Conceptverslag FED 04-02-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

CONCEPT Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Donderdag 4 februari van 13.30 tot 18.00 uur in de raadszaal Donderdag 4 maart 2021 Voorzitter: mevrouw Kiliç Portefeuillehouders: wethouder Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: mevrouw Meijer Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), de heer Biemond (PvdA), de heer De Boer (JA21), de heer Boomsma (CDA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Ceder (ChristenUnie), de heer Van Dantzig (D66), heer Ernsting (GroenLinks), de heer Groen (GroenLinks), mevrouw Heinhuis ( PvdA), de heer Khan (DENK), mevrouw Kat (D66), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), mevrouw Timman (D66), de heer Torn (VVD) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Afwezige commissieleden: de heer Berkhout (Forum voor Democratie), de heer Beving (PvdO), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Van Dantzig (D66), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Hammelburg (D66), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer

Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Taimounti (DENK), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: de heer Bruinsma (Amsterdam Gastvrij), de heer Van Dijk, de heer Hertogh, de heer Huijg, de heer Van Riet (voorzitter VRA)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom op deze digitale vergadering van de openbare raadscommissie FED. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat met ingang van deze vergadering insprekers digitaal hun bijdragen doen tijdens het desbetreffende agendapunt. Dit zal zo gaan zolang er digitaal wordt vergaderd. Gebleken is dat er technische problemen ontstaan wanneer insprekers te lang in de lobby van de vergadering moeten blijven wachten. Bij het agendapunt over het volksinitiatief hebben zich twee insprekers aangemeld.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Wethouder EVERHARDT meldt dat vandaag een update over het proces Herijking gemeentefonds naar de raad komt via de dagmail. De fondsbeheerders hebben hun voorstel ter advies aangeboden aan het ROB voor een analyse daarvan en dat komt terug via de VNG. c. Vaststellen agenda De actualiteit van mevrouw Martens is akkoord. De punten 6 en 7 worden gevoegd behandeld. Punt 9 wordt gehamerd. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslagen van de inspreekavond d.d. 12 januari 2021 en van de openbare en besloten vergadering van 14 januari 2021 De verslagen van de inspreekavond op 12 januari en van de openbare en besloten vergadering van 14 januari 2021 worden ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst De heer Biemond agendeert graag tkn-stuk ? (geluid valt weg, zowel live als digitaal) voor de vergadering van 4 maart. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment Publiek De heer HERTOGH heeft een voorstel gedaan voor een aanvulling op de site van de Amsterdamse Belastingdienst ter voorkoming van dubbele belasting als afvalstoffenheffing en waterschapsbelasting. Onder de aanvraag om dubbele belasting te voorkomen kunnen burgers ja of nee aanvinken en onder de vraag of in 2017 het inkomen deels afkomstig was uit een ander land, kunnen een periode en een inkomen worden aangegeven.

Hij stelt voor datzelfde te doen voor de gemeentebelastingen. Het gaat om dubbele lokale belastingen. Bij werk in China worden ook diverse belastingen geheven. Hij stelt voor de hoogte van de gemeentebelastingen afhankelijk te maken van het gebruik. Dus als iemand zes maanden de woning gebruikt, dan hoeft hij slechts de helft van de gemeentebelasting te betalen. De inschrijving in het bevolkingsregister is niet maatgevend omdat de burger daarop geen invloed heeft. Er zijn vergelijkbare problemen met dubbele ziektekostenverzekeringen. Zo is het niet mogelijk voor iemand die in september een baan in China krijgt en daar een ziekteverzekering heeft, de verzekering in Nederland stop te zetten zonder het hele jaar te betalen. De Dienst Belastingen vraagt bovendien bovenmatig veel gegevens in de kwijtscheldingsverzoeken. ‘Alle af- en bijschrijvingen van bankrekeningen moeten worden vermeld.’ Dat mag helemaal niet. Hij vindt de ambtenaren 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

veelal onbeleefd en de procedures zijn onbehoorlijk. Het gaat bovendien vaak om inkomens onder de Europese armoedegrens. Hij heeft diverse bezwaren ingediend en zijn zaak ligt nu bij de rechtbank, maar de gemeente gaat gewoon door met het versturen van allerlei vorderingen. Hij heeft zijn raadsadres al twee maal eerder ingediend, al in januari 2020. Hij hoopt nu toch echt dat de raad het voorstel in behandeling neemt. De heer VAN RIET constateert dat de gemeente alle belastingen heft alsof de covidcrisis niet al 11 maanden aan de gang is. De precariobelasting is zelfs met 15% verhoogd en die wordt aan de rederijen in tegenstelling tot de horeca gewoon in rekening gebracht met als argument dat er ook boten in jachthavens liggen of in een gehuurd waterperceel. Maar ook de huur van jachthavens en waterpercelen zou moeten worden aangepast voor bedrijven die het zwaar hebben en totaal geen omzet maken. De gemeente is eigenaar van deze waterpercelen. De branche heeft begin oktober de wethouder een brief gestuurd over de ongelijke behandeling van verschillende branches. De horeca kreeg kwijtschelding en mocht haar terrassen vergroten. Na vier maanden is er nog geen antwoord op zijn brief gekomen. De vermakelijkheidsretributie is ook verhoogd van 66 cent naar 1,50 euro per persoon. De korting van 250 personen per kwartaal is er ook niet meer; het gaat nu om 250 personen per jaar.

De huur van gemeentelijk vastgoed wordt voor 100% geheven ondanks oproepen van de rijksoverheid om passende afspraken te maken. Alleen korting geven aan bedrijven die in surséance van betaling zitten, helpt niet. Dat is te laat; zo’n bedrijf gaat hoogstwaarschijnlijk failliet. Toon enige solidariteit en kom met een eerlijke oplossing. Alleen het intrekken van de vergunningen is twee jaar uitgesteld, twee jaar waarin deze rederijen alleen maar schulden maken. En in de jaren daarna kunnen ze die dan gaan terugbetalen. Door loting van de vergunningen zullen veel (kleine) reders hun exploitatievergunning in maart 2024 verliezen en dan blijven ze met de schulden zitten. Het zou passend zijn als de gemeente de precario ook niet bij de reders heft, als de VMR weer wordt teruggedraaid en als de korting voor 250 personen per kwartaal wordt heringevoerd. Huur moet worden aangepast aan de huidige conjunctuur. Nu worden rederijen door al die maatregelen de afgrond in gedreven. Beginnende bedrijven zitten nog met opstartschulden. Bestaande bedrijven hebben al hun buffers gestopt in het elektrificeren van de aandrijving van hun boten – verplicht gesteld door de gemeente. Hij roept de raad dringend op mede namens 43 kleine reders om met hen in gesprek te gaan en met aanpassingen te komen om de crisis te kunnen overleven. Een aantal bedrijven staat op omvallen.

De heer BRUINSMA spreekt namens Amsterdam Gastvrij en de vakantieverhuurders die daarbij zijn aangesloten. Dus niet namens Airbnb. Dat wordt nog wel eens door elkaar gehaald. Vakantieverhuurders zijn Amsterdammers die hun huis maximaal 30 dagen per jaar aan bezoekers verhuren. Illegale hotels vormen de voornaamste oorzaak dat de gemeente vakantieverhuurders in het verdomhoekje zet. Die hebben lak aan de regels maar ze worden gelukkig steeds effectiever aangepakt. Hij spreekt ook namens Amsterdammers die hun eigen vakantie kunnen bekostigen door een paar weken hun woning aan anderen te verhuren. Op 1 januari is er een nieuwe wet van kracht geworden waarvoor de gemeente en Amsterdam Gastvrij hard hebben gepleit: een transparant registratiestelsel waarmee illegale hotels de pas wordt afgesneden. Die kunnen geen gebruik meer maken van Airbnb, Booking.com etc. voor hun illegale activiteiten. De aangepaste Amsterdamse Huisvestingsverordening maakt er verstandig gebruik van. Het registratiesysteem wordt nu getest en daarna zullen alleen nog de 1500 vergunde vakantieverhuurders een listing hebben, dat is 0,6% van de overnachtingscapaciteit in de stad. Deze plekken zijn geschikt voor bijvoorbeeld gezinnen, gasten die langer in de stad blijven en meer uitgeven. Het OIS-rapport omvat zes indicatoren voor toeristische druk, aantal hotelbedden, coffeeshops, vakantieverhuur etc.

en die hebben allemaal een negatieve invloed op de leefbaarheid behalve de geschatte grootte van vakantieverhuur. Er is juist een positieve correlatie tussen de buurttevredenheid en het aantal listings. Amsterdam Gastvrij had graag meegepraat over de toekomst van het toerisme in de stad, maar helaas mocht ze die input niet geven. Dat zou misverstanden hebben voorkomen zoals dat vakantieverhuur tot woningonttrekking zou leiden. Amsterdam Gastvrij is altijd

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

bereid en bereikbaar om mee te denken aan een vorm van toerisme die de Amsterdammer ten goede komt. De heer HUIJG uit zijn waardering voor het volksinitiatief en de Verordening toerisme in balans voor een echt beter toerismebeleid. Het college gaat nog steeds uit van groei, 30 miljoen toeristen in 2030. De toeristendrukte moet worden teruggedrongen met maatregelen die echt helpen maar die ziet hij nog niet. Heel veel Amsterdammers hebben genoeg van dat massatoerisme en de negatieve effecten hiervan op het wonen en de leefbaarheid. Bewoners voelen zich niet meer thuis in hun straat, buurt of stad, vervreemd door het enorme aantal bezoekers. Heel goed dat het volksinitiatief met zijn verordening de ongebreidelde groei van het toerisme wil maximeren op het niveau van 2014. De burgemeester heeft haar nek uitgestoken, maar het volksinitiatief heeft gelijk dat de drukte de stad als geheel raakt. Zie Airbnb en de groei van de hotelsector – ook in de metropoolregio. Andere gemeenten willen leren van Amsterdam om dat massatoerisme te stoppen. Leefbaarheid, ruimte, betaalbare woningen, daarvoor moet de overheid zorgen. Het college waardeert het volksinitiatief, maar doet er bijna niets mee. Kennelijk zijn die 30.000 handtekeningen van onvoldoende invloed. Het initiatief noemt een heel scala aan instrumenten om het massatoerisme en de gevolgen daarvan terug te dringen.

Maatregelen als spreiding en crowdmanagement helpen niets en de hotelstop is veel te laat gekomen. Het plan Aanpak Binnenstad met zijn 88 maatregelen vormt een stap in de goede richting op de middellange termijn, maar direct na corona moet er ook iets gebeuren op de korte termijn zoals het maximeren van bezoekersaantallen in de meest drukke straten. De overheid is er voor de burgers en dient met maatregelen te komen die een einde maken aan dat massatoerisme. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun bijdrage. c. Actualiteiten Actualiteit van het lid Martens (VVD) inzake huurverlaging gemeentelijke panden na uitspraak rechtbank in Den Haag Mevrouw MARTENS vraagt aandacht voor de vele ondernemers in Amsterdam die hun dromen hebben omgezet in actie, veel belasting betalen en veelal zorgen voor de hoognodige banen. Voor veel ondernemers is de gemeenteraad hun laatste strohalm zoals vandaag inzake het voortbestaan van hun onderneming. 11 Maanden geleden veranderde de wereld. Toen vroeg de VVD de wethouder Vastgoed naar de huren van het gemeentelijk vastgoed te kijken om op korte termijn met een steunplan te komen. Er ligt nu een uitspraak van de rechter over de rol van verhuurders in relatie tot de hurende ondernemer. De gevolgen van de coronacrisis zijn onvoorzien en zullen door beide partijen moeten worden gedragen. Dat houdt sterk verband met de economie en dus banen.

En er is een initiatiefvoorstel ingediend om maatregelen te treffen om sneller duidelijkheid te creëren bij de commissie KDD. Ze kan niet begrijpen dat de wethouder Werk het ene na het andere banenplan lanceert. Deze wethouder EZ doet er veel aan om ondernemers op de been te houden, maar hun grootste lastenpost, de huur, staat nog altijd. Ondernemers hebben zelfs een keiharde huurverhoging gehad. De communicatie tussen de gemeente en deze ondernemers is dusdanig slecht dat er ondernemers zijn die vandaag niet durfden in te spreken omdat ze bang zijn voor de gevolgen van hun kwijtschelding. Wat de gemeente doet, is vaak te laat. Tegen ondernemers die bij de gemeente aankloppen wordt letterlijk gezegd dat ze nog niet dicht genoeg bij een faillissement zijn. Mevrouw Martens heeft niet de illusie dat alle ondernemers het gaan redden, maar ondernemers hebben ook een gezin thuis, moeten rekeningen en belasting betalen en ze zorgen voor werkgelegenheid. Ondernemers verdienen de steun van de gemeente. Daarom een aantal vragen. Is de wethouder het ermee eens dat het voorkomen van faillissementen belangrijk is in het overeind houden van de economie; hoe ziet de wethouder EZ het beleid van zijn collega Vastgoed als het gaat om het bijdragen aan het 4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

steunen van de ondernemer; is de wethouder het ermee eens dat de steunmaatregelen alleen onvoldoende zijn en dat het verlagen van de huren ervoor kan zorgen dat deze ondernemers het wel redden; is hij het ermee eens dat de gemeente ook haar steentje moet bijdragen wanneer de gemeente grote vastgoedeigenaren oproept de huren te verlagen? In de brief over huurcoulance wordt aangegeven dat er een toetsing plaatsvindt of een onderneming al dan niet een buurtfunctie bekleedt. Het behoud van banen is an sich al een buurtfunctie en verdere toetsing is dan ook onwenselijk. Er ligt immers een glasheldere uitspraak van de rechter die voor veel ondernemers als jurisprudentie zal dienen om een zaak te beginnen tegen de gemeente Amsterdam. Ze hoort graag hoe de wethouder EZ dat ziet. Tot slot vraagt ze de wethouder EZ samen met de wethouder Vastgoed op zeer korte termijn met een plan te komen met maatregelen om ervoor te zorgen dat deze ondernemers meer perspectief hebben. De heer CEDER hoort hele rake woorden. Daarmee is hij het eens. 11 maanden geleden is behalve voor ondernemers ook gepleit voor maatschappelijke organisaties waaronder kerken die het heel zwaar hebben. De VVD heeft toen tegen een motie rond kwijtschelding gestemd.

Of ziet mevrouw Martens nu eveneens dat die regeling ook voor deze organisaties zou moeten gelden? Mevrouw MARTENS denkt dat het niet uitmaakt welke organisatie iemand is. Ze zou het op dit moment absoluut steunen. De heer DE BOER is benieuwd of mevrouw Martens vindt dat de gemeente huren al dan niet gedeeltelijk zou moeten kwijtschelden. Is dat waarom het draait? Mevrouw MARTENS beaamt dat het al dan niet kwijtschelden van huren sneller zou moeten om ervoor te zorgen dat betrokkenen het langer gaan volhouden. De terugbetaaltermijnen moeten worden opgerekt. De marktprijzen zijn gewijzigd dus ook de gemeente Amsterdam zal haar huurprijzen moeten herzien. Mevrouw NADIF ziet dat in het initiatiefvoorstel een betalingstermijn van de huren wordt genoemd. Misschien kan mevrouw Martens daarover nog iets aangeven. Mevrouw MARTENS weet dat wethouder Meliani graag maatwerk wil toepassen. Dat is in dit geval ook wel essentieel. Er zitten grote verschillen tussen schulden van ondernemers. Oprekken totdat een ondernemer maandelijks kan rondkomen lijkt het belangrijkst. De precieze uitwerking is aan de wethouder. De heer BIEMOND wil nog weten of het nu om generieke kwijtschelding gaat of toch om maatwerk. De kantonrechter houdt specifiek rekening met omstandigheden als omzetderving, dus dat is maatwerk aan de orde.

Mevrouw MARTENS stelt dat het over een kleine groep gaat en maatwerk is op z’n plaats. Circa 80% van de huurders van maatschappelijk vastgoed valt inmiddels onder een andere regeling. Maar maatwerk bestaat nu niet. Mensen moeten maanden wachten op een reactie. Ze roept op tot beter maatwerk en snellere tijdelijke verlagingen. Mevrouw NADIF kan zich aansluiten bij heel veel punten die mevrouw Martens heeft genoemd. Ze zou ook graag zien dat het mogelijk is het stukje over betalingstermijnen op te rekken. In de Tweede Kamer zijn twee moties ingediend over steun bij die huren. Ze is benieuwd hoe het college hiernaar kijkt en of Amsterdam hierbij samen met de VNG kan aansluiten. Ze krijgt graag toegelicht wat de rechterlijke uitspraak betekent voor het beleid van de gemeente Amsterdam. Hoe eerder er wordt ingegrepen, hoe groter de kans op een doorstart. Veelal is dat ook goedkoper. De heer CEDER is dan wel benieuwd wat GroenLinks doet wanneer de gemeente Amsterdam de uitspraak naast zich neerlegt of niet van toepassing op haarzelf verklaart. 5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Moet het huidige beleid gewoon worden voortgezet? Andere gemeenten delen in de pijn en schelden huren kwijt of nemen een deel van de lasten op zich. Mevrouw NADIF heeft specifiek gevraagd om een duiding van het college. Waarschijnlijk wil iedereen hetzelfde. Maar het moet financieel ook wel kunnen. Daarom moet het college in gesprek gaan met het rijk omdat daar moties zijn aangenomen. Ze wil er niet op vooruit lopen. Het afgelopen jaar heeft de gemeente flink moeten bezuinigen en daarbij moeten ook politieke keuzes worden gemaakt. En dan komt er waarschijnlijk nog die derde golf aan. Ze wil het college opdragen de toekomst goed in de gaten te houden en te kijken waar nog financiële mogelijkheden zijn. Mevrouw MARTENS hoort mevrouw Nadif naar het rijk verwijzen maar de VVD zou liever lokaal kijken waar nog wat kan worden vrijgemaakt. Dat is ook gevonden in het initiatiefvoorstel. GroenLinks ziet nu ook de urgentie van het behouden van banen. Als het rijk niet wil meebetalen, is GroenLinks dan bereid op zoek te gaan samen met de VVD naar een relatief bescheiden bedrag om die banen te behouden? Mevrouw NADIF heeft inderdaad een dekking gezien, onderhoudsgelden 2020 voor gemeentelijk vastgoed. Dat neemt ze zeker mee in de raadscommissie KDD.

De gemeente heeft aangegeven dat een onderneming binding met de buurt moet hebben maar het gaat ook over diversiteit in het straatbeeld en ze hoopt dat dat ook wordt meegenomen. De heer BOOMSMA is het helemaal eens met mevrouw Martens. Ook het CDA heeft hier herhaaldelijk om gevraagd. College, kom in actie, kom zo snel mogelijk met een regeling om een deel van die huren kwijt te schelden – dus niet alleen uitstellen. Ondernemers gaan kopje onder en dat moet worden voorkomen. Er is rust en perspectief nodig. Het gaat helemaal niet om gigantische bedragen. Het gaat niet alleen om bedrijven maar ook om maatschappelijke organisaties en kerken. Maatwerk is goed, maar de regeling moet niet al te ingewikkeld worden want er moet vooral tempo worden gemaakt. De heer CEDER wijst op de uitspraak van wethouder Everhardt in april dit jaar dat de gemeente heel veel pandeigenaren zag die onredelijk bleven en zelfs dreigden met uitzetting wanneer een ondernemer vroeg om kwijtschelding van de huur. De maatregelen duren nog steeds voort maar het lijkt alsof de gemeente Amsterdam zich als pandeigenaar onredelijk opstelt. Geen kwijtschelding, ook geen verlaging van de huur is mogelijk. Alleen uitstel. Dat is niet rechtvaardig. Juist maatschappelijke organisaties hebben geen buffers in tegenstelling tot veel ondernemers. Dus kom op voor die waardevolle organisaties die een buurtfunctie hebben.

Dat bleek in de praktijk lastiger dan de ChristenUnie had gehoopt. Moties destijds werden weggestemd. Nu ligt er inmiddels een uitspraak van de rechter over hoe een verhuurder zich dient te gedragen bij bijzondere omstandigheden. Hij is benieuwd naar de opstelling van het college naar aanleiding van de uitspraak van de gemeente. Verwacht de gemeente Amsterdam dat verhuurders, particulieren en vastgoedbazen mede de last moeten dragen? Ziet het college daar een uitzonderingspositie voor zichzelf of vindt de gemeente dat zij zich net zo zou moeten opstellen? Hoeveel kwijtscheldingen zijn er tot nu toe verleend (dus geen uitstel van de huurbetaling)? Betekent de uitspraak een andere opstelling en gaat de gemeente wel over tot het gedeeltelijk of volledig kwijtschelden van huren eerder dan nadat er een surséance van betaling is? Hij is benieuwd wat de vervolgstappen van de gemeente zullen zijn. Beantwoording kan ook schriftelijk. De heer DE BOER kan zich aansluiten bij het pleidooi van de heer Boomsma en bij de woorden van de initiatiefneemster mevrouw Martens en bij de vragen van de heer Ceder. Het lijkt hem heel goed om nu naar kwijtschelding van de huren te kijken en ondernemers zo veel mogelijk te helpen. Het heeft al lang geduurd. De heer BIEMOND is blij met de agendering en hij kijkt uit naar de bespreking van het initiatiefvoorstel in de raad.

De PvdA steunt het initiatiefvoorstel. Als het zo is dat de 6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

gemeente meer gaat doen als verhuurder, ziet de wethouder dan mogelijkheden in een gesprek met het rijk om een extra tegemoetkoming te ontvangen? Ondernemers krijgen een tegemoetkoming in hun vaste lasten, maar door een huurverlaging of -kwijtschelding dalen die vaste lasten en dat zou kunnen betekenen dat ze minder TVO krijgen. Het kan niet zo zijn dat de gemeente dan geld gaat uitgeven terwijl het rijk geld aan het besparen is. Daarop krijgt hij graag een reactie. Mevrouw VAN SOEST steunt het initiatiefvoorstel. Wethouder EVERHARDT stelt dat het een belangrijk onderwerp is. De gemeente houdt de situatie van haar huurders vanaf het begin af aan scherp in de gaten. Het streven is altijd geweest om huurders zo veel mogelijk liquiditeitsruimte te bieden om te voorkomen dat ze failliet gaan. Vanaf maart is er direct uitstel van betaling verleend en de huren zijn niet geïndexeerd. Alle huurders kunnen gebruik maken van een renteloze betalingsregeling van twee jaar. Kwijtschelding is mogelijk wanneer er sprake is van een dreigend faillissement. Eerder vroeg de raad of de gemeente niet meer kon of moest doen voor haar huurders nu de crisis langer aanhoudt. Het college bestudeert die uitspraak goed. Daarin staat het woord maatwerk centraal. Gezien de aanhoudende crisis was het college al van plan – en dat is in december met de raad gedeeld – naar die huren te gaan kijken.

Er wordt gewerkt aan een voorstel tot verlenging van de terugbetalingstermijn en er wordt gekeken naar de noodzaak en de mogelijkheden voor huurkorting voor bepaalde zwaargetroffen huurders. Uiteindelijk moet de gemeente al haar huurders wel gelijk behandelen, dus een zorgvuldige voorbereiding is essentieel waarmee ook de financiële gevolgen in kaart worden gebracht. De heer BOOMSMA vraagt of het een voorstel is met terugwerkende kracht. Wethouder EVERHARDT bekijkt zorgvuldig welke mogelijkheden er zijn en dan komt hij met een voorstel naar de raad. Hij verwacht eind februari dat besluit te kunnen nemen en dan komt er ook een reactie op het initiatiefvoorstel. Mevrouw MARTENS is benieuwd of er ook wordt gekeken naar ondernemers die water op grond huren. Daar zijn de huren zelfs verhoogd. Ze ziet graag dat de definitie breder wordt getrokken dan voor hen die stenen huren. Wethouder EVERHARDT kijkt naar alle huurders vanuit Vastgoed. Dat past ook in de eerdere oproep om goede oplossingen te vinden in de rol van de verhurende partij. Mevrouw MARTENS waarschuwt dat het hier niet goed gaat. Ondernemers die water huren voor een watersportvereniging of grond huren voor een hondenopvang vallen onder een andere wethouder en een andere portefeuille en niet onder Vastgoed. Iedereen heeft dus een ander aanspreekpunt krijgt binnen de gemeente.

Daarom haar vraag om dit beter samen te voegen zodat verschillende ondernemers die heel verschillende zaken huren, met hetzelfde beleid te maken krijgen. Wethouder EVERHARDT zegt toe dat het college met een voorstel komt. Hij heeft goed gehoord wat de wens daarbij is. In de bestuurlijke reactie zal hij daarop adequaat reflecteren. Dan is er de gerechtelijke uitspraak. Het college gaat dit goed bestuderen. Deze casus en de basishouding van het college is echt anders dan de houding die het college al sinds het begin van de crisis aanneemt. Het is inderdaad heel belangrijk een faillissement te voorkomen ook omwille van die buurtfunctie maar dat kan nooit de toetsing zijn. Hij zegt toe de toets te schrappen. Er zijn verschillende aspecten waarop de gemeente het rijk kan aanspreken op steun. Een inschatting van wat dat gaat opbrengen kan de wethouder natuurlijk niet geven. Uiteraard moet het er niet toe leiden dat de gemeente steun verleent die aan de zijde van het rijk dan weer wegvalt. Netto wordt een ondernemer daar niet beter van. Dat is een serieus aandachtspunt. De gemeente blijft maatwerk leveren. De ChristenUnie heeft schriftelijke vragen gesteld en die worden beantwoord. Op dit moment 7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

hebben 400 huurders een maand huurachterstand. 81 huurders krijgen een terugbetalingsregeling. Dat zal hij schriftelijk nader specificeren. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat het college eind februari een besluit neemt over uitbreiding van de huidige maatwerkregeling. Dan komt hij ook met een reactie op het ingediende initiatiefvoorstel van de VVD – waarschijnlijk ter bespreking in de raadscommissie KDD. De VOORZITTER concludeert dat hiermee de actualiteit voldoende is besproken. d. Rondvraag Mevrouw NADIF is benieuwd hoe het college kijkt naar het nieuws over statiegeld en of de nieuwe wetgeving wordt meegenomen in de beleidsplannen Afval en Grondstoffen 2025. Wethouder VAN DOORNINCK is blij met het nieuws dat er statiegeld op blikjes komt. Amsterdam is groot voorstander van statiegeld en heeft daar in de campagne ook op aangedrongen. Uiteraard wordt dit in het uitvoeringsprogramma meegenomen. Mevrouw NADIF weet dat er in West plannen zijn rond de Bos en Lommermarkt voor een nieuwe markt. Buurtonderzoek laat een voorkeur voor de zaterdag zien, maar de voorstellen gelden allemaal doordeweekse dagen. Ze hoopt dat het alsnog mogelijk is die zaterdagmarkt te onderzoeken. Wethouder EVERHARDT legt uit dat er drie scenario’s zijn opgesteld die aan negen verschillende groepen belanghebbenden zijn voorgelegd.

De scenario’s beogen juist een scherpe reactie om de discussie over de nieuwe voorstellen op te roepen. Scenario’s zijn geen definitieve keuzes. Straks komen er een of twee voorkeursvarianten die belanghebbenden worden voorgelegd. Het DB West neemt dan het besluit. De nieuwe marktdag moet een grote en brede groep bewoners aanspreken. Voor de zaterdag moet er wel voldoende aanbod van kooplieden beschikbaar zijn voor die dag en daarbij is ook van belang hoe de markt zich verhoudt tot de markten in de directe omgeving. De heer KHAN zet vraagtekens bij het participatieproces want het jaagt de marktondernemers alleen maar schrik aan. Er is behoefte aan duidelijkheid. Wellicht kan de wethouder aangeven wanneer ondernemers een scenario kunnen verwachten. Wethouder EVERHARDT verzekert dat het DB dit hoge tempo hanteert om snel die duidelijkheid te kunnen geven. De inzet is maart, maar er dient wel een zorgvuldig proces te worden doorlopen. Hij zal dit signaal van de marktlieden delen. Mevrouw KAT informeert naar het bestellen en afhalen bij niet-essentiële winkels per 10 februari aanstaande waarbij afspraken moeten worden gemaakt over het tijdstip en over afstand houden. Waar kunnen mensen terecht wanneer ze zich afvragen hoe dat nu moet bij de deur van een winkel? Wethouder EVERHARDT weet dat die zorg ook speelt bij de Veiligheidsregio.

Heldere communicatie en goede, werkbare oplossingen zijn noodzakelijk. Hij zal dit met de Veiligheidsregio bespreken. De heer BIEMOND verwoordt de inspreker die aangaf dat zijn vraag over precario al maanden onbeantwoord is gebleven. Kan de wethouder daar achteraan gaan? Wethouder EVERHARDT weet hiervan. Voormalig collega Dijksma heeft nog een overleg gehad over dit onderwerp. Zijn nieuwe collega heeft morgen een gesprek met betrokken partijen. Om die reden is de brief nog niet beantwoord.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Bespreekpunten Deelnemingen 3. Go-besluit AEB (ZD2021-000276) Bij dit punt behoren enkele besloten bijlagen die niet openbaar worden besproken. Mevrouw NADIF is blij met de aankoop van WPW, met name met die ambitie voor betaalbare warmtevoorziening Open Bronnen. De governance ziet er goed uit. Prima dat er een RvC wordt aangesteld. Ze hoopt dat door die Open Bronnen innovatie mogelijk is om diverse bronnen aan te sluiten op het warmtenet. De raad kan zijn wensen en bedenkingen meegeven en mevrouw Nadif spreekt haar zorg uit over toekomstige wet- en regelgeving met betrekking tot duurzaamheid, recycling, afval, circulair. De effecten van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder dus er zal heel veel gaan veranderen. Ze hoort graag of de veranderingen op lange termijn worden meegenomen in de overwegingen. De heer N.T. BAKKER vindt die zorgen voor de lange termijn begrijpelijk als het gaat om de circulaire economie. Maar volgens hem valt dat niet te rijmen met deze verkoop. Als de gemeente die circulaire agenda zelf ter hand wil nemen, moet ze het AEB niet verkopen. Mevrouw NADIF is verbaasd want ook de SP heeft hiermee ingestemd. De noodzaak van de verkoop en de financiële situatie is immers helder – ook voor de SP. De heer DE BOER wil graag weten wanneer GroenLinks van de biomassacentrale bij het AEB af wil.

Mevrouw NADIF brengt in herinnering dat die discussie over de biomassacentrale in 2018 is gevoerd waarbij GroenLinks haar overwegingen heeft meegegeven. Het is een bedrijfsaangelegenheid van het AEB zelf. De gemeente gaat daar niet over. De timing van het punt van verkoop en van de raadsenquête kan ingewikkeld worden als het om de openbaarheid gaat. De heer VAN DANTZIG complimenteert de wethouder die zo voortvarend met de motie-Van Dantzig aan de slag is gegaan en ook alle ambtenaren dat dit voor elkaar is gekomen. Een huzarenklus en zeker in deze lastige coronatijd. D66 is blij dat er nu eindelijk een go/no-gobesluit ligt. Het houden van een afvalverwerker is geen publieke taak en helder is geworden dat de gemeente daarmee ook een ongelooflijk risico loopt. Speculeren of de gemeente nog schadevrij uit deze deelneming komt, heeft geen zin. De verkoop van het AEB moet doorgang vinden. Mevrouw VAN SOEST wijst erop dat er vorig jaar een koper was, maar toen wilde de heer Van Dantzig niet. En nu wil D66 dat wel terwijl ze daarvoor eerder wel haar eigen wethouder heeft geofferd. Dat is toch onbegrijpelijk. De heer VAN DANTZIG legt uit dat dit de uitwerking van zijn eigen motie betreft. De heer DE BOER is benieuwd of D66 niet bang is dat er straks na de verkoop fout hout in de biomassacentrale wordt verstookt.

De heer VAN DANTZIG weet dat het nu eenmaal een pakket is dat wordt verkocht. Die biomassacentrale is van het AEB. Bekend is ook dat D66 zeker niet enthousiast is over uitbreiding van biomassacentrales maar deze is er nu eenmaal. Met de kennis van nu is het makkelijk om te zeggen dat er betere alternatieven voorhanden zijn.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Het lijkt D66 verstandig de afvalcontracten opnieuw te gaan aanbesteden. WPW naar de gemeente brengen is prima. Het is op dit moment een goede deal en die zorgt ervoor dat deze stappen snel kunnen worden gezet. D66 zal kritisch blijven ten aanzien van het in bezit houden van warmtenetten en of dat aansluit bij de doelstellingen van de gemeente. Hij wordt graag geïnformeerd over het verdere proces. Mevrouw MARTENS is heel blij dat het AEB in de verkoop is. Wel zijn er zorgen over de waarde daarvan tijdens deze crisis. Er loopt op dit moment een onderzoek. Ze verzoekt de wethouder de raad tijdig op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelingen. De heer BOUTKAN vindt het een prestatie van formaat dat het AEB nu weer in control is. Het besluit tot verkoop is natuurlijk geen nieuw besluit. De clausule die op basis van de PvdA-motie tot stand is gekomen, geen winst maken met doorverkoop van het AEB is mooi, maar die motie moet goed worden uitgevoerd. Hij wil zich niet bemoeien met de invulling van deze clausule, maar voordat de verkoop opstart, hoort hij wel graag hoe die clausule er precies uit gaat zien en welke voorwaarden er exact worden gesteld. Duurzame werkgelegenheid is belangrijk net als goede arbeidsvoorwaarden. Hij verwacht dat er een sluitend verhaal ligt over die werkgelegenheid bij de verkoop. Daarbij gaat het om de visie voor de hele regio.

Er wordt nu een optimistisch verkoopproces geschilderd. Hij ziet wel graag een terugvalscenario. Mevrouw VAN SOEST begrijpt dat de PvdA het AEB ten koste van alles wil verkopen zelfs als dat tot een schuld leidt. De heer BOUTKAN is juist kritisch op verkoop en als de raad instemt met verkoop, dan moet dat tegen de beste voorwaarden gebeuren als het gaat om antispeculatie en als het gaat om werkgelegenheid. Daarbij hoort een verkoopprijs die ten goede komt aan de Amsterdamse burgers. Hij is blij dat de gemeente Westpoort Warmte kan behouden in een joint venture met Vattenfall. Daaruit moeten wel lessen worden getrokken voor toekomstige warmtenetten want de PvdA zet graag in op deelnemingen. Wil een van beide aandeelhouders stoppen, dan komt er een exitmechanisme. Hij wil nog weten wat er gaat gebeuren wanneer de aandeelhouders van mening verschillen. Een multinational heeft immers andere belangen dan een gemeente. Tot slot krijgt hij graag toegelicht waarvoor die 25 miljoen euro in de financieringsfaciliteit van de gemeente nodig is. De PvdA zou dat volledig extern gefinancierd willen zien. De heer N.T. BAKKER is er nooit voorstander van geweest om het AEB te verkopen. Straks heeft Vattenfall hier heel veel te vertellen. Eerder heeft de SP tegen verzelfstandiging van het AEB gestemd. Afvalverwerking is een publieke taak en die hoort in publieke handen.

Hij is dan ook blij dat het recycelpunt in zekere mate in handen van de gemeente blijft waardoor er sturing blijft op WPW. De heer BOUTKAN vindt ook dat publieke belangen zo veel mogelijk in handen moeten blijven van de gemeente, dus hij hoort graag wat de heer Bakker precies bedoelde. De heer N.T. BAKKER wijst op de deelneming glasvezelnet in 2011 waarin aanvankelijk glasvezel zou worden aangelegd in heel Amsterdam in een deelneming. Dat is compleet verpatst aan KPN. Kroonjuwelen moet de gemeente in handen houden en zeker als het gaat om circulaire economie. Het AEB is de toekomst voor de Amsterdammers. Met deelnemingen worden de activiteiten verpatst. De heer KHAN ziet nu dat de gemeente het traject tot verkoop ingaat. Het college heeft de technische zaken goed uitgevoerd waarvoor de complimenten. Hij heeft het verslag van de Dwarskijksessie naast de voordracht gelegd maar dan is niet alles even helder. De experts uit de Dwarskijksessie zeggen dat de economische effecten van corona bepalend zullen zijn voor de verkoop van het AEB. Onbekend is nog hoe die derde golf eruit gaat zien. De gevolgen van corona zouden volgens het raadsbesluit beperkt zijn. Hij hoort graag 10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

van de wethouder of die al rekening heeft gehouden met die derde golf. Misschien moet de gemeente de gevolgen daarvan eerst afwachten. De gemeente voelt niet dat het nu een fire sale moet ingaan. Is er grote druk om het AEB van de hand te doen? Dat krijgt hij ook graag toegelicht. Het college geeft aan dat het niet verstandig zou zijn het afvalverwerkingscontract te verlengen omdat daardoor het verkoopproces complexer zou worden. Hij krijgt dat graag toegelicht. Tot slot geven de experts aan dat een financieel belang in het AEB wellicht beter zou zijn om het publieke belang in de warmtevoorziening te borgen. Het college erkent dit. Ook dat vergt een toelichting. De heer DE BOER is enerzijds heel blij met de verkoop, maar hij wil de euforie jegens de verkoop ook een beetje temperen. Er is al een heel proces doorlopen. Nu gaat er een verkoopproces van start met tegelijkertijd een raadsenquête waarbij misschien zaken boven komen die het verkoopproces in de weg zitten. Maar een afvalverbrander afstoten is prima. JA21 is daar blij mee. De heer N.T. BAKKER begrijpt dit standpunt niet want de bedrijven in de haven willen juist graag dat de gemeente het AEB in eigen handen houdt. De markt bestaat uit degenen die die energie nodig hebben en die willen heel graag de energie verduurzamen. De SP is al jarenlang tegen verkoop van het AEB.

De heer DE BOER begrijpt dat de heer Bakker denkt dat de gemeente straks totaal geen grip meer heeft op de wijze waarop Amsterdam circulair kan worden. JA21 wil weten wat er met de financiële positie van het AEB gebeurt. De aandelen van WPW koopt de gemeente op. Hij krijgt graag toegelicht hoe die financiering dan loopt. JA21 is geen voorstander van die aankoop van WPW. Hij hoort graag of de gemeente daar echt niet onderuit kan. De heer De Boer is al geen fan van warmtenetten, dus ook niet van handhaving van het huidige warmtenet. Gewoon doorstoken op aardgas is het devies. De duurzaamheidsdoelen van WPW roepen vragen op. Het warmtenet moet in 2040 CO2neutraal zijn. De vraag is hoe dat dan moet gebeuren met een net dat is aangesloten op een biomassacentrale waarin hout wordt verbrand. Afval verbranden is ook niet CO2neutraal. Dus dan is het de vraag hoe duurzaam die warmtenetten zijn. Dat vergt nu tientallen miljoenen euro’s. Hij hoort graag hoe het college daarover denkt. De biomassacentrale heeft wel 60 miljoen euro gekost. De verkoop van het AEB moet zo snel mogelijk gebeuren. Alles wat daarvoor in de weg staat zoals een afvalcontract met allerlei ingewikkelde eisen, is niet handig. De heer BOUTKAN hoort de heer De Boer zeggen zo snel mogelijk.

Mag dat dan ten koste gaan van de belangen van de gemeente Amsterdam? De heer BOOMSMA is blij dat het AEB in rustiger vaarwater is gekomen en hij is heel benieuwd of de dwarskijkers ook konden beschikken over de besloten stukken en of er dan ook een geheim deel is van dat verslag. Anders is wat wordt bereikt met dwarskijken wel erg beperkt. Hij wil weten of en waarom de claim van Waternet over het slib openstaat. Dat moet vóór verkoop wel worden opgelost. Dat de financiële due diligence nog steeds niet is gedaan, betreurt hij. Er wordt nu extra geld gevraagd voor WPW, maar dat kan de gemeente ook via de banken doen. Of is het te risicovol? Gezien de hele constellatie begrijpt de heer Boomsma dat de gemeente dat overneemt, maar het is wel erg veel geld voor een installatie waar nu nog geld bij moet. Hij hoort graag of de raad wordt geïnformeerd zodra er een definitief bod ligt. Als het gaat om de non-embarrassmentclausule, moet die niet te ruim worden want dan kan dat de prijs drukken. Vattenfall eist dat de gemeente verantwoordelijk is voor de warmtelevering, maar de gemeente produceert die warmte niet mee. Dat vindt hij een ongemakkelijke situatie. Hij wil weten welke risico’s het college daar ziet. Lid VERKERKE heeft zich eerder verzet tegen verkoop van het AEB. Het is altijd een stiefkindje geweest en dat leidt nu tot een raadsenquête.

Door slecht beheer moest de gemeente fors bijleggen om het AEB niet ten onder te laten gaan. Mooie circulaire plannen 11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

zijn ten onder gegaan. Maar het bedrijf staat nu weer netjes – met een berg schulden. WPW gaat van het AEB naar de gemeente; dan kan het AEB zijn schulden aan banken en de gemeente deels betalen. Maar door de verkoop verliest de gemeente alle zeggenschap en de circulaire potentie op lange termijn wordt onzekerder. En geen garanties voor werknemers. Lid Verkerke onderschrijft de vragen van voorgaande sprekers maar hoort nog graag hoe het college staat tegenover een activa-transactie, dus de bezittingen verkopen maar de schulden nog niet. Hoe staat het college tegenover het behoud van een deel van zeggenschap? En welke lijn gaat de gemeente volgen bij WPW? Wethouder EVERHARDT stelt dat er hard is gewerkt en zeker de organisatie zelf heeft veel verricht. Met het go/no-gobesluit kan straks het verkoopproces worden gestart. Het college bepaalt dan het moment. Naar verwachting gaat het proces zo’n zes maanden in beslag nemen en de uitkomst wordt met de raad gedeeld. Alleen de uitkomst. Daar zit geen tussenstap meer tussen. Met het akkoord van de Europese Commissie kan deze stap gezet worden en dat betekent dat de gemeente WPW als deelneming per direct wordt overgenomen. De governance gaat uiteraard een belangrijke rol spelen bij de deelneming. De reden om WPW als deelneming over te nemen is drieledig.

Het is onderdeel van het herstructureringsplan zoals ingediend bij de Europese Commissie. Daarop is gisteren definitief goedkeuring gekomen. Voorts stapt de gemeente een competitief verkoopproces in. Was WPW daarvan onderdeel, dan had de gemeente nooit marktpartijen kunnen betrekken bij dit competitieve verkoopproces omdat WPW als organisatie in publieke handen moet blijven. De derde reden is een inhoudelijke: de gemeente heeft sturingsmogelijkheden en vertegenwoordigt het publieke belang in ieder geval totdat er meer duidelijkheid is over de nieuwe Warmtewet. Mocht het dat publieke belang kunnen dienen, dan kunnen partijen ook uiteen gaan. Zo wordt het ingericht. Over het verkoopproces en de raadsenquête zijn goede afspraken gemaakt. Het verkoopproces vindt zeer gesloten plaats maar de Enquêtecommissie gaat gewoon door. Gevraagd werd naar de volgende stap. Neemt de raad dit besluit, dan geeft ze het mandaat aan het college om het punt te bepalen om de markt op te gaan. Tijdens de eerste en tweede fase van de coronacrisis ging de afvalverwerking gewoon door. Uiteraard wordt dat ook gemonitord mocht Nederland in een derde golf terechtkomen. Maar het juiste moment is ook van belang voor de financiële markt. Het college monitort dat. Als er geen veranderingen komen, zou de stap in maart kunnen worden gezet.

Als de raad nu het besluit neemt, staat het college in positie in een competitief verkoopproces, dus daarover kan het alleen achteraf de raad informeren. De kaders staan vast waarbinnen het college de verkoop doet. Gezien het precaire karakter kan de wethouder niet anders dan aangeven dat er geen informatie eerder wordt gedeeld. Een marktconforme prijs is een heel belangrijk punt. Maar het is ook belangrijk de markt uit te dagen op al andere belangrijke punten waarbij de non-embarrassmentclausule er ook eentje is. Tijdens de onderhandelingen wordt daaraan nadere invulling gegeven. Een competitief verkoopproces mag hooguit drie jaar vergen. De visie op de werkgelegenheid, de arbeidsomstandigheden, de CO2-uitstoot, de visie op de strategie van het AEB, dat zijn allemaal voorwaarden waarop een koper wordt uitgedaagd. Bij WPW heeft hij dat exitmechanisme al aangegeven. De governance moet uiteraard op goede wijze worden ingevuld. Er is goed gekeken naar het rapport van de commissie Winter dat onlangs is verschenen. In de besluitvorming is consensus de kern maar er komen diverse afvaardigingen waaronder een Raad van Commissarissen Mocht er toch geen consensus worden bereikt, dan komt de aandeelhouder zelf in beeld. Lukt het dan nog niet, dan kan het geschil een onafhankelijke partij worden voorgelegd – maar dat is niet waar men op koerst.

De voorziene extra investering van 25 miljoen euro neemt de gemeente in eerste instantie zelf ter hand en de inzet is om dat dan weer op een andere manier gefinancierd te krijgen. Uit de dwarskijksessie kwam heel duidelijk naar voren dat de gemeente zich niet moet laten opjagen. Het AEB is nog altijd geen rustig bezit, maar er zijn enorme stappen voorwaarts gemaakt. De gemeente opteert bij verkoop voor tijdelijke contractverlenging. Dat heeft te maken met de eigen voorbereiding op een goed aanbestedingstraject van het afvalcontract. Die aanbesteding is complex. Bestaande contracten dient de koper uiteraard 12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

te waarborgen dus ook het warmtecontract. Het is een zeer beheersbaar risico om die warmte goed te regelen. Van de vertrouwelijke stukken heeft de dwarskijksessie ook kennis genomen. Het college heeft daarbij om een advies gevraagd dat publiek kan zijn, dus van een kabinetverslag is geen sprake. Van het slibcontract moet een zorgvuldige analyse komen. Er waren veel juridische vraagstukken met verschillende partijen en die zijn een voor een ter hand genomen. De gemeente blijft dat volgen, maar niet alles hoeft te zijn opgelost als de gemeente de markt op gaat. De wethouder benadrukt nogmaals dat de biedingen natuurlijk vertrouwelijk zijn. Het activeren van de verkoop en eventueel deeleigenaar blijven is niet de opdracht die de raad heeft gegeven. Dat lijkt ook geen begaanbare weg. Met het principebesluit heeft de raad een richting gekozen. Tot slot actief aandeelhouderschap. Bij het deelnemingenbeleid – prima op orde volgens de commissie Winter – wordt per deelneming gekeken hoe de gemeente die kan invullen. Dan gaat het om de inrichting. Maar de commissie heeft ook gezegd dat er vanuit de inhoudelijke kant vanuit de gemeente goed geacteerd moet worden als het gaat om een deelneming met een specifiek belang. De wethouder Duurzaamheid is daarbij ook actief om inhoudelijk invulling aan zo’n deelneming te geven.

De heer KHAN leest en hoort dat het AEB tegen een marktconforme prijs zal worden verkocht. De wethouder gaf ook aan dat het financieel belang doorslaggevend is. Voor hem is het de vraag of het AEB nu de beste prijs oplevert. De gemeente kan ook de effecten van corona afwachten. Misschien komt er dan wel een betere prijs. Wethouder EVERHARDT legt uit dat de gemeente WPW heeft laten toetsen op de waarde daarvan en voor welk bedrag de gemeente dat overneemt. Voor het AEB toetst de gemeente of de markt er klaar voor is het bedrijf over te nemen beredeneerd vanuit de marktomstandigheden en hoe het bedrijf ervoor staat. Beide facetten zien er nu goed uit. Dat is het moment om de markt uit te dagen en biedingen te laten doen. Het college kan niet in de toekomst kijken, maar het heeft wel gekeken hoe het bedrijf er nu voorstaat en wat de marktomstandigheden zijn. Dat blijft het college monitoren. De heer BOUTKAN krijgt weinig comfort bij de uitspraak dat de raad alleen achteraf wordt geïnformeerd vooral omdat hij op de hoogte wil blijven van de nonembarrassmentclausule. Hij hoopt dat de wethouder daarin toch kan meedenken. Wethouder EVERHARDT verzekert dat de inzet helder is. De invulling van de clausule vormt onderdeel van de onderhandelingen en daarover kan hij alleen achteraf verantwoording afleggen.

Wethouder VAN DOORNINCK voegt nog toe dat de lange termijnstrategie in het meerjarenplan Afval en grondstoffen zit waarbij wordt gekeken naar de verwerking van die grondstoffen. Het afvalcontract voor restafval is altijd onderhands vergund omdat het AEB een deelneming van Amsterdam was. Dat gaat niet meer dus de gemeente moet sowieso gaan aanbesteden. Eerder is al besproken dat het logisch is de verkoop zonder contract te laten plaatsvinden. Het wordt wel heel complex om beide processen, de verkoop en de aanbesteding, door elkaar heen te laten lopen. Daarom de keuze om tijdelijk het contract te verlengen. De gemeente wil WPW hebben vanwege de inhoudelijke redenen namelijk de duurzame bronnen, de betaalbaarheid van de klanten, de leveringszekerheid en de openbaarheid van het net. Het eerste criterium is de prijs en daarna komen de andere criteria. Als een koper circulair minder interessant vindt, dan wordt het AEB minder interessant voor de aanbesteding die de gemeente gaat doen. Op die manier wordt dat geborgd. De heer N.T. BAKKER vraagt of de wethouder het AEB niet ziet als farce en vervolgens als tragedie net zoals dat bij NUON ging waarbij alles werd verpatst inclusief de circulaire en duurzame agenda.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Wethouder VAN DOORNINCK stelt dat het besluit tot verkoop al eerder is genomen. De gemeente kan via haar eigen manier van aanbesteding grip houden op die afvalmarkt. Er is nog onduidelijkheid rond de Warmtewet en daarom kiest de gemeente ervoor de aandelen WPW zelf te houden. De publieke belangen worden het best behartigd door het kopen van die aandelen. Daarmee is Amsterdam niet alleen afhankelijk van Vattenfall als het gaat om het publieke belang van de betaalbaarheid, van de duurzaamheid of van de openheid van de netten. Daarover zijn strikte afspraken gemaakt met Vattenfall. Die duurzaamheidsdoelstelling staat voor Amsterdam. Zodra de gemeente zelf aandelen heeft in het warmtenet, kan ze daarop maximaal sturen. De heer DE BOER begrijpt dat die plannen nog nader worden uitgewerkt en die gaat hij secuur lezen want betaalbaarheid vindt JA21 heel belangrijk. Hij begrijpt ook dat er minder invloed is op de warmtebronnen omdat het AEB voor 100% naar een andere eigenaar gaat. WPW gaat voor 50% naar Amsterdam. Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat de gemeente de aandelen van AEB overneemt en daarmee wordt de gemeente samen met Vattenfall eigenaar van WPW. De duurzaamheidseisen van de gemeente kan ze doorvertalen naar de bron. Het AEB zal CO2 gaan afvangen, want die CO2-belasting zal steeds hoger worden. Op die manier zal het AEB steeds meer als duurzame bron gelden.

Het AEB hield zich inhoudelijk niet zo bezig met WPW, maar de gemeente kiest ervoor dat aandeelhouderschap actief vorm te geven. Beide partijen leveren een directeur en een commissaris en gezamenlijk wordt nog een derde commissaris aangesteld. Dat geeft meer mogelijkheden voor de gemeente. De VOORZITTER concludeert dat dit punt voldoende is besproken en naar de raad gaat voor een middellange behandeling. Financiën 4. Vaststellen van de beleidsnota Activeren, waarderen en afschrijven 2021 en de Afschrijvingstabel 2021 (ZD2021-000552) De raadscommissie heeft geen behoefte aan bespreking. Juridische Zaken 5. Instemmen met het volksinitiatief ‘Amsterdam heeft een keuze’ (ZD2021-000747) De heer VAN DIJK spreekt in als initiatiefnemer van het volksinitiatief dat maar liefst door 30.000 Amsterdammers wordt gesteund. Verschillende maatregelen om het massatoerisme te beteugelen staan nu ter discussie waaronder de Aanpak Binnenstad en de invoering van het i-criterium. De maatregelen zijn zeer welkom, maar nog onvoldoende voor een fundamentele oplossing. Naast deze overlastwerende maatregelen zijn er ook maatregelen nodig tegen het aantal toeristen. Na de crisis wordt Amsterdam weer net zo druk als daarvoor. De stad staat vol hotels en dat aantal neemt nog toe. De economische activiteit richt zich op de bezoeker en niet op de Amsterdammer.

De verordening is een poging om eindelijk langetermijnbeleid op toerisme te maken. Er moet worden gestuurd op het aantal toeristen, het aantal toeristen is het aantal overnachtingen, en de leefbaarheid moet worden gemonitord en verbeterd indien nodig. Het is aan de gemeenteraad welke maatregelen worden genomen. In de toelichting staan verschillende maatregelen opgesomd waaronder de toeristenbelasting. Dat kan honderden miljoenen euro’s opleveren voor de gemeentekas; dat doet het aantal toeristen afnemen; extra hoteluitbreiding wordt voorkomen en dat is echt iets wat iedereen hier wil. Hopelijk kan hij op steun van de raad rekenen. Desgevraagd geeft hij aan in reactie op de reactie van het college dat het college zich alleen richt op het tegengaan van overlast. Goed, maar niet genoeg. Sturen op 14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

aantallen is een absolute noodzaak. En daarvoor kan toeristenbelasting worden ingezet. Voor eventuele amendementen is uiteraard ruimte. De nu gekozen bandbreedte van het aantal toeristen is het aantal in 2014 omdat toen de stad nog werd ervaren als gezellig druk maar voor een andere bandbreedte staat hij zeker open. Toeristenbelasting kan met tientallen procenten worden verhoogd. De overwinsten, gecreëerd door de hotelstop, worden dan belast en bij nog forsere verhoging kan ook de vraag teruglopen. Er zijn nog veel hotelvergunningen voor locaties die nog niet zijn opgezet en alsnog een hotel openen wordt dan onaantrekkelijker. Verhoging van de toeristenbelasting straks zorgt er vooral voor dat de overwinsten worden wegbelast. Daarna zou het inderdaad in de prijzen kunnen worden verdisconteerd. Het college kan er ook voor kiezen de vaste voet te verhogen of verlagen. Daar zit ruimte voor maatwerk voor het college. De verordening richt zich op kunnen sturen en het aantal slaapplaatsen in Amsterdam. Naar verwachting zal het weglekpercentage naar de regio zeker geen 100% zijn. De inkomsten die de toeristenbelasting genereert, kan helpen bij het afspraken maken in de MRA om daar de groei te beperken. Het gaat er ook om niet meer in te zetten op groei in de MRA. Dagjesbezoekers is een lastig onderwerp want daarop kan moeilijk worden gestuurd.

De VOORZITTER bedankt de heer Van Dijk voor zijn bijdrage. Mevrouw KAT complimenteert de indieners die de afgelopen periode heel hard aan deze uitgebreide verordening hebben gewerkt. Belangrijk is de balans tussen leefbaarheid en vernieuwing plus versterking van het economisch herstel op de langere termijn. Dat leidt tot een andere kijk op die aantallen. De verordening noemt veel maatregelen die van belang zijn voor het aanpakken van toerisme en recreatie in Amsterdam. Het probleem is niet het aantal overnachtingen, maar het aantal bezoekers en de concentratie van een bepaald type bezoekers op een aantal plekken. D66 wil niet sec sturen op aantallen, maar wil kijken naar de toeristendruk en de toeristische draagkracht. Als de indiener bereid is nog met elkaar in gesprek te gaan, komt er wellicht een ander voorstel uit. De heer BOOMSMA begrijpt wel dat de overlast het probleem is en niet sec de aantallen, maar bij bepaalde aantallen wordt overlast onvermijdelijk. Mevrouw KAT kijkt daarbij naar andere maatregelen zoals een stop op een bepaald type toeristenwinkels, een hotelstop, een verbond van Airbnb in die buurten, het quotum van B&B. Toeristenbelasting verhogen is geen panacee; D66 gaat uit van behoorlijk bestuur. De heer BOUTKAN ziet een mooi initiatiefvoorstel wat veel doorzettingsvermogen vereist. Het doel van het initiatief is het beheersbaar maken van de leefbaarheid.

In de discussie vorige week gaf hij aan dat het om een belangrijke reset gaat. Toeristen zijn welkom om te genieten van de cultuur en schoonheid van de stad maar niet tegen elke prijs. Daarbij hoort een rem op overnachtingsmogelijkheden. Liever nieuwe huizen dan nieuwe hotels en liever veel minder Airbnb. Hij vreest dat het in deze vorm van het initiatiefvoorstel niet goed gaat werken en dat heeft te maken met het aantal overnachtingen en de bandbreedte van 10 tot 14 miljoen. In 2018 bedroeg het aantal overnachtingen al 20,5 miljoen. De initiatiefnemers geven aan nog wel naar de inhoud van het voorstel te willen kijken. De grip op het aantal hotels in de MRA en de druk die wordt veroorzaakt door dagjesmensen zijn lastig te beïnvloeden. De toeristenbelasting is al behoorlijk opgeplust. Daar is de rek wel een beetje uit. Het meten van toeristische druk zou hij willen omarmen en daarvoor kunnen criteria worden ontwikkeld – wellicht met behulp van experts. Hij stelt voor iets meer tijd te nemen met de raad en de initiatiefnemers om het voorstel aan te passen om de leefbaarheid te verbeteren. Wellicht kan het college daarbij hand en spandiensten verlenen. Over het proces hoort hij graag waarom er niet eerder contact is geweest met de indieners. De raad moet wellicht het initiatief nemen om dat proces te reviseren.

Hij is voorstander van een volksstemming, maar een advies van een referendumcommissie zou hij ook niet zomaar naast zich neer willen leggen. Hij hoort graag hoe de collega’s daarover denken. 15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Concept Raadscommissieverslag, 4 februari 2021

Mevrouw VAN SOEST wijst op Stad in balans en op de discussie vorige week over Aanpak Binnenstad. Het zou toch moeten lukken om daarvan één project te maken waarin dit initiatiefvoorstel dan ook wordt meegenomen. De heer BOUTKAN wijst erop dat de programma’s Stad in balans en Aanpak Binnenstad al één programma worden. Steviger sturen op vakantieverhuur en op de hotelstop horen daar wat hem betreft ook bij. Dit initiatief kan daar ook bij, maar het moet wel gaan om een initiatiefvoorstel dat werkt op de manier waarop de gemeenteraad het wil. De heer N.T. BAKKER dankt de initiatiefnemers. Amsterdam heeft inderdaad een keuze. Er zitten hele goede en bruikbare ideeën tussen om de stad weer leefbaar te maken en het massatoerisme een halt toe te roepen. De bandbreedte, de stellingname dat toerisme niet eindeloos kan blijven doorgroeien en dat er een grens zit aan wat de binnenstad van Amsterdam fysiek aankan, daarmee is de SP het eens. Maar de overlast is niet alleen toe te schrijven aan het type toerist maar ook aan de aantallen. De zoektocht naar instrumenten om volumebeleid te voeren is begrijpelijk, maar daarbij moet het wel om effectieve instrumenten gaan. Hij denkt dan aan het aanpakken van budgetvluchten dus dat is iets om samen met de landelijke politiek aan te pakken.

Voortdurend 2014 als ijkpunt nemen is niet logisch en toeristenbelasting kan niet telkens naar believen worden aangepast in het kader van behoorlijk bestuur. Het is wel degelijk een instrument maar geen wondermiddel. Hij oppert de bandbreedte als signaalwaarde te gebruiken. De behoefte om tot actie over te gaan begrijpt hij heel goed. De heer BOOMSMA kan de heer Bakker goed volgen, maar de bandbreedte hanteren zonder koppeling aan beleid, wordt lastig. Dan moet er toch in ieder geval een plan komen om die aantallen te beteugelen. De heer N.T. BAKKER is het daarmee eens. Die bandbreedte is dan een soort thermometer. Mevrouw VAN SOEST is benieuwd of de SP ook de Nederlandse toerist weert met een hek om Amsterdam. Of mag die nog wel de stad bezoeken? De heer N.T. BAKKER bespreekt nu het voorstel van de initiatiefnemers en wil niet ingaan op de populistische vraag over de Nederlandse toerist. Hij wil specifiek ingaan op het voorstel van de initiatiefnemers en daarbij past die vraag niet. Gisteren heeft de rechter een voorlopige streep gezet door de uitbreidingsplannen van hotel The bridge aan de Amstel. Hopelijk wordt dat snel een definitieve streep. Het instrument om vakantieverhuur te beteugelen steunt de SP. In diverse buurten in het centrum is inmiddels een verbod van kracht.