Conceptverslag FED 10-02-2022

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

De heer GROEN krijgt graag bevestigd dat de burgers die eerder aangaven niet meer te willen praten in de klankbordgroepen, nu weer zijn aangehaakt. Dit afwegingskader is een zeer gedetailleerd en uitputtend overzicht van alle afwegingen die relevant zijn voor de beslissing waar windmolens eventueel kunnen worden toegestaan, hoeveel en hoe groot. Het stuk is tot stand gekomen na een zeer uitgebreide consultatie. Het stuk gaat college en raad in staat stellen te sturen op een basis van voorkeuren. Het is dus een nuttige stap in het proces geweest. Het afwegingskader is niet een beslisboom die aangeeft waar een windmolen wel of niet kan. Die afweging moet immers per locatie worden gemaakt. Het zal ook altijd een politieke afweging blijven. Het is ook geen set aan cut off-criteria wanneer een windmolen onverantwoord wordt geacht. GroenLinks heeft altijd gezegd, als een windmolen onverantwoord is voor de gezondheid of veiligheid of een onverantwoorde impact heeft op de natuur en biodiversiteit, dan moet zo’n windmolen daar niet komen. De oproepen om nu te stoppen met het proces vindt de heer Groen onbegrijpelijk. Hij zou het debat willen voeren als de uitkomsten van de expertgroepen beschikbaar zijn.

De heer VAN LAMMEREN hoort GroenLinks bepleiten dat ze geen onaanvaardbaar risico wil, maar misschien kan de heer Groen uitleggen waarom hij tegen de motie stemt voor onderzoek naar de zwarte wiekmethode of andere vogeldodende maatregelen? De heer GROEN heeft de precieze motie niet meer precies paraat, maar hij is zeker voor onderzoek naar mitigerende maatregelen voor vogels. Wellicht zaten er toch ook onrealistische elementen in de motie. Maar onderzoek naar wieken verven en andere methoden is prima. Hij hoort de wethouder graag toelichten hoe de raad kan prioriteren. De raad moet daarop kunnen sturen, want de heer Groen vreest dat initiatiefnemers zich daar weinig van aantrekken. Wellicht kan de wethouder ook aangeven hoe het afwegingskader input vormt voor participatie, de planMER en de notitie Reikwijdte en detailniveau. Tot slot ligt er een advies van de klankbordgroep om een integrale afweging te maken. Dat is prima, maar hij zou in de planMER ook willen vragen wat de bijdrage aan de energietransitie is, wat het oplevert en wat de meest geschikte plek is. Er ligt ook nog een advies om zo veel mogelijk met de corporaties samen te doen en omwonenden te laten meeprofiteren, een heel sympathiek voorstel. GroenLinks overweegt een motie om het college op te roepen actiever corporaties te stimuleren.

Voor de heer FLENTGE is het niet duidelijk op basis waarvan de raad dan een besluit gaat nemen. De heer GROEN verwijst naar de notitie Reikwijdte en detailniveau waarin wordt vastgelegd wat de impact op gezondheid is. Daarvoor moeten dan wel normen zijn. Landelijk wordt nu gekeken wat die normen zouden moeten zijn. Er komen ook nog adviezen van de expertgroep; die zou hij eveneens willen afwachten. Landelijk is er een streep gezet door de bestaande norm, dus er moet een nieuwe komen. Ook de heer Groen houdt vast aan een afwegingskader met glasheldere criteria. Er ligt nu een goed hulpmiddel voor het maken van afwegingen. De heer NIJSSEN begrijpt niet, nu er dan zo’n gezondheidsexpertgroep is, dat die adviezen nog niet in het afwegingskader zitten. Dat was wel toegezegd. Het is nu een signalen uit de stad-verhaal geworden. Hij begrijpt dat de heer Groen dat oké vindt. De heer GROEN wijst erop dat de inspreker wilde dat er 120 detailvragen worden beantwoorden. Die gezondheidscriteria komen er nog aan. Uitgangspunt blijft: als het niet verantwoord kan, dan gebeurt het niet. Er ligt nu een afwegingskader dat raad en college goed kunnen gebruiken om een afweging te maken. Er volgt nog een set van harde criteria. Voor landschapskwaliteit zijn geen harde criteria te formuleren. Op gezondheid wel, dus dat gaat ook komen.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

De heer VINK is wat in verwarring. Hij meent dat dit document weliswaar een waardevol document is, maar het is geen afwegingskader. Ziet de heer Groen dat anders? De heer GROEN vindt dat een semantische kwestie. Het document is een hulpmiddel bij het maken van de afweging. Een set van harde criteria komt nog naar de raad. De heer FLENTGE vindt het proces heel rekbaar worden. De SP ziet dat heel veel Amsterdammers voorstander zijn van de energietransitie en dat geldt ook voor de SP. Maar dan wel op een veilige plek zonder schade aan de gezondheid, aan de natuur. Desgevraagd beaamt hij dat het inderdaad lastig is om een strak criterium op te stellen voor landschapskwaliteit. Maar voor de gezondheid kan dat wel degelijk net als voor de natuur. De afspraak was dat het afwegingskader ten minste uitspraken zou doen over criteria ten aanzien van gezondheid, natuur en ruimtelijke voorkeuren. In het document Signalen uit de stad is opeens sprake van kenmerken, een samenvatting van zorg en aandachtspunten. Ook dat is echt geen afwegingskader dus zo moet het ook niet worden genoemd. Dat schept alleen maar verwarring. Hij ziet graag dat de wethouder dat woord afwegingskader uit het document haalt en dat opneemt in de samenvatting van haar brief. Dat afwegingskader was een belofte aan de stad en aan de raad.

De heer GROEN hoopt dat het de raad te doen is om heldere criteria en niet zo zeer om de benaming van een document. De heer FLENTGE wijst op de belofte dat die criteria in een afwegingskader zouden komen. Hoe dat document straks heet, dat is niet zo interessant, als die normen en criteria maar op tafel liggen. Nu geen normen en criteria opnemen vindt hij uitermate verwarrend. De heer VINK hoort dat de heer Flentge zo veel mogelijk normen en criteria wil, maar dat sluit niet uit dat er misschien ook andere zaken zijn die je wilt wegen. Dat is hij zeer met hem eens en zo heeft hij ook zijn inbreng bedoeld. De heer FLENTGE beaamt dat: zo veel mogelijk heldere criteria. Gelukkig blijkt nu uit een van de brieven dat er eventueel wel zoekgebieden of delen daarvan kunnen worden geschrapt. Daarbij is het van belang dat de raad de sturing in handen houdt voordat de initiatiefnemers met plannen kunnen komen. De snelheid die GroenLinks voorstaat, wil hij niet. Het gaat echt om deze volgorde. Mevrouw HEINHUIS is benieuwd of de heer Flentge dan ook wacht op de uitkomsten van de expertgroepen Gezondheid en Natuur. De heer FLENTGE benadrukt dat dat precies is, wat is beloofd. Mevrouw VAN SOEST wijst op de reactienota op Signalen uit de stad. De nota omvat 100 pagina’s; dat vergt wel even tijd om te bestuderen. De heer FLENTGE weet van het bestaan, maar heeft die nota nog niet gezien.

Het lijkt hem goed dat die wordt betrokken bij de beraadslaging. In de expertgroep zit één medisch expert. De insprekers vroegen waarom dat er niet meer zijn. Het lijkt de heer Flentge beter om bij zo’n belangrijke beslissing te streven naar een consensusbesluit in plaats van een meerderheidsbesluit. Daarop krijgt hij graag een reactie van de wethouder. Het kabinet komt met een afstandsnorm. Amsterdam kan natuurlijk prima doorgaan met al die adviesgroepen, maar het kabinetsbesluit is uiteindelijk bepalend. Hij krijgt graag de toezegging dat er hier geen onomkeerbare besluiten worden genomen voordat die afstandsnorm en dat afstandsbesluit van het kabinet er ligt. De WHO komt

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

ook nog met een reactie. De heer Flentge kan zich voorstellen dat Amsterdam nog scherpere normen stelt. De heer NIJSSEN wil sowieso geen windturbines in het groen of nabij woningen. Het is mooi dat verschillende partijen landelijk de oproep hebben gedaan te stoppen met wind op land totdat het landelijke onderzoek is afgerond. Dat volgt na de zomer en daar zou hij sowieso op willen wachten.

Het participatieproces loopt helaas niet vlekkeloos. De ruimte voor discussie is immers sterk ingeperkt door de keuzes die vooraf zijn gemaakt. Bovendien heeft de gemeente niet actief ingezet op vertegenwoordiging van diversiteit en opvattingen in haar uitnodigingsfase. Wel werden daar cruciale keuzes gemaakt door het aanwijzen van zoekgebieden. Het is geen wonder waardoor mensen extreem gefrustreerd zijn geraakt. Alle inspraak lijkt immers zinloos. De VVD roept op te stoppen met de projecten die nu lopen en het landelijk onderzoek af te wachten. De heer KREUGER steunt de oproep om geen onomkeerbare besluiten te nemen totdat er goede normen bekend zijn. JA21 wil geen windturbines in Amsterdam, niet bij huizen, niet in het groen, niet in de haven, gewoon helemaal nergens. Mevrouw HEINHUIS ziet in de evaluatie heel nuttige inzichten. Die laat zien dat het geen gemakkelijke opgave is. Er is een sterke polarisatie ontstaan. Daarbij heeft het niet erg geholpen dat het proces heel sterk vanuit de gemeentelijke logica werd georganiseerd. Dat moet in het vervolg echt anders. De aanbevelingen zijn dan ook heel nuttig. Ze overweegt een motie om verder met die aanbevelingen aan de slag te gaan. Die kunnen namelijk ook voor andere participatieprocessen heel nuttig zijn. Het afwegingskader is gekomen in antwoord op de motie van de PvdA en D66.

Dit document geeft een uitgebreide reactie op alle zorgen in de stad; dat is heel waardevol. Maar ook de PvdA mist sterkere en duidelijke criteria. Die komen nog en daar is ze heel benieuwd naar. Ze hoort graag of die dan bij de planMER komen en hoe de raad daarin wordt meegenomen. De heer BOOMSMA is niet blij met de manier waarop het college dit proces heeft opgezet. Het betekent een ongelooflijke verspilling van tijd, geld en energie en het levert nu wantrouwen en boosheid op. Er zijn weliswaar bovenwettelijke stappen ingebouwd maar zonder de bereidheid om echt te reflecteren en het einddoel van die 17 windturbines ter discussie te stellen, is het geen echt luisteren. Het afwegingskader is geen afwegingskader maar een verzameling van signalen. Dat is heel ongelukkig. Die criteria zijn van groot belang. Een windturbine is sowieso niet mogelijk als niet wordt voldaan aan de minimumeisen. De vraag is wanneer die wel aanvaardbaar is. Naast minimumeisen zijn er ook afwegingen waar zo’n turbine het minst kwalijk is qua effecten. Dat moet breder worden gezien dan alleen binnen de gemeentegrenzen. Het klimaatprobleem is immers een wereldwijd probleem en de oplossing ligt niet alleen binnen de gemeentegrenzen van Amsterdam. Voor de heer Boomsma is allang duidelijk dat er hier geen optimale locaties te vinden zijn. Ook hij zou graag die landelijke discussie afwachten.

Net als de heer Flentge wijst hij op het belang om niet die planfase in te gaan waarbij initiatiefnemers allemaal enthousiaste plannen maken als de gemeente zelf nog geen goede afwegingen heeft kunnen maken. De raad moet de regie houden om locaties te laten afvallen en duidelijke keuzes te kunnen maken. Onomkeerbare besluiten kunnen nu niet aan de orde zijn. Die criteria dienen scherpere normen te zijn want Amsterdam in op sommige punten niet te vergelijken met andere delen van het land. Het is een ongelooflijk dichtbevolkt gebied met enorme ruimtelijke schaarste. De heer GROEN begrijpt dat de heer Boomsma de windturbines liever ergens in de provincie zou zien. Maar als er geschikte locaties in Amsterdam zijn, dan dient de stad

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

toch haar verantwoordelijkheid te nemen. Op het Cornelis Douwesterrein staat al een windmolen niet al te ver van woonhuizen en ook bij Holendrecht. De heer BOOMSMA heeft al vaker gezegd dat de energietransitie landelijke regie vergt om te bezien wat de beste locaties zijn. Per definitie 17 windturbines in Amsterdam plaatsen terwijl andere plekken wellicht veel geschikter zijn, vindt hij een heel ongelukkige zet. Daarbij denkt hij aan andere oplossingen waarbij de nadelige effecten veel kleiner zijn en waarbij de opbrengst hoger is. Windturbines op zee waar het harder waait en waar geen mensen wonen, dat is al snel veel minder belastend. Als uit onderzoeken blijkt dat er plekken zijn waar plaatsing voldoet aan absolute minimumeisen, dan nog moet worden bekeken of het voldoet aan minimale eisen voor gezondheidsrisico’s, en dan nog zal het op andere locaties nog minder risico’s opleveren en nog minder overlast opleveren en nog minder aantasting van de natuur betekenen omdat de ruimte nu eenmaal zo schaars is. Juist omdat we nu al weten dat het elders veel beter kan, zou de gemeente nu veel duidelijker moeten zeggen: hier niet, maar inzetten op alternatieven. Mevrouw VAN SOEST wil van de wethouder weten wat het afwegingskader nu eigenlijk wel is. Ze roept de wethouder op de onderbouwing van de burgers serieus te nemen waaronder de problematiek rond de volkstuintjes.

Burgers moeten worden betrokken bij de maatschappelijke afweging tussen kosten en baten. Bewoners moeten helder krijgen welke doelen de wethouder heeft. Het mag niet zo zijn dat de initiatiefnemers een rol krijgen bij het stellen van normen. De raad dient echte sturingselementen te hebben alvorens de initiatiefnemers met plannen komen. Tot slot krijgt ze graag een reactie op de Reactienota die weer een reactie is op de Signalen uit de stad. De heer VAN LAMMEREN constateert dat er al heel veel is gezegd over het afwegingskader dat geen afwegingskader is. Het is dus onbegrijpelijk dat de raad hierover zou besluiten. Mooi dat de heer Groen van GroenLinks dierenwelzijn nu wel wil beschermen hoewel de voltallige coalitie destijds tegen die motie stemde. Fijn als dat het de volgende keer wel lukt en GroenLinks ook meestemt om te kijken hoe windmolens zo ecologisch vriendelijk kunnen worden gebouwd. Voor de Partij voor de Dieren is het heel simpel: geen windmolens in het groen als die een gevaar opleveren voor de biodiversiteit, ecologie en de vogelstand. Het mag ook geen overlast of gezondheidsschade opleveren. Daarom is goed onderzoek nodig. Dat maakt alleen turbines in de haven mogelijk mits ze daar een ecologische toets doorstaan.

De heer GROEN hoort dat de heer Van Lammeren pleit voor goed onderzoek, maar waarom heeft hij dan al bij voorbaat besloten dat het nergens in Amsterdam kan behalve misschien in de haven? De heer VAN LAMMEREN ziet alleen daar ruimte. De Partij voor de Dieren vraagt om een aantal simpele garanties, bijvoorbeeld die motie waar GroenLinks tegen heeft gestemd. Als dat soort simpele eisen al niet worden gegund, dan kan hij niet verder. Windmolens hebben echt heel grote, negatieve gevolgen. Hij ontvangt graag een echt afwegingskader. Voorts ondersteunt hij de oproep van de heer Flentge voor een grotere expertgroep met advisering op basis van een consensusbesluit. De heer GROEN herinnert zich dat de Partij voor de Dieren windmolens anders dan in de haven altijd heeft uitgesloten. Gelukkig constateert hij dat de heer Van Lammeren daar nu op terugkomt. De heer VAN LAMMEREN komt daar helemaal niet op terug. GroenLinks draait: eerst wil ze de vogels niet beschermen, nu misschien wel. Bovendien wil ze dicht bij huizen bouwen en zoekgebieden in het groen aanhouden. Wind legt een groter

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

grondbeslag dan zon en ruimte is schaars in Amsterdam. Het is tijd voor verkiezingen. Overigens verzoekt hij de voorzitter de reguliere vergaderorde aan te houden. Dan kan hij na zijn debat elders nog inloggen bij deze vergadering. De VOORZITTER legt de raadscommissie dit voorstel voor. Omdat de raadscommissie geen voorkeur aangeeft, besluit de voorzitter na punt 4 de reguliere vergaderorde te hanteren. Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat het een breed proces is waarbij niet altijd alles goed gaat. Dat komt ook doordat er verschillende verwachtingen zijn. Mensen in de klankbordgroepen zagen de reflectiefase als een moment om te reflecteren op de vraag of er überhaupt wel zoekgebieden zouden moeten zijn. De wethouder is heel duidelijk geweest in haar communicatie, maar toch waren mensen teleurgesteld. In de klankbordgroepen hadden mensen zitting genomen die een heel uitgesproken mening hadden over windenergie. Dat maakte de discussie meteen heftiger. Dat was ook wel voorzien. De wethouder heeft de raad een brief gestuurd over hoe ze dat advies van de klankbordgroep meeneemt. De hele energietransitie roept nu eenmaal heftige reacties op. De raad heeft de zoekgebieden vastgesteld en het zijn ook echt niets anders dan zoekgebieden. Veel gebieden zijn daarmee uitgesloten, maar mensen hadden kennelijk toch andere verwachtingen.

Aan de stedelijke klankbordgroep is de feitenmotie van de heer Boomsma voorgelegd. Dat is specifiek iets wat aan de expertgroep zal worden voorgelegd. Juist die feiten worden vaak betwist. Daarnaast komt er een landelijke dialoogtafel over dit onderwerp en dat wil het college zeker meenemen. Dan gaat het om niet alleen feiten uit Amsterdam, maar vanuit het hele land. Zo’n feitenrelaas ligt er dus nog niet. De punten die de heer Vink noemt in zo’n planMER, dat is ook hoe het college dat voor zich ziet. De wethouder ziet overigens heel graag een voorstel vanuit de raad tegemoet. Gekeken wordt naar veiligheid, gezondheid, natuur, biodiversiteit, ruimtelijke inpassing, landschap, energieopwekking en cultuurhistorie. Dat leidt tot een matrix van effecten. De notitie Reikwijdte en detail is niet alleen een technische exercitie, maar daarin zitten ook de scope en wat er moet worden onderzocht. Dat is een vrij uitgebreid traject en daar leveren zowel de klankbordgroepen als de expertgroepen input op. De wethouder is ook benieuwd naar de input van de raad daarop. De onafhankelijke Commissie MER adviseert daarop en dan kan een planMER worden uitgevoerd. Dat planMER geeft dan aan wat de milieugevolgen zijn voor zowel mens als flora en fauna op de plek van windturbines. De criteria die daarin zitten, maken de afweging mogelijk.

Alles wat uit die planMER komt, landt uiteindelijk in een ruimtelijk besluit. De heer Vink wil dan ziet wat de afweging van het college is om die zelf ook na te lopen waarbij hij dan zelf ook zijn afweging kan maken. Dat is het traject dat partijen nu ingaan. Het afwegingskader is die matrix; dat is dat verhaal: wat zijn de verschillende impacts en hoe verhouden die zich tot elkaar. Dat kan de wethouder de raad leveren. Dan is het afwegingskader er waarnaar de heer Vink en wellicht ook de andere raadsleden zoeken. Of dit een afwegingskader is of niet, is inderdaad een semantische discussie. Signalen uit de stad vormen een belangrijk ingrediënt voor de verdere toetsing. De zachte waarden, de zorgen van Amsterdammers moeten wel zichtbaar blijven. Dat is een gevaar wanneer er een onderzoek komt naar alle meetbare effecten, allemaal harde criteria. In haar brief heeft de wethouder al aangegeven dat het document niet alle ingrediënten of compleet inzicht levert. De raad moet het document wel vaststellen, anders dreigen die signalen verloren te gaan wanneer er een technocratische weg wordt ingeslagen met andere onderzoeken. De heer FLENTGE hoort nu dat het afwegingskader een matrix is. Maar een matrix is een soort plussen- en minnenoverzicht, een relatief neutrale weergave van de discussie. De afspraak was dat er een afwegingskader met criteria zou komen. Dat is veel concreter.

Als voorbeeld noemt hij de geluidsoverlast op de gevel. Wanneer is het zeker dat een bewoner daar niet te veel geluidshinder ondervindt?

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

Wethouder VAN DOORNINCK hoopt dat ze dat ook zo heeft gezegd: het is een matrix waarbij zowel harde criteria als wat zachtere in een afweging worden meegenomen. Ze kan zich goed voorstellen dat op grond van de planMER een zoekgebied al direct afvalt, maar dat op andere plekken wel die afweging wordt gemaakt. Als er te veel geluidsoverlast is, dan is dat al bij het ruimtelijk besluit duidelijk, dus dat is vóór de initiatiefnemers aan de slag gaan. De heer FLENTGE begrijpt dat er dan een norm komt op basis waarvan de gemeente zegt: niet meer dan zo veel geluid op de gevel van huizen. Komt het gelui daarboven, dan komt er geen windmolen. Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat het zo’n criterium zal zijn. Komt het rijk met afstandsnormen voordat Amsterdam bezig is, dan wordt het een andere maat waarmee wordt gerekend. Ze begrijpt goed wat de heer Flentge zegt dat het zo rekbaar is. Maar dat komt ook door de keuze voor een heel ander traject met heel veel gesprekken met burgers, een traject met het komen tot een afweging aan de hand van een planMER. Dit zijn allemaal zaken die niet van tevoren zijn uitgestippeld. In de meeste gemeenten zegt men, dit zijn de zoekgebieden en laat de initiatiefnemers maar komen. In Amsterdam wordt geprobeerd het proces meer met de bewoners samen te doen.

Dat is uiteindelijk niet gemakkelijker, maar dat genereert wel een bredere discussie en voor meer duidelijkheid bij de Amsterdammers. Ook in de projectfase zullen er nog plekken afvallen. Soms zal er pas echte zekerheid optreden bij locaties, maar na de planMER is er wel meer zekerheid. De heer Groen vraagt wat die planMER nu oplevert. Daarmee wordt een prioritering aangelegd van de meest logische gebieden met waarschijnlijk de minste overlast. De vraag om een extern adviseur vindt de wethouder lastig, want er is net een hele uitgebreide evaluatie gedaan waaruit veel informatie is gekomen. Ze zou graag willen doorgaan. Als ze een ding aan de klankbordgroepen heeft laten zien, dan is het wel dat één ding telt. Er is om een MER gevraagd en er komt een planMER. Zij willen advies uitbrengen over een aantal zaken en dat gebeurt. Het is niet zo dat alles zo maar wordt overgenomen, maar de wethouder komt aan veel wensen tegemoet. De heer NIJSSEN verwijst naar de inspreker die vanmiddag aangaf dat het bij de expertgroep Gezondheid nog niet zo goed ging met consensus en dat daar graag een uitbreiding werd gezien waarbij het meerderheidsadvies een consensusadvies moest worden. Hij hoort graag hoe de wethouder daarnaar kijkt. Wethouder VAN DOORNINCK weet dat de expertgroep er absoluut naar streeft tot een unaniem advies te komen.

Lukt dat niet, dan worden alle gezichtspunten van alle experts opgenomen in het advies. Dus die zijn dan heel helder zichtbaar. De voorzitter van die expertgroep is meer dan ervaren in het politieke bestuur. Hij doet zijn werk zeer integer om ervoor te zorgen dat het geluid van de gehele groep naar voren komt. De wethouder kreeg bij de bijdrage van mevrouw Kuiper het idee dat naar mensen luisteren betekent dat je moet stoppen met windmolens maar dat is nooit de inzet van de reflectiefase geweest. De raad heeft juist besloten wel zoekgebieden in te stellen. Uit de evaluatie zijn aanbevelingen gekomen. Juist in het begin heeft de gemeente te weinig uitputtend gezocht naar hoe er meteen een stadsbreed gesprek kon worden opgezet. Er bleken vooral mensen op af te komen die hadden meegepraat over de energietransitie. Naar aanleiding daarvan is de conceptMER vastgesteld. Pas in de volgende fase merkten mensen dat het over hen ging en daar kwamen ze tegen in opstand. Bij dit soort heftige besluiten moet dat betrekken van burgers kennelijk echt vanaf het allereerste begin gebeuren. De heer FLENTGE heeft gehoord dat een afwijkende mening, een minderheidsstandpunt, ook een plaats krijgt in de afweging. Dat is nauwelijks voor te stellen als er echt een inhoudelijk verschil van mening ligt. Sommige meningen zijn

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

gewoon onverenigbaar en een verdeeld advies is onwenselijk. Is er geen consensus, dan zouden er wellicht andere experts kunnen aanschuiven. Wethouder VAN DOORNINCK legt uit dat de expertgroep absoluut naar unanimiteit streeft. Wellicht kan de voorzitter zijn advies te zijner tijd met de raad komen delen. Nogmaals, de wethouder heeft alle vertrouwen in hem. De groep streeft naar consensus. Ze wil niet uitputtend ingaan op als, dan-constructies. Mevrouw Kuiper meende dat de zorgen niet goed zijn opgepakt, maar juist die zorgen zijn allemaal gegroepeerd en aangegeven is waar die in het proces worden geadresseerd. Daar zitten zorgen bij waarvan experts nooit zouden denken dat Amsterdammers daarmee zouden kunnen zitten. Dat is juist de meerwaarde van Signalen uit de stad. Geprobeerd is zelfs in zo’n technocratisch proces als een planMER de leefwereld, de zorgen en de ervaringen van Amsterdammers mee te nemen. De heer NIJSSEN begrijpt wel dat de wethouder verwijst naar de wens van de raad om zoekgebieden aan te wijzen. Als er van tevoren een strak kader vastligt, begrijpt hij niet hoe de participatie dan verder vorm kan krijgen. Wethouder VAN DOORNINCK benadrukt dat de reflectiefase is ingericht omdat er zo veel zorgen waren onder de Amsterdammers, niet om alles terug te draaien maar om ervoor te zorgen dat Amsterdammers een grotere rol in het proces kregen.

Bij klankbordgroepen zit er ook een beperking in waarover zij meepraten. Een groep mensen kan niet zomaar een raadsbesluit omgooien. Wel wordt het proces transparanter en de wethouder laat zien dat iedereen bij elke stap van het proces zijn input kan leveren. Mevrouw KUIPER gelooft wel dat de wethouder haar best doet om iedereen erbij te betrekken en ruimte te geven, maar tegelijkertijd krijgt ze als raadslid allerlei signalen van mensen die zich niet gehoord voelen. Dat gaat verder dan dat men niet kon zeggen geen windmolens in het gebied te willen. Dat maakt het lastig in te stemmen met het voorliggende raadsvoorstel. Wethouder VAN DOORNINCK heeft alle informatie gegeven. Alle zorgen van de bewoners zijn meegenomen. Zelfs de mensen die aanvankelijk niet meer in de klankbordgroepen wilden meedoen, zijn er weer en deden ook mee met het gesprek dat de wethouder met de klankbordgroep had. Maandag voert de wethouder weer een gesprek met de 41 mensen die er aanvankelijk uitgestapt waren. Zo’n planMER is zeker ook bedoeld om te prioriteren. Energieopwek is ook een van de punten die worden meegenomen. Met corporaties werkt de gemeente veel samen. De gemeente steunt de corporaties die bezig zijn bij de NoorderIJplas en het Cornelis Douwesterrein. Aan de benaming van afwegingskader hecht de wethouder niet zo zeer, maar wel aan het vaststellen van het kader door de raad.

Dit document gaat in op de zorgen van Amsterdammers. Het moment van sturing door de raad is bij het ruimtelijk besluit en dat is voordat initiatiefnemers aan de slag gaan – uitgezonderd bij de NoorderIJplas en het Cornelis Douwesterrein. Het kabinet komt nog met een afstandsnorm die na de zomer zou komen. De wethouder verwacht dat dat nog wel wat langer zal duren. Op het moment dat het kabinet met normen komt, zal Amsterdam zich daaraan houden. Maar wachten is geen optie. De heer NIJSSEN vindt het toch echt belangrijk te wachten op wat er landelijk komt. Anders is het echt tijd- en energieverspilling. Hij hoort nog graag wat er misgaat als de raad dit setje stukken niet vaststelt. Wethouder VAN DOORNINCK ziet daarin een waardering aan de signalen van Amsterdammers. Dan gaat de raad een puur technocratisch verhaal in, want alle toezeggingen doet de wethouder gestand. Amsterdammers vinden Signalen uit de stad een heel belangrijk document – ook al is dat niet het afwegingskader dat ze een jaar geleden had gehoopt voor te leggen. De oorzaak is simpel: nog niet alle afwegingen zijn

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

er om tot zo’n afwegingskader te komen. Er is geen enkele reden om nu vertraging in te zetten. Het rijk dringt aan op tempo: voor 2030 moet er extra energie worden opgewekt. Amsterdam is hier serieus op in gegaan. Er is geen enkele reden om te wachten op het kabinet. De heer Flentge vroeg geen onomkeerbare besluiten te nemen. Komt het kabinet na de zomer met beleid, dan zit dit proces nog midden in de MER en dan wordt dat onderdeel van het Amsterdams beleid. Maar gaat dat nog jaren duren, dan wordt dat heel lastig. De gemeentelijke logica en die van bewoners, dat is een van de belangrijkste thema’s waar de gemeente de afgelopen tijd aan heeft gewerkt. Daarvoor is nu volle aandacht. Ze hoopt dat Signalen uit de stad heel duidelijk laat zien dat de gemeente de beleving van Amsterdammers veel meer meeneemt als wezenlijk onderdeel. Ook de gemeente zit soms in die systeemwereld zeker waar het gaat om ruimtelijke besluiten. Het is nooit het idee geweest om raadsbesluiten te heroverwegen in de reflectiefase. Het idee was om zo veel mogelijk de zorgen van Amsterdammers mee te nemen. Breder kijken dan de gemeentegrenzen, dat is zeker aan de orde. Daarom is die Regionale Energiestrategie er. Zo ver als de Noordzee kijkt de wethouder niet. Die is overigens best wel vol. De reacties op Signalen uit de stad zijn gebundeld en naar de leden van de klankbordgroepen verzonden.

De wethouder probeert de hele tijd transparant te zijn. De serieuze afweging tussen maatschappelijke baten en kosten komt heel erg naar voren in zo’n planMER en later in de individuele projectMER’en. En uiteindelijk is het ook een politieke afweging. De heer Van Lammeren kwam nog even terug op zijn zwarte wiekmotie. Dat principe is heel interessant. Op dit moment vindt er landelijk onderzoek plaats of het inderdaad die positieve effecten heeft. Is dat het geval, dan is Amsterdam de eerste om dat in te voeren. Tweede termijn: De heer VINK bedankt de wethouder voor haar uitgebreide beantwoording op de diverse vragen. Zij kijkt uit naar een voorstel vanuit de raad voor een planMER. Dat voorstel komt middels een motie naar het college. Over het afweegkader is de wethouder helder geweest, maar hij zou dat nog wat meer willen expliceren dus ook daarvoor komt hij met een motie. Hij blijft erbij dat Signalen uit de stad niet het kader vormt dat de raad had verwacht. Het is wel een zeer waardevol document. Over een extern adviseur wil hij nog wat langer nadenken. Hij heeft goed gehoord wat de wethouder zei. De heer KREUGER informeert naar het gesprek maandag met de mensen die uit de klankbordgroepen zijn gestapt. Mevrouw VAN SOEST weet dat die uitstappers nog niet op de uitnodiging zijn ingegaan. Ze hebben een bevestiging van de uitnodiging nodig.

Wethouder VAN DOORNINCK constateert dat de heer Kreuger en mevrouw Van Soest kennelijk andere informatie hebben over de 41 mensen die uit de klankbordgroepen zijn gestapt. De uitnodiging is verstuurd; ze heeft een bevestiging gekregen. Iedereen die wil komen, is welkom. Desgevraagd verduidelijkt ze dat het haar een goed idee vond om de voorzitter van de expertgroep Gezondheid uit te nodigen in de raad op het moment dat er een advies voorligt om dat dan toe te lichten. Dat verzoek zal ze doorgeleiden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en naar de raad gaat voor een middellange bespreking. 3. Het verlenen van financiële dekking uit het Klimaatfonds voor subsidie voor het aardgasvrij maken van de Gentiaanbuurt (ZD2021-017369)

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

De commissie heeft geen behoefte meer aan bespreking. De VOORZITTER concludeert dat dit punt wordt gehamerd in de raad. 5. Aangescherpte BENG-eisen voor nieuwbouwwoningen in Amsterdam (BENG AMS) (ZD2021-017591) De heer VINK vindt duurzaamheid belangrijk en het is dus belangrijk gebouwen die hier tientallen jaren zullen staan, meteen goed neer te zetten. Hij zou niet willen dat dit ten koste gaan van de bouwproductie en het bouwtempo. Het zou technisch en juridisch haalbaar zijn om eisen toe te voegen aan de landelijke regelgeving. Wellicht kan de wethouder dat nader toelichten. De heer KREUGER begrijpt dat D66 tegen die BENG-eisen is als dat voor vertraging zorgt. De heer VINK heeft gezegd dat het niet ten koste van de bouwproductie mag gaan. Mevrouw HEINHUIS is in algemene zin blij dat Amsterdam verdere eisen stelt aan energieneutraal bouwen van nieuwe woningen. Ze is benieuwd of de bouwambitie hierdoor wordt gehinderd. Het kan evenmin zo zijn dat ontwikkelaars vanwege deze strenge eisen alleen nog in het dure segment willen bouwen. Dit mag geen nadeel gaan vormen voor de sociale woningbouw. Mevrouw KUIPER vraagt in hoeverre dit voor bouwers een extra hindernis is als gemeenten verschillende eisen stellen. Voorts sluit ze zich aan bij de vragen van haar collega’s.

De heer BOOMSMA is benieuwd tot welke stijging van de bouwkosten deze eisen zullen leiden en hoe dit zich verhoudt tot de ambitiebonus van 10%. Ook wil hij zien hoe dit wordt verwerkt in de modellen voor het vaststellen van bouwkosten. Hij doet de suggestie te werken met openbare grondprijslijsten. De heer NIJSSEN leest dat in het bestuurlijk bouwoverleg brancheorganisaties dat zij principiële bezwaren hebben tegen aanscherping van nationale regelgeving. Dat krijgt hij graag toegelicht. De heer GROEN heeft onlangs de lijsttrekker van de VVD juist heel enthousiast gehoord over het stellen van ambities en eisen aan bouwers. Nederland moet doen wat het kan om klimaatverandering tegen te gaan en het is heel goed dat Amsterdam hoge ambities heeft, maar hij begrijpt dat de VVD daar nu op terugkomt. In het programma van de VVD leest hij toch nog dat er moet worden gestuurd op bovenwettelijke duurzaamheidseisen. Dat lijkt nu toch wat tegenstrijdig te zijn en op inconsistent gedrag te wijzen. De heer NIJSSEN stelt alleen een vraag over wat er is gekomen uit een bepaald overleg. Mevrouw Martens heeft gezegd dat er zeker duurzaam moet worden gebouwd als dat kan. De lijsttrekker heeft het belang van duurzaam bouwen aangegeven, maar de bouwproductie mag daar niet onder leiden. Om die balans gaat het nu.

De heer KREUGER wijst erop dat al in het vorige verkiezingsprogramma van de VVD stond dat er volgens de BENG-eisen moest worden gebouwd vanaf 2020. De heer NIJSSEN is blij met het mooi, nieuwe verkiezingsprogramma van de VVD voor 2022-2026. Dat is zeker het bestuderen waard.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

Wethouder VAN DOORNINCK geeft aan dat de Amsterdamse BENG en de invoering daarvan in feite een opvolging is van de verscherpte EPC-norm die er tot januari 2021 lag, een keurige uitvoering van het coalitieakkoord. Tot die tijd voldeden zowel ontwikkelaars als bouwers daar prima aan. Het heeft geen enkel effect gehad op de bouwproductie. Omdat er een Nederlandse BENG is ingevoerd, is er geen juridisch kader meer om een verscherpte BENG te hebben. Er is uitvoering met de markt en met de corporaties gesproken. Er zijn huizen waarvoor het lastig wordt; die zijn ervan uitgesloten. Er is ook een overgangstermijn gemaakt zodat bouwprocessen niet hoeven stil te liggen. Wordt het meteen vanaf het ontwerpproces meegenomen, dan heeft het geen effect. Als straks de Omgevingswet wordt ingevoerd, kan het worden ingevoerd. Dat wordt dan de juridische onderbouwing. Het gaat niet ten koste van de betaalbaarheid. De gemeente kent de corporaties een subsidie toe. Voor de ontwikkelaars zal het een effect hebben in de grondprijs. Dat heeft de raad ook zelf gevraagd. Het is ook geen extra hindernis voor bouwers. De stijging van de bouwkosten bedraagt ongeveer 1%. De ambitiebonus gaat natuurlijk over veel meer punten. De BENG Amsterdam is dan het vertrekpunt en de ambitiebonus gaat over wat men er nog bovenop doet. Bouwers vinden het lastig als de eisen in het land verschillend zijn.

Binnen de MRA wordt naar Amsterdam gekeken of andere gemeenten ook zo’n verscherpte BENG zouden kunnen invoeren. Ook in de G4 wordt dat gesprek gevoerd. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een korte behandeling naar de raad gaat. 6. Het verstrekken van 3,62 miljoen euro dekking uit het Klimaatfonds ten behoeve van een gebiedsgerichte aardgasvrijsubsidie voor de Molenwijk (ZD2021-017368) Mevrouw VAN SOEST kan hiermee instemmen. De heer KREUGER ziet er een hoge onrendabele top in staan. Hij verbaast zich erover dat de Partij van de Ouderen hiermee akkoord gaat. De VOORZITTER concludeert dat dit punt in de raad kan worden gehamerd. 7. Vaststellen Interferentiegebied Amstel III en Arenapoort en bijbehorende ordeningsregels zoals vastgelegd in het Bodemenergieplan Amstel III en Arenapoort (ZD2021-016810) Dit punt is gehamerd. De VOORZITTER concludeert dat dit punt als hamerstuk naar de raad gaat. 8. Vaststellen warmteplan Amstel III Paasheuvelweggebied en omgeving (ZD2021016167) Dit punt is gehamerd. De VOORZITTER concludeert dat dit punt als hamerstuk naar de raad gaat. 11. Elektriciteitsnetwerk Amsterdam: onderstation Hemweg (ZD2021-016477)

vooraankondiging

Liander

congestie

De heer VINK wil nu echt horen of de urgentie doorkomt bij Liander, bij het rijk en

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

wat het college kan doen met subsidies voor thuisbatterijen. Wethouder VAN DOORNINCK heeft het idee dat de urgentie steeds beter wordt gevoeld. Zeker als het gaat om de verzwaring van het net, worden er stappen gezet. Daarnaast is het belangrijk bedrijven te helpen met energiebesparing en andere oplossingen zoals batterijen mee te nemen. De minister heeft de Kamer gisteren een brief gestuurd over de stand van zaken rond netcongestie. Binnenkort wordt de minister Jetten uitgenodigd in Amsterdam. De staatssecretaris vond het eerder niet opportuun, maar de wethouder hoopt dat de minister wel ingaat op de uitnodiging om de situatie van Amsterdam en omstreken te bezien. Thuisbatterijen en buurtbatterijen kunnen op den duur interessant zijn. Het is nog wel heel duur. De wethouder verwacht het meest van buurtbatterijen. Onderzocht wordt met Liander hoe die kunnen worden ingezet. Naar thuisbatterijen wordt wel gekeken. Zodra ze meer informatie heeft, komt ze bij de raad terug, ook over het werkplan van de taskforce. De urgentie moet van alle kanten uitgestraald blijven worden, dus het is ook nodig dat de raad daarbovenop zit. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Economische Zaken 12.

Onrechtmatig optreden door de overheid met als gevolg het niet meer kunnen exploiteren van een eigen bedrijf op de Zeedijk (ZD2021-015438) Mevrouw VAN SOEST constateert dat ondernemers in de stad vogelvrij zijn. Een handgranaat aan de deurklink, drugs in het toilet, als concurrenten een ondernemer weg willen hebben, dan lukt dat wel. Vrijwel alle Surinamers zijn van de Zeedijk weggeveegd in het kader van Operatie herstel Zeedijk. Onderzoek is nodig. Het kan gaan om institutionele discriminatie. 15 ondernemers worden bijgestaan door een advocaat omdat er tijdens gemeentelijke controles in december geen exploitatie zichtbaar was. De gemeente erkent dat er fouten zijn gemaakt. Tegen een voorbereidingsbesluit kan een advocaat in juridische zin eigenlijk niets: geen bezwaar maken, niet in beroep gaan. De Partij van de Ouderen wil daarom graag een onderzoek naar de oorzaak waarom er zo veel Surinaamse ondernemers moesten verdwijnen van de Zeedijk. Overigens wacht ze nog altijd op beantwoording van haar schriftelijke vragen over hotel Parkview. Dat punt agendeert ze graag voor de raadscommissie Algemene Zaken. De VOORZITTER legt uit dat agenderen altijd mogelijk is via de griffie. Wethouder EVERHARDT kan op dit moment niet goed ingaan op de vragen van de Partij van de Ouderen.

Hij heeft de insprekers gehoord, maar het betreft een zaak van vele jaren geleden waarbij ook het strafrecht een rol speelde. Dat kan hij nu niet duiden vanuit de portefeuille Economische Zaken. Dat er recent bepaalde bestemmingen in de binnenstad zijn gewijzigd, roept kennelijk vraagtekens op. Dat heeft de VVD in de rondvraag ook naar voren gebracht. Hij zal nagaan welke informatie de gemeente daarover heeft en hoe daarmee wordt omgegaan. Die situatie is met waarborgen omkleed: daartegen kunnen juridische procedures worden aangegaan. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Deelnemingen 13. Kennisnemen van het besluit van het College van B&W tot aangaan van een overeenkomst tot verkoop van de aandelen van AEB en de verantwoording over het gevoerde verkoopproces. (ZD2021-017097)

27

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

De heer BOUTKAN geeft aan dat de PvdA aanvankelijk heel kritisch was over de verkoop van het AEB, maar ze heeft daarmee wel ingestemd. Ook heeft ze om waarborgen gevraagd en daarover zijn er nu wat vragen. In de uitwerking van het antispeculatiebeding is gevraagd te onderzoeken of doorverkoop voor een periode van vijf tot tien jaar kon worden geborgd. Dat heeft tot een mager resultaat geleid. Wel is de heer Boutkan gerustgesteld over AVR vanwege haar expertise. Hij verwacht ook wel dat dat om een langetermijnaandeelhouderschap gaat alhoewel het beter was geweest als het een investeringsmaatschappij was geweest. De uitwerking van de nonembarrassmentregeling vindt hij te mager. Dat is nu voor een periode van slechts drie jaar. Daarop krijgt hij graag een reactie. Voorst zit achter AVR een Hongkongs agglomeraat als moederbedrijf. Kijkend naar de manier waarop de Chinese overheid zich bemoeit met Europese bedrijven en de manier waarop de Chinese overheid mensenrechten schendt, waarop de Chinese overheid invloed heeft op allerlei projecten, dan vraagt de heer Boutkan zich af of dit nu wel zo verstandig is. Straks wordt de afvalmarkt gedomineerd door een hele grote speler en dat betekent dat Amsterdammers uiteindelijk minder keuze hebben. Dat kan op termijn leiden tot verminderde concurrentie en tot grotere druk op de prijzen.

Voorts hoort hij graag hoe het verdere traject gaat verlopen. Mevrouw HEINHUIS refereert aan de brief met de melding dat het AEB niet aan de eisen heeft voldaan die de gemeente had gesteld. Voor de gemeente als 100% aandeelhouder is het zorgelijk dat het college hiervan niet eerder op de hoogte is gesteld. Ze hoopt dat het college zeer spoedig met het AEB in gesprek gaat en de raad rapporteert over de uitkomst. Als het gaat om biomassa dienen er juist zeer strenge eisen te worden gehanteerd. Ze is benieuwd naar de vervolgstappen vanuit het college. De heer KREUGER gaat ervan uit dat die biomassa er gewoon niet is binnen een straal van 150 km. Wat moet er dan gebeuren volgens de PvdA? Mevrouw HEINHUIS concludeert dat het AEB zich niet houdt aan de gemaakte afspraken. Daarin had de aandeelhouder veel eerder moeten worden gekend. De heer VINK sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Heinhuis. Voor D66 geldt: afspraak is afspraak. De wethouder moet flink aan de bel trekken bij dit bedrijf. Dit kan echt niet. Het moet echt snoei-, kap- en resthout zijn uit de regio. Overigens is hij wel blij dat die afspraak staat. In het enquêterapport stond dat er geen alternatieve scenario’s bestonden, ook niet bij deze verkoop. Dat zou een voorbeeld zijn van een tunnelvisie. Dat vergt een toelichting. D66 is wel blij dat deze verkoop nu voorligt. D66 had graag eerder geprivatiseerd.

Dit bedrijf is belangrijk, heeft ten dele een nutsfunctie. Er was een motie-Boutkan om die voor een lange periode te garanderen. Nu bij de verkoop is die periode verkort naar drie jaar. De wethouder dient ervoor te zorgen dat de nutsfunctie langer geborgd is. De veiligheid van de werknemers dient op orde te zijn. Ook dat was eerder niet het geval. De heer BOUTKAN is blij met de steunbetuiging van de heer Vink ten aanzien van zijn motie over het anti-speculatiebeding. Gaat het om het eigendom achter AVR, dan is hij benieuwd hoe D66 tegen een Chinese eigenaar aankijkt. De Chinese overheid komt uiteindelijk via bedrijven terecht op strategische posities in Europa. De heer VINK ziet goede resultaten bij AVR en dat is in handen van datzelfde bedrijf. Wel is het een kwestie van opletten dat dit bedrijf zich niet bezondigt aan rare dingen, maar in principe heeft hij niets tegen een Chinese eigenaar. Ook hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder. Mevrouw NADIF sluit zich aan bij de woorden van de PvdA. Het streven was

28

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

zekerheid voor vijf tot tien jaar. Nu staat er drie jaar. Dat vergt een nadere toelichting. De gemeente heeft straks als leverancier en afnemer nog steeds een relatie met het AEB. Ze is benieuwd hoe de gemeente dat verder gaat invullen. Het gesprek moet wel goed worden voortgezet over de Amsterdamse duurzaamheidsdoelen, afval en warmtevoorziening. De gemeente heeft verschillende afvalcontracten met het AEB en ze hoort graag hoe die in de toekomst met elkaar worden ingevuld. Welke eisen kan de gemeente daaraan stellen? AVR is straks wel een heel grote partij op de markt. Dan de brief over het tijdelijk biomassa inkopen uit Spanje. De leverancier is failliet gegaan en er is een tussenoplossing gezocht en gevonden. Andere mogelijkheden zijn wel onderzocht maar bleken niet toegankelijk. Ze vindt het bedenkelijk dat het AEB de gemeente zo laat informeert. Het betreft namelijk niet een operationele keuze, want er zijn gewoon afspraken over gemaakt. Ze ziet uit naar de nadere informatie zoals aangegeven in de brief. Wellicht is er behoefte aan ambtelijke ondersteuning bij het verder uitzoeken. De heer BOOMSMA is geschrokken en voelt zich geschoffeerd. De raad heeft eindeloos vragen gesteld over de herkomst van die biomassa. De wethouder heeft telkens weer verzekerd dat die uit de omgeving kwam.

Hij wil weten wanneer en hoe de wethouder heeft gesproken over de biomassacontracten en de herkomst en wat er gewisseld is. Daarvan krijgt hij graag een overzicht vóór de raadsvergadering. Alles moet nu boven tafel komen: hoeveel snoeiafval is er binnen die straal van 150 km, wat zijn de perspectieven om wel die norm te halen, waaruit bestaat die Spaanse biomassa en welke juridische ruimte heeft het AEB om van die herkomstnorm af te wijken? Nu is het bedrijf verkocht. De heer Boomsma hoort graag of de afspraak van kracht blijft en hoe nakomen kan worden afgedwongen. Als dat niet kan: sluiten. De heer KREUGER wil de wederzijdse garanties die bij het koop- en verkoopcontract zijn afgesproken, graag inzien vóór de aankomende raad met name inzake WestpoortWarmte in relatie tot Vattenfall. De vorige keer heeft hij nadrukkelijk gevraagd hoeveel ammoniak wordt uitgestoten bij de biomassacentrale, hoeveel hout er daadwerkelijk in de centrale gaat. Hij vermoedt dat de raad een businesscase is gepresenteerd waarin een veel positiever beeld is geschetst ten aanzien van de hoeveelheid hout er kan worden verbrand. Voor de SDE-subsidie moet er immers voldoende worden verbrand. Hij vreest dat het AEB meer verbrandt om de juiste omzet te kunnen behalen terwijl dat niet binnen de vergunning past.

De heer NIJSSEN vindt het heel kwalijk om er op deze manier achter te komen dat er nu 3200 ton bomen uit Spanje wordt versleept op een tanker om hier te worden verstookt. Dat is echt onacceptabel en dat is ook niet wat is afgesproken – en dat onder dit kneitergroene college. De voorkeur van de VVD gaat uit naar andere warmteoplossingen, niet naar biomassa. De heer KREUGER wijst erop dat ook de VVD-voorstander was van de bouw van die biomassacentrale. De heer NIJSSEN constateert dat JA21 er altijd maar weer voor kiest puntjes te scoren tegen de VVD en niet samen op te trekken. Alle raadsleden zitten hier om te werken aan een betere stad. Hij hoopt dat hij dat ook ooit met de heer Kreuger kan bereiken. De heer KREUGER herhaalt dat de VVD verkeerde keuzes heeft gemaakt ondanks dat hij dikwijls met de VVD in gesprek is gegaan. Dan is het nu niet vreemd de VVD ter verantwoording te roepen die alles afschuift op GroenLinks. De VVD is net zo schuldig. De heer NIJSSEN zou graag samen optrekken met de raadsleden. De VVD heeft de afgelopen jaren bij praktisch alle moties van JA21 en de Partij voor de Dieren

29

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

meegestemd. Hij wil hier de onderste steen boven krijgen, liever dat dan schuldigen proberen aan te wijzen. Mevrouw NADIF wijst erop dat het een tijdelijke maatregel is om hout uit Spanje te halen. De houding van de VVD vindt ze hypocriet; die wil niets tenzij het in andere gemeenten gebeurt. Het is nu volkomen onduidelijk hoe de VVD in de klimaatdiscussie staat. De heer NIJSSEN benadrukt dat het echt een feit is: 3200 ton bomen, hout, is op een tanker vanuit Spanje hierheen gevaren. Dat is echt niet de bedoeling en dat is iets wat de VVD echt niet wil. Mevrouw NADIF legt uit dat dit een besluit is van het AEB en de VVD hamert er altijd op dat het bedrijfsleven het allemaal zo goed, zo niet beter kan. Ze hoort graag hoe de VVD naar die biomassacentrale kijkt. De heer NIJSSEN licht toe dat de VVD graag het gebruik van biomassa zou afbouwen en de centrale in Diemen hoeft helemaal niet te worden gebouwd. Het staat mevrouw Nadif vrij om over andere zaken te discussiëren dan de 3200 ton bomen uit Spanje die hier de oven in gaan. Dat is een ongemakkelijke waarheid en daar gaat het nu over. De heer KREUGER herinnert de heer Nijssen eraan dat de biomassacentrale in Diemen gewoon vergund is door de VVD. De heer NIJSSEN moet er dan toch op wijzen dat die centrale nog helemaal niet is gebouwd. Vattenfall zelf wacht totdat alle politiek eruit is. En ook de VVD wil die centrale niet.

De heer KREUGER helpt dan even: de VVD en GroenLinks hebben samen de grootste biomassacentrale van Nederland vergund. De heer NIJSSEN gaat graag het debat aan over de 3200 ton bomen uit Spanje. Wethouder EVERHARDT is blij met de agendering. Het is een belangrijk punt. De wethouder is zeer tevreden met de overeenkomst zoals die er nu ligt. AVR had niet alleen het beste bod, maar ook het beste bod op de overige voorwaarden op het gebied van duurzaamheid, afvang, gebruik CO2 en ook de werkgelegenheid – ook belangrijk. Met AVR krijgt het AEB een kapitaalkrachtige nieuwe aandeelhouder en daarmee kan verder worden ingezet op verduurzaming en afvang van CO2. AVR is gespecialiseerd in de verwerking van diverse soorten restafval. Het is een zeer ervaren en betrouwbare partij op de Nederlandse markt met een goede reputatie op het gebied van duurzaamheid. De wethouder vertrouwt erop dat het AEB met deze koop een gezonde, stabiele toekomst tegemoet gaat. De non-embarrassmentclausule: AVR heeft de intentie aangegeven om aandeelhouder van AEB te blijven voor de langere termijn. AVR heeft ingestemd met die non-embarrassmentregeling in de vorm van een on sale agreement. AVR kan het AEB alleen doorverkopen onder betaling van een afgesproken percentage van het verschil tussen de nu betaalde koopprijs en de prijs die AVR dan zou ontvangen bij doorverkoop. Dit is echt een goede uitkomst.

Het AEB heeft met AVR een stevige, stabiele partner gevonden. De koper is onderdeel van een Chinees concern dat in meer dan 50 landen actief is waaronder Europa, Noord-Amerika en Australië; het concern telt 300.000 medewerkers en richt zich op 5 kerntaken; het is een grote beursgenoteerde partij. Via dochterondernemingen is het al een speler op de Nederlandse markt. Via de screenunit is onderzoek gedaan naar de gehele groep en daaruit is niet gekomen dat de partij niet betrouwbaar of integer zou zijn. De koper heeft volledig meegewerkt aan het onderzoek. De afvalmarkt is veelsoortig. De wethouder verwacht niet dat er een positie komt

30

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

die marktbepalend gaat zijn. Wel moet deze verkoop door ACM worden getoetst. Dat vergt waarschijnlijk enkele maanden en de uitkomst wordt in de tweede helft van 2022 verwacht. Onder die voorwaarden kan de koop pas definitief worden gemaakt. De heer BOUTKAN bedoelde met zijn vraag wat het college ervan vindt dat Amsterdam via dit concern nu te maken heeft met de Chinese overheid. Die is zeer nauw betrokken bij het Chinese bedrijfsleven, zowel bij staatsbedrijven als private bedrijven. De overheid heeft wel degelijk een bepaalde mate van zeggenschap over de bedrijven. Zowel het kabinet als instituut Clingendael waarschuwen daarvoor. Wethouder EVERHARDT verzekert dat de screeningsunit de koper heeft doorgelicht in alle fasen van het proces. Daaruit zijn geen aanwijzingen gekomen dat de koper geen integere partij zou zijn. De koper heeft inzicht gegeven in de financiële cijfers. Er zijn geen aanwijzingen van storende overheidsbemoeienis. AVR is een betrouwbare partij gebleken. Ook voor de werknemers zijn goede afspraken gemaakt. Aan het veiligheidsvraagstuk op zich is de afgelopen periode hard gewerkt. Er was wel wat aan de hand in het recente verleden en dat is opgepakt. AVR is bekend met de werkzaamheden en heeft ook daarop een goede track record. Dan de vraag hoe de gemeente verder gaat met AVR na de borging.

De gemeente blijft rapportages vragen; bestaande contracten worden nagekomen; bij het verlopen van contracten kunnen natuurlijk passende eisen worden gesteld. Met WpW heeft de gemeente een directe relatie en dat blijft zo. Mevrouw NADIF is benieuwd hoe het college het proces gaat inrichten waarbij de raad kan inzien hoe de afspraken worden geborgd. Wethouder EVERHARDT legt uit dat er vanuit de portefeuille Duurzaamheid een relatie blijft. En vanuit afval zal te zijner tijd het contract opnieuw op de markt worden gezet. Met welke partner, onder welke voorwaarden, dat is uiteindelijk aan de raad. Bij WpW is dat proces al ingericht en dat wordt bij de andere zaken ook opgepakt. Bestaande contracten worden nagekomen. Die afspraak staat. Contracten zijn in te zien, maar dat moet wel kabinet gebeuren. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat de nutsfunctie is gewaarborgd door die non-embarrassmentclausule. AVR heeft ook echt aangegeven dit voor langere termijn aan te gaan. Bij de Enquêtecommissie is uitvoerig stil gestaan bij het gevaar van een tunnelvisie en bij de noodzaak van alternatieven. Het verkooptraject is stap voor stap doorgemaakt met een go/ no go-besluit. De wethouder heeft de raad destijds in dat debat goed gehoord om bij een volgende gelegenheid een denkfase in te lassen. Die meerwaarde ziet hij wel degelijk. Dan de brief over de biomassa van vanochtend.

De wethouder was zeer teleurgesteld en boos dat de gemeente dit nu pas te horen kreeg. Het feitenrelaas wordt opgesteld. De heer KREUGER heeft hier heel vaak voor gewaarschuwd. Hij begrijpt dus niet waarom het college niet heeft geluisterd naar de signalen die de Partij voor de Dieren en JA21 al heel vaak hebben gegeven. Wethouder EVERHARDT heeft de relatie met het AEB het afgelopen jaar echt wel versterkt. Mede daarom is hij hier zo teleurgesteld over. De brief maakt duidelijk wat er aan de hand is. Het AEB biedt daarvoor zijn excuses aan. Het bedrijf maakt nu een heroverweging. De wethouder heeft vragen gesteld over die heroverweging en antwoorden zijn nodig vóór de komende raad om die met de raad te kunnen delen. Daar kan hij nu niet op vooruitlopen. Dat is aan het AEB om dat inzichtelijk te maken. De heer KREUGER hoort dat de wethouder meent dat de relatie met het AEB is verbeterd. Dat roept bij hem de vraag op of het AEB het college heeft bedrogen of dat het

31

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 10 februari 2022

college zich door het AEB heeft laten bedriegen. Wethouder EVERHARDT kiest zijn eigen woorden. Hij is echt zeer teleurgesteld dat hij pas op dit moment hierover is ingelicht. De Raad van Commissarissen heeft aangegeven dat er een heroverweging moet plaatsvinden binnen AEB. Dat lijkt hem verstandig. De heer KREUGER vindt dit scenario geen verrassing. Hij begrijpt niet waarom het college niet heeft geluisterd naar de herhaalde waarschuwingen van de raad. Het college dient hier bovenop te zitten. Dat geldt ook voor de inkoopcontracten die het college nooit heeft gezien. Wethouder EVERHARDT legt uit dat het AEB een deelneming is en daarin heeft iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen en zijn eigen rol te vervullen. Deze verantwoordelijkheid ligt in de uitvoering bij AEB, maar gezien het feit dat het AEB zelf had aangegeven deze biomassacentrale te willen exploiteren, had het bedrijf dit eerder bespreekbaar moeten maken met de aandeelhouder. De heer BOOMSMA begrijpt de boosheid van de wethouder wel. In september was er nog een actualiteit waarbij heel specifiek deze vraag werd gesteld naar aanleiding van berichten in de media dat er te weinig snoeihout zou zijn om aan die eis te voldoen. Dan heeft het AEB het college verkeerd geïnformeerd. Wethouder EVERHARDT heeft deze informatie gisteren per brief ontvangen. Voor de raadsvergadering komt er nog meer informatie.

Desgevraagd licht hij toe dat de directie een besluit heeft genomen en de aandeelhouder wil dat bespreekbaar maken bij de Raad van Commissarissen. De Raad van Commissarissen wil die heroverweging. De uitkomst is onzeker. De gemeente wil in ieder geval nader worden geïnformeerd. De heer BOUTKAN is blij met het duidelijke standpunt van het college. De vraag is of er sprake is van onduidelijk informeren van de Raad van Commissarissen door de directie. Wethouder EVERHARDT kan dat op dit moment niet concluderen. Wethouder VAN DOORNINCK kan niet veel toevoegen aan de woorden van wethouder Everhardt. Ook het college heeft nog vragen en die zijn neergelegd bij het AEB en die worden nog aangevuld met de vragen die de raad nu heeft gesteld. De heer Boomsma heeft een aantal vragen en de heer Kreuger heeft in de vorige commissie vragen gesteld. Ze zal nogmaals aandringen op beantwoording. Heroverwegen vindt het college verstandig en dat moedigt ze zeker aan. Dat doet de Raad van Commissarissen ook. Ze herkent alle emoties die ze nu heeft gehoord. De wethouder heeft de theorie van de heer Kreuger gehoord. Die is gebaseerd op de uitkomst van de vragen die hij eerder heeft gesteld, maar die antwoorden op zijn vragen zijn er nog niet.

Een overzicht van momenten waarop het college met het AEB heeft gesproken over de biomassa, de hoeveelheid biomassa, het perspectief voor de toekomst om dat snoeiafval wel uit de regio te halen en welke juridische ruimte het AEB heeft om van de herkomstnorm af te wijken en wat de raad kan doen om het AEB daaraan te houden, dat komt dus nog naar de raad. Die kennis is niet bij de gemeente, maar die zit bij het bedrijf. Mevrouw NADIF is blij met de inzet van beide wethouders. Ze dringt eropaan dat het AEB zich echt houdt aan dat snoeihout uit de regio halen binnen de straal van 150 km. De VOORZITTER memoreert nog even dat de heer VAN LAMMEREN dit stuk heeft aangemeld bij de raad voor een interpellatie.

32

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie