Conceptverslag KDD 27-01-2021
Tekst van het document
16
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Kunst en Cultuur Monumenten en Erfgoed, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Democratisering, Gemeentelijk Vastgoed, ICT en Digitale Stad, Dienstverlening, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering
KDD
Concept Raadscommissieverslag, 27 januari 2021
mogelijkheden voor de directe democratie en digitale platforms, een sterkere positie van de dagelijks bestuurders ten opzichte van de ambtenaren als aanjagers van de democratisering in de buurt. Men moet inzetten op betrokken bewoners en buurtactivisten in de stadsdeelcommissie. Die adviseren en krijgen meer ondersteuning van de ambtenarij. Dat is een beter stelsel dan in het verleden toen de politieke partijen in de stadsdelen te veel bepaalden. Teruggaan naar dat verleden is vragen om politieke ellende. Directe democratie is geboden. Mevrouw VAN SOEST merkt op dat de bestuurders nu moeten luisteren naar het college. Is de heer Flentge het daarmee eens? Mevrouw GROOTEN begrijpt dat de SP buurtactivisten met adviesrecht in de stadsdeelcommissie wil plaatsen. Is dat geen recept voor teleurstelling, opnieuw? De heer FLENTGE denkt dat de bestuurders vooral worstelen met de verhouding tot de ambtelijke diensten. De DB’ers moeten een duidelijker positie krijgen in de uitvoering van door de raad vastgesteld beleid. Een recept voor teleurstelling is gelegen in het meer invloed geven aan de politieke partijen in de stadsdeelcommissie. Men moet juist de directe democratie uitbreiden, naar het goede voorbeeld van een stad als Barcelona. De VOORZITTER geeft aan dat sommige fracties geen spreektijd meer hebben.
Mevrouw GROOTEN denkt dat het betoog van de SP consistenter zou zijn als de buurtactivisten een mandaat zouden krijgen. De heer HAVELAAR heeft het debat uit november 2017 teruggekeken, met de discussie bij de omstreden invoering van het huidige bestuurlijke stelsel. Hij waardeert de oprechte manier waarop is geprobeerd het stelsel te laten functioneren. Het is jammer dat er nog geen bestuurlijke reactie op het rapport is. Het CDA vraagt een reflectie van het college op de verschillende scenario’s en hun voor- en nadelen. Ook steunt men de oproep voor meer aandacht voor de organisatiecultuur, ook omdat de evaluatie daarbij onvoldoende handvatten bevat. Veel Amsterdammers slaan de stadsdelen over en spreken liever rechtstreeks in bij de raad. Stadsdeelcommissieleden klagen over doofheid in de Stopera. Een volksinitiatief met 30.000 handtekeningen voelt zich onvoldoende gehoord. Houding en gedrag moeten veranderen. Spreker roept het college op oog te hebben voor het gedrag van de ambtenaren, bestuurders en vertegenwoordigers om te komen tot een verbetering van de bestuurs- en organisatiestructuur. Het voorstel op hoofdlijnen staat gepland voor april 2021, waarna de inspraak start om in juni 2021 een voorstel van het college klaar te hebben.
Is het mogelijk met de commissie te praten over de resultaten van de inspraak, voordat het college het voorstel vaststelt? De heer VROEGE vindt het goed te blijven nadenken over de inrichting van de democratie. Dit gedegen onderzoeksrapport verdient een grondige commissiebespreking. Veel waardevols is al gezegd, maar daarbij moet worden opgemerkt dat het niet alleen om structuur maar ook om cultuur gaat. Het beste systeem werkt alleen als iedereen zijn beste beentje voor zet. De Stopera, raad en college moeten moeite doen om de DB’ers en de stadsdeeladviezen serieus te nemen. Daarmee staat en valt ieder systeem. Een aantal praktische zaken kan men regelen zonder grote stelselverandering of nieuwe verkiezingen, zoals een goede ondersteuning voor de stadsdeelcommissieleden. Is de wethouder het daarmee eens? Gaat hij er een voorstel voor maken? Het is nu onduidelijk wat er met de adviezen gebeurt. Wat is er nodig om op korte termijn een deugdelijk systeem te organiseren om de stadsdeelcommissie-adviezen te kunnen volgen? D66 zou een sterke stadsdeelprovincie willen met sterke stadsdelen, maar de huidige wetgeving staat dat model niet toe. Men moet uitgaan van de Gemeentewet, niet teruggaand naar het stelsel van vroeger, maar door de structuur van nu te versterken. Het huidige stelsel biedt voldoende mogelijkheden om de cultuur en de democratische structuur te versterken.
Dat gaat om geld, bevoegdheden én de nodige ambtenaren om praktische zaken decentraal te organiseren. De indeling in sub-gebieden per stadsdeel heeft niets waardevols toegevoegd.
17
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Kunst en Cultuur Monumenten en Erfgoed, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Democratisering, Gemeentelijk Vastgoed, ICT en Digitale Stad, Dienstverlening, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering
KDD
Concept Raadscommissieverslag, 27 januari 2021
Spreker pleit voor een verkiezing per stadsdeel, waarna die commissie kan kiezen voor een verdeling van vertegenwoordiging over de gebieden. Het oude systeem leidde ook tot niet uit te leggen zetelverdeling in de stadsdeelcommissies. De benoeming van DB’ers door het college is vreemd in het licht van de relatie tussen de gekozen volksvertegenwoordiger en het dagelijks bestuur. De DB’ers kunnen door de gemeenteraad worden gekozen, waar de stadsdeelcommissieleden bij worden betrokken en gehoord. Die laatste moeten een DB’er ook naar huis kunnen sturen bij niet-functioneren. Mevrouw A. BAKKER vindt het vreemd dat de gemeenteraad de DB’ers zou kiezen, als er ook rekening moet worden gehouden met de stemverhouding in het stadsdeel zelf. Moet het college een voordracht ertoe doen, die in verhouding moet staan met de lokale stemverhouding? De heer VROEGE ging uit van de verhouding in de stadsdeelcommissie. Het partijlidmaatschap moet niet de belangrijkste eis zijn om een DB’er te kunnen worden. Loyaliteit aan het collegebeleid is dat wel. Goede bestuurders die de steun krijgen van de eigen stadsdeelcommissie hoeven geen lid van een politieke partij te zijn. Daar moet men flexibeler in zijn. Hopelijk vindt vanavond een tweede termijn plaats over dit belangrijke onderwerp.
De heer MANGAL mist in het rapport aandacht voor het mandaat van de kiezer voor een stadsdeelcommissielid en hoe die zich verhoudt met het mandaat van de Stopera. Waarom is dat niet onderzocht? Hij hecht waarde aan echte burgerparticipatie en het verleggen van eigenaarschap en zeggenschap. Zijn voorkeur gaat uit naar het stadsdeelplus-scenario met participatieve elementen, met meer bevoegdheden voor de stadsdeelcommissieleden. De stadsdelen worden dan weer een pek waar burgers hun volksvertegenwoordiging in hun eigen buurt aan kunnen spreken. Het bestuurlijke stelsel moet zich schikken naar de bestaande krachten in de stad. Bewonerscollectieven kunnen een deel van de taken van de stadsdelen overnemen, in overeenstemming met de stadsdeelcommissies. Hoe kan de commissie een concrete voorstelling maken van de uitwerking door het college? Kan er bijvoorbeeld één voorstel per partij worden uitgewerkt om met elkaar van gedachten te wisselen? Misschien ontstaat er op die manier een goede nieuwe versie die werkbaar is. De heer DE BOER vindt de inrichting van de lokale democratie een belangrijk onderwerp. Hij dankt de schrijvers van het rapport. Het huidige stadsdeelstelsel is een vaag compromis geweest over de complexe vraag hoe men democratisch gelegitimeerd openbaar bestuur organiseert en om de inwoners van Amsterdam meer zeggenschap te geven.
Nu is de macht feitelijk gecentraliseerd in de Stopera, met een aantal lokale adviesorganen zonder macht, ondanks dat zij wel democratisch zijn gekozen. De macht van de stadsdeelcommissie is een wassen neus. Er is geen budgetrecht maar adviesrecht. Waarom zou men voor hen verkiezingen moeten organiseren? De heer VROEGE deelt de analyse van het verleden, inclusief de rol van D66 daarin. Vandaar zijn pleidooi om het nu beter te doen. De heer DE BOER waardeert de eerlijkheid van de heer Vroege. Het gaat om het organiseren van macht en tegenmacht, de ogen en oren van de stad. Het nu voorgestelde traject is goed, maar men moet niet doorgaan op dezelfde voet. Spreker gelooft in decentraal bestuur en zelfbestuur van de inwoners om invloed te kunnen uitoefenen op het bestuur. In het huidige stelsel krijgt men dat niet voor mekaar. Er is geen tegenmacht georganiseerd en slechte voorbeelden zijn de invoering van betaald parkeren in NieuwWest of de nieuwe Meervaart. Ondanks tegenstand van de stadsdeelcommissie besloot de Stopera die plannen gewoon door te zetten. Dat is lastig uit te leggen aan de buurt en Amsterdammers. Men moet de gekozen adviescommissies anders inrichten, bijvoorbeeld met buurtbewoners zonder politieke binding. Het CDA stelde in 2017 voor de stadsdeelcommissies af te schaffen. Dat is een goed idee, liefst ten gunste van radicale
18
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Kunst en Cultuur Monumenten en Erfgoed, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Democratisering, Gemeentelijk Vastgoed, ICT en Digitale Stad, Dienstverlening, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering
KDD
Concept Raadscommissieverslag, 27 januari 2021
vormen van democratie. Spreker hoopt dat een breed gedragen voorstel in de raad tot stand kan komen. Mevrouw GROOTEN merkt op dat de discussie is losgebarsten met het uitkomen van het rapport, van allerlei kanten en bewonersgroepen. Er is geen discussie over het beeld dat uit het rapport naar boven komen. GroenLinks vond vier jaar geleden al dat het concept niet zou voldoen. Met verbeteringen kan en moet men snel beginnen, zeker wat betreft de adviesparagraaf. Het inwonersloket is een lastig onderwerp omdat de gebiedsmakelaar en het gebiedsteam nu al moeten voldoen. Voor spreekster zijn de volgende voorwaarden belangrijk: de houding, het gedrag, de cultuur, de capaciteit van de ambtelijke organisatie en de expertise op de juiste plek. In de uitwerking moet de wethouder daar steeds naar blijven kijken. GroenLinks legt de prioriteit bij de bewoner. Mensen zijn niet stelselwijzigingsmoe, maar wel moe van de afstand tot de gemeente en het stadsdeelbestuur. Het is nodig het mandaat van de stadsdeelcommissie te versterken, met budgetrecht en de bevoegdheid beslissingen te kunnen nemen, naast de buurtbudgetten waarmee men een aantal zaken uit handen geeft. Er zijn daarvoor ook online tools beschikbaar uit andere steden.
De raad moet nadenken over de inrichting van een dergelijk mandaat bij het lokale bestuur en de bewoners, ook in het licht van de komende Omgevingswet rond participatie. Spreekster heeft moeite met het aanwijzen van DB’ers door het college en heeft een voorkeur voor het model in Weesp. Hoe denkt de wethouder daarover? De heer VROEGE vraagt of GroenLinks eigenlijk een ander stelsel wil inrichten. Mevrouw GROOTEN antwoordt dat men op onderdelen verschillende keuze kan maken, zodat een nieuwe variant ontstaat. Formeel kan dat een stelselwijziging betekenen. Over de gebieden is spreekster het eens met de heer Vroege. Men moet gaan kiezen op stadsdeelniveau. Als laatste punt is GroenLinks aan het nadenken over een motie voor stemrecht vanaf 16 jaar in dit systeem, zoals in Rotterdam al bestaat. De heer BIEMOND geeft aan dat dit een zeer maatschappelijk onderwerp is. Democratie is geen natuurlijk gegeven. Het binnengemeentelijk bestuur is volgens de PvdA nodig in een grote stad als Amsterdam. De kernwaarden daarbij zijn: representativiteit, continuïteit en tegenwicht. Het evaluatierapport geeft dit systeem een onvoldoende op die gebieden. Er is onduidelijkheid en verwarring over de rol van de stadsdeelcommissies. Die kregen een onmogelijke opdracht mee vanwege het gebrek aan bevoegdheden.
Er is sprake van een gebrek aan democratische controle op het stadsdeelbestuur, zodat belangrijke signalen worden gemist. Spreker is ervan overtuigd dat een stelselwijziging nodig is om de representatieve democratie te verstevigen op stadsdeelniveau. Hij kiest voor scenario 4, namelijk stadsdeel-plus. De verkiezingen per gebiedsdeel zijn suboptimaal. Is een hybride stelsel zoals stadsdeel West wil mogelijk? De inbreng van de SP is niet samenhangend, maar het punt over de inbreng van bewoners die zich niet in een politieke partij verenigen is legitiem. Wat kan men doen aan voorlichting en budget om ook nietpartijgebonden inwoners de kans te geven deel te nemen aan de stadsdeelcommissie? Spreker was onder de indruk van de inbreng vanuit de stadsdeelcommissies en is benieuwd naar de reactie van de wethouder. De VOORZITTER geeft aan dat het 17.25 uur is. De heer Vroege stelt voor door te vergaderen tijdens een avonddeel vandaag. Moet de tweede termijn in de volgende commissievergadering plaatsvinden, of kan het stuk direct in de raadsvergadering worden behandeld? De heer VROEGE wil vanavond doorpraten over dit belangrijke onderwerp. Anders wil hij daarvoor de volgende keer een avonddeel reserveren vanwege andere verplichtingen namens de raad.
19
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Kunst en Cultuur Monumenten en Erfgoed, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Democratisering, Gemeentelijk Vastgoed, ICT en Digitale Stad, Dienstverlening, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering
KDD
Concept Raadscommissieverslag, 27 januari 2021
Wethouder GROOT WASSINK kan de beantwoording nu snel afronden, gezien de fase voor bedenkingen door de raadsleden. Er zijn moties mogelijk in de komende raadsvergadering. Mevrouw DE GRAVE-VERKERK vindt het te vroeg om de behandeling nu al aan de raad over te laten. Zij wil met de commissieleden doorpraten over het democratische stelsel en de participatie. De VOORZITTER geeft de drie opties aan: vanavond doorvergaderen, direct naar de raad doorgeleiden of een extra avonddeel op 17 februari 2021. Zij gaat over op stemming via de chat. Voor behandeling vanavond zijn 5 stemmen voor, en 6 tegen. Voor behandeling in de komende raad zijn 5 commissieleden, en 6 tegen. Daarom vindt de tweede termijn in de commissievergadering plaats tijdens de avond van 17 februari 2021, zo constateert de voorzitter. Beantwoording Wethouder GROOT WASSINK wijst erop dat het bestuurlijke stelsel een onderwerp in beweging is, met een lange voorgeschiedenis van stadsdeelraden, bestuurs- en stadsdeelcommissies. Hij is het debat uit 2017 niet vergeten, maar het bij de laatste verkiezingen afgegeven mandaat voor de stadsdeelcommissieleden kan men niet ontnemen. Er valt veel te zeggen over het huidige stelsel. Ook in 2017 beweerde de toenmalige wethouder dat veel verwarring zou verdwijnen met het nieuwe stadsdeelcommissiestelsel. Geconstateerd kan worden dat die bewering geen bewaarheid is gebleken.
Daarom moet men samen met de raad en de stadsdeelcommissies komen tot een nieuwe invulling, met de doorvoering van verbeteringen. Het proces kent verschillende fasen. Nu gaat het om de wensen en bedenkingen vanuit de raad en de stadsdelen. Spreker voelt zich momenteel niet geroepen al te veel eigen opvattingen mee te geven. Het streven is te komen tot een breed gedragen voorstel in de stad en de raad. Een politieke loopgravenoorlog zoals in de vorige periode is ongewenst. Over de conclusies van het rapport bestaat geen verdeeldheid. Dat is winst. Er is terecht stilgestaan bij de verhouding tussen gemeenteraad en de stadsdeelcommissies en -besturen. De bevoegdheid van afrekenbaarheid voor eventueel niet-functionerende bestuurders ligt bij de raad. Het mandaat staat helder in de verordening beschreven. De vraag over reflectie op de scenario’s is terecht gesteld, evenals die over cultuur en gedrag, ook in verband met de organisatie en het MRA-verband. De conclusies van het rapport zijn duidelijk, ook over de indeling van de gebieden bij de verkiezingen. Spreker staat open voor alle suggesties. Op 6 april 2021 is het conceptvoorstel van het college klaar, daarna begint de inspraak tot 20 mei 2021, en in juni 2021 valt het definitieve besluit van het college. Het is een goed idee om de inspraak met de commissie door te nemen.
De wethouder kijkt uit naar een boeiend proces en wil gezamenlijk zoeken naar een nieuwe invulling en verbeteringen in de bestuurlijke context van Amsterdam. De heer VROEGE stelt voor eventuele moties al rond te sturen voor het debat. De VOORZITTER geeft aan dat de tweede termijn op 17 februari 2021 in de avond plaatsvindt. Het stuk is alvast gepiept naar de raad van 10 maart 2021. 7. Rapport Movisie Versterken van inclusieve Burgermacht Al besproken (gevoegd met agendapunt 5). De VOORZITTER dankt de aanwezigen voor hun bijdrage en sluit de digitale vergadering om 17.45 uur.
20