Conceptverslag FEZ 10-12-2020

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Raadscommissieverslag, 10 december 2020

CONCEPT Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën en Economische Zaken Donderdag 10 december van 13.30 tot 17.40 uur en van 20.00 tot 21.15 uur in de raadszaal Donderdag 14 januari 2020 Voorzitter: de heer N.T. Bakker Portefeuillehouders: wethouder Van Doorninck, wethouder de heer Everhardt, wethouder Ivens Commissiegriffier: mevrouw Meijer Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer De Boer (Forum voor Democratie), de heer Boomsma (CDA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Groen (GroenLinks), de heer Hammelburg (D66),mevrouw Heinhuis ( PvdA), de heer Khan (DENK), mevrouw Kat (D66), de heer Kreuger (Forum voor Democratie), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), mevrouw Timman (D66), de heer Torn (VVD), duoraadslid Verkerke (BIJ1) en Afwezige commissieleden: mevrouw A.L.

Bakker (PvdD), de heer Berkhout (Forum voor Democratie), de heer Biemond (PvdA), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Ceder (ChristenUnie), de heer Van Dantzig (D66), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (Forum voor Democratie), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Liberaal-conservatieve Fractie), de heer Taimounti (DENK), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: de heer Achterberg (st. Landjuweel), de heer Groen (Woonbootvereniging Amsterdam), mevrouw Ter Horst de heer Kelch (voorzitter Ten Katemarkt) de heer Rutten (Woonbootvereniging Amsterdam), mevrouw Van der Wel (Ruigoord), mevrouw Wit (Wijkraad d’Oude stadt) Algemeen 1. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 13.30 uur en heet iedereen welkom. Voorzitter Bakker vervangt vandaag mevrouw Kiliç. 2. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de heer Biemond. De wethouders Everhardt, Van Doorninck en Ivens zijn fysiek aanwezig in de raadszaal. De regels van digitaal vergaderen zijn gevoeglijk bekend.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

Wethouder EVERHARDT deelt mee dat de doorvoering van de herijking van het gemeentefonds met een jaar wordt uitgesteld tot 1 januari 2023. Besluitvorming daarover vindt eind 2022 plaats. In de bredere herijking zit ook de discussie over de basisbedragen die de G4 krijgen. Besluitvorming ligt straks voor aan een nieuw kabinet. Begin februari informeert de wethouder de raad verder; daarin neemt hij de trap op trap afsystematiek mee. De VOORZITTER geeft de nieuwe afkorting van deze raadscommissie door: FED. Daarmee zijn de eerder dit jaar overgezette portefeuilles Duurzaamheid en Circulaire economie beter vertegenwoordigd in de benaming. 3. Vaststellen agenda De punten 10 tot en met 15 gevoegd te behandelen net als de punten 17 en 18 en de punten 23, 24 en 25 en als laatste ook nog de punten 26 en 27. Agendapunt 16 wordt gehamerd. Punt 32 wordt na de andere voordrachten behandeld. Op voorstel van de heer Biemond wordt punt 22 doorgeschoven naar de volgende vergadering. Op voorstel van de heer Boutkan worden de punten 28 en 29 doorgeschoven naar de volgende vergadering. De agenda wordt vastgesteld. De spreektijden zijn ingesteld op twee dagdelen waarbij de avondvergadering om 20.00 uur begint. 4. Conceptverslagen van de openbare vergadering van de raadscommissie FEZ d.d. 29 oktober 2020, de openbare en besloten vergadering van 19 november en van de expertmeeting Baatbelasting d.d.

24 november 2020 Het verslagen van de commissie Financiën en Economische Zaken van 29 oktober 2020, van de openbare en besloten vergadering op 19 november 2020 en van de expertmeeting Baatbelasting van 24 november 2020 worden ongewijzigd vastgesteld. 5. Termijnagenda De heer BOOMSMA wijst op de aangenomen CDA-motie bij de Voorjaarsnota 2019 om een indicator op te nemen ten aanzien van de gezinsvlucht uit de stad van gezinnen met een middeninkomen. Hij is benieuwd hoe ver het is met de uitwerking van die indicator. Wethouder EVERHARDT ziet dat die niet is meegenomen in de Begroting 2021. Hij hoopt dit te kunnen opnemen bij de Voorjaarsnota 2021 en houdt de raad op de hoogte. 6. Tkn-lijst De heer NIJSSEN agendeert graag tkn-stuk 13 voor de volgende vergadering, de reactie op motie nr. 467 van de heer Torn inzake de routekaart Amsterdam klimaatneutraal in 2050. De heer GROEN agendeert graag tkn-stuk 14, Uitvoeringsbeleid ‘Verplicht aansluiten op hoogtemperatuur stadswarmte – Afbakening aansluitverplichting op basis van overgangsrecht.’

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

Mevrouw MARTENS agendeert graag tkn-stuk 5, Meerjarenplan Amsterdam congresstad 2021-2024. Dat geldt ook voor de heer Boutkan. 7. Opening inhoudelijk gedeelte 8. Actualiteiten en mededelingen Er zijn geen actualiteiten aangemeld. 9. Rondvraag De heer KHAN wijst op de protesten vanuit de horecabranche als reactie op het bericht dat de huidige gedeeltelijke lockdown mogelijk wordt verlengd na half januari. Ondernemers die het afgelopen jaar hun zaak zijn gestart kunnen bovendien niet rekenen op overheidssteun. Er zijn ook geluiden dat opening van de horeca juist zou leiden tot verbetering van de R-factor. Hij hoort graag van de wethouder wat de huidige sentimenten zijn onder horecaondernemers. Het draagvlak lijkt daar af te nemen. En hij is benieuwd wat het college voor horecaondernemers doet die niet in aanmerking komen voor overheidssteun. Wethouder EVERHARDT staat in nauw overleg met de sector, het georganiseerde bedrijfsleven en Koninklijke Horeca Nederland. Die datum van 17 januari zingt rond in het landelijke debat. KHN Amsterdam heeft aangegeven daarin niet te willen meegaan – alleen als dat verantwoord is volgens de GGD, de Veiligheidsregio, ondernemers en juristen. In dat geval zal de gemeente daarvoor aandacht vragen bij de Tweede Kamer.

De heer GROEN wijst op de ophef over een radiouitzending van Archos en een publicatie in De Groene Amsterdammer over berichtgeving dat biomassa uit Estland wel eens niet zo duurzaam zou kunnen zijn als de certificaten daarbij suggereren. Hij is benieuwd of dat soort biomassa ook in Amsterdam wordt verbrand. Wethouder VAN DOORNINCK heeft kennis genomen van de Archosuitzending. Zulke biomassa wordt niet in Amsterdam verstookt. Het AEB verstookt regionaal hout, dus niet geïmporteerd uit productiebossen. Vattenfall heeft nog geen centrale. Mocht die er wel eentje gaan bouwen, dan dient ze zich aan te sluiten bij het convenant bovenwettelijke duurzaamheidscriteria zoals die door de milieuorganisaties en energiebedrijven zijn gesloten. Mevrouw MARTENS informeert naar het aantal faillissementen in Amsterdam en hoeveel mensen door de inkomenstoets van de partner buiten de TOZO-regeling vallen. Wethouder EVERHARDT heeft hierover een brief opgesteld die via de dagmail naar de raad komt. De heer VAN LAMMEREN is benieuwd of de wethouder de inkoopcontracten van het AEB met de gemeenteraad wil delen zodat de raad zijn controlerende taak kan uitvoeren op de claim dat het hout vanuit een straal van 150 km komt en dat het ook zo blijft.

Wethouder VAN DOORNINCK kan de inkoopcontracten niet laten zien; dat is immers aan het AEB waarover de gemeente geen zeggenschap heeft als het op openbaarmaking gaat. Hetzelfde contract na verkoop kan de gemeente uiteraard niet garanderen, maar een koper zou wel gek zijn om van die contracten af te willen.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

De heer KREUGER constateert dat GroenLinks nu probeert heel kritisch te doen op biomassa. Een nieuwe eigenaar van het AEB zal waarschijnlijk het contract niet opzeggen volgens de wethouder, maar het hout uit Estland gaat naar bestaande biomassacentrales. Maar waarom sluiten die mensen dan niet dat geweldige contract zoals het AEB dat heeft? Wethouder VAN DOORNINCK gaat helemaal niet over de biomassacentrales elders in het land. De heer BOOMSMA brengt de eerdere toezegging van de wethouder in herinnering dat ze zou kijken hoe de hoeveelheid biomassa die er is zich verhoudt tot de vraag om verdringing te voorkomen. Wethouder VAN DOORNINCK legt uit dat ze de raad een maand geleden het rapport van de MRA over biomassa heeft doorgestuurd. Dat geeft aan wat het betekent voor biomassacentrales in de regio. Financiën 10. Begroting 2021 Nr. BD2020-004679 en 11. Verordening Vermakelijkhedenretributie evenementen 2021 Nr. BD2020-003691 en 12. Wijziging Verordening Reclamebelasting Nr. BD2020-004207 en 13. Verordening OZB 2021 Nr. BD2020-003639 en 14. Verordening Precariobelasting Amsterdam 2021 Nr. BD2020-003560 en 15. Verordening RRB 2021 Nr. BD2020-003666 De VOORZITTER geeft allereerst het woord aan de twee insprekers die zich bij punt 14, Verordening precariobelasting Amsterdam 2021 hebben aangemeld. De heer RUTTEN spreekt in namens de Woonbootvereniging Amsterdam.

Dank aan de raad, de heer Boomsma en mevrouw Van Soest, voor het agenderen van de verordening. Bootbewoners zijn dit jaar gemiddeld 100 euro extra per maand aan woonlasten gaan betalen; andere Amsterdammers niet. Onbegrijpelijk. Daar bovenop komt nog de aangekondigde stijging van de ozb en de afvalstoffenheffing. Wonen is een basisbehoefte. Bootbewoners worden geconfronteerd met steeds hogere, onvoorziene woonlasten. Minder draagkrachtigen moeten hun schip verkopen en de stad verlaten. Voor de horeca is de precario wel opgeschort vanwege de coronacrisis, maar voor de woonbootbewoners niet. De crisis raakt de bootbewoners ook. Hij begrijpt niet dat de raad met deze exorbitante verhoging voor woonbootbewoners heeft ingestemd. Zo’n ingrijpend besluit moet de raad nemen op basis van relevante gegevens, maar de vorige wethouder heeft die niet met de raad gedeeld. Amsterdam kent binnen de provincie het allerhoogste precariotarief. Amsterdam rekent voor een aantal boten zelf een huurtarief, maar precario is geen huur. Woonbootbewoners worden dubbel belast. Ook de Woz stijgt net zo hard als voor mensen op de wal. De lasten voor een boot liggen hoger dan voor een huis. Iedere vijf jaar moet je met je boot naar de werf om überhaupt een verzekering te kunnen behouden. Hij overhandigt aan de voorzitter twee boekjes zodat de raad kennis kan nemen van de argumenten van de bootbewoners.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

Desgevraagd geeft hij aan regelmatig mails te ontvangen van mensen voor wie deze verhoging echt problematisch is. De heer GROEN woont al 30 jaar op een woonschip in Amsterdam en hij heeft al veel te maken gehad met de gemeente en nu dus vanwege die exorbitante verhoging van de precariotarieven. Eerder heeft hij vergeefs ingesproken en daarbij werden woonlasten tegelijk met de verhoging voor terrassen en hotels behandeld. Voor de ondernemers is een oplossing voor deze verhoging gevonden vanwege de corona. Ook voor de volkstuintjes is die gevonden. Maar bootbewoners moeten nog steeds bijna 1 miljoen euro ophoesten op de miljardenbegroting. De materie is ingewikkeld en pas toen de stukken via de Wob beschikbaar kwamen, werd helder wat er aan de hand was. Woonbootbewoners zitten helemaal niet voor een dubbeltje op de eerste rang. De heer Groen kan zijn werfkosten niet meer betalen; moet dan uit de verzekering; varen is er helemaal niet meer bij. Hij zit tegen zijn pensioen aan en ziet geen kans meer om op welke wijze dan ook zijn inkomen te vergroten. Ten onrechte werd gesteld dat bezwaarmaken niet eens mogelijk was. Sommigen durfden dat ook niet maar 300 bewoners hebben dit wel gedaan omdat ze met hun rug tegen de muur staan. De Belastingdienst wijst alles af en verwijst naar de politiek. Gelukkig zijn de Partij van de Ouderen en het CDA voor deze groep opgekomen.

Hij roept de raad op zich daarbij aan te sluiten. Wonen hoort niet in de precario thuis. Desgevraagd geeft hij aan dat het in feite een vogelvrije belasting is. Het gaat niet over wonen. Tarieven kunnen naar believen worden vastgesteld zonder welke toetsing dan ook. De kwijtscheldingsregeling geldt alleen voor huurders, maar dat zijn de woonbootbewoners niet. Een boot geldt als vermogen en dan kom je niet in aanmerking voor kwijtschelding. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun bijdrage. Aan de orde is de tweede termijn van de begrotingsbehandeling met de gebruikelijke sprekersvolgorde te beginnen met de grootste oppositiepartij. De heer TORN gaat in op de ozb-verhoging. Uit het persbericht over het coalitieakkoord op de website van D66 haalt hij aan dat D66 aan de Amsterdammers heeft gevraagd de ozb met 35 miljoen euro te verhogen hetgeen neerkomt op 28,50 euro per jaar voor een huis van 400.000 euro. De berekening klopt, maar ook gebruikers en eigenaren van bedrijfsgebouwen betalen eveneens ozb. Voor een restaurant waarbij dezelfde persoon zowel eigenaar als gebruiker is, kan die ozb-verhoging zo maar 4.000 euro op jaarbasis betekenen en voor een café zo’n 1.700 euro per jaar. Dat zijn heel andere bedragen dan de eerder genoemde 28,50 euro. Daarop krijgt hij graag een toelichting van de wethouder.

Hij hoort nog graag van de wethouder of iemand die bezwaar maakt tegen de gemeentelijke belastingaanslag, daar nooit slechter van mag worden. De heer BOOMSMA is benieuwd of de VVD het ermee eens is dat een verdubbeling van de woonlasten in twee jaar onacceptabel is en dat een correctie hier op z’n plaats is. De heer TORN memoreert dat het college heeft aangegeven dat de tarieven voor wonen op het water sinds 1995 vergeleken met wonen op vaste wal veel beperkter zijn bijgesteld. Het uitgangspunt is dat meer gelijk te trekken en de VVD onderschrijft die lijn. Zijn er fouten gemaakt, dan ligt dat anders. Mevrouw VAN SOEST vindt een verhoging van 100 euro per maand wel heel veel. Zij zou liever een geleidelijker verhoging zien zodat mensen eraan kunnen wennen. De heer TORN wil dan van de wethouder weten of er onjuistheden zijn ingeslopen. De heer HAMMELBURG is blij dat de heer Torn over de ozb begint. De VVD is

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

tegen een te grote verhoging van de ozb. Zeker in deze coronatijd moet dat voorzichtig gebeuren. Hij is benieuwd naar de mening van de heer Torn als het gaat om de negatieve bijtelling op eigen inkomsten. De heer TORN is de mening toegedaan dat discussies over Haagse regelgeving in Den Haag behoren. Het gaat nu om de tarieven voor 2021 in Amsterdam. Deze coalitie kiest ervoor die met 20% te verhogen. Maar ondernemers gaan veel grotere bedragen betalen. De heer HAMMELBURG wijst dan op de economische steun voor ondernemers in de begroting. Toch heeft die Haagse discussie direct impact op de gemeentefinanciën van Amsterdam. Dus hij blijft benieuwd naar het standpunt over de negatieve bijtelling op eigen inkomsten. De heer TORN benadrukt dat dat een Haagse discussie betreft en dat het in Amsterdam gaat om die 20% verhoging van de coalitie. Overigens is de steun veel lager dan de verhoging. Die levert de ondernemers niet veel op. De heer ERNSTING merkt op dat die precario voor de woonschepen eerder aan de orde is geweest. Met een grote raadsmeerderheid is die precarioverhoging aangenomen. Dan moet er wel een goede reden zijn om daarvan terug te komen en die ziet hij niet. De heer BOOMSMA legt uit dat een verordening wordt aangenomen omdat er wel een grondslag moet zijn voor een belastingheffing. Dat betekent nog niet dat een partij het ermee eens is.

Voor de terrassen wordt de belasting volgend jaar kwijtgescholden. Het is dus niet zo dat het nu niet meer ter discussie zou kunnen staan. De heer ERNSTING wijst erop dat er uiteindelijk wel een besluit is genomen en een goede reden om dat terug te draaien heeft hij niet uit de Wobstukken kunnen halen. Mevrouw VAN SOEST hoort dan graag waarom er wel voor de volkstuinen een uitzondering wordt gemaakt en voor de woonbootbewoners niet. De heer ERNSTING vindt het ook lastig dat de mensen meer moeten betalen. De heer KHAN ziet net als het CDA en de Partij van de Ouderen de effecten van de coronacrisis. Mensen hebben het zwaar. Dat is absoluut een argument om nog eens naar de situatie van de woonbooteigenaren te kijken. De heer ERNSTING begrijpt het dat mensen minder te besteden hebben en hoort daarom graag van de wethouder of de gemeente alert kan zijn op betalingsproblemen. In de kwijtscheldingsregeling is bepaald dat mensen geen vermogen mogen hebben om in aanmerking te komen voor die kwijtschelding, maar woonbooteigenaren bezitten een boot. Dat vermogen kunnen ze niet courant maken want ze wonen daar. Hij is benieuwd of daarmee rekening is gehouden. De heer KHAN is benieuwd naar de reactie op het voorstel van de heer Rutten, een tarief van 8 euro per m2.

De heer ERNSTING legt uit dat teruggaan naar het oude tarief voor GroenLinks geen optie is; dit zou ingaan tegen het genomen besluit. Voorts hoort hij nog graag wat de actuele stand van zaken bij de noodkas is. En als laatste vraagt hij waarom pas bij de Voorjaarsnota 2021 rekening wordt gehouden met een nulopbrengst van de heffing van de vermakelijkheidsretributie bij evenementen. De heer VAN LAMMEREN zal het amendement van het CDA over de precarioheffing steunen. Alle lasten voor de Amsterdammer gaan omhoog en dat is een

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

slechte zaak. Tijdens een crisis mag de overheid best meer uitgeven. Er zijn al verschillende voorstellen gedaan om te snijden in een aantal projecten, want een pas op de plaats maken is wel aan de orde. De heer HAMMELBURG hoort dan graag welke voorstellen de Partij voor de Dieren gaat steunen. De heer VAN LAMMEREN wil geld vrij maken door de OBA Next en de Nieuwe Meervaart niet te laten doorgaan. Hij is nog aan het kijken wat er kan gebeuren met de uitname van 72 miljoen euro uit het klimaatfonds. De rest komt bij de raadsvergadering. Het is lastig om genoeg geld te vinden in deze tijd, want dat is inmiddels al verkwanseld ook in de periode hiervoor. Amsterdam kent de grootste belastingverzwaring op dit moment. Drie tientjes ozb-verhoging is een gemiddelde, maar het gaat om het stapeleffect. De heer ERNSTING legt uit dat het niet doen van investeringen of het kapot bezuinigen van de Amsterdamse economie van overheidswegen zware conjuncturele effecten kan hebben. Dat is de afweging die moet worden gemaakt. De heer VAN LAMMEREN beaamt dat dit tegen elkaar moet worden afgewogen. Het is anti-keynesiaans om de lasten te verzwaren te verzwaren tijdens een crisis. Hij kaart al jarenlang de schuldenquota en de solvabiliteitsratio aan maar dit jaar niet. Dit jaar is het juist goed dat het college te veel geld uitgeeft. Amsterdam wil geen fossiele reclame in de stad.

Prima, maar Shell mag wel aanschuiven in de Economic Board. Daarvoor komt hij met een motie. De heer HAMMELBURG heeft de woonbootbewoners goed gehoord. Vorig jaar heeft de gemeenteraad hierover een lastige beslissing genomen. De grote meerderheid van de raad heeft ingestemd met de getrapte precarioverhoging. De heer BOOMSMA hoort nu niet dat het CDA daarbij heeft gepleit voor een halvering van die tarieven. De heer HAMMELBURG beaamt dat het CDA daarvoor heeft gepleit, maar er hoort wel altijd een dekking bij. Die ozb-verhoging geldt ook voor ondernemers. Mevrouw VAN SOEST hoopt dat de heer Hammelburg bereid is naar de energietransitie te kijken en bijvoorbeeld het landelijke ijkpunt 2040 aan te houden. De heer HAMMELBURG licht toe dat D66 haast wil maken met die verduurzaming omdat het om een ontzettend groot probleem gaat. Volgens zijn berekening gaat een bakker 47,00 euro meer ozb betalen maar daartegenover staat een belastingvoordeel van 475,00 euro. Voor de grote bedrijven is het inderdaad niet gunstig: ABN Amro op de Zuidas gaat 200.000 euro meer betalen – maar dat bedrijf heeft wel 2 miljard winst gemaakt. Per saldo is het voor de kleine ondernemer en het MKB een lastenverlichting en dat is ook nodig in coronatijd. De heer KHAN maakt zich grote zorgen over die precarioverhoging voor woonbooteigenaren. DENK was daar vorig jaar op tegen en nu nog steeds.

Woonbooteigenaren zijn heus geen miljonairs. Een stijging van 100 euro per maand is echt heel veel en helemaal in de coronatijd. Woonbooteigenaren dragen bij aan de diversiteit in de binnenstad, maar straks kunnen alleen de rijke eigenaren het nog betalen. Hij hoort graag of de kwijtscheldingsregeling verder kan worden uitgebreid en waarom het niet mogelijk is de ligplaats te verhuren voor het bedrag van 8 euro/m2. De fractie van DENK zal het amendement van het CDA van harte steunen. De heer KREUGER licht zijn motie toe over het verduurzamen van woningen. Hij doet de raad graag een handreiking omdat er zo veel grote opgaven in de stad liggen.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

Veel mensen wonen in slecht geïsoleerde huizen met weinig wooncomfort. Dat gaat in Amsterdam-Noord alleen al om zo’n 100.000 woningen. Daarbij lopen de lasten ook nog eens op. De motie Drie vliegen in een klap zet in op laagdrempelige isolatie zoals dakisolatie, dubbel glas, spouwmuren en vloerisolatie. Dat zou veelal voor 10.000 euro per woning al mogelijk zijn. Forum voor Democratie denkt daarbij aan een revolverend fonds om dat te bekostigen. De terugverdientijd zou zo’n 6,7 jaar beslaan. Met een looptijd vanuit het fonds van tien jaar worden de woonlasten direct met 39,00 euro naar beneden gebracht. Dat levert de bewoner direct voordeel op, dat bespaart veel CO2. Hij hoopt op brede steun. De heer GROEN zal de motie met belangstelling bestuderen. Het zijn de woningbouwcorporaties die de investeringen doen. Hij is benieuwd of de heer Kreuger met hen heeft overlegd of ze bereid en in staat zijn dit voorstel uit te voeren. De heer KREUGER hoort vaak dat er wordt gezocht naar een natuurlijk moment bijvoorbeeld bij het aardgasvrij maken van woningen. Forum voor Democratie vindt dat aardgasvrij maken niet per se noodzakelijk, maar hij zou graag direct aan de slag gaan met die isolatie. Die is namelijk heel effectief. Daarvoor kan vreemd vermogen worden aangetrokken. Wellicht kan het college die revolverendheid verkennen.

De heer BOOMSMA ziet dat de hele raad inzet op de zakelijke congresgangers. Eerder gaf een aantal organisatoren al aan dat de vaste voet bij de toeristenbelasting echt een probleem vormde voor het aantrekken van die congressen. Als de gemeente daar echt op wil inzetten, zou ze ook die vaste voet ter discussie moeten stellen. Het CDA is geen voorstander van de lastenverzwaringen en komt daarvoor met een amendement. Veel mensen zijn getroffen door de corona-ellende en dan is het nu niet het moment om met hogere lasten te komen. Dat geldt zeker voor de precariobelasting. Hij roept de raad op niet weg te lopen voor de verantwoordelijkheid. Het ligt nu voor. De consequenties zijn ernstig. De flap van vorig jaar was tamelijk misleidend want daar stond dat er sprake was van harmonisatie met de tarieven van de provincie van 15 euro per m2. Maar Amsterdam had al de hoogste tarieven van Noord-Holland. Desgevraagd legt hij uit dat het CDA destijds heeft ingestemd met de verordening omdat er anders geen grondslag was voor enige heffing. Daarbij heeft het CDA een motie ingediend om de tarieven te halveren. Nu ligt er een kans om het ongedaan te maken. De gemeente kan het niet maken om de woonlasten in twee jaar tijd te verdubbelen. Dat gebeurt bij de huren ook niet. Het CDA komt met een amendement.

De heer HAMMELBURG wijst erop dat ook in Den Haag het CDA heeft ingestemd met de mogelijkheden van corporaties om huurverhogingen van 50 euro en zelfs 100 euro per maand door te voeren. De heer BOOMSMA is daar helemaal niet voor. Dat is in Den Haag besloten. Dat is afhankelijk van iemands inkomen. Dat is dus een onvergelijkbare situatie met wat er bij de woonbootbewoners aan de hand is. Die kwijtschelding geldt hier helemaal niet en wellicht kan de wethouder uitleggen waarom niet. Hij roept de raad op dit te corrigeren. Mensen komen serieus in de problemen. Mevrouw VAN SOEST constateert dat de coalitiepartijen zo voor de komst van de verkiezingen een rookgordijn opwerpen om de lastenverzwaring voor de Amsterdammers te verbergen. Mensen kunnen helemaal geen kwijtschelding aanvragen – hun woonboot vertegenwoordigt hun vermogen – want ze moeten daar toch wonen. Mensen belanden zo in de schulden. Ze roept de coalitie op het amendement van de heer Boomsma te steunen zodat de gemeenteraad van Amsterdam de mensen de stad niet uit jaagt. De Partij van de Ouderen komt met een zwartboek van Amsterdammers die de lasten niet meer kunnen opbrengen. Duoraadslid VERKERKE vindt de precarioverhoging voor woonschepen absurd; die is niet meer proportioneel te noemen en dat druist in tegen wat je van een progressief

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

college mag verwachten. Als het klopt dat de raad niet correct is geïnformeerd, is er een nog groter probleem. Amsterdammers worden de stad uitgejaagd. BIJ1 roept de raad op dit voorstel niet aan te nemen en het amendement van het CDA te steunen. Wethouder EVERHARDT wijst op het enorme financiële vraagstuk waarvoor de gemeente staat. De gemeente blijft investeren in de stad maar kijkt ook naar de prioriteiten en de eigen organisatie. En een klein deel wordt van de Amsterdammer gevraagd middels die ozb. Hij herkent de cijfers die de VVD aangeeft, niet. De heer VAN LAMMEREN ziet dat de erfpacht eeuwigdurend wordt afgekocht maar dat geld zet de gemeente niet in om de schulden af te lossen maar om gaten te dichten. Dat maakt de kans groot dat de ozb straks verder omhoog moet. Wethouder EVERHARDT heeft de keuze gemaakt om te investeren in de stad. Dat wordt breed gedragen. Een herstel in de gemeentelijke financiële positie is precies wat hij voorstelt in deze begroting. Dat vergt dat de algemene reserves weer worden opgebouwd. Hij kan niet vooruitlopen op de ontwikkeling van de ozb in de toekomst. Die keuze is aan de raad. De heer VAN LAMMEREN ziet dat dit college over de eigen periode heen wil regeren. De erfpachtgelden zouden worden ingezet voor de aflossing van de gemeentelijke schuldenquota. Dat gebeurt nu niet. Dat betekent dat de huiseigenaren straks dubbel betalen.

Of legt de wethouder dat anders uit? Wethouder EVERHARDT trekt die conclusie niet. Bekend is hoe het college wil omgaan met investeringen in de toekomst en daarbij is de omgang met de schuldenpositie van belang. Bij de voorjaarsnota komt het college daarvoor met een voorstel. De gemeente is eraan gehouden een sluitende meerjarenbegroting te presenteren. Dat is de wettelijke taak en dat betekent een deugdelijke financiële huishouding. Een berekening van de ozb laat zien dat voor een pand van 700.000 euro voor niet-woningen ca. 280 euro wordt betaald en voor gebruikers van niet-woningen is dat ca. 133 euro. Dat zijn andere bedragen die de VVD noemde. De heer TORN verduidelijkt dat daarbij wordt uitgegaan van een Wozwaarde van 700.000 euro. Een groot deel van de voorraad bedrijfspanden komt boven die 700.000 euro uit. Daarmee is het verschil veel groter. Hij is benieuwd naar de gemiddelde Wozwaarde van een bedrijf in Amsterdam en wat de afwijking daarvan. Dat zou een concreet beeld geven van wat dit betekent voor een Amsterdamse ondernemer. Wethouder EVERHARDT legt uit dat hij alleen de gemiddelden kan delen met de raad en hij kan niet per individueel bedrijf aangeven wat de belastingdruk is. Hij kan niet aangeven in hoeverre de gemeente een soort standaarddeviatie beschikbaar heeft maar hij wil bezien wat er kan worden gedeeld.

Bezwaar maken tegen de precarioverhoging is mogelijk. Er zijn ruim 300 bezwaarschriften binnengekomen. Die gingen over het tarief maar een tarief kan niet worden aangepast. Maar mensen kunnen natuurlijk niet slechter worden van zo’n juridische procedure. De raad heeft dat tarief gewoon bepaald. De raad heeft ook besloten de verhoging in twee delen op te knippen. Nu is de tweede, kleinere stap aan de orde. De gebruiker moet dat betalen. Als de gebruiker ook de eigenaar is, zijn er kwijtscheldingsmogelijkheden, maar die zijn wel omgeven door een wettelijk kader. De gemeente benut de maximale ruimte, maar dat geeft huurders wel een andere mogelijkheid dan eigenaren. Het eigendom heeft uiteraard een bepaalde waarde en daarop kan geen ander regiem worden toegepast. Mevrouw VAN SOEST is dan wel benieuwd wat de wethouder gaat doen met mensen die die verhogingen absoluut niet kunnen betalen. Verkopen ze hun schip, dan zijn ze dakloos. Wat biedt de gemeente hun dan? Kan de wethouder bij wijze van

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

uitzondering niet naar het inkomen kijken? Amsterdam moet dit probleem echt oplossen. Er zijn geen woningen te krijgen. Wethouder EVERHARDT begrijpt de vraag maar hij moet zich wel aan de wet houden en aan het aangenomen beleid. Eigen vermogen speelt nu eenmaal een rol bij kwijtschelding. De 300 bezwaren zijn afgewezen. Er zijn 5 kwijtscheldingszaken geweest. Als het gaat om een verlaging van het liggeld naar 8 euro/m2, dan moet de wethouder toch aangeven dat er in twee gebieden in de stad twee verschillende tarieven worden gehanteerd. Het besluit is genomen naar 15 euro te gaan. De tweede stap daartoe wordt nu gezet. De raad kan een andere keuze maken, maar dat kan de wethouder niet. De heer KHAN begrijpt dat er dus wel een optie is om het tarief aan te passen; dan moet de raad volgende week daarover besluiten. De heer BOOMSMA meent ook dat het een politiek besluit is dat de raad nu kan wijzigen. In de eerste termijn heeft hij ook al gewezen op de flap die enigszins misleidend was maar op basis waarvan vorig jaar wel de discussie is gevoerd. Het huurtarief van Amsterdam bedraagt 8 euro. Amsterdam had al de hoogste tarieven en die worden nu geharmoniseerd naar provinciale tarieven. Dat stond niet in de flap. Wethouder EVERHARDT geeft aan dat dat is waarop de tarieven zijn gebaseerd. Het is aan de raad om die tarieven vast te stellen.

In 2016 werd al in de raad gesproken over het meer marktconform maken van dat tarief. Als referentie is het tarief van de provincie Noord-Holland voor woonschepen en provinciaal water gehanteerd. Dat tarief bedraagt 15 euro. De voorliggende verhoging is zeker substantieel maar gebaseerd op dat tarief op basis van taxaties. De wens was ook om naar kostendekkendheid toe te werken. Dat is gebeurd. De heer BOOMSMA ontvangt dan graag het rapport met de berekening dat 15 euro kostendekkend zou zijn. Wethouder EVERHARDT corrigeert zichzelf. Het gaat niet om kostendekkendheid, maar om marktconformiteit. Dat was de opdracht die er lag. Daarbij is de tariefstelling van de provincie met de raad gedeeld. De actuele stand van zaken bij de noodkas: 1,6 miljoen euro is nog niet definitief belegd. De vermakelijkheidsretributie is in feite een technische aanpassing in de begroting. De financiële verwerking daarvan komt bij de voorjaarsnota terug. Dat geldt voor meer punten. Daarbij is van belang wat er van het rijk komt. Het college kijkt uit naar de verschillende moties. Wethouder VAN DOORNINCK is zeer benieuwd naar de motie van de heer Kreuger. Als het om het duurzaamheidsfonds gaat, dan is het altijd goed wanneer er goede maatregelen zijn om de huizen duurzamer te maken, het wooncomfort te vergroten en ondertussen CO2 te besparen.

De heer KREUGER weet dat er op dit moment onvoldoende middelen in het duurzaamheidsfonds zitten kijkend naar de opgave die er ligt. Voor een deel wordt er subsidie verstrekt aan dit fonds. Forum voor Democratie streeft ernaar het fonds volledig revolverend te maken. Wethouder VAN DOORNINCK wacht de motie met veel interesse af. De heer BOOMSMA roept de wethouder op gezien de misleidende flap en gezien de precaire financiële situatie van veel Amsterdammers de tarieven niet verder te verhogen. Misschien ziet de wethouder daarvoor enige ruimte. Het CDA komt sowieso met een amendement.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

Wethouder EVERHARDT stelt dat er wel een dekking tegenover moet staan. Die is er op dit moment niet, dus de wethouder ziet hier geen kans toe. De heer VAN LAMMEREN oppert te stoppen met het bouwen van een of meer parkeergarages. Wethouder EVERHARDT kan die bedragen niet zomaar aangeven. Natuurlijk zit er een financieel plaatje aan de keuzes die de raad in de begroting worden voorgelegd. Maakt de raad een andere keuze, dan kan ze met amendementen komen. Mevrouw VAN SOEST wil dan toch nog weten waarom de volkstuinen wel een bijzondere behandeling krijgen en de woonboten niet. Wethouder EVERHARDT legt uit dat de raad heeft besloten de precario te verhogen. Dat bedrag is onderbouwd en de raad heeft besloten dat bedrag in twee tranches door te voeren. Nu ligt de tweede tranche voor. Dat is echt een andere situatie dan bij de volkstuinen. En als het om de toeristenbelasting gaat, dan is die vaste voet nog maar pas geïntroduceerd. Het afgelopen jaar is niet representatief geweest. De wethouder wil die vaste voet niet ter discussie stellen. De VOORZITTER constateert dat hiermee de begroting en de verordeningen voldoende zijn besproken. Moties en amendementen kunnen nog worden ingediend, maar er volgt geen schriftelijk preadvies meer. De begroting gaat met de gevoegde punten door naar de raad. Raadsaangelegenheden 16.

Vaststellen van het programma van eisen voor de accountantscontrole 2021 inclusief het normenkader rechtmatigheid 2021 Nr. BD2020-004570

Lucht- en Zeehaven 17. Vaststellen Gemeentelijke Visie Haven 2020 – 2040 (GVH) Nr. BD2020-004659 en 18. Uiten van wensen en bedenkingen inzake het Strategisch Plan 2021-2025 van het Havenbedrijf Amsterdam NV. Nr. BD2020-004651 Mevrouw VAN DER WEL spreekt in namens Ruigoord. Op dit moment ligt er een scheepsvloot in de haven die 24/7 stationair moet draaien om aan stroom te komen. Dat zorgt voor heel veel geluidsoverlast en luchtvervuiling. Walstroom is hiervoor de oplossing. In de nieuwe Havenvisie gaat het veel over de toekomstige lading van de schepen maar minder over de huidige uitstoot van de schepen terwijl die al jaren een ernstige bedreiging vormt voor alle Amsterdammers. Het energieverbruik van de boten die aan de kade liggen is meer dan het gebruik van 30.000 huishoudens, vergelijkbaar met heel stadsdeel Zuidoost. De uitstoot van de haven is 10% van de totale luchtvervuiling van Amsterdam – zie de rapporten van het RIVM. Actie is nodig; de huidige plannen zijn nogal behoudend. Het is tijd voor serieus ingrijpen om de gezondheid van Amsterdammers in de nabije toekomst beter te beschermen. Ze wijst op de aanpak en het tempo in Rotterdam waaraan Amsterdam een voorbeeld kan nemen. De gemeente zou alle Amsterdammers moeten laten weten hoe groot die uitstoot van giftige stoffen is in de

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

haven; de gemeente zou de ambities van Rotterdam, 90% walstroom binnen tien jaar, moeten overnemen. De haven profiteert van de privileges die de stad biedt en daarom zou de haven voor de ecologische gevolgen van de uitstoot verantwoordelijkheid moeten nemen. Subsidies zijn beschikbaar. Desgevraagd licht ze toe dat Ruigoord omringd wordt met uitstotende schepen aan de wal. Walstroom staat echt nog in de kinderschoenen. Voor de binnenvaart en de cruise zijn plannen, maar er zijn veel meer schepen. De kunstenaars in Ruigoord liggen aan de haven waar de brandstoffen liggen opgeslagen; die zijn als allerlaatste aan de beurt. Maar de haven is wel groter dan de Afrikahaven. Zij wil graag termijnen en percentages zien, dus concrete doelen. De heer ACHTERBERG spreekt in namens Landjuweel. Er ligt nu een veranderplan voor naar een duurzame en circulaire economie. Daarbij moeten afwegingen worden gemaakt. Het gaat over wonen, werken, maar ook om het hart raken van mensen en dat komt niet aan de orde. Het is uiteindelijk toch een kwestie van samen doen. Rotterdammers zijn trots op hun haven; Amsterdammers niet. Hier ontbreekt de relatie. Vanuit Ruigoord is een plan gestart en in combinatie met broedplaatsen en vrijplaatsen en een andere manier van kijken zegt dat Kairosvoorstel in de transitie van het huidige tijdvak naar een toekomstig tijdvak dat er een soort tussentijd is.

In het havengebied zijn allerlei tussenruimtes. In die tussenruimtes zou de tussentijd kunnen worden gebruikt om ontdekkingen te doen. Het Kairosvoorstel omvat een aantal voorbeelden waarbij verschillende initiatieven in de haven met elkaar kunnen worden verbonden. Wellicht wordt het dan heel leuk om die transitie vorm te geven. Hij denkt bijvoorbeeld aan het creëren van een voedselbos met de 180 verschillende etniciteiten in Amsterdam of een verbinding met Albert Heyn waar honderden Polen werken om een Poolse markt te creëren. Desgevraagd geeft hij aan dat er inderdaad verschillende initiatieven lopen, maar hij zou graag een proces zien waarbij er vanuit allerlei Amsterdammers voorstellen kunnen komen om op die manier bij de haven betrokken te raken. Er is wel geld nodig om daadwerkelijk die verbindingen te kunnen leggen. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun bijdrage. De heer GROEN benadrukt dat de haven belangrijk is voor Amsterdam in zowel historisch als economische opzicht. De strategie staat vol duurzame ambities waarvoor lof. Maar het kan wel wat scherper bijvoorbeeld met die walstroom. Dat er in de haven te weinig ruimte zou zijn, is een mythe. Er is ruimte zat. Doel is een kritische massa in stand te houden en dat kan al met 6000 schepen per dag. Dat bleek bij navraag in de technische sessie.

De haven heeft nog 264 ha om vrij uit te geven en de rest van het Noordzeekanaalgebied heeft nog 106 ha. Intensivering is ook nog mogelijk en fossiele activiteiten kunnen worden vervangen door duurzame activiteiten. GroenLinks meent daarom dat het tijd is om de claim op de Houtrakpolder te laten vallen en daarvoor overweegt ze een motie. Circulaire bedrijven hebben milieuruimte nodig. De heer BOOMSMA brengt hiertegenin dat er helemaal niet voldoende ruimte is. Hij wil weten waarop de heer Groen zijn claim baseert. Het is al heel moeilijk voor bestaande bedrijven om een nieuwe plek te vinden. De heer GROEN somde net op hoeveel ha er nog was, hij gaf aan dat intensivering mogelijk was en dat fossiele bedrijven die ruimte-extensief zijn, kunnen worden vervangen door een nieuw soort bedrijvigheid. Voor de milieuruimte bestaat mogelijk wel een probleem, maar hoeveel er straks nodig is, weet op dit moment niemand nog. Hij zou graag zien dat de wethouder inzichtelijk maakt hoeveel milieuruimte er in de toekomst nodig zal zijn. Mevrouw KAT benadrukt dat die milieuruimte ontzettend belangrijk is voor de herlocatie van bedrijven. Ze is benieuwd hoe de heer Groen kijkt naar het behoud van scheepswerven in de omgeving. Is daarvoor wel ruimte?

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

De heer GROEN is bij Damen geweest; die wil wel op het oude ADM-terrein. Het is dus zaak op zoek te gaan in het Noordzeekanaalgebied. Er is wel degelijk ruimte beschikbaar. Werkgelegenheid is natuurlijk van groot belang. Het gaat om 17.000 werkplekken. Havenstad – op 10% ruimte van de haven – creëert 45.000 banen. Hij plaatst een kanttekening bij het uitgangspunt dat er in de haven veel werk is voor praktisch geschoolden. De heer BOOMSMA wijst erop dat juist bedrijven die gaan over de energietransitie en de circulaire economie vergen veel ruimte. Inzetten op biobrandstof of waterstof zal naar alle waarschijnlijkheid een veel groter ruimtebeslag vergen. De heer GROEN heeft net gevraagd of de wethouder inzichtelijk kan maken hoeveel ruimte die bedrijven nodig hebben. Die kunnen bijvoorbeeld prima op de ruimte waar nu de kolen liggen. De heer BOUTKAN hoort nog graag waarop GroenLinks wil inzetten: werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden of de niet-praktisch opgeleiden. De heer GROEN zet juist graag in op werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden. Dat is geen vanzelfsprekendheid; daarom moet worden gestuurd. Op het enorme oppervlak van bijvoorbeeld een olieterminal werken 6 hoogopgeleide mensen achter terminals. Dat kan anders. De heer KREUGER begrijpt ook niet waarom dat ruimtebeslag moet worden onderzocht. Niets heeft zo’n hoge energiedichtheid als olie. Dat is toch al bekend.

De heer GROEN legt uit dat niemand weet hoeveel milieuruimte er nodig is. Het zou goed zijn die feiten inzichtelijk te maken. Dat maakt het mogelijk op basis van feiten het debat te voeren over het gebruik van die ruimte. Mevrouw MARTENS vindt het wel jammer dat er direct een claim ligt op wat voor soort banen het dan gaat. De stad heeft toch elke mogelijke baan nodig. Ze begrijpt dat de heer Groen wil sturen op het wegkrijgen van bedrijven om plek te maken voor nieuwe bedrijven die betere en meer banen creëren. De heer GROEN weet zeker dat iedereen het met hem eens is als er meer banen komen door te sturen op banen voor praktisch opgeleide mensen. De haven stuurt al op het soort bedrijven dat ze wil hebben: meer circulaire bedrijven en meer maakindustrie in de toekomst. GroenLinks wil inderdaad fossiele bedrijven vervangen door duurzame bedrijven. De passages over ketenverantwoordelijkheid zijn nogal kort en plichtmatig. GroenLinks meent dat de gemeente ten minste zou moeten weten wat er ligt en wat er wordt overgeslagen. Transparantie dus. Hij wijst op eerdere discussies over dirty diesel en bloedkolen uit Colombia. Zo is er nu nog grootschalige soja-overslag. Dat past helemaal niet bij de Nederlandse ambities voor circulaire landbouw. De gemeente gaat samen met het Havenbedrijf kpi’s opstellen en monitoren.

GroenLinks ziet graag dat dat nog terugkomt naar de raad – en wanneer dan. Doelstelling van de haven is een 10% CO2-besparing in 2025 en 55% in 2035. De grote slag kan kennelijk pas op termijn worden gemaakt. Hij is benieuwd of de gemeente monitort dat de voorbereiding wel op schema ligt. Hij onderschrijft de woorden van de inspreker als het gaat om walstroom. Voor windenergie wordt slechts 10 Megawatt neergezet in de haven. Er is toch echt veel meer ruimte voor windmolens in de haven. Dat is ook goed om de rest van de stad te ontlasten. Als de helikopterterminal wordt verplaatst, komt er wellicht meer ruimte voor windmolens. Als laatste geeft hij aan dat hij van verschillende bedrijven hoort dat de gemeente niet genoeg zou doen om de haven te helpen met het acquireren van circulaire en

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

duurzame bedrijvigheid. Daar ziet hij een taak voor het college. Daarbij gaat het om aanlandingen voor de windparken op zee. Mevrouw MARTENS complimenteert de wethouder want de stakeholders zijn blij met de proactiviteit en de bereikbaarheid van de wethouder. De Havenvisie heeft een grote impact op het leven van veel Amsterdammers, op wonen, werken en leven. De VVD heeft wel zorgen. De haven zou heel compact moeten zijn, maar de gemeente heeft ook grote ambities voor de energietransitie, wonen en ondernemen. De haven is een banenmachine waar indirect 35.000 mensen werken. Voor veel van de ondernemers is water nodig voor hun werkzaamheden en dat bemoeilijkt uitplaatsing. Ze krijgt graag inzicht op het aantal claims dat er momenteel ligt op dat gebied. Veel ondernemers lijden onder de grote onzekerheid en dat zorgt weer voor stagnatie van de investeringen. Ze hoopt dat de wethouder ook daarin inzicht kan geven. Tot slot dient ze een motie in met het verzoek om een prognose op te stellen over de uitvoering van de havenstrategie en wat die betekent voor de bestaande banen en die in de toekomst. De heer BOUTKAN complimenteert de wethouder voor de Havenvisie en de grote aandacht voor het publiek belang van de haven. Een actiever binnenhavenbeleid zal een robuustere groei met zich meebrengen. Er wordt ingezet op beter watervervoer binnen Amsterdam.

De vraag is nog wel hoe de stad die verbeterde logistiek op het water gaat doorvoeren. Hij miste een doorkijk naar 2040. De visie is weinig visionair maar vooral pragmatisch. Dat geldt ook als het gaat om mobiliteit. De technische sessie afgelopen dinsdagavond heeft weliswaar iets duidelijk gemaakt, maar de heer Boutkan is benieuwd naar de reactie van de wethouder als het gaat om die versnelling qua duurzaamheid. Uiteraard is het belangrijk dat er straks voldoende opgeleid personeel is. Dat vereist een goede samenwerking tussen de haven en de verschillende onderwijsinstellingen. Bovendien moet dat personeel wel in die haven kunnen komen. Hij mist bij de havenvisie een paragraaf over goed werkgeverschap. Dat is zeker bij de riviercruise niet altijd het geval maar daaraan wordt nu gewerkt. Zo nodig komt de PvdA met een amendement om arbeidsuitbuiting uit te sluiten. Dit is juist een tijd om te kijken naar de cruisemarkt. Hij is blij om te zien dat de walstroom in ontwikkeling is. Mevrouw MARTENS hoort graag of de heer Boutkan signalen heeft dat grote misstanden zijn qua werkgeverschap op de cruiseschepen of dat hij voorbeelden kent van bedrijven in de haven die zich daaraan schuldig maken. De heer BOUTKAN wijst op het werkgeverschap op de riviercruiseschepen. Daarvoor is aandacht geweest in het nieuws en er wordt nu gewerkt aan een voorstel om dat tegen te gaan.

Er zijn veel misstanden geconstateerd. Het traject rond walstroom duurt lang, maar hij is wel blij dat het in gang wordt gezet. Hij gelooft in een sterkere incentive om schonere cruiseschepen aan te trekken en vieze schepen te weren. Voor de zeecruise wordt er nu aan gewerkt om met een vriendelijker tarief aan havengeld die schone schepen aan te trekken, maar hij zou ook willen inzetten op het weren van vieze schepen in de toekomst. Hij hoort graag welke instrumenten de gemeente daarvoor heeft. Mogelijk komt hij daarvoor met een motie. De heer BOOMSMA heeft begrepen dat de Havenvisie in goed overleg tot stand is gekomen. Prima. Het is goed dat de publieke belangen zijn genoemd. De vraag is hoe de ambities zich tot elkaar verhouden en tot de beperkte ruimte. De vraag ligt voor of de stad nu een woonhaven wil of industrie, circulair en welke klimaatambities. De heer Boomsma vraagt zich af of dat allemaal samengaat en daarbij gaat het met name om die milieuruimte. Het CDA kiest voor de industrie en de logistiek omdat bedrijven hier aan het water kunnen liggen. Volgens de heer GROEN hoeft circulaire bedrijvigheid met grote milieuruimte in de Amerikahaven of in de Afrikahaven woningen verderop niet te belemmeren.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

De heer BOOMSMA hoopt dat, maar hij zou dat wel goed willen laten onderzoeken. Die ruimtevraag moet in kaart worden gebracht en ook hoe die zich tot elkaar verhouden. Daarbij gaat het om de impact van de woonambities en dan ook nog circulair. Het moet allemaal wel passen. Waarschijnlijk moet ook de Houtrakpolder worden gebruikt. Die is ook al in de visie opgenomen. Wil je bedrijven voor de circulaire industrieën naar dit gebied betrekken, dan is in deze nota niet uitgewerkt hoe de gemeente dat gaat aanpakken. De concurrentie is immers groot. De vraag is hoe de Amsterdamse vergunningverleningstrajecten zich verhouden ten opzichte van andere steden zoals Antwerpen. Te weinig ruimte voor industrie, voor de logistiek en de haven zorgt dat ervoor dat de praktische banen de stad uitgejaagd worden. Lid VERKERKE is zich er terdege van bewust dat de grote zeeschepen weinig efficiënte routes afleggen om naar de Amsterdamse haven te komen. Dat betekent een aanslag op het klimaat. Daar heeft de gemeente een verantwoordelijkheid. De gemeente en de haven zetten in op 2030 kolenvrij en in 2040 50% benzinereductie. Mevrouw MARTENS hoort dat er nog meer en nog sneller veranderingen moeten komen. Er zijn indirect wel 35.000 banen mee gemoeid. Ze is benieuwd waar BIJ1 dan al die mensen aan het werk zou willen hebben.

Lid VERKERKE hecht het allergrootste belang aan het creëren van banen in de haven op alle mogelijke manieren. Mevrouw MARTENS legt uit dat er belastinggeld nodig is om banen te creëren. Ze hoort graag waar BIJ1 die banen gaat creëren. BIJ1 is tegen groot kapitaal, tegen multinationals, voor een hoger minimum loon en voor hogere belastingen. Waar en hoe komen die banen dan? Lid VERKERKE denkt dat er een samenwerking tussen diverse bedrijven en het rijk nodig is om banen te creëren en om de winsten niet op te potten. BIJ1 denkt graag mee aan betere banenplannen. BIJ1 is zeker niet tegen ondernemers; die zijn nodig. Maar BIJ1 is voor een andere manier van ondernemen waarbij multinationals niet al hun geld oppotten maar het investeren en hun medewerkers respecteren. Amsterdam zou alles op alles moeten zetten om te stoppen met fossiele energie. Er is al zo veel klimaatellende. Hij wijst op het World Port Sustainability Plan en het World Climate Action Plan. Amsterdam kan samen met Rotterdam een voortrekkersrol spelen. Het is absoluut nodig de kolenkraan te sluiten en de benzinekraan dicht te draaien. BIJ1 heeft het gevoel dat de klimaatcrisis niet serieus genoeg wordt genomen. Elk kwartaal een olietanker minder, zou al een goede stap zijn. Ruigoord heeft overigens ook een prachtig plan. De Houtrakpolder opgeven voor industrie is niet aan de orde.

Lid Verkerke hoopt dat de wethouder instemt met deze wensen. Zo nodig komt BIJ1 met moties. Mevrouw KAT complimenteert de ambtelijke organisatie en de belangenorganisaties, de bedrijven en de haven zelf met deze visie en dit plan. Er heeft een zorgvuldig proces plaatsgevonden. De visie geeft richting voor de komende jaren. De haven is niet alleen een nautisch logistiek knooppunt maar het is ook een industrieterrein. Een circulaire samenleving, in 2050 klimaatneutraal, daar horen dan ook nog een compacte stad en een compacte haven bij. D66 erkent de publieke belangen als het gaat om duurzaamheid maar ook als het gaat om het creëren van woonmilieus. Het belang van de haven als werkgever is helder: ruim 35.000 werknemers met 3,2 miljard euro aan toegevoegde waarde. Het is een stabiele bron van werkgelegenheid – ook in slechte tijden blijkt nu. Kavels in de hoge milieucategorie zijn ontzettend schaars. Mevrouw Kat overweegt een motie om onderzoek te doen naar de beschikbare ruimte zodat helder is waarover het nu precies gaat. Ze kan nu niet overzien of de Houtrakpolder nodig is. Voorts ziet ze graag dat de maakindustrie, die sector, een onderdeel is van de toekomst van de haven.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

De heer GROEN begrijpt dat D66 met een motie wil komen om onderzoek te doen hoeveel milieuruimte circulaire bedrijven nodig hebben en wat er mogelijk is op het gebied van intensivering en het vervangen van bestaande fossiele bedrijvigheid door circulaire bedrijven. Mevrouw KAT denkt dat dat een uitbreiding van haar motie zou kunnen zijn. Maar zij weet dat bestaande bedrijven al op weg zijn naar die circulaire bedrijvigheid en die bedrijven moeten wel de kans krijgen. Die ruimte voor hoge milieucategorieën krijgt ze graag inzichtelijk, ook in hoeverre het daar al is geïntensiveerd. De walstroom is door verschillende partijen genoemd. Bij de ambities rond de PTA mist de ambitie dat alle schepen daarvan gebruik gaan maken. Ook daarvoor overweegt ze een motie. De verschillende soorten belangen van de diverse partijen dienen goed te worden afgewogen. Er moet voldoende milieuruimte zijn voor circulaire bedrijvigheid en voor de energietransitie. Een top-tien van gemeenschappelijke ambities en om een regiegroep op te richten die blijvend investeringen aantrekt, dat lijkt haar heel wenselijk. De heer DE BOER vindt het een heel goed idee dat het college nu open staat voor een gedeeltelijke verkoop van de aandelen in de haven aan de provincie of het rijk en hij wordt graag op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen op dit vlak. De huidige doelstellingen lijken hem pittig.

Er staat nog weinig concreets. Overigens is Forum voor Democratie geen voorstander van de energietransitie. Niet helder is of er bedrijven moeten gaan vertrekken. Forum voor Democratie is blij met de uitbreiding in de Houtrakpolder en moedigt het college aan daarmee aan de slag te gaan. Desgevraagd geeft hij aan geen idee te hebben van wat zo’n aandelenverkoop oplevert. En als het gaat om werkgelegenheid, dan is de energietransitie voor Forum voor Democratie nog helemaal geen voldongen feit. De heer VAN LAMMEREN schrok van het aantal van 6.000 schepen dat nodig zou zijn maar bij navraag bleek dat het om 7.000 schepen in heel 2018 ging. Olieopslag hoeft pas in 2050 weg te zijn. Dat zou de Partij voor de Dieren graag eerder zien. Hij constateert dat biomassa en biofuel helemaal niet in de stukken staan. Die biomassa zou toch ook worden uitgefaseerd rond 2030. Graag een toelichting daarop. Voorts ziet hij graag dat de website wordt aangepast als het om de walstroomaansluitingen gaat. Daar staat namelijk dat iedereen kan aansluiten op walstroom en dat is pertinent niet waar. De Partij voor de Dieren komt met een motie om juist die grote schepen aan de walstroom te leggen. Wethouder EVERHARDT meent dat de gemeente nu in goede samenwerking en in goed overleg met alle betrokken partners een strategie heeft kunnen neerleggen.

Dat zal rust geven om de goede keuzes te kunnen maken en bedrijven meer zekerheid te kunnen geven. Hij onderschrijft dat de haven meer aandacht moet krijgen. De gemeentelijke haven vormt een stabiele bron van werkgelegenheid, op dit moment stabieler dan andere economische sectoren. De bedrijfstak blijft behoefte houden aan praktisch geschoolde medewerkers, ook in de logistiek, de overslag en de levensmiddelenindustrie. De ambitie is die energietransitie. Die zal ook hier veel nieuwe werkgelegenheid creëren. Het college komt begin volgend jaar met een stuk over de arbeidsomstandigheden en de cruiseschepen. Gevraagd werd waar de producten allemaal vandaan kwamen vanuit het perspectief maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat geldt niet alleen voor het havengebied, maar dat wil de gemeente van veel meer stromen weten. In de contractuele voorwaarden kan de gemeente deels de inkoop bepalen, maar het Havenbedrijf heeft ook de ambitie voor ketenverantwoordelijkheid. In samenwerking met andere havens wordt gekeken hoe die ketens in elkaar zitten. De Amsterdamse haven krijgt waardering voor zijn ketenaanpak voor de categorie governance and ethics. Soja moet ook gaan meeveranderen. Het is wel een belangrijke grondstof voor de intensieve veehouderij en

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven

FEZ

Concept Raadscommissieverslag, 10 december 2020

de levensmiddelenindustrie. Soja blijft belangrijk mits het meegaat in die transitie van de landbouw. Het moet mogelijk worden de ketens goed na te gaan. Kpi’s en wanneer die naar de raad komen. Dat komt in verschillende fases. De algemene kpi’s zijn bekend maar die publieke belangen zal het college nadrukkelijker gaan volgen. Er komt een aparte investeringscommissie bij het Havenbedrijf die daarop gaat sturen. Dat gaat de wethouder in zijn rol als aandeelhouder goed volgen en dat zal hij delen met de raad. Wanneer, dat kan hij nu niet aangeven. Dan de ruimte en de milieuruimte. Dat moet inderdaad inzichtelijk worden gemaakt. In het Noordzeekanaalgebied vindt onderzoek hiernaar plaats. Daarnaast kijkt ook de provincie in overleg met de gemeente naar scenariovorming. Deze zomer komt de wethouder hierop terug. Als het om de fysieke ruimte gaat, dan komt de wethouder met een overzicht met daarin opgenomen de ruimte waarop al een claim ligt. De nieuwe energietransitie zal uiteraard ruimte vragen, maar er doet zich geen ruimteprobleem voor. De genoemde polder ligt overigens in een andere gemeente en daarop een beroep doen, lijkt nu niet noodzakelijk. De doelstelling voor CO2-beperking bedraagt tot 2025 10% en de gemeente blijft de voorbereiding voor de volgende stap goed monitoren. Ook het Havenbedrijf stuurt daarop.

Het is in het belang van Amsterdam dat de traumahelikopter van het VUMC hier kan landen, dus die helikopterminal blijft. Bovendien gaat de provincie daarover. De groene loper voor bedrijven die hier echt een toegevoegde waarde willen brengen, blijft. Amsterdam steunt het Havenbedrijf. De gemeente is in gesprek om de ambities ten aanzien van circulariteit en de energietransitie met elkaar te verbinden. De lobby is gaande, ook richting Brussel. In MRA-verband gaat er zeker aanspraak worden gemaakt op Europese subsidies. Over walstroom werd gezegd dat Rotterdam daar een lichtend voorbeeld zou zijn. In Amsterdam zit 70% walstroom. Er worden nog steeds stappen gezet. Feitelijk loopt Amsterdam dus echt niet achter. Rotterdam is ook in beweging gekomen en het Havenbedrijf zoekt daar zeker de samenwerking op. De site zal hij nog checken. De heer GROEN wijst erop dat Amsterdam de riviercruise bedient maar ze doet niets voor de grote zeeschepen. Hij zou graag zien dat Amsterdam ook daarop gaat inzetten. Wethouder EVERHARDT ziet dat het Havenbedrijf dat wil gaan doen. Vieze schepen kan nu niet, maar schone schepen verleiden wel. Die infrastructuur wordt aangelegd. Met Rotterdam wordt gekeken hoe versnelling mogelijk is. Voorwaarden stellen aan een ligplaats, dus een specifiek ligplaatsbeleid voeren, dat zal de wethouder met het Havenbedrijf gaan verkennen.

Die compacte haven met gedeelde ambities wordt zeker een zoektocht, maar er ligt nu wel een visie die moet worden geconcretiseerd. De visie helpt de discussie zeker. Bestaanszekerheid is absoluut belangrijk. De gemeente wil meerjarig kunnen zien wat er met de haven gebeurt. Mevrouw MARTENS krijgt graag de toezegging om die ruimte en die milieuruimte inzichtelijk te maken om te voorkomen dat elke fractie met een eigen motie komt. Wethouder EVERHARDT heeft aangegeven dat hij inzicht kan geven in het aantal hectares en in de claims en op de milieuruimte komt hij terug als die studies zijn gedaan. De PvdA vroeg om versnelling van de ambities. Richting 2040 zal dat steeds concreter worden ingevuld, bijvoorbeeld de CO2-reductie van 10% naar 55%. Hij gaat bekijken waar de verbinding kan worden gemaakt als het gaat om Techport. Het Havenbedrijf heeft de ambitie voor kolenvrij helder verwoord en die wordt vervolgd. En natuurlijk ziet het college graag dat de winning en het verbruik van olieproducten zo snel mogelijk wordt afgebouwd. Tempo en timing is belangrijk want als Amsterdam ervoor kiest olie sneller uit te faseren dan dat de economie in staat is andere duurzame vormen te ontwikkelen, dan wordt het een verplaatsing van de fossiele grondstoffen naar elders. Dat levert niets op. De opzet is echt om die duurzame en