleg afgewacht maar er waren wel voorbereidende handelingen, zoals het klaarzetten van shovels. Mensen die daar kritiek op hebben negeren het feit dat een shovel ook kan omkeren en gewoon kan vertrekken. En dat zou ook gebeurd zijn op het moment dat er een positieve uitkomst was geweest en de studenten of activisten bereid waren geweest om de barricades af te breken en de boel op te ruimen. De driehoek heeft op verschillende gronden opgetreden, niet alleen vanwege lokale verstoring van de openbare orde maar ook vanwege ernstige vernielingen. De burgemeester is behoorlijk geschokt door de vernielingen en verbaast zich erover dat de sprekers en sommige raadsleden daar geen uitspraken over doen. Er is voor honderdduizenden euro's aan kunst vernield en allerlei huisraad op straat gegooid. De redenering dat dit acceptabel is omdat het in Gaza zo erg is vindt zij zeer opmerkelijk. Het is niet zo dat de rechtsstaat en de grenzen van de rechtsstaat meebewegen met de ernst van een buitenlands conflict. Het is niet zo dat wij onze eigen grenzen opschorten omdat elders ernstige schendingen van de mensenrechten plaatsvinden. Het lid AHMADI is het niet eens met de suggestie van de burgemeester dat wanneer de nadruk wordt gelegd op een bepaald aspect, dat dit kan worden opgevat als goedkeuring van vernieling of vandalisme.

Niemand in de raad heeft zoiets gezegd. Burgemeester HALSEMA had het niet over het lid Ahmadi maar nu ze zelf reageert merkt de ze op dat ze een veroordeling heeft gemist van de verschrikkelijke onnodig vernielingen die daarbinnen hebben plaatsgevonden, die niets met het conflict te maken hebben maar die het lid Ahmadi wel heeft gezien. Het lid AHMADI antwoordt dat zij de afweging maakt om prioriteit toe te kennen aan de gezondheid en welzijn van de deelnemers aan de demonstraties. Burgemeester HALSEMA denkt niet dat het welzijn van welke deelnemer dan ook gebaat is bij het kapotmaken van kunst of bij het aanrichten van grootscheepse vernielingen in historische universiteitsgebouwen en dat het de boodschap niet helpt. Er wordt beweerd dat er geweld is gebruikt tegen vreedzame demonstranten. Men moet zich er rekenschap van geven dat de driehoek en haar staf van moment tot moment meekijken wanneer een ontruiming plaatsvindt en barricades worden verwijderd. De steundemonstratie bij de barricades is weggeleid en er is vervolgens een linie gevormd om te voorkomen dat mensen naar de barricades zouden gaan. Deze mensen zijn niet het slachtoffer geworden van geweld. De mensen die wel het slachtoffer waren van geweld, waren degenen die zich achter de barricades bevonden en het niet accepteerden dat deze werden verwijderd.

Sommigen klommen op de shovels, agenten werden bespoten met poeder uit brandblusapparaten en er lagen stenen in de dakgoten. Politieagenten en ME'ers liepen grote risico's omdat ze voortdurend rekening hielden met de mogelijkheid dat ze van

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

bovenaf bekogeld zouden worden en steen vanaf de derde verdieping heeft aanzienlijke gevolgen. Vervolgens werden de mensen uit de menselijke keten voor de deur een voor een verplaatst waarbij zij aanzienlijke tegenstand boden en waarbij inderdaad klappen vielen. Maar de bevelen van de politie om weg te gaan werden niet opgevolgd. Op het moment dat je herhaaldelijk jezelf blootstelt aan risico's en weigert te gehoorzamen aan wat de politie van je vraagt, dan loop je dat risico en ben je geen vreedzame demonstrant meer. Het lid AHMADI vindt het toch enigszins kwalijk dat de burgemeester stelt dat er geen geweld is gebruikt tegen mensen buiten de barricades. Ze heeft met eigen ogen gezien en vastgelegd dat dit wel het geval was bij omstanders die niet snel genoeg aan de kant konden omdat ze helemaal vaststonden en daar wil ze een reflectie op. Als de burgemeester zegt dat dit niet is gebeurd neemt het lid Ahmadi aan dat de burgemeester het afkeurt als het wel zo zou zijn. Burgemeester HALSEMA benadrukt dat er herhaaldelijk is omgeroepen dat iedereen moest vertrekken, dat er een politieoperatie gaande was en dat men zichzelf in veiligheid moest brengen. Dit werd niet één keer omgeroepen maar herhaaldelijk. Op het moment dat men dan niet vertrekt loopt men het risico om een klap te krijgen.

De burgemeester zal zich daar niet voor verontschuldigen omdat zij van mening is dat mensen ook een eigen verantwoordelijkheid hebben wanneer zij zien dat er een politieoperatie aanstaande is waar mensen actief verzet plegen door middel van barricades, het gooien van stenen, het gebruiken van brandblusapparaten, dan weten ze dat de situatie gevaarlijk kan worden. Het lid AHMADI vindt het heel kwalijk dat mensen die buiten de demonstratie stonden en onderweg waren naar een andere kant geslagen werden. Ze heeft dat zien gebeuren en ze vindt dat niet te rechtvaardigen. Dat is niet proportioneel en dat is niet noodzakelijk. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat dergelijke operaties altijd intern worden geëvalueerd. Hierbij zullen ook de beelden worden bekeken en zal worden nagegaan of er disproportioneel politiegeweld is gebruikt. Aangezien er veel camera's aanwezig waren is er veel beeldmateriaal beschikbaar en dit zal worden meegenomen in de beoordeling. Echter, een klap krijgen omdat je je bevindt in een gebied waar een politieoperatie plaatsvindt en waar herhaaldelijk is gezegd dat je moet vertrekken wordt niet gelijkgesteld aan disproportioneel politiegeweld.

De burgemeester wil voorzichtig zijn met dergelijke conclusies en vindt het omgekeerde ook moeizaam, namelijk het veronderstellen van disproportioneel politiegeweld op basis van slechts één voorbeeld zonder een degelijk onderzoek af te wachten. Uiteindelijk draagt ook deze raad verantwoordelijkheid voor de bescherming van de politie. Het lid BOBELDIJK vraagt of de raad de interne evaluatie over de inzet van geweld door politie ook krijgt, aangezien er best wel wat vragen over dit punt zijn. Burgemeester HALSEMA zal samen met de hoofdcommissaris bekijken of deze informatie met de raad kan worden gedeeld. Op dit moment kan ze nog niet zeggen of dit openbaar zal zijn of in vertrouwelijkheid. Dat zal natuurlijk afhangen van de inhoud van de informatie maar ze willen zoveel mogelijk meewerken aan controle. Iedereen is het erover eens dat waar de politie haar geweldsmonopolie moet gebruiken, dit altijd controleerbaar moet zijn. Dit hoort bij een rechtsstaat. Het lid ABDI vraagt waar de evaluatie op toeziet, welke kaders het beslaat en of er ook wordt gekeken naar de ervaringen van de demonstranten die aanwezig waren. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat onderzoek door de politie zelf na politieoptreden wordt gedaan en dat vindt niet plaats met allerlei demonstranten die daarbij

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

ook gehoord worden. Daarvoor zijn er natuurlijk onafhankelijke organisaties zoals Amnesty International die dat kunnen en misschien ook zullen doen. Wat er wel in meegewogen wordt zijn aangiften en klachten. Dus op het moment dat mensen klachten hebben of aangifte doen, dan zullen die gewogen worden. Het lid ABDI vraagt of Amnesty onderzoek gaat doen, want dat is nog onduidelijk. Burgemeester HALSEMA weet dat niet en ze is geen opdrachtgever van Amnesty. Zij zullen zelf moeten besluiten of ze daar wel of geen onderzoek naar doen. Het lid BROERSEN vraagt hoe op het Rokin is omgeroepen omdat het de groep die buiten het Rokin helemaal achteraan stond de escalatie met de politie aan het begin niet zag en de oproep niet heeft gehoord om weg te gaan. Burgemeester HALSEMA legt uit dat een enorme steundemonstratie zich verzamelde op het Rokin. Deze was overwegend vreedzaam, maar niet volledig. Onder de demonstranten bevonden zich veel mensen die eerder deel hadden genomen aan de bezetting en die eigenlijk gewoon een rondje hadden gelopen voordat ze zich weer aansloten bij de demonstratie. Hoewel de demonstratie overwegend vreedzaam was waren er toch incidenten. De GVB-bus die arriveerde om arrestanten op te halen werd volledig bespoten met graffiti en de banden werden lek gestoken.

Vooral in het deel bij de ingang van de Grimburgwal en bij de uitgang van de metro ontstonden voortdurend opstootjes. Hekken werden opgetild, zand en buizen werden verschoven en er hing een buitengewoon grimmige sfeer. De burgemeester kon dit van dichtbij volgen via camera's en het was ook voor de ME een angstige situatie. Dit bereikte een hoogtepunt toen er ammoniak naar agenten werd gegooid. Er werden honden ingezet, maar die zaten aan een korte riem en werden alleen ingezet om demonstranten naar achteren te duwen. De burgemeester gaat nu niet in op het dierenleed maar heeft de boodschap van het lid Bakker gehoord. Er was al meer duw- en trekwerk geweest rond de politiebusjes die er stonden en de situatie werd grimmiger en steeds angstiger. Na de ammoniak werd er een charge uitgevoerd. Een charge gaat snel en toen is er heel besloten dat het gebied ontruimd moest worden omdat de situatie te dreigend werd. Het klopt dat er dan niet nog een rustig moment is om iedereen te waarschuwen. Er is besloten dat mensen van het Rokin weggedreven moesten worden omdat de situatie te bedreigend werd voor de agenten op dat moment. De hoofdcommissaris kan hier meer over vertellen. De burgemeester kan zich voorstellen dat mensen die verderop stonden dat angstig en akelig vonden.

Maar tegelijkertijd waren er ook heel veel momenten in die grote demonstratie dat er toch wanordelijkheden waren waardoor men het gevoel had dat er echt iets moest gebeuren. Het lid ABDI heeft nog een vraag over de informatiepositie. Ze vindt het relevant om te weten hoe er contact is gezocht met alle verschillende betrokkenen omdat je daarmee ook kunt aangeven welke keuzes op welk moment zijn gemaakt. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de hoofdcommissaris iets zal zeggen over de informatiepositie. Ten aanzien van het contact met de studenten of activisten merkt ze op dat het lastig is geweest omdat men geen contact wilde. Het kan zijn dat na de ontruimingsactie van het encampment wantrouwen is ontstaan waardoor men geen contact meer wenste. Echter, het onderhouden van contact is van cruciaal belang omdat hierdoor mensen beter beschermd kunnen worden en beter voorbereid kunnen zijn op toekomstige acties, wat geweld mogelijk kan voorkomen. Dus het is te allen tijde van belang om contact te hebben. Het lid ABDI vraagt hoe bij de demonstraties die er nog aan komen goede afspraken gemaakt kunnen worden over de contacten.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de informatiepositie goed is. Wat echter ingewikkeld is aan deze grote groep studentenactivisten is dat deze heel amorf is en een heel heterogene samenstelling heeft. Bovendien kent de groep een netwerkachtige structuur met weinig hiërarchie, dus het is ook lastig om te bepalen wie de leiding heeft of wie het organiserend comité is. De route voor het organiseren van demonstraties is eigenlijk heel eenvoudig, meld de demonstratie aan en op dat moment is er contact en kan de driehoek de grondige voorbereiding met de organisatoren uitvoeren. Naarmate de demonstratie beter is voorbereid kan er minder politie worden ingezet. Als de driehoek weet wat er gaat gebeuren kan ze terughoudender zijn met de inzet van politie en volstaat de inzet van de vredeseenheden. Het lid ABDI heeft nog zorgen over toekomstige demonstraties wanneer de burgemeester aangeeft dat het moeilijk is contact te leggen met bepaalde groepen en er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt. Burgemeester HALSEMA wijst erop dat de vredeseenheden op straat en de mensen van Openbare Orde en Veiligheid (OOV) een zeer goede informatiepositie hebben. De vredeseenheden op straat proberen voortdurend contact te leggen met demonstranten, en dat zullen ze ook de komende dagen blijven doen en gisteravond bij de sit-in bij Het Lieverdje verliep het al beter.

Los daarvan heeft de politie natuurlijk ook allerlei andere manieren om informatie te verkrijgen. Het lid ABDI vraagt op basis van welke informatie verdere de-escalatie wordt ingeschat en hoe de burgemeester reflecteert op haar eigen rol tijdens de demonstraties Burgemeester HALSEMA antwoordt dat de eerste vraag wordt beantwoord door de hoofdcommissaris en over de tweede vraag wil ze graag tot slot iets kunnen zeggen. Het lid HOFLAND vraagt wat de cruciale reden was om maandagnacht over te gaan tot ontruiming van het terrein omdat uit de brief niet blijkt of dat het voornemen tot aangifte was, het feit dat een barricade werd verstevigd of het feit dat de demonstranten niet langer vreedzaam waren. Als dat laatste het geval is wil hij ook weten waarom ze op dat moment ineens niet meer vreedzaam waren. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat de plaatsvervangend hoofdofficier uitgebreider zal ingaan op de redenen voor het optreden, maar de sfeer veranderde, de barricades werden hoger en de fortificatie werd steeds zwaarder. Er werden steeds meer stenen gebruikt en mensen sloten zichzelf in een sfeer die als grimmig werd ervaren. Men zag mensen rondlopen en allerlei voorbereidingen treffen, zoals stenen die in tentjes werden gelegd. Op een gegeven moment werden 's middags gasflessen naar binnen gebracht en werden er flessen gevuld.

Er waren zorgen dat er molotovcocktails werden voorbereid waardoor er een algemene bezorgdheid ontstond voor escalatie en de driehoek besloot niet te wachten tot de volgende dag. Het lid AHMADI vraagt of de burgemeester zich bewust is van drie vrouwelijke studenten met bloedende hoofdwonden die aangaven geen onderdeel te zijn geweest van enige escalatie. Burgemeester HALSEMA Ze roept mensen op aangifte te doen als ze het idee hebben dat het politiegeweld buiten proportie was. Ze heeft gezien dat de situatie buitengewoon grimmig werd voor de betrokken agenten. Er stond een ring van mensen om een linie van de ME die voortdurend druk uitoefende in de richting van de Grimburgwal en het Binnengasthuisterrein en de politie moest daar tegen optreden. Als mensen zich tussen deze groepen bevonden of in de staart van een charge zaten kan het zijn dat ze klappen hebben gekregen.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Het lid WIJNANTS vraagt waarom de molotovcocktails niet in de brief benoemd worden. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat het nadrukkelijk niet in de brief is opgenomen omdat het wel een rol heeft gespeeld bij de opstapelende zorgen die er waren voor de operatie maar er zijn geen molotovcocktails gebruikt. Mevrouw Bakker vroeg naar een overzicht over de aantallen gewonde studenten maar die zijn er niet. Dat heeft ook te maken met de contacten die de organisatie zoekt. Misschien hebben mensen zich bij artsen gemeld, maar meld het, laat het weten zodat dat bij een evaluatie betrokken kan worden. Het lid BAKKER had nog de vraag waarom er op de tenten werd ingeslagen terwijl niet duidelijk is of daar mensen in zaten. Dan weet je niet waar die klap landt, dat kun je niet incalculeren. En ook mensen die op de grond zaten kregen ook stokslagen. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat in de tenten allemaal stenen waren verzameld en dat mensen die nog in die tenten zaten zich dus bewapend hadden en niet meer als vreedzame studenten beschouwd werden. De hoofdcommissaris zal verder nog iets zeggen over de wijze waarop de politie daar verder mee is omgegaan.

Ten aanzien van de vraag van het lid Nadif over het uitgangspunt in Amsterdam dat sinds Occupy op het plein voor de Beurs met van Berlage er niet wordt gekampeerd als onderdeel van demonstraties merkt de burgemeester op dat dit inderdaad een grondhouding is. Er zijn momenten geweest waarop hier flexibel mee is omgegaan, zoals bij een demonstratie tegen dakloosheid waarbij overnachten in tentjes een onderdeel was om te laten zien dat mensen geen dak boven hun hoofd hebben. Het is dus geen dogma is en de burgemeester was maandagavond ook bereid om te overwegen of het tentenkamp kon blijven staan nadat de barricades waren weggehaald en het kamp kleiner werd gemaakt. Wat betreft de vraag over de hoeveelheid politie die aanwezig was en het chilling effect op demonstraties benadrukt de burgemeester dat de Amsterdamse politie zich hiervan bewust is en dat Amsterdam vredeseenheden in de stad heeft om te voorkomen dat demonstraties te zwaar worden belast door een groot politieapparaat eromheen. De afgelopen dagen was er veel politie aanwezig maar dat was een andere situatie. Het lid NADIF heeft nog steeds de vraag waarom de ME zo snel is ingezet bij vreedzame demonstranten omdat dat wel effect had op vreedzame demonstranten. Burgemeester HALSEMA begrijpt dat het effect kan hebben op mensen die daar met vreedzame bedoelingen staan en het is natuurlijk ook akelig.

Het lastige was dat het sterk leek alsof men eigenlijk steeds terug wilde keren via de Grimburgwal naar het Binnengasthuisterrein en in de eerste linies waren de demonstranten agressief. Het kan zijn dat mensen die verderop hebben gestaan dat niet hebben meegekregen maar helemaal vooraan waar weer met hekken werd gesjouwd en mensen confrontaties met de ME zochten was het geen prettig gezicht. Dat er maandagmiddag geen barrière was tussen pro en contra was op een moment dat overwegend de vredeseenheden aanwezig waren. Het is heel snel gegaan en de mensen die binnengedrongen hadden zich vermomd. Er zijn een paar mensen herkend, zoals iemand met een integraalhelm en iemand met een petje van een voetbalclub, maar er waren ook mensen die bijvoorbeeld een Palestijnse vlag om hadden gedaan waardoor het onduidelijk was wie het waren en dat tekent ook de chaotische situatie die daar ontstond. Er was eigenlijk geen moment waarop een barrière gevormd had kunnen worden maar de inzet zou zijn geweest om de mensen aanwezig waren op het Roeterseiland te beschermen tegen diegenen die hen wilden aanvallen. Het lid Broersen had enige verontwaardiging over aanwezige minderjarigen die voorwerp zijn geweest van de ontruiming van het encampment. De burgemeester verbaast zich over de aanwezigheid van minderjarigen in een gefortificeerd kampement, vooral na

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

het mislukken van de onderhandelingen tussen bestuur en studenten en de herhaaldelijk gedane vordering door het bestuur en de melding dat er aangifte zou worden gedaan. Het lid HOFLAND vraagt hoe in de toekomst het demonstratierecht van vreedzame demonstranten zo goed mogelijk beschermd kan worden. Burgemeester HALSEMA denkt dat het demonstratierecht in Amsterdam ontzettend goed beschermd is, zoals ook de afgelopen maanden te zien was en ze heeft zich altijd verzet tegen bijvoorbeeld het onnodig criminaliseren van pro-Palestijnse demonstranten omdat dat in het landelijke politieke debat veel te makkelijk gebeurt. Dus daar waar mensen vreedzaam zijn, of ze nu door de stad trekken of niet, worden hun grondrechten beschermd. De onderhandelaars hebben geen last gehad van de aanwezigheid van de shovel. Het tweede gesprek werd steeds verder op de middag gepland en dat was ingewikkeld want de driehoek wilde niet opnieuw in de avond ontruimen maar wilde wel snel kunnen handelen als het zou mislukken omdat ze van het daglicht gebruik wilde maken vanwege de veiligheid van de politie en de activisten. De vraag van JA21 over de gemaskerde mensen is beantwoord. Het lid KREUGER heeft gehoord dat de burgemeester gezegd heeft dat zij op die maandag niet met gemaskerde mannen heeft gepraat, maar het geldt voor de hele week.

Burgemeester HALSEMA heeft in verband met deze demonstraties niet met gemaskerde mannen gesproken, de mensen met wie zij heeft gesproken waren vrouwen. Wat betreft het overhandigen van de lijsten zit er een groot misverstand, hier heeft de VVD in de Tweede Kamer op geageerd. Er zijn geen lijsten van Joodse wetenschappers of Joodse studenten overhandigd, alleen van Israëlische instituties en dat is toch echt iets anders. De burgemeester kent het verhaal over de lijsten met Joodse studenten niet maar als het lid Kreuger meer informatie heeft dan alleen dit gerucht, dan wil ze daar graag door hem daarvan op de hoogte worden gebracht. De suggestie om het leger in te zetten is niet proportioneel en JA21 heeft dat ook nooit voorgesteld toen trekkers over de snelwegen gingen en Den Haag barricadeerden. De burgemeester denkt dat ze het in dit verband dan ook niet moeten doen. Het lid KREUGER wijst op de druk op het politieapparaat, ze hebben meer te doen in de stad dan alleen maar demonstraties te begeleiden. Hij heeft het niet over tanks. Er is bij de marechaussee een eenheid die hierin is gespecialiseerd en dan is zijn vraag of die ingezet kan worden. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat de marechaussee met grote regelmaat wordt ingezet en de vraag van het lid Kreuger was toch echt over het leger inzetten. Het lid KREUGER antwoordt dat de marechaussee onderdeel is van het leger.

Burgemeester HALSEMA concludeert dat ze dan blijkbaar hetzelfde bedoelden. En over de inzet van de marechaussee zal de hoofdcommissaris nog op ingaan. Het lid KREUGER had nog een vraag gesteld over het verhalen van de schade. Er zijn allemaal eigendommen vernield ook van de gemeente, GVB-bussen en politiebusjes, en er is in Utrecht ooit een procedure opgestart om dat allemaal te verhalen. Dat is ook gelukt en hij zou graag zien dat ook in Amsterdam de raddraaiers gaan betalen. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de grootste vernielingen zijn gedaan aan het bezit van de universiteit. De vernielingen aan publieke goederen worden nog onderzocht, dat zal ze nagaan en dan zal ze de commissie laten weten of het wenselijk en mogelijk is om iets te verhalen.

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Het betoog van het lid Khan richtte zich voor een deel tegen de Haagse politiek en de vragen over de aangifte en waarom midden in de nacht zijn beantwoord. Het lid KHAN had de vraag of de universiteit de eerste dag een aangifte heeft ingediend omdat de universiteit in haar eigen tijdlijn schrijft dat er op de eerste dag geen aangifte is ingediend terwijl in de brief van de burgemeester staat dat de universiteit een voornemen had om aangifte in te dienen. Burgemeester HALSEMA antwoordt dat de universiteit tot drie keer toe telefonisch tegen haar gezegd heeft dat zij aangifte doen en dat ze willen dat er gehandeld gaat worden. Uiteindelijk bleek de schriftelijke aangifte op dinsdagmiddag te zijn gedaan maar de mondelingen bekrachtiging daarvan is ervaren als er wordt aangifte gedaan. Bovendien is er door de universiteit een groot aantal keren gevorderd. Het lid KREUGER had nog een vraag over hoe het met de agenten gaat. Burgemeester HALSEMA dankt het lid Kreuger dat hij daarnaar heeft gevraagd. De hoofdcommissaris zal erop ingaan. Het lid KHAN had de burgemeester nog gevraagd of zij ook het patroon ziet dat elke keer wanneer er hard wordt opgetreden de volgende dag een steeds grotere groep op straat komt en welke rol dit speelt in overwegingen voor de komende dagen als het gaat om politie-inzet.

Burgemeester HALSEMA benadrukt dat het aantal mensen niet van belang is, maar wel het gedrag van de mensen. Als het gedrag buiten de wet valt, als er wanordelijkheden zijn, als de veiligheid in het geding komt, dan is er meer politie nodig. Als antwoord op de vraag doet de burgemeester de oproep om vreedzaam te demonstreren. Naar aanleiding van de vraag van het lid Havelaar of de driehoek mogelijkheden ziet voor een meer gerichte inzet van de politie antwoordt de burgemeester dat ze zelf van mening zijn dat ze de afgelopen drie dagen zo gericht mogelijk hebben gehandeld. Ze heeft een aantal argumenten gegeven waarom op dinsdagavond de barricades op de openbare weg niet zijn weggehaald, dat was ook vanwege het moeten doorzetten op het moment dat daar tegenstand op komt of dat de universiteit nog aan het onderhandelen was. Maar een andere reden is ook dat je op dat moment eigenlijk twee keer politie-inzet nodig zou kunnen hebben en de driehoek probeert het zo gericht mogelijk te doen. Het inzetten van het waterkanon is in de binnenstad onmogelijk vanwege de smalle straatjes maar dat zal, mocht het nodig zijn, altijd gewogen worden op effectiviteit en proportionaliteit. Wat betreft landelijke samenwerking, de burgemeester heeft enig contact gezocht met burgemeesters van andere universiteitssteden.

Dit heeft nog niet geleid tot een echt overleg maar ze kan zich voorstellen dat er meer behoefte aan is. Ze heeft ook contact gezocht met de minister van Onderwijs om zorgen te delen over de universitaire gemeenschappen en hoe men daar oplossingen voor kan vinden en ze heeft de minister van Justitie geïnformeerd. Dit is allemaal informeren en geen overleg. En verder geldt natuurlijk het lokale gezag. Het lid HAVELAAR heeft nog een specifieke vraag over signalen over groepen die deze demonstraties misbruiken om rellen te schoppen en daarmee de democratie ondermijnen. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de hoofdcommissaris daarop in zal gaan. Het lid KABAMBA geeft aan dat ze meerdere vragen heeft gesteld die nog niet beantwoord zijn. Vragen over het Europees Hof van de Rechten van de Mens met betrekking tot de barricades, de persoonsgegevens van de vrijgelaten betogers, het protocol om de vicieuze cirkel van verwacht geweld onder demonstranten te doorbreken,

Concept Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

evaluatie van de ME, evaluatie samen met demonstranten, of er pepperspray was gebruikt en het verwijzen naar de schade waar de mensenrechtenadvocaat Jelle Klaas het over had. Burgemeester HALSEMA erkent dat ze de vragen van het lid Kabamba minder goed heeft gehoord, waarschijnlijk vanwege de duur van het debat. Dit betekent dat ze ook een aantal antwoorden schuldig moet blijven. Misschien is het goed om aan het einde van het debat af te spreken dat vragen die nog zijn blijven liggen schriftelijk worden beantwoord. Er hangt een schaduw over het debat en dat is een zorg die raadsbreed leeft. Ongeacht de verschillende posities in het debat over het Midden-Oosten hecht iedereen veel waarde aan maatschappelijke vrede in onze stad en is iedereen bezorgd dat polarisatie steeds meer grip krijgt op de stad. Met de situaties die de afgelopen week zijn ontstaan zullen er extra inspanningen nodig zijn om dit in goede banen te leiden. De burgemeester heeft zichzelf voorgenomen om in de komende weken met een aantal studentenorganisaties te praten over hun zorgen en hen ook uit te nodigen om te kijken of er een rustiger gesprek kan plaatsvinden. Het draaiboek Vrede van Amsterdam is nog in volle gang, maar de ambtswoningbijeenkomsten die wat aan het doven waren moeten misschien een nieuwe ronde ingaan omdat iedereen het van groot belang vindt.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14162492/1