Conceptverslag OZA 12.07.2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 12 juli 2023 van 09.00 tot 12.31 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 13 september 2023 Voorzitter: het lid Nanninga Portefeuillehouders: de wethouders Moorman en Scholtes Commissiegriffie: A. G. Hoff, K. van Klooster Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bilgin (Forum voor Democratie), Bons (BIJ1), Didderen (Partij voor de Dieren), Van Haarlem (Forum voor Democratie), Haijen (SP), Hoogtanders (VVD), De Jong (JA21), Van Laake (Volt), Molema (JA21), Olivieira (Lijst Kabamba), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Williams (D66), Yacoubi (DENK) Afwezige commissieleden: de leden Bouhassani (PvdA), Hakiki (DENK) Overige aanwezigen: D. Tabak, J. van Rooijen, Erva, D. Lividikou, A.M. van der Does, Kinderraad: Laila, Iona, Dylan, Lize, Thymen, Rayaan, Julie, Sara

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.01 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededelingen.  Hij heeft bij de vorige vergadering een mededeling gedaan over Gidso, de ICT-oplossing die voor verschillende onderdelen van het sociaal domein zou moeten werken. Gidso zou ingezet worden bij de buurtteams. Er bleken vragen gerezen te zijn of Gidso nog aansloot bij de wijze waarop men in Amsterdam samenwerkt. De pauzeknop was ingedrukt, en inmiddels is men gestopt. Het contract is opgezegd. In de komende tijd moet een heroriëntatie plaatsvinden van de samenwerking met de buurtteams en wat daarvoor nodig is, voordat verder gekeken wordt naar mogelijke digitaliseringsoplossingen. Er zal in de komende periode in samenspraak met de partners een aanpak geformuleerd worden.  In de commissievergadering van 7 september heeft de toenmalige wethouder Rijxman aan het lid Didderen toegezegd om een brief te sturen over de monitoring van mentale klachten. Hij heeft de commissie inmiddels daarover twee keer geïnformeerd. Dat ging in het kader van de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

coronamonitor ‘Jong volwassen’ en de coronamonitor ‘Volwassenen en ouderen’. Hij beschouwt de toezegging daarmee als afgedaan. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat er uitgegaan wordt van een avondsessie. Zij stelt voor de spreektijden daarop aan te passen. Zij concludeert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Verder zijn er geen sprekers voor de agendapunten 7, 8 en 11. Daarmee kunnen de voordrachten in de commissie gehamerd worden. Het lid Yemane stelt voor om de agendapunten 16 en 19 door te schuiven naar de volgende commissievergadering OZA. Het lid Runderkamp stelt voor agendapunt 17 door te schuiven naar de volgende vergadering. Zij concludeert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Het lid Van Pijpen heeft verzocht de punten onder de portefeuille Zorg geclusterd te behandelen. Agendapunt 21 wordt dan na agendapunt 6 behandeld. Zij concludeert dat de commissie met deze voorstellen akkoord gaat. Het lid RUNDERKAMP vraagt op verzoek van het lid Didderen om punt 15 als eerste van de onderwijspunten te behandelen. Zij concludeert dat de commissie daartegen geen bezwaar maakt. Het lid YEMANE stelt voor om de punten 15 en 14, het initiatiefvoorstel van het lid Rooderkerk, naar voren te halen, zodat die punten vanochtend nog behandeld worden. De VOORZITTER concludeert dat de commissie daarmee akkoord gaat.

Zij stelt vast dat de volgorde van behandeling daarmee wordt: eerst punt 3, dan de punten 4, 5, 6, 21, 14, 15, 9, 10, 12, 13, 14, 18 en 20. De punten 7, 8 en 11 worden gehamerd en de punten 16, 17 en 19 worden doorgeschoven. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 21-06-2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor bespreking op de vergadering van 13 september 2023. De motivatie voor de verzoeken heeft in de dagmail gestaan.  TKN-4 en-5 op verzoek van het lid Wehkamp van D66.  TKN-10 op verzoek van het lid Van Pijpen van GroenLinks. Zij constateert dat de commissie met de verzoeken akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek D. TABAK is huisarts in Amsterdam-Oost en spreekt namens de Landelijke Huisartsen Vereniging, afdeling Almere. Zij zit hier namens de huisartsen in Amsterdam. Zij overhandigt een medaille voor de meest opmerkelijke geneeskundige verklaring. Haar collega-huisartsen krijgen vanuit de gemeente verschillende aanvragen voor geneeskundige verklaringen, de een nog opmerkelijker dan de andere. Uiteraard moet zij daar geregeld wat om lachen, maar tegelijkertijd besteden de huisartsen 30-40% van de tijd in de zorg aan administratieve taken, zoals de ongepaste informatieverstrekking. Deze tijd kunnen ze daarom helaas niet besteden aan de zorgtaken. Conform de KNMG-richtlijn geeft de behandelend arts, in dit geval de huisarts, geen geneeskundige verklaring af over zijn of haar eigen patiënten. Deze verklaringen mogen alleen door een onafhankelijke arts worden afgegeven. Zij vragen de gemeente nadrukkelijk deze informatie intern te verspreiden en te onderzoeken wat nodig is om de aanvragen van geneeskundige verklaringen op de juiste wijze te organiseren. Dit draagt niet alleen bij aan het werkplezier van de huisartsen, maar ook voorkomt het dat de burgers van het kastje naar de muur worden gestuurd.

Het lid VAN PIJPEN vraagt wat het concrete verzoek van de inspreker is. D. TABAK vraagt nog duidelijker aan met name medewerkers van de Wmo-balie door te geven dat het niet de bedoeling is dat mensen naar de huisarts worden gestuurd voor een geneeskundige verklaring. Het lid BOOMSMA vraagt wat de inspreker bedoelt met ‘onjuiste’ medische verklaringen. Dat die verklaringen niet worden gegeven? Of is het ook medisch onjuist? D. TABAK antwoordt dat het met name onjuist is omdat dit niet thuishoort bij de huisarts, die altijd de dokter is van de patiënt in kwestie. Soms zitten er ook heel gekke verzoeken tussen. Het is dan altijd de vraag of het daadwerkelijk door de gemeente is geadviseerd om daarvoor naar de huisarts te gaan, of dat de patiënt zelf het initiatief heeft genomen naar zijn huisarts te gaan. Het lid DE JONG nodigt mevrouw Tabak uit om vaker te komen inspreken, als ze nog andere suggesties heeft. Het lid BOOMSMA vraagt voorbeelden te geven van onjuiste verklaringen. D. TABAK noemt het voorbeeld van een mantelzorgverklaring. Een collega van haar vertelde dat ze elke twee jaar het verzoek krijgt om die verklaring te tekenen, met de gedachte daarbij dat de dwarslaesie mogelijk overgaat. Dat is bijzonder. Een ander voorbeeld is de aanvraag van een scootmobiel. De gemeente vroeg te beoordelen of de patiënt kon lopen.

Een collega van haar moest van de gemeente verklaren dat haar patiënt rugklachten had. Dan kon die als gedupeerde van de toeslagenaffaire een nieuwe matras krijgen. Jonkvrouwe VAN ROOIJEN BOER WAGNER LAHEE spreekt op persoonlijke titel over studiegeld voor een medische opleiding. Zij heeft een gewone knoopkruidboom

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

in de tuin, waarvoor zij heel erg allergisch is. Ze heeft er een studie van gemaakt. Je wordt van de gewone knoopkruidboom heel erg ziek. Daarbij moet gedacht worden aan zware allergie, hooikoorts. Er zitten bladeren aan die boom, en die heten gewoon knoopkruid. Zij krijgt er brandplekken van, die zichtbaar zijn in haar nek. Ook heeft zij heel hoge koorts; het tast de hersenen aan. Het beïnvloedt verder haar botten, spieren en handen, die stijf en gevoelloos worden. Zij heeft gevraagd de bomen weg te halen, maar niemand doet wat. Zij vraagt er iets aan te doen. Voor commissieleden die er meer over willen weten, heeft zij documentatie beschikbaar. Het lid VAN PIJPEN vraagt of de inspreker in een huurwoning woont. Heeft zij de woningbouwcorporatie gevraagd iets te doen? En heeft zij contact gehad met het stadsdeel? Jonkvrouwe VAN ROOIJEN BOER WAGNER LAHEE antwoordt dat zij aan de Amstelveenseweg woont. Wethouder MOORMAN zegt toe dat zij iemand naar de inspreker zal sturen om te zorgen dat er iets geregeld wordt. Bij agendapunt 10 E. CALKIN spreekt namens de AOb en op persoonlijke titel. Zij is tweedejaars aan de docentenopleiding maatschappijleer. Een paar weken geleden stond zij hier ook; toen ging het over de stagevergoedingen. Zij is heel erg blij met de ambities. Het is mooi dat de stagevergoedingen ook in het document staan.

Hopelijk wordt het plan zo snel mogelijk in werking gesteld en blijft de gemeente scholen aanspreken op hun verantwoordelijkheid. De lobby richting Den Haag moet ook door blijven gaan. Ook is zij heel blij met de hulp van de vakbond. Verder wil zij het hebben over de begeleiding. Die is heel belangrijk voor beginnende docenten, maar zij heeft in de praktijk gezien dat het ook fout kan gaan. Zij heeft een vervelend stagejaar gehad, en de begeleiding was daar cruciaal bij. Uiteindelijk heeft ze goede gesprekken gevoerd met mensen die erover gingen. Men vond dat zij te laat aan de bel had getrokken om nog dingen te kunnen veranderen. Zij snapt dat. Zij neemt dat ook mee als feedback, maar je kunt het ook omdraaien. Waarom hebben zij niet eerder gevraagd of alles goed ging? Of ze ergens hulp bij nodig had? Dan had het probleem ook al boven water kunnen komen. Zij hoopt dat goede begeleiding ook betekent dat je een duurzame band hebt met elkaar. Dat je weet dat als iets fout gaat, het opgelost kan worden. Zij heeft voor volgend jaar nog geen stageplek, hoewel ze veel mails heeft gestuurd naar scholen, zonder dat er een reactie kwam. Vaak hoort zij van mensen dat het om discriminatie gaat, maar zeker ben je daar natuurlijk nooit van. Liever beschuldigt ze geen mensen. Wel is het heel lastig.

Het is een beroep met veel tekorten, en je hoort ook van andere sectoren dat mensen met een migratieachtergrond geen stageplek kunnen vinden. Zij hoopt dat de gemeente daarvan op de hoogte is en er samen met Den Haag iets aan doet. Het is belangrijk dat iedereen een stageplek kan vinden. De afgelopen tijd overwoog ze te stoppen met haar opleiding vanwege de slechte stageervaringen. Het salaris is niet goed en de burn-outkansen zijn groot. Als je dan ook nog eens een vervelende eerste ervaring hebt in het onderwijs ga je je afvragen waarom je er zit. Zij is blij met het democratische recht om in te mogen spreken. Zij heeft er vertrouwen in dat het stadsbestuur naar eer en geweten het document zal uitvoeren. Hopelijk zo snel mogelijk. Het lid RUNDERKAMP vindt het pijnlijk te horen dat de stage-ervaringen van de inspreker zo slecht waren. Hij vraagt hoe de begeleiding vanuit haar opleiding was bij het vinden van een nieuwe stageplek.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

E. CALKIN antwoordt dat zij bij docenten aan de bel heeft getrokken. Zij kreeg lieve reacties. Ze zeiden dat ze rond zouden kijken. Ze kreeg een mail van een van haar docenten en ze stuurde binnen een uur een mail naar de school waar die het over had, waar nog een plek zou zijn. Het leek haar kans. Inmiddels is het al bijna een week geleden en zij heeft nog niets gehoord. Dus ze hebben iemand anders, of was het toch niet zo dringend? Toch is het vervelend, er komt een plek beschikbaar en je krijgt hem toch niet. Er is dus wel hulp vanuit de opleiding en zij is de HvA daar dankbaar voor. Zo’n mail wordt wel aan de hele groep gestuurd, dus heb je weer concurrentie van de je medestudenten. Het lid YEMANE vindt het ook pijnlijk te horen, juist omdat goede krachten hard nodig zijn in de stad. Helaas klinkt dit signaal niet geheel onbekend in de oren. Zij vraagt wat de gemeente hierin zou kunnen betekenen. E. CALKIN antwoordt dat zij van andere hogescholen hoort dat studenten een aantal stageplaatsen krijgen. De studenten worden dan gewoon ingedeeld. Zij heeft dat liever dat het zo gaat. Den Haag is daar niet voor nodig. Het kan in Amsterdam geregeld worden. Het lid ROODERKERK vindt dit signaal zorgelijk. Het is precies waarvoor zij aandacht wil vragen. Leraren starten met heel veel enthousiasme, maar door dit soort drempels kunnen ze wellicht die stap niet zetten.

Het is belangrijk om te kijken hoe de match geregeld is. Misschien moeten de schoolbesturen daarin een gezamenlijke rol hebben. Of het moet gaan zoals het gaat in het mbo, waar studenten gewoon geplaatst worden op een stageplek, zonder sollicitatie. Het is heel goed dat er nagedacht wordt over het vergoeden van het vierde stagejaar. De jaren daarvoor niet. Zij vraagt waarom het belangrijk is dat er een vergoeding is voor alle jaren van de stage. E. CALKIN antwoordt dat stages geen privilege moeten worden. Veel mensen moeten naast hun stage nog werk aannemen om rond te kunnen komen. Ook zij heeft een bijbaantje, hoewel zij het ook wel redt zonder baan ernaast, omdat ze geen huur hoeft te betalen. Mensen die er wel naast moeten werken, lopen het risico op studievertraging. Of ze moeten lenen, wat ook schrijnend is. De salarissen zijn niet heel hoog. Iedereen die arbeid levert, krijgt daarvoor betaalt. Dat hoeft niet veel te zijn; niemand gaat het onderwijs in om veel geld te verdienen. Maar het moet wel genoeg zijn om de vaste lasten te kunnen betalen. Het lid YACOUBI vraagt of er initiatieven zijn in haar woongebied die studenten kunnen helpen met het vinden en behouden van een stageplek. En hoe kan de gemeente daarin faciliteren? E. CALKIN kan daar niet goed antwoord op geven. Zij is op zoek naar initiatieven in haar woongebied.

Het helpt altijd als je de gemeente achter je hebt staan. Het is belangrijk dat je je als student of beginnende leraar niet alleen voelt staan. De gemeente zou die steun kunnen geven. Ook zou ze de scholen onder druk kunnen zetten. Bij agendapunt 21 D. LIVIDIKOU spreekt namens Cliëntenbelang Amsterdam over het plan van aanpak wachtlijsten HbH. Vijf maanden geleden stond zij hier ook, met een manifest en een oproep om de wachtlijsten HbH met spoed aan te pakken. De commissie riep de wethouder op met een actieplan te komen. Dat plan ligt er nu en daar is zij blij mee. Er staan mooie dingen in. Maar ondanks de inzet van de gemeente en het goede participatieproces staat zij hier met een dubbel gevoel. Wat wordt nu concreet verbeterd voor de mensen op deze wachtlijst? En gaat men nu echt zijn uiterste best doen om te zorgen dat mensen weer

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

graag in huishoudelijke zorg willen gaan werken? Die vraag kan iedereen zelf beantwoorden: men wil wel, maar met dit actieplan worden de stappen nog niet gezet. Deze week kreeg zij een mailtje van Kitty, een vrouw van 69 jaar die in verband met haar slechte gezondheid dringend hulp bij het huishouden nodig heeft. Kitty staat al twaalf maanden op de wachtlijst. Wat kan zij haar vertellen? Wat moet zij de buurtteammedewerkers vertellen die dagelijks mensen zoals Kitty langs krijgen, die ze dan zonder hulp naar huis moeten sturen? De grootste maatregel in dit plan is dat er een tweede wachtlijst wordt geïntroduceerd. De wachtlijst wordt weggewerkt door mensen van de ene naar de andere wachtlijst te verplaatsen. Eerst wachten tot je hulp krijgt, en vervolgens wachten tot je de volledige hulp krijgt die je nodig hebt en waarop je recht hebt. In plaats van het wegwerken van de wachtlijst wordt een wachtlijst light, die een verlenging van de wachttijd geeft. Een dergelijke noodmaatregel zou te betrijpen zijn als daarnaast alles op alles zou worden gezet om dit probleem op te lossen. Die inzet ziet zij echter onvoldoende terug in dit plan. Het is duidelijk dat er snel meer mensen moeten komen om de wachtlijst weg te werken, maar het ontbreekt in het plan aan geld en personeel. Wat betreft het geld is de raad aan zet.

Als het gaat om het werven van personeel, kan misschien wat geleerd worden van wethouder Moorman, die 24 miljoen uittrekt om mensen in het onderwijs te laten werken. Ze krijgen van haar voorrang voor sociale huurwoningen. Voor de HbH-medewerkers is er een budget van nog geen twee ton. Verdienen de zorgbehoevenden niet de allerbeste hulp? Zorgorganisaties maken zich zorgen dat ze over enkele maanden toch geen nieuw personeel kunnen aannemen vanwege de zogenaamde budgetplafonds. Dit kan erg moeilijk gerijmd worden met de wens om meer HbH-medewerkers te werven en de wachtlijst weg te werken. De raad kan dit actieplan krachtiger maken. Zij heeft drie suggesties. De budgetplafonds moeten geschrapt worden, want die zijn een rem op nieuw personeel. Er moet daadkrachtig geïnvesteerd worden in de werving van nieuw personeel. Er moeten met spoed tijdelijke noodmaatregelen ingezet worden, zoals de inzet van externe mensen, een vrij te besteden strippenkaart en een versoepeling van de pgb-regels. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid BOOMSMA vraagt de wethouder in te gaan op de inspraak van mevrouw Tabak over de medische verklaringen. De gemeente moet niet bijdragen aan de toch al overvloedige bureaucratie in de zorg. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij de betreffende bijlage niet heeft gezien. Hij vindt het daarom lastig er iets over te zeggen.

Hij zal in gesprek gaan met mevrouw Tabak en kijken wat er gedaan kan worden. BESPREEKPUNTEN De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele momenten. Onderwijs 3. Advies Kinderraad 2022-2023 over de thema’s pesten en armoede (VN2023015976) De VOORZITTER heet de Kinderraad hartelijk welkom aan de commissietafel. Kinderombudsman Van der Does zal een korte inleiding geven. Vervolgens zullen Lize,

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Iona, Dylan en Laila een toelichting geven op het advies over pesten. Daarna kan de commissie desgewenst vragen stellen. Daarna schuiven Rayaan, Thymen, Sara en Julie aan voor het onderwerp armoede. Als de adviezen zijn toegelicht en alle vragen zijn gesteld, gaat de commissie verder met het behandelen van het agendapunt. A.M. VAN DER DOES vindt het leuk om hier op deze manier te zijn. De afgelopen jaren heeft zij vaak geroepen dat de kinderrechten in het DNA van de hele stad moesten komen. Het is leuk voor kinderen dat ze een kinderombudsman hebben die voor ze opkomt als er iets misgaat, maar ook is het heel belangrijk dat er geluisterd wordt naar kinderen die gewoon goede ideeën hebben. Daarom zitten die hier aan tafel. LAILA is hier met de anderen van de Kinderraad van Amsterdam om het advies over pesten toe te lichten. IONA vertelt waarom de Kinderraad dit onderwerp heeft gekozen. Ieder kind in Amsterdam is zelf gepest, of kent iemand die gepest is. Pesten herken je niet meteen van buiten. Een gepest kind voelt zich gekwetst vanbinnen. Vooral op de schoolpleinen, tijdens de overblijf en in kleedkamers wordt gepest. Als je gepest wordt, krijg je deukjes in jezelf. Uiteindelijk word je geholpen, maar het lukt niet de deukjes eruit te krijgen. Net zoals pesten altijd in je blijft.

DYLAN licht toe dat de Kinderraad in drie vergaderingen gepraat heeft over pesten, in de buurten waar de kinderen wonen, en op de scholen. Er is met Adele, een expert van de GGD, gesproken over pesten. LIZE legt het probleem uit. Het gevolg van pesten kan zijn dat het kind een trauma oploopt. Soms willen kinderen niet meer naar school komen. Niet alle volwassenen weten wat ze moeten doen als er gepest wordt. De mensen die helpen bij de overblijf, hebben soms niet genoeg skills om in te grijpen. LAILA geeft de aanbevelingen van de Kinderraad. De overblijfbegeleiders moeten een training krijgen, oefenen met pestsituaties. Kinderen kunnen een training krijgen waardoor ze in kunnen grijpen als mediatoren. Elke school moet een vertrouwenspersoon hebben. Ook moet er een brievenbus op school opgehangen worden om pestsituaties te beschrijven. Het lid VAN LAAKE vindt pesten een moeilijk onderwerp. Zij vroeg zich af wat de gemeente daaraan kon doen, maar de Kinderraad komt met goede ideeën. De kinderen hebben een gesprek met de wethouder gehad. Die heeft op de adviezen gereageerd. Is de Kinderraad tevreden met haar reactie? LIZE vond het wel een goed advies, maar bij sommige dingen dacht ze dat het wel anders kon. Bijvoorbeeld dat de vertrouwenspersoon en de brievenbus echt op elke school moeten komen. Het lid YEMANE vond het heel goede adviezen, waarvoor zij de Kinderraad dankt.

Zijzelf had nooit aan de mogelijkheid gedacht om trainingen te geven aan overblijfbegeleiders. Hoe komt de Kinderraad daarbij? Waarom is het belangrijk om overblijfbegeleiders een training te geven? IONA antwoordt dat vaker bij de overblijf wordt gepest. Vaak weten de overblijfbegeleiders niet hoe ze erop moeten reageren. Daarom dacht de Kinderraad aan een training. LIZE voegt toe dat in zo’n training meerdere kinderen gevraagd zouden kunnen worden om nep te pesten in de pauze. Dan kan je kijken hoe de overblijfbegeleiders reageren. Later kunnen ze dan kijken hoe het beter kan.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Het lid BOUHASSANI zou het moeilijk vinden om uit te leggen wat pesten precies is. Maar de kinderen van de Kinderraad weten dat in een paar seconden heel goed te doen. Zij vindt dat heel knap. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele momenten. THYMEN is hier namens de Kinderraad van Amsterdam om het advies over armoede toe te lichten. RAYAAN vertelt dat de Kinderraad armoede een belangrijk onderwerp vindt. In Amsterdam zijn de armoede en de verschillen tussen arm en rijk in de laatste jaren enorm toegenomen. Een van de oorzaken ervan is de oorlog in Oekraïne en de inflatie die daardoor is ontstaan. Mensen die daarvoor nog konden rondkomen, lukt dat nu niet meer, omdat alles duurder geworden is. Kinderen die in armoede opgroeien, kunnen minder doen en hebben minder mogelijkheden en kansen dan andere kinderen. Tijdens de eerste vergadering is de Kinderraad in gesprek gegaan met een medewerker van de afdeling Armoedebestrijding. De Kinderraad heeft veel geleerd over de regelingen die er zijn in Amsterdam. Bij de tweede vergadering was de Kinderraad op werkbezoek bij de voedselbank in Amsterdam-Zuid en de Stichting SINA (Samen Is Niet Alleen). In de Voedselbank kregen de kinderen opdracht een maaltijd samen te stellen voor een alleenstaande moeder met kind. JULIE vertelt over het probleem. De Kinderraad van Amsterdam maakt zich zorgen over de armoede in Amsterdam.

Met de toenemende armoede merken de kinderen van de Kinderraad dat kinderen bij hen op school zonder ontbijt de dag starten. Hiervoor zijn tal van oorzaken. Een gezin kan gevlucht zijn uit een land met oorlog. Er kunnen schulden zijn, of een trauma of verslaving. Scheiding van de ouders kan ook een reden zijn voor armoede. De Kinderraad is geschrokken dat er kinderen opgroeien zonder goede slaapplek, bureau of fiets. De Kinderraad is van mening dat rust en een stevige basis nodig zijn om gelukkig op te groeien en te bouwen aan je toekomst. Als je naar school komt met honger, is concentreren moeilijk. De geldstress die een kind thuis ervaart kan ook invloed hebben op schoolprestaties. Op sommige scholen wordt er iets aan gedaan. Er wordt dan bijvoorbeeld een ontbijttafel ingericht, of er komt in het eerste lesuur iemand met broodjes langs de klassen. Als er teveel nadruk ligt op de leerling die thuis geen ontbijt heeft gekregen en als enige uit de klas een broodje krijgt, merkt de Kinderraad dat deze leerling snel gepest wordt. SARA geeft adviezen en aanbevelingen van de Kinderraad. In de ochtend en in de middag moeten er broodjes klaarstaan voor alle kinderen. Zo maak je geen onderscheid en worden kinderen minder snel gepest. Leerkrachten moeten goed kijken naar signalen van armoede.

Het liefst ziet de Kinderraad dat als een verplicht onderdeel van het takenpakket van iedere leerkracht. Leerkrachten moeten een cursus volgen waardoor ze signalen van armoede leren herkennen. Ze moeten de armoederegelingen van Amsterdam goed leren kennen. Het lid YACOUBI merkt op dat er verschillende armoederegelingen zijn. Als de Kinderraad een armoederegeling mocht verzinnen en de wethouder daarover mocht adviseren, welke armoederegeling zou dat zijn? THYMEN vindt het voedsel op school heel belangrijk. Het lid YEMANE vindt het een heel goed advies. Het is heel goed om pesten en armoede met elkaar te verbinden. Die dingen hebben met elkaar te maken. Mensen schamen zich soms. Helaas worden ze dan ook nog gepest, waardoor ze zich nog rotter gaan voelen. School kan een goede rol spelen door ouders erop te wijzen dat er verschillende regelingen zijn.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Het lid BOUHASSANI vraagt hoe de kinderen het bij de voedselbank vonden. JULIE antwoordt dat het interessant was daar te zijn. Het was een soort supermarktje met een puntensysteem. Ze doen er echt moeite om het zo goed mogelijk te doen voor mensen die in armoede leven. Het was niet alleen een voedselbank, maar ook een drogisterij. Ook kon je er kleding halen. Het zat allemaal heel goed in elkaar. THYMEN vond het interessant. Het was mooi te zien dat mensen hun best doen voor arme mensen, zodat ze nog steeds maaltijden kunnen maken en kleding kunnen kopen. Ze kunnen er ook spulletjes kopen voor hun kinderen. RAYAAN vond het goed geregeld. Er waren veel dingen. De supermarkten doneren er, en er was zelfs een kledingzaakje. Het was ook goed dat mensen zoveel vrijetijd inzetten om vrijwilligerswerk te doen. SARA vertelt dat het geen normale voedselbank was. Er was een speciaal puntensysteem, waardoor je zelf kon kiezen wat je wel of niet wilde. Je kon best veel mee krijgen, ook al was je in je eentje. Het lid DIDDEREN is benieuwd wat de wethouder met de ideeën gaat doen. Zij vraagt hoe je kinderen in de klas die in armoede leven nog meer zou kunnen helpen. RAYAAN antwoordt dat ze goed moeten kunnen sporten, en een huis vinden. Ze moeten ook hun eten kunnen betalen. JULIE denkt dat armoede een taboe is.

Ouders die in armoede leven durven niet allemaal gebruik te maken van de regelingen. Ze durven niet bij de school aan te geven dat ze hulp nodig hebben. Deze kinderen zelf zullen niet gauw vragen of er wat eten over is. De leerkrachten moeten in de gaten krijgen dat sommige kinderen ooit eten mee naar school krijgen, of dat ze alle dagen dezelfde kleren aan hebben. Ze kunnen dan vragen of er misschien iets aan de hand is. Het kind moet zich daarvoor veilig voelen bij de leerkracht, zodat er gewoon over gesproken kan worden. Misschien durven de ouders, als ze ervan horen, ook gebruik te maken van de regelingen. THYMEN vindt het belangrijk dat het voor iedereen is. De kinderen moeten niet bang zijn om een broodje te pakken. Zonder brandstof gaat de auto niet rijden! Ook tijdens schoolreisjes moeten de kinderen genoeg kunnen eten. Het lid ROODERKERK merkt op dat er inmiddels op vijftig scholen schoollunches zijn. Vaak is er dan ook ontbijt. Het is de bedoeling dat het voor alle kinderen is, zodat het niet duidelijk is wie in armoede leeft. En is het belangrijk dat kinderen ook gezond eten krijgen? Moet elk kind een appel krijgen? Of zijn broodjes goed genoeg? JULIE antwoordt dat er op de basisschool veel kinderen met overgewicht zijn. Het is belangrijk dat kinderen gezond eten. Er mag best een broodje met hagelslag tussen zitten, maar er moet wel op gelet worden.

Je moet ze niet allemaal gevulde koeken geven. SARA vindt dat eten op scholen ook gezond moet zijn. Anders krijgen sommige kinderen van huis gezond eten mee, terwijl andere kinderen op school ongezonde dingen krijgen. THYMEN ziet broodjes als een onderdeel van de maaltijd. Je hebt dan ook nog appeltjes, peren of bananen. RAYAAN is het met Thymen eens. Hij krijgt op school elke week een bak fruit die op moet. Anders moet het overgebleven fruit mee naar huis.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

LIZE heeft een suggestie. Als je iemand kent die in armoede leeft, kan je afspreken om met zijn allen een broodje te halen bij school. Dus dat iedereen samen een broodje eet, en niet eentje stiekem een broodje hoeft te pakken. IONA vraagt te denken aan kinderen met een glutenallergie. Ook kinderen die in armoede leven, kunnen allergisch zijn. Eerste termijn Het lid ROODERKERK hoorde van de kinderen dat het van belang is om ook overblijfouders of -begeleiders te trainen in de omgang met pesten. De kinderen kunnen opgeleid worden tot mediatoren. Daarvoor bestaat een aanpak, bijvoorbeeld de Kanjertraining. Zij vraagt of de wethouder dit al met scholen heeft besproken. Kan dit ook uit burgerschapsonderwijssubsidie worden bekostigd? Zij vond het advies om op elke school een vertrouwenspersoon te hebben heel goed. Dat wordt tegenwoordig van alle organisaties gevraagd. Op hoeveel scholen is er al zo’n vertrouwenspersoon? Wil de wethouder het stimuleren? Het beste zou het zijn als alle scholen schoolontbijt en een lunch aanbieden. Zij vraagt of de wethouder mogelijkheden ziet om publiek-private samenwerking te gebruiken. Kan het bedrijfsleven gevraagd worden aan de financiering van gezonde schoollunches bij te dragen? Zij vraagt ook de adviezen van de Jongerenraad in de raad te bespreken. Zij merkt namelijk dat het enorm veel bijdraagt als de Kinderraad hier aanwezig is.

Het lid DIDDEREN hoorde van de Kinderraad dat leraren de signalen van armoede onderling moeten bespreken in een teamvergadering. Zij moeten ook informatie aan de opvoeders geven over de armoederegelingen. Zij kan zich voorstellen dat dit voor gezinnen in armoede kan helpen, zeker als de opvoeders de Nederlandse taal niet goed beheersen. Zij vraagt of de wethouder weet in hoeverre leraren op de hoogte zijn van de diverse armoederegelingen. Is er een vast communicatiekanaal? Worden signalen van armoede bij leerlingen al in lerarenteamvergaderingen besproken? Is de wethouder bereid dit te laten onderzoeken? Het lid BOUHASSANI vindt het belangrijk om de adviezen van de Kinderraad serieus te nemen. Zij is blij dat de wethouder de adviezen doorstuurt naar de schoolbesturen en betrekt bij haar gesprekken. Het is goed om van tijd tot tijd terug te koppelen naar de Kinderraad over de gang van zaken met hun adviezen. De adviezen over pesten en armoede vindt zij erg mooi, vooral door het niet de nadruk te willen leggen op één persoon die in armoede leeft. Zij vraagt een update te geven over het ontbijt op scholen. Het idee van een vertrouwenspersoon op iedere school lijkt haar heel goed, want dat kan helpen bij het bestrijden van pesten en in de omgang met armoede. Het lid YEMANE sluit zich aan bij de vragen van het lid Rooderkerk.

Verder vraagt zij wat de gemeente kan doen voor trainingen van overblijfbegeleiders. Het is goed dat deze kinderen omkijken naar hun medeklasgenoten, die het niet altijd even makkelijk hebben. Wethouder MOORMAN dankt de Kinderraad. Er is een relatie tussen armoede en pesten en het is goed dat de Kinderraad hiervoor aandacht vraagt. Dit advies is heel belangrijk voor de gemeenteraad. Het is ook belangrijk dat de kinderen het er onderling over hebben. Die wijsheid en solidariteit geeft hoop voor de toekomst. Het drong nu pas goed tot haar door hoe onterecht de uitdrukking ‘Schelden doet geen pijn’ is. Pesten geeft inderdaad deukjes van binnen. Zij antwoordt het lid Bouhassani dat die terugkoppeling inderdaad heel belangrijk is. De Kinderraad wordt heel goed begeleid, onder andere door de kinderombudsman. Samen met mensen van de gemeente zal die zorgen voor die terugkoppeling.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Zij antwoordt het lid Rooderkerk dat het inderdaad meerwaarde heeft om adviezen van de Jara op deze manier te bespreken. De Jara valt echter onder de burgemeester. Pesten op school is vreselijk en gebeurt heel vaak in de pauzes. Het is dus heel verstandig om in dat verband aandacht te geven aan de overblijfbegeleiders. Zij zal dit met de scholen gaan bespreken. Er is het initiatief De Vreedzame School, maar misschien moet er meer gebeuren. Hoe zorg je ervoor dat alle kinderen te eten krijgen? Er is inderdaad brandstof nodig om de auto te laten rijden. Gisteren was zij in Amsterdam-Zuidoost. De stadsdeelvoorzitter vertelde haar dat zij de week daarvoor kinderen uit een vuilnisbak eten had zien halen. Het is goed daar aandacht voor te hebben. Het mag nooit zo zijn dat kinderen niet kunnen leren omdat ze niet hebben gegeten. Inmiddels bestaat het schoolontbijt. Op 99 scholen is het jeugdeducatiefonds actief. Er wordt gekeken of aanvullende ondersteuning gegeven kan worden. Het is een goed idee om te kijken of publiek-private samenwerking mogelijk is, naast het geld dat de gemeente er zelf voor gereserveerd heeft. Met de VU zal bekeken worden hoe de gezonde schoollunches zo goed mogelijk vorm kunnen krijgen. Bij publiek-private financiering speelt het probleem dat het incidenteel geld kan zijn, waarvan al veel is binnen het onderwijs.

Er wordt juist gezocht naar structurele financiering. Zij antwoordt het lid Didderen dat er het Kindpakket bestaat. Een tijd geleden is men gestart met de buurtteams op de scholen, met het scannen van de stadspas om de ouderbijdrage te voldoen. Dat was een manier om de verschillende armoedevoorzieningen en schuldhulpverlening wat meer de scholen in te krijgen. Dat wordt nu steeds meer uitgewerkt. Er waren 8 familiescholen in het basisonderwijs, en dat worden er minstens 25. Op elke school loopt een OKA rond die alle informatie heeft over de armoedevoorzieningen. Er is echt een ontwikkeling zichtbaar op scholen. Er bestaat een wettelijke verplichting om op iedere school iemand aan te stellen waar jongeren en kinderen naartoe kunnen gaan als ze problemen hebben. Ook zijn er de IB’ers. De vertrouwenspersonen zijn dus een wettelijke verplichting. De aanwezigheid van een vertrouwenspersoon is echter niet altijd bekend. Er moet dus meer aandacht aan gegeven worden. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende besproken is. Zij dankt de Kinderraad voor de adviezen en de kinderombudsman voor haar bijdrage. Zij schorst de vergadering van 10.17-10.29 uur. Financiën 4. Voorjaarsnota 2023 (VN2023-015957) De VOORZITTER licht toe dat dit de tweede termijn is van de commissiebehandeling.

Eerst komt de grootste oppositiepartij aan het woord, dan de grootste coalitiepartij, en zo verder. Tweede termijn Het lid VAN PIJPEN vindt het een verstandig besluit om te stoppen met Gidso. Maar de vraag wat gedaan wordt met die 1,2 miljoen euro wordt des te prangender. Zij vraagt om een onafhankelijke, diepgaande analyse van hoe het proces met Gidso is gegaan. Daar kan misschien een deel van dat bedrag voor worden ingezet. Het lid WEHKAMP refereert aan de motie die zij heeft ingediend over seksuele voorlichting. Zij is benieuwd naar het preadvies. Het lid BOOMSMA wil het hebben over de OBA Next als Paleis voor Volksvlijt. Dat was een van de meest geliefde gebouwen van de stad, en symbool van hoop en vooruitgang. Hele generaties Amsterdammers dromen al decennia van wederopbouw van

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

het Paleis. Dat zou mooi zijn op de oorspronkelijke plek, maar dat is dan pal tegenover de net gerenoveerde DNB. Wat is mooier dan het in een bepaalde vorm opnieuw te laten herrijzen in Zuidoost? Je geeft daarmee een enorme impuls aan het stadsdeel en aan de hele stad. Zuidoost krijgt daarmee een iconisch en monumentaal mooi gebouw. Het preadvies verbaasde hem. Architectuur met grandeur en schoonheid zou echt niet kunnen, want er moet versoberd worden. Andere argumenten tegen het idee waren duurzaamheidseisen en het binnenklimaat. Hij begrijpt daar niets van. Waar baseert het college zich op dat een architectonisch schitterend gebouw niet duurzaam kan zijn, of dat het slecht zou zijn voor het binnenklimaat? Met enige aanpassingen zou het toch prima te realiseren moeten zijn? Waarom geen Paleis voor Volksvlijt met zonnepanelen? Hij zal de motie iets aanpassen, omdat het preadvies toch wat aanknopingspunten lijkt te bieden. Er staat dat de architectuur met grandeur en schoonheid daar vooralsnog niet aan tegemoet lijkt te komen. Hij denkt dat met een quickscan de mogelijkheden onderzocht kunnen worden. In ieder geval mag je niet zeggen dat schoonheid niet mag, omdat er versoberd moet worden. Schoonheid kan ongelofelijk bijdragen aan het gevoel van trots en eigenaarschap.

Het college wil wel een megabordeel met grandeur, maar een bibliotheek moet sober? Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Van Pijpen dat de dekking voor de 1,2 miljoen euro de eindejaarsmarge was. Het bedrag blijft vooralsnog gehandhaafd, want het geld zal in ieder geval gedeeltelijk nodig zijn voor de dekking van de kosten 2023. Daaronder valt de afronding van de contractuele verplichtingen met de leverancier van Gidso. Daarnaast zal gekeken moeten worden welk alternatief nodig is voor het verbeteren van het delen van informatie tussen de partijen en de sociale basis. Daar zal eerst met de partijen over gesproken worden. Hij wil het bedrag van 1,2 miljoen euro daarom graag handhaven. Er wordt nog gekeken naar het financiële plaatje. Een externe partij heeft gekeken naar het systeem, wat mede aanleiding was voor het stopzetten van Gidso. Hij stelt voor hierop uitgebreider terug te komen in een raadsbrief. Aan de hand daarvan kan aangegeven worden wat nodig is om een oordeel te vellen. Hij antwoordt het lid Wehkamp dat de motie over voorlichting soa’s een positief preadvies krijgt. Het lijkt goed om de middelen van het amendement van vier ton bij de begroting 2023 ook in te zetten voor seksuele voorlichting. Een deel ervan wordt daarvoor al ingezet voor de seksuele voorlichting en de toegankelijkheid ervan, ook gericht op mbostudenten.

Daarin wordt zelfpreventie ook meegenomen, en bijvoorbeeld het bespreken van grensoverschrijdend gedrag en aandacht voor gender en seksuele diversiteit. De gevraagde uitbreiding van de wijkpoli’s kan niet gefinancierd worden uit deze middelen. Wel wordt onderzocht of er bij wijze van pilot andere tijdelijke middelen voor ingezet kunnen worden. Hij komt er nog op terug. Wethouder MOORMAN is blij dat de heer Boomsma zo enthousiast is over de maatschappelijke voorzieningen in Zuidoost. Dat die niet alleen moeten worden uitgebreid, maar ook schoonheid en grandeur moeten meekrijgen. Zij is het daarmee volledig eens. Het is een mooi idee. Zij deelt ook de nostalgische gevoelens van de heer Boomsma over het Paleis voor Volksvlijt, dat overigens indertijd niet heel goed werkte en bijna failliet ging. De grandeur betekende toen dus niet direct aantrekkingskracht. Zij heeft begrepen dat het ook enorm groot was, groter dan het Paleis op de Dam. De OBA Next in Zuidoost mag best aantrekkingskracht hebben. Het beste is functionaliteit en aantrekkingskracht samen te laten gaan. Er vindt nog co-creatie plaats met de bewoners van Zuidoost, dus is het niet verstandig om bij voorbaat vast te stellen hoe het eruit moet komen te zien. Bovendien valt over schoonheid te twisten. Er zijn mensen die het Paleis voor Volksvlijt afschuwelijk vinden en niet van deze tijd.

Er moet vooral gekeken worden hoe de functionaliteit op die plek zo goed mogelijk vormgegeven kan worden. Het moet ook om duurzaamheid gaan. Je moet in deze tijd geen gebouwen neerzetten waarbij veel van de exploitatiekosten verloren gaan omdat de warmte eruit vliegt. Zij vraagt zich afgaande op de plaatjes af of het Paleis voor Volksvlijt zo duurzaam was.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

De VOORZITTER concludeert dat de raadsvoordracht gereed is voor behandeling in de raad in tweede termijn. Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 5. Instemmen met het niet indienen van een zienswijze op de begroting 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam Amstelland (Veilig Thuis en Centrum Seksueel Geweld) (VN2023-013647 De VOORZITTER licht toe dat dit een raadsvoordracht betreft. Het lid VAN PIJPEN schrok van de in de stukken beschreven situatie bij Veilig Thuis. Er is een ziekteverzuim van 10%. Van 150 fte is 30% onbenut door ziekteverzuim en vacatures. De verwachting is dat er geld overgehouden wordt. De oorzaak lijkt te liggen in een totale systeemfrustratie. In de tekst wordt dan ook gesproken van ‘barre omstandigheden’. Dat laat bij haar alle alarmbellen afgaan, maar het lijkt wel alsof iedereen zich erbij neerlegt. Dat kan toch niet? Niet als werkgever van de mensen bij Veilig Thuis, maar ook als de belangrijke functie die Veilig Thuis vervult. Zij vraagt of er niet ingegrepen moet worden. Zij is blij dat het Centrum Seksueel Geweld wordt uitgebreid. Het is ook fijn dat de motie een positief preadvies heeft gekregen. Zij vraagt wat de betekenis is voor de voorstellen zoals die nu in de begroting staan. De verwijsfunctie zoals Qpido en BRight staan ook in dit plan.

Zij vraagt of er nog wijzigingen op worden ingenomen, of anderszins als de motie na het positieve preadvies ook aangenomen wordt. Het lid DE JONG vindt het instemmen met het niet indienen van een zienswijze het meest eerlijke punt voor de begroting. Het is ook het meest zorgelijke punt. Het niet indienen van een zienswijze kan als het allemaal lekker loopt met de financiën van de GGD en de Gemeenschappelijke Regeling. Maar de begroting van de GGD was in de afgelopen tijd een rommeltje. Mutaties op de Voorjaarsnota lieten zien dat de realisatie van de GGD en het Streeklab ten opzichte van de beoogde doelen enorm afweek. Een kostenpost van 35.000 kwam per ongeluk op de begroting van 2022, terwijl het bedrag in 2021 verwerkt had moeten worden. De interne lasten zijn bijna een ton duurder. De kosten die het Centrum Seksueel Geweld gemaakt heeft zijn totaal niet in lijn met de begroting voor het jaar daarop. Men moet het volgend jaar doen met bijna de helft van wat het daadwerkelijk gekost heeft. Ook een verdamping van 1,5 miljoen euro van de reserves is geen probleem, omdat de personeelskosten waarschijnlijk zo laag worden dat het misschien weer goed komt. Dit alles zijn voor hem argumenten om de financiën zo scherp mogelijk te houden. Verder vindt hij dat de informatie omtrent de GGD een beetje versprokkeld wordt aangeboden.

Zo vergeet men de benoeming van de nieuwe directeur in de dagmail te zetten. Het wordt pas later meegedeeld. Ten aanzien van de begroting gaat men samenwerken met drie ziekenhuizen. Dat staat in de TKN-lijst van deze vergadering. Die samenwerking met deze partner die niet goed terug te vinden is in de begroting, vindt hij raar. De verklaring daarvoor is dat de zorgverzekeraar het Streeklab misschien niet wil contracteren als dat niet alle zorg aanbiedt die van hen geëist wordt. Daar zit een belangrijke zienswijze achter die hij graag wil horen. Zijn voorstel is wel een zienswijze in te dienen. Die zou dan met de stukken na het zomerreces besproken moeten worden. Op deze manier zou de raad eigenlijk niet akkoord moeten gaan met de begroting. Als dit als hamerstuk afgeleverd wordt, betekent dat dat mevrouw Rijxman de voorzitter wordt. Die staat namelijk onderaan het document nog als voorzitter van de Gemeenschappelijke Regeling vermeld. Het lid ROODERKERK schrok van de omschrijving van ‘barre omstandigheden’ bij Veilig Thuis. In het afgelopen jaar ontving Veilig Thuis meer dan 10.000 meldingen en adviesaanvragen. Bijna twee derde van het aantal meldingen gaat over huishoudens met

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

kinderen waar het vermoeden bestaat van kindermishandeling, wat erg zorgwekkend is. Het betekent dat de gemeente en Veilig Thuis er zo snel mogelijk mee aan de slag moet kunnen. Veilig Thuis zegt dat dit onder andere door personeelstekort komt. Zij vraagt wat daaraan gedaan wordt. En kan de wethouder aangeven hoelang het duurt voordat op een melding wordt gereageerd? In de inleiding heeft men het over het overbruggen van weken of maanden door Veilig Thuis. Belangrijk is het dat er altijd iemand is wanneer er sprake is van een acute situatie. Bij het Centrum Seksueel Geweld is het aantal meldingen enorm gestegen, ook door de huidige aandacht voor grensoverschrijdend gedrag. Men sprak met 827 personen, wat een jaar eerder minder dan de helft was. Het is goed dat men geld heeft gevonden om de vrouwenopvang uit te breiden, want de vraag daarnaar is sterk gestegen. Ook het aantal hulpvragen is flink gestegen. Toch blijft de begroting na 2024 van Centrum Seksueel Geweld gelijk. Is dat realistisch? Of zal door een verdere stijging van het aantal hulpvragen ook de begroting na 2024 moeten groeien? Kan de wethouder daarvoor een scenario leveren? Het lid ABDI sluit zich aan bij de vragen van de leden Van Pijpen en Rooderkerk over ziekteverzuim. Ook zij schrok daarvan.

In de stukken staat dat men gaat inzetten op de werving van meer werknemers, maar zonder details te geven over wat die goede werkstrategie inhoud. Er staat niet waarom het niet eerder lukte om die goede werkstrategie te realiseren, evenmin waarom het niet lukte personeel te behouden. Zij vindt dat zorgelijk. Zij sluit zich aan bij de vragen van het lid Rooderkerk over het Centrum Seksueel Geweld. Het is moeilijk om te verifiëren of er inderdaad na 2024 geen wijzigingen komen in de begroting. Er is tegenwoordig grote aandacht voor dit soort zaken; slachtoffers weten tegenwoordig veel beter dat ze hulp kunnen zoeken. Je zou er dus op kunnen anticiperen dat er meer hulpvragen gaan komen. Zij vraagt hierop in te gaan. Verder sluit zich aan bij de opmerking van het lid Rooderkerk over kindermishandeling. De slachtoffers zouden beter begeleid moeten worden. Zij heeft daarover ideeën, maar hoort graag wat de wethouder daarvan denkt. Wethouder SCHOLTES merkt op dat het hierbij niet gaat over de begroting van de GGD. Hier aan de orde is de begroting van de Gemeenschappelijke Regeling Veilig Thuis. De reden dat de commissie niet wordt geïnformeerd over bepaalde samenwerkingen, is dat niet alle samenwerkingen geld kosten. De begroting van 2024 is gewoon sluitend. Ook hij is bij Veilig Thuis geweest en was onder de indruk van waar men allemaal tegenaan liep.

Hij hoorde over de personeelstekorten. Er wordt daar heel hard gewerkt aan het behoud en het werven van personeel. Er is veel aandacht voor het aantrekkelijk houden van het werk, het zorgen van een gezonde balans tussen werk en privé. Het lid DE JONG merkt op dat Veilig Thuis, de Gemeenschappelijke Regeling en de GGD één organisatie geworden zijn. Alle financiën komen op het bordje van de gemeente terecht. In de stukken staat dat men bij de Gemeenschappelijke Regeling geen financiële risico’s ziet, omdat men die zelf niet hoeft te dragen. Dat is natuurlijk een wonderlijke manier om met financiën om te gaan. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de Gemeenschappelijke Regeling een aparte begroting heeft. Daarover wordt gesproken in het AB en het DB van de Gemeenschappelijke Regeling. Het klopt wel dat de verschillende gemeenten bijdragen aan de Gemeenschappelijke Regeling. Het lid DE JONG merkt op dat door de kosten van de Gemeenschappelijke Rekening de reserves verdampt zijn. Die reserves worden door de Gemeenschappelijke Regeling beschouwd als eigen middelen, maar natuurlijk heeft men die wel van de gemeente gekregen. Hij begrijpt niet hoe je kan zeggen dat geld dat naar de Gemeenschappelijke Regeling gaat, niet bij de gemeente vandaan komt.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij gezegd heeft dat de Gemeenschappelijke Regeling een aparte begroting heeft. Er zijn zes gemeenten bij betrokken, waaronder de gemeente Amsterdam. Ook de reserve is van de Gemeenschappelijke Regeling, die dus ook gedragen wordt door de gemeente. Het lid VAN PIJPEN wijst erop dat 10% ziekteverzuim wel heftig is. Dat zegt iets over de organisatie zelf. Vertrouwt de wethouder erop dat dit probleem wordt opgelost? Wethouder SCHOLTES gaat het hoofd niet in de schoot leggen. Veilig Thuis evenmin. Bij meer organisaties is het ziekteverzuim te hoog. Hij kan niet beloven dat het ziekteverzuim helemaal opgelost zal worden, maar hij zal er samen met Veilig Thuis veel aandacht aan geven. Geprobeerd zal worden om zoveel mogelijk het huidige personeel te behouden en het werk aantrekkelijker te maken. Daarnaast zal nieuw personeel geworven worden. Het lid VAN PIJPEN benadrukt nogmaals dat 10% ziekteverzuim heel hoog is, vergeleken met andere organisaties. Zij mist nog steeds een gevoel van urgentie. Als bijvoorbeeld de aanpak van kindermishandeling in het gedrag komt, moet echt opgetreden worden. Hoe gaat de wethouder dat doen? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij bereid is met een raadsbrief te komen waarin staat wat er precies gebeurt. Ook kan er een gesprek met Veilig Thuis georganiseerd worden.

Hij heeft in zijn eigen gesprekken met Veilig Thuis begrepen dat er van alles wordt gedaan om personeel te werven, om aandacht voor elkaar te hebben onder de zware werkomstandigheden. Hij heeft het vertrouwen, maar er ligt inderdaad nog steeds een probleem. Het lid VAN PIJPEN is tevreden met een raadsbrief. Eventueel is zij ook geïnteresseerd aan een werkbezoek aan Veilig Thuis. Zij wil het onderwerp kort bespreken in de raad. Het lid ABDI dankt de wethouder voor zijn inspanningen op dit punt. Ook zij wil graag een raadsbrief krijgen. Ze wil graag iets meer horen over de wervingsstrategie en scenario’s om het tekort op te lossen. De wethouder heeft gelijk dat het speelt in meerdere sectoren, maar juist in deze sector zijn mensen heel hard nodig. Wethouder SCHOLTES benadrukt dat bij acute situaties door Veilig Thuis acuut ingegrepen wordt. Hij zegt een brief toe en hij is graag bereid een werkbezoek te organiseren. Het lid DE JONG vraagt of de wethouder het eens is dat het niet indienen van een zienswijze wat te kort door de bocht is, gezien de behoefte aan een aanvullende brief en mogelijk een gesprek met Veilig Thuis. Wethouder SCHOLTES stelt voor om geen zienswijze in te dienen, omdat de begroting sluitend is. Dat staat los van de continue aandacht voor het personeelstekort bij Veilig Thuis.

De begroting van de Gemeenschappelijke Regeling moet voor 15 augustus naar de provincie, met of zonder zienswijze. Als het lid De Jong een zienswijze in wil dienen, moet hij zich realiseren dat het niet over het reces heen kan worden getild. Het lid DE JONG dacht dat in de stukken een deadline van 15 juli stond. Hij gaat er in ieder geval niet mee akkoord om af te zien van het indienen van een zienswijze omdat de deadline niet gehaald zou worden. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat nu de vraag behandeld wordt of er wel of niet een zienswijze ingediend wordt. Daarna wordt een besluit genomen in de raad.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Het lid DE JONG wijst erop dat de deadline verlopen is op het moment dat het in de raad behandeld wordt. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de deadline op 15 augustus a.s. staat. Het lid DE JONG las in de stukken dat de deadline 15 juli is. Als het 15 augustus is, kan hij wat dat betreft wat geruster zijn. Maar dan staat er dus een fout in de stukken. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.56-10.57 uur. Wethouder SCHOLTES heeft het nog even gecheckt. De deadline voor de begroting is 15 augustus en voor het jaarverslag 15 juli. Hij antwoordt het lid Rooderkerk dat hij op het personeel nog nader terug zal komen. In 2022 duurde het gemiddeld 7,2 dagen voor er gereageerd werd op een melding. Ongeveer de helft van de veiligheidsbeoordelingen vond binnen vijf werkdagen plaats. Voor het andere deel is er de binnen het bestuur afgesproken doorlooptijd van tien werkdagen. Hij is langs geweest bij het CSG en was erg onder de indruk van wat de medewerkers allemaal doen. Het aantal hulpvragen is flink gestegen, maar lijkt zich nu te stabiliseren. Uiteraard wordt het aantal meldingen zorgvuldig gemonitord. Als het aantal blijft stijgen, zal de begroting daarop aangepast worden. Hij verwijst het lid Abdi naar de bespreking vorige keer van kindermishandeling in relatie tot het CSG. Hij is het zeker niet vergeten.

Het lid ROODERKERK merkt op dat de wettelijke termijn voor een reactie op meldingen van kindermishandeling vijf dagen is, en die wordt vaak overschreden. Zij vraagt erop toe te zien dat hierin verbetering komt. Zeker als het gaat om acute situaties, moet er altijd iemand zijn. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat het specifiek over Veilig Thuis ging. Als de inschatting is dat er een acute situatie is, zal er ook acuut worden gereageerd. Het lid VAN PIJPEN herinnert aan haar vraag over het CSG in relatie tot de ingediende motie. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat Qpido en BRight netwerkpartners van CSG zijn en voor hen verandert er niets, ook niet als de motie wordt aangenomen. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat er dan wel verandert. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat ook gekeken zal worden naar andere partners, zoals de partner waarover het recent gegaan is, Together We Rise. Bekeken zal dan worden hoe die structureel in het systeem ingebed kunnen worden. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken en gereed is voor een korte behandeling in de raad. 6.

Vaststellen van wijzigingen in de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Amsterdam 2015 in verband met verhogen eigen bijdrage (VN2023-008601) Het lid ALBERTS begrijpt dat Amsterdam de eigen bijdrage in lijn brengt met de rest van Nederland, maar het komt wel neer op een verhoging van 14 naar 19 euro, dus 60 euro per jaar. Zij vraagt wat je doet met kwetsbare Amsterdammers die dat echt niet kunnen betalen. Heeft men daar oog voor? Over een aantal jaren wordt de HbH door het kabinetsbeleid meer inkomensafhankelijk. Zij vraagt of de eigen bijdrage dan weer wordt aangepast. Dat zou betekenen dat die in korte tijd twee keer wordt aangepast. Klopt dat?

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Het lid RUNDERKAMP heeft begrip voor de verhoging van de eigen bijdrage naar 19 euro. Door de invoering van het abonnementstarief is de vraag sterk gestegen waardoor het bieden van voldoende zorg en ondersteuning in gevaar komt. De verhoging naar het landelijk tarief betekent ook een signaal dat Amsterdammers naar vermogen bij moeten dragen aan voorzieningen waarvan ze gebruikmaken. De verhoging wordt ook gesteund door Cliëntenbelang en de Wmo Adviesraad. Het is wel essentieel dat het college rekening houdt met Amsterdammers die de verhoging niet direct kunnen dragen. Die Amsterdammers kunnen dan ook een tijdelijke vrijstelling aanvragen, conform het huidige beleid. Maar die huidige regeling is alleen beschikbaar voor huishoudens met aantoonbare problematische schulden. Ze is dan ook sinds haar invoering maar beperkt gebruikt. Hij vraagt dan ook of de huidige vrijstellingsregeling genoeg toegankelijk is. In de brief koppelt men de verhoging van de eigen bijdrage aan het niet invoegen van de eigen bijdrage voor de aanvullende individuele ondersteuning (AIO) en de dagbesteding. Hij begrijpt dat niet. Het niet invoeren van de eigen bijdrage voor AIO en dagbesteding kan teruggevonden worden in de begroting, maar dat geldt niet voor het verhogen van de eigen bijdrage. Hij heeft daarover technische vragen gesteld, maar uit de beantwoording kan hij niet opmaken waar het precies zit.

Hij vraagt er voor de raadsvergadering van komende week op terug te komen. Het lid VAN PIJPEN herinnert eraan dat Femke Roosma van haar partij indertijd voor elkaar gekregen heeft dat de eigen bijdrages voor dagbesteding en ambulante ondersteuning zijn geschrapt. Dat is opnieuw vastgelegd in het coalitieakkoord van dit college. Toch bestaan er nog steeds twee vormen van Wmo-ondersteuning waarvoor wél een eigen bijdrage wordt betaald, namelijk huishoudelijke zorg en de verstrekking van hulpmiddelen. De voorgestelde verhoging naar 19 euro voor iedereen is niet wat haar partij wil. Als er een eigen bijdrage is, moet die inkomensafhankelijk zijn. De Wmo staat dat echter niet toe. Daarom ziet haar fractie voor een groot deel van de doelgroep, met midden- en hogere inkomens geen enkel bezwaar tegen deze verhoging. Voor lagere inkomens kan de vijf euro per maand in deze tijd van toenemende armoede wél een drempel zijn. Dat is een slechte zaak. Terecht wijst Cliëntenbelang in haar advies op het belang van zowel communicatie erover, als de toepassing van de vrijstellingsregeling. Zij heeft daarover technische vragen gesteld. De vrijstellingsregeling is eigenlijk vrij stringent, bedoeld voor mensen met problematische schulden. Maar weinigen kunnen er gebruik van maken.

Zij vraagt hoe deze vrijstellingsregeling soelaas gaan bieden aan mensen die de verhoging naar 19 euro niet kunnen betalen. Moeten ze eerst in de schulden komen? GroenLinks vindt het nodig om de werkingssfeer uit te breiden. Zij vraagt hoe dat mogelijk is binnen de grenzen van de Wmo. Of kan een tegemoetkoming in de armoederegeling opgenomen worden? Het lid WEHKAMP heeft alle begrip voor de verhoging, want het is van groot belang dat Wmo-zorg beschikbaar blijft. Het is belangrijk dat de vrijstelling goed beschikbaar blijft. Zoals de Wmo Adviesraad zegt, vindt niet iedereen de weg naar het aanvragen van een vrijstelling. Als iemand er toch recht op blijkt te hebben, maar te laat is met het aanvragen van de vrijstelling, kan die haar dan nog met terugwerkende kracht aanvragen? Kan diegene het teveel betaalde bedrag nog terugkrijgen? En vindt de toets plaats op basis van besteedbaar inkomen? Zij vraagt of de verhoging van de eigen bijdrage geheel ten goede komt aan de kosten voor de Wmo. Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen in het coalitieakkoord? Zowel de Wmo Adviesraad als Cliëntenbelang adviseren om de effecten van de verhoging van de eigen bijdrage goed te blijven monitoren. Zij vraagt de raad in de komende vijf jaar jaarlijks over de uitkomsten van die monitoring te informeren. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept raadscommissieverslag, 12 juli 2023

Wethouder SCHOLTES merkt op dat bij de verhoging een uitzondering wordt gemaakt voor de AIO en de dagbesteding. Een belangrijk voordeel is dat straks de kosten van HbH voor een groter deel met structurele middelen gedekt kunnen worden, waardoor het minder kwetsbaar wordt. Jaarlijks gaat deze verhoging 900.000 euro opleveren. Dat geldt blijft in principe binnen programma 6. Het Rijk heeft een taakstelling aangekondigd die gekoppeld is aan de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage. Daarmee is Amsterdam het niet eens. Het Rijk compenseerde al onvoldoende voor de groeiende vraag naar Wmo-voorzieningen. Er zijn met bijvoorbeeld de vergrijzing en de groeiende zorgvraag heel wat redenen om je zorgen te maken over de houdbaarheid van de Wmo-voorzieningen en de zorg in de stad. Er moet hard gewerkt worden aan het ‘grijsklaar’ maken van de stad. De vrijstelling is er inderdaad nu al. Die kan tijdelijk zijn of permanent, voor mensen die in de schulden zitten. Een automatische uitzondering is van kracht voor mensen die in de Wlz zitten. 1800 plus 1750 plus 20 mensen krijgen dus automatisch die uitzondering omdat ze al in een andere regeling zitten. De effecten van de verhoging voor kwetsbare Amsterdammers zullen gemonitord worden. Noch in Utrecht, noch in Rotterdam heeft men aanvullende regelingen voor minima, althans niet specifiek hiervoor.