Conceptverslag raadscommissie Algemene Zaken 03-11-2022
Tekst van het document
Het is begrijpelijk dat moskeeën wel willen meedenken over een oplossing maar ze benadrukken niet de enige eigenaar van het probleem te zijn. Het lid Heinhuis vindt het ook jammer dat beide partijen de afgelopen tijd vooral via de media hebben gecommuniceerd in plaats van met elkaar dat gesprek aan te gaan. Dat is nu juist zo belangrijk. Het is nu zaak tot een constructief gesprek te komen. Ze hoort graag welke rol de burgemeester daarin gaat spelen. Het lid ROODERKERK memoreert de onthulling een paar weken geleden van een kunstwerk in Oost, bedoeld voor iedereen in de buurt: Samen zijn wij Oost. Dit is een manier om niet de verschillen te benadrukken maar de overeenkomsten. Zo had het ook hier gemoeten: groepen bij elkaar brengen en zorgen dat lhbti’ers het gevoel hebben dat zij veilig zijn in de stad en moslimgroepen het gevoel geven dat ze niet gediscrimineerd worden. Daar gaat het om. De burgemeester heeft datzelfde doel. Het is heel vervelend hoe dit is gelopen. Er is een feitenrelaas gekomen; de burgemeester heeft op Instagram een verklaring gegeven en in de media is er veel over geschreven. Ze hoort graag een reflectie hierop. Het gaat nu eenmaal om gevoelige zaken die veel mensen raken. Het lid BENTOUMYA ziet dat discriminatie en geweld tegen lhbti’ers in Amsterdam een groot probleem vormt. Ze hebben hier elke dag mee te maken.
De fractie van GroenLinks onderschrijft de doelstelling van de burgemeester om discriminatie en geweld te bestrijden, maar het helpt niet wanneer in het proces van beschermen van de ene groep de indruk wordt gewekt dat een andere groep wordt weggezet. Dit vereist een brede aanpak waarin diverse instellingen een rol hebben: maatschappelijke organisaties, scholen, jongerenwerk en ook religieuze instellingen. Ze verzoekt de burgemeester hieraan vorm te geven vanuit de verschillende portefeuilles. De verschillende organisaties in de stad zijn onderdeel van de oplossing. Het is cruciaal om polarisatie daarbij te voorkomen. Het proces is nu schadelijk gebleken voor de relatie met de moskeebesturen. Daarom is ze benieuwd naar de reden waarom ervoor is gekozen alleen deze religieuze instellingen, met de moskeeën voorop, te betrekken en hoe de burgemeester de relatie met de moskeebesturen de komende tijd voor zich ziet. Ze hoopt op een gezamenlijke manier de strijd tegen anti-lhbti-geweld te kunnen voortzetten. Het lid GARMY vindt het heel jammer dat het zo is gelopen en dat het nu gaat om wie wat heeft gezegd en niet om hoe het geweld kan worden tegengegaan. Hij wil graag constructief denken en hoort graag hoe de burgemeester denkt te kunnen bewerkstelligen dat er alsnog steun komt van religieuze organisaties voor de gemeenschap en of
16
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 3 november 2022
vertegenwoordigers van die gemeenschap in gesprek kunnen gaan met religieuze organisaties zodat ze zelf kunnen aangeven waaraan ze behoefte hebben. Het lid KROM neemt het heel serieus dat moskeebestuurders zich niet goed behandeld voelen. Als alleen de moskeeën waren benaderd, zou dat stigmatiserend zijn voor de moslimgemeenschap. Het feitenrelaas laat zien dat dat niet het geval is, maar er is wel verwarring ontstaan over die steunverklaring. Ze hoort graag hoe de burgemeester daarop terugkijkt en hoe de communicatie nu zal gaan verlopen. Ze ziet zorgelijke signalen dat de lhbtiq+-gemeenschap met meer haat te maken krijgt. Dat kan alleen worden verholpen als Amsterdammers en Amsterdamse organisaties samen bijdragen aan de emancipatie van de lhbtiq+-gemeenschap. Zorg is er voor de uitspraak van de moskeebestuurders in het verslag: de moskeebesturen worden in een lastige positie gebracht als daar het statement wordt uitgedragen dat mensen homoseksueel mogen zijn. Daarom zien ze liever een brede formulering die het onderwerp homoseksualiteit vermijdt. Het lijkt erop dat de besturen aangeven homoseksualiteit niet te accepteren. Dat vindt de Partij voor de Dieren echt problematisch. Ze hoort graag wat er letterlijk door de besturen is gezegd. Dat is belangrijk om te begrijpen waarom ze de verklaring niet willen ondertekenen.
De burgemeester heeft de vinger op de zere plek gelegd en het lid Krom is benieuwd naar de verdere actie op dit punt. De Partij voor de Dieren vindt dit onderwerp heel belangrijk en zal de burgemeester hierin steunen. Het lid BOOMSMA betreurt het dat er een misverstand is ontstaan. Er is best wel wantrouwen in de stad bij organisaties en men is bang onheus te worden bejegend. Hij begrijpt wel dat organisaties betrokken willen zijn bij de tekst alvorens ze die ondertekenen. Hij hoort graag of die besturen wel betrokken waren bij het opstellen van de tekst. Orthodoxe gelovigen van alle religies wijzen homoseksualiteit af en dat valt onder de vrijheid van religie. Dat is wel heel wat anders dan het aanmoedigen of prediken van geweld. Dat onderscheid moet wel worden gemaakt. Het lid Boomsma vraagt zich af of het geweld in de stad wel afkomstig is van vrome jongeren. Misschien moeten er wel heel andere instellingen worden betrokken. Een statement dat geweld veroordeelt, zou iedereen kunnen omarmen. Daarover bestaat geen onenigheid, ook niet met de moskeebesturen. De hamvraag is nu hoe het verder moet. Het lid NANNINGA ziet dat het niet handig is gegaan. Het is toch vreemd dat moskeebesturen aanvankelijk wel meegingen maar het op het laatste moment lieten afweten. Heel veel homoseksuelen in de stad ondervinden akelig veel last van jongeren uit de islamitische cultuur.
Maar aan de kant van de gemeente is hier het nodige misgegaan. Ze heeft gehoord dat er aanvankelijk wel bereidheid bestond de verklaring te ondertekenen als die zich ook zou uitstrekken met toevoeging van de term ‘islamofobie’ of ‘moslimdiscriminatie.’ Dat is niet in de uiteindelijke tekst terechtgekomen en dat zou de steen des aanstoots zijn. Daarom krijgt ze graag een reactie. Het lid AHMADI hoort dat eigenlijk iedereen stigmatiseren echt niet oké vindt. Er zijn best wel de nodige organisaties in de stad, queer-islamitische organisaties, die de doelgroep kunnen bereiken en een boodschap kunnen overbrengen waardoor mensen uit deze gemeenschap op den duur zien dat deze acceptatie breed wordt gedragen en niet stigmatiserend hoeft plaats te vinden. Ze hoopt dat de burgemeester met zulke organisaties het gesprek verder wil voeren. Burgemeester HALSEMA betreurt hoe het is gegaan, maar wil ook graag reconstrueren wat er volgens haar is gebeurd. Dat kan verhelderend zijn. Als driehoek is er regulier overleg met de verschillende moskeeorganisaties in de stad over de veiligheid van moskeeën, van moslims, ervaringen van discriminatie en op 9 januari over de veiligheid van de lhbti-gemeenschap. Voor dat laatste werd een extra bijeenkomst belegd om er eens in alle rust over te praten.
De reden was tweeledig: het stigma ontstond niet; het stigma van de islamitische gemeenschap was er al en al heel lang, namelijk dat de islamitische gemeenschap verantwoordelijk zou zijn voor veel lhbti-geweld.
17
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 3 november 2022
Die relatie heeft de burgemeester altijd betwist. Het probleem is ingewikkelder, het zit in de straatcultuur en het komt bij verschillende religieuze groeperingen voor. Het geeft dus geen pas een relatie te leggen tussen de islam en anti-lhbti-geweld. Een stap naar voren doen zou ook de islamitische gemeenschap kunnen helpen, zeker als het breder gedeeld zou worden. De bedoeling was dus de-stigmatisering. De tweede reden was dat er in de straatcultuur heel veel jongeren zijn die misschien toch een enkele keer luisteren naar hun ouders, leiders, publieke of religieuze leiders. Gezien de ernst van het anti-lhbti-geweld wilde de burgemeester alles doen om de jongeren te bereiken doordat mensen met gezag daar een uitspraak over zouden doen. Nederland kent een minderhedendemocratie. Amsterdam is opgebouwd uit minderheden. Mensen hebben hele diverse opvattingen, overtuigingen en achtergronden. Er moet ruimte zijn voor minderheden om zichzelf te kunnen zijn en in vrijheid te kunnen leven. Minderheden moeten ook voor elkaar in het geweer komen. Dan erken je dat je samenleeft met mensen die heel anders in het leven staan en andere opvattingen hebben. Het tweede gesprek op 9 mei was volgens de burgemeester een buitengewoon prettig gesprek, waarin veel zaken overeen werden gekomen: niet aan de theologie komen.
Ongeacht de theologische opvattingen hangen de verschillende partijen dezelfde opvattingen aan over de publieke sfeer en over het verbod op gebruik van geweld. Er zou worden gestreefd naar een statement dat besproken zou worden in een werkgroep met de islamitische gemeenschap en daarna zou worden verspreid onder andere religieuze en maatschappelijke groeperingen om te kijken of dat breder gesteund kon worden. Het leek haar dus fatsoenlijk het statement eerst voor te leggen aan de moskeeorganisaties. Rond die werkgroep is een misverstand ontstaan. Medewerkers hebben in de zomervakantie ook gesproken met de moskeeorganisaties over een evenement in de Javastraat. Dat was bedoeld als een feestelijk moment waarop dit breedgedragen statement zou worden gepresenteerd. Ze hoopte dat dit een publiek signaal naar de stad was dat minderheden voor minderheden opkomen. Ze was dus verbaasd toen ze hoorde dat het eind september alleen om een evenement zou gaan. Dat was niet in overeenstemming met de afspraak van 9 mei. Daarmee verviel een belangrijke betekenis van die bijeenkomst namelijk om te laten zien hoe minderheden in de publieke ruimte dezelfde opvattingen zijn toegedaan: een vreedzame publieke ruimte zonder geweld. Toen het evenement werd verplaatst van oktober naar november, heeft de burgemeester toch gemeend daaraan een statement toe kunnen voegen.
In de werkgroep was gesproken over een statement dat zo algemeen was, dat het geen betekenis meer had maar een herhaling was van artikel 1 van de Grondwet. Dat ging alleen over discriminatie, terwijl het toch de bedoeling was dat verschillende religieuze organisaties hun hand zouden uitsteken naar de lhbti-gemeenschap. Daarom heeft ze die laatste poging gedaan om een statement te vervaardigen: een conceptstatement dat is verstuurd naar dezelfde moskeeorganisaties waarmee eerder was gesproken en met de uitnodiging om weer bij elkaar te gaan zitten. Had men de tekst willen wijzigen, dan was dat gebeurd. Maar men besloot anders: geen gesprek over wat er wel of niet goed was, maar een drietal dat helemaal niet bij de eerste gesprekken was, is publiek gegaan met hele harde oordelen waarop iedereen de bijeenkomst heeft afgezegd. De burgemeester zat die maandagavond klaar om te praten. Ze ging ervanuit in alle rust en beslotenheid een conceptstatement te bespreken dat zou worden voorgelegd aan andere groepen. Zo was het afgesproken. Desgevraagd geeft ze aan zich niet voor de bus gegooid te voelen, maar handig is het niet. Wel vroeg ze zich toen af waarom er werd ingezet op publieke polarisatie. Ze heeft absoluut geen spijt van de poging die ze heeft gedaan en ze blijft proberen het gesprek aan te gaan.
Sommige dingen zijn onhandig verlopen, bijvoorbeeld dat er een mail is uitgegaan die zij niet kende en waarin geen melding werd gemaakt van andere religieuze organisaties. Eigenlijk is de burgemeester nog steeds vooral verbaasd. Het lid KHAN ziet dat het college besloot de vergadering eind oktober te annuleren terwijl enkele moskeebesturen zich wel hadden aangemeld. De moskeebesturen hadden eerder aangegeven het statement algemeen te willen houden. Dat is toch een duidelijke boodschap. Het is dus geen wonder dat zij het zo ervaren dat er niet naar hen wordt geluisterd.
18
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 3 november 2022
Burgemeester HALSEMA legt uit dat iedereen had afgezegd en dat de twee die zich wel hadden aangemeld, in het statement aangaven dat ze niet zouden komen. Er was een verschil in de werkgroep met enkele ambtenaren en een aantal moskeebestuurders, een selectie van de groep waarmee de burgemeester had gesproken. Die was tot de conclusie gekomen met een algemeen statement te willen komen over discriminatie in het algemeen. Zij wilde een reactie van de hele groep. De afspraak op 9 mei was namelijk echt een andere: een statement, breed ondertekend, ter ondersteuning van de lhbti-gemeenschap. Het lid HEINHUIS leest in de notulen van 9 mei dat de gemeente de lhbtiq+, joodse, islamitische en kerkgemeenschappen gaat benaderen over een statement. Het is haar niet duidelijk waarom niet die andere religieuze gemeenschappen werden uitgenodigd voor die bijeenkomst over het statement. Ze zou nu graag willen kijken hoe men nu verder kan op een constructieve manier. Burgemeester HALSEMA vond dat niet chic. De afspraak met de verschillende moskeeorganisaties op 9 mei was: kijken of er een statement mogelijk was ter bescherming van de lhbti-gemeenschap. Daarvoor werd een werkgroep opgericht en dat statement zou eerst gezamenlijk worden besproken. Daarna zouden andere organisaties worden uitgenodigd om dat statement te ondertekenen.
De gesprekken en het overleg zijn eigenlijk de hele tijd positief en constructief geweest. Als er in de religieuze gemeenschappen initiatieven zouden worden genomen om alsnog tot een statement te komen, is de gemeente daar graag dienstbaar aan. Gezien de manier waarop publiekelijk is gereageerd, is het wel ingewikkeld geworden om zelf het initiatief te nemen. Daarom wacht ze het initiatief vanuit de religieuze gemeenschap af. Het lid KHAN stelt dat er sprake is van verwarring en miscommunicatie. De moskeebesturen wilden een evenement en geen verklaring. Zo staat het in de notulen van 9 mei. Hij kan dus niet begrijpen waarom de burgemeester zo verbaasd was. Burgemeester HALSEMA stelt dat het lid Khan verkeerd is geïnformeerd. Het staat zo niet in de notulen. Er staat dat op 9 mei de afspraak wordt gemaakt met een statement te komen. Daarna wordt er een werkgroep geformuleerd. In de zomer kwam een medewerker naar de burgemeester die vertelde dat er een leuk idee bij was gekomen: kijken of er met grote groepen in de Javastraat publiekelijk kon worden gedineerd. Daarover is op ambtelijk niveau gesproken. Pas in september hoorde de burgemeester hiervan. Toen verkeerde ze nog in de veronderstelling dat het evenement ter ondersteuning van het statement was. Pas eind september/begin oktober bleek het evenement in plaats van het statement te komen.
Dat vond ze bijzonder jammer, want het is een gemiste kans. Desgevraagd legt ze uit zich bewust te zijn van de discriminatie van de islamitische gemeenschap. Juist bij dat lhbti-geweld heeft ze altijd druk gegeven tegen een te gemakkelijk verwijt. Het is namelijk breder verspreid onder heel veel verschillende jongeren. Juist daarom wilde ze de moskeeorganisaties de eerste mogelijkheid geven om te kijken of zij zich konden vinden in dat statement en het pas daarna te verspreiden. Het lid BOOMSMA vindt het belangrijk een stap vooruit te zetten. Hij oppert als gemeenteraad een bijeenkomst te organiseren namens de verschillende delen van de gemeenteraad. Misschien wil men dan weer het gesprek aangaan om een stap verder te zetten. Hoe dat precies moet, daar is hij nog niet uit. Het lid ROODERKERK stelt dat de stad is gebaat bij een goede verhouding met de islamitische gemeenschap en de lhbti-gemeenschap is gebaat bij een burgemeester die een verbindende rol speelt en opkomt voor hun veiligheid. Dit vraagt eigenlijk opnieuw om een uitgestoken hand van de burgemeester.
19
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 3 november 2022
Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de moskeeorganisaties niet gelijk mogen worden gesteld met de islamitische gemeenschap. De deur staat open voor de moskeeorganisaties. Dat reguliere overleg is er sowieso al. Ze heeft veel contact met allerlei andere organisaties en dat contact zou ze de komende tijd willen versterken. Ze stelt het op prijs als de gemeenteraad een initiatief zou nemen. Ze zou het overleg met de moskeeorganisaties graag hervatten. Dan is het van belang dat ze signalen krijgt dat daarvoor belangstelling is en dat mensen bereid zijn te komen. Het lid BENTOUMYA denkt dat het goed is als de burgemeester actief het gesprek met de moskeebesturen blijft aangaan, net als breder met andere organisaties. Ze hoort graag hoe de burgemeester hieraan vanuit de verschillende portefeuilles invulling denkt te kunnen geven. Burgemeester HALSEMA legt uit dat het idee eerder was een reeks van evenementen te organiseren met telkens een wat ander thema, bijvoorbeeld moslimhaat of haat tegenover de Aziatische gemeenschap. In elk stadsdeel zou non-discriminatie daarbij centraal staan. De bescherming van de lhbti-gemeenschap was dus de eerste in een reeks. Er zijn veel initiatieven in de gemeente en het is wellicht verstandig wethouder Meliani hierbij te betrekken.
De burgemeester heeft het voorstel van het lid Boomsma gehoord en oppert dat het college met een voorstel komt voor vervolgbijeenkomsten, evenementen en wellicht statements. Voordat er stappen worden gezet, legt ze het eerst aan de gemeenteraad voor. Het lid KHAN vindt het een sympathiek voorstel van het CDA. Het college is aan zet, dus hij kan zich vinden in dit voorstel. Het lid NANNINGA vindt dat de raad dat initiatief moet houden. Ze wil geen partij kiezen tussen wie van de partijen de eerste stap zou moeten zetten. De VOORZITTER ziet dat er nu twee voorstellen liggen. Na inventarisatie blijkt dat een meerderheid voor het voorstel van het CDA is, aangevuld met de geste van de burgemeester voor een eerste aanzet. Het lid KHAN heeft nog twee onbeantwoorde vragen: de burgemeester was geadviseerd door haar eigen ambtenaren voor het doordrukken van de verklaring en de vraag over de uitspraak dat zij zich het lot van de lhbti-gemeenschap zo ter harte neemt dat dit een confrontatie met de moskeegemeenschap waard is. Burgemeester HALSEMA beaamt dat de medewerkers haar hebben terug gerapporteerd dat de werkgroep liever een algemene verklaring zag waarop ze aangaf met het voltallige gezelschap te willen praten, juist omdat het eerder anders lag. Er is geen sprake van een citaat, maar het gaat om duiding van Het Parool. Dat zijn niet haar woorden.
De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Openbare Orde en Veiligheid 7 Vergunningplicht die criminele of overlast gevende activiteiten kan voorkomen Nr. VN2022-036110 Het lid ROODERKERK bedankt voor de beantwoording van de schriftelijke vragen over een vergunningplicht tegen ondermijning. Het effect laat mogelijk nog enkele jaren op zich wachten. Mooi dat de ICT-problemen inmiddels zijn opgelost. De burgemeester kan alleen in sommige gevallen overgaan tot een tijdelijke vergunningsplicht. Ze is benieuwd of er nog meer straten in aanmerking komen om die vergunningplicht in te voeren. Ze vraagt wanneer de burgemeester de eerste resultaten verwacht op het aantreffen van illegale
20
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 3 november 2022
praktijden wat zou kunnen leiden tot het niet afgeven van een vergunning. En tot slot wil ze weten in hoeverre de buurt wordt ingezet om meldingen te maken. In Den Haag heeft men de App Meldt een vermoeden. Misschien is dat ook werkbaar voor Amsterdam. Het lid NADIF vindt het belangrijk om te bezien wat er met de proef Hoogstraten kan. Misschien kan er met de voorzitters van de verschillende stadsdelen worden besproken of zij wellicht ook behoefte hebben aan zo’n proef binnen hun eigen stadsdeel. Het lid MARTENS vindt de beantwoording wat summier. Ze oppert bij de collega’s in Den Haag na te vragen wat er daar wel lukt. Burgemeester HALSEMA licht toe dat het niet alleen om het vergunningplichtig maken gaat van straten zoals bij de Hoogstraten maar ook om het vergunningplichtig maken van hele sectoren. Dat is in het verleden eerder gebeurd. Het is ook de bedoeling dit instrument veel breder in te zetten. Bij de Hoogstraten kampte men aanvankelijk met een vertraging als gevolg van een ICT-probleem. Dat is opgelost en inmiddels zijn de onderzoeken bij de Hoogstraten voltooid. Voorbereidingen worden getroffen om een hele sector vergunningplichtig te maken. Voor uitbreiding van de vergunningplicht is 300.000 euro beschikbaar. Het is een buitengewoon arbeidsintensief proces en dat betekent dat het niet zo ver gaat als de burgemeester zou willen.
Met de stadsdelen is hierover nauw contact. Bij sectoren gaat het namelijk over de hele stad en daarvoor wordt de informatie uit de stadsdelen gebruikt. Het lid ROODERKERK is nog benieuwd of er waarschuwingen zijn uitgereikt van illegale exploitatie die ertoe zouden leiden dat de ondernemer de exploitatie moet staken – zoals bijvoorbeeld in Den Haag al is gebeurd. Burgemeester HALSEMA verduidelijkt dat dit eerder is gebeurd bij de Spyshops. Die zijn als sector eerder vergunningplichtig gemaakt. Als een ondernemer niet meer in aanmerking komt voor een vergunning, moet hij zijn activiteiten staken. In de Hoogstraten heeft ze zeker niet in alle gevallen opnieuw een vergunning gegeven. Het is niet zo dat dit een variatie in het winkelaanbod te weeg brengt, maar de winkels die er zitten, zijn schoon. Desgevraagd zegt de burgemeester toe schriftelijk met een overzicht te komen zodat de raad een idee krijgt van de werking van dit instrument – liefst in de vorm van een veegbrief waarbij meerdere onderwerpen tegelijk aan bod komen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en sluit de vergadering.
21