Conceptverslag DC 16.11.2023

Gestegen dierenartskosten brengt Amsterdammers in problemen (VN2023023829) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Krom.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid KROM brengt onder de aandacht dat volgens krantenberichten steeds meer dierenartspraktijken opgekocht worden door commerciële ketens, waarmee de kosten voor dierenzorg sterk stijgen. Hetzelfde staat in een artikel in de NRC. Mensen worden opgezadeld met hoge kosten zonder dat duidelijk wordt waarom die kosten nodig zijn. Private equity-clubs nemen de branche over. Mensen die met een ziek dier komen en alles ervoor overhebben om hem te genezen, voelen zich onder druk gezet. Een goede dierenzorg dreigt op deze manier onbetaalbaar te worden. Zij vraagt de wethouder er in Den Haag en Brussel voor te pleiten het btw-tarief op diergeneeskundige zorg omlaag te brengen naar 9%. Daarnaast ziet de Partij voor de Dieren graag dat dierenzorg gereguleerd wordt, zoals ook gebeurt in andere medische sectoren. Is de wethouder bereid om hierover contact op te nemen met de minister? Mensen die een dier aanschaffen zijn onvoldoende op de hoogte van de extra kosten die het bezit van een huisdier met zich mee kan brengen. Zij vraagt of daarvoor door de gemeente een informatiecampagne kan worden opgezet. Het lid NOORDZIJ wijst erop dat je eigenlijk toe zou willen naar het reguleren van de markt, want daar zit het probleem. Hoe ziet de Partij voor de Dieren dat? De kern van het probleem kan alleen in Den Haag opgelost worden.

Het lid KROM is het daarmee eens, en dat is ook waarvoor zij pleit. Zij hoopt op steun vanuit Amsterdam om dat voor elkaar te krijgen. Het lid VAN RENSSEN steunt het verzoek van het lid Krom. Het is schrijnend te zien hoe alle belangrijke onderdelen van de samenleving en publieke sectoren ten prooi vallen aan marktwerking. Amsterdam moet doen wat mogelijk is, maar Den Haag is zeker nodig om het probleem op te lossen. Wethouder PELS maakt zich ook zorgen over de hoge kosten waarmee eigenaren van dieren geconfronteerd worden. Zij is blij dat er in Amsterdam een regeling bestaat voor eigenaren die het niet kunnen betalen. De minister doet op dit moment onderzoek naar de tariefvorming. Zij zegt toe dat het onderzoek, als dat gereed is, wordt gedeeld met de raad. De gevraagde informatiecampagne is in 2021, samen met de Dierenbescherming, al gedaan. Eigenaren werden daarbij gewezen op de hoge kosten waarmee je te maken krijgt als je dier een ongelukje krijgt, of ziek wordt. De inzet van het bestaande communicatiebudget zal verder besproken worden bij de behandeling van de nieuwe Agenda Dieren. Zij stelt voor om de wensen over het btw-tarief per motie kenbaar te maken. Zijzelf gaat niet over het btw-tarief, maar het kan wel geagendeerd worden. Zij heeft graag dat dat dan gebeurt in opdracht van de raad. Het lid KROM vraagt het punt te agenderen voor een korte behandeling in de raad.

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Het wordt geagendeerd voor een korte behandeling in de raad. Voedsel 8. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de actualisatie voedselstrategie hoe voeden we de stad klimaatneutraal en circulair (VN2023-023826) De VOORZITTER licht toe dat dit agendapunt is geagendeerd op verzoek van de leden Krom en Norbruis. Het lid KROM is blij dat de wethouder streeft naar een gezond, eerlijk en duurzaam geproduceerd voedselsysteem in Amsterdam, en dat daarbij behoorlijk veel aandacht wordt besteed aan de Amsterdammers met een kleine beurs. Bij de eerste actielijn wordt onvoldoende duidelijk hoe men Amsterdammers wil bereiken die niet bij een Voedselbank

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

of andere organisaties komen. Wat gaan Amsterdammers die niet in aanraking komen met organisaties zoals de Voedselbank merken van deze voedselstrategie? Zij mist concreetheid, maar ook een gevoel van urgentie in de plannen voor ‘meer plantaardig’. Er is een ongekende klimaatcrisis en het dierenleed in de veehouderij is onvoorstelbaar. Nederlanders eten gemiddeld nog steeds 38 kilo vlees per jaar. Gedragsverandering in de rijke landen, zoals energie besparen en minder vlees en zuivel eten, kan tot 40-70% minder uitstoot leiden in 2050. Voor 1 kilo vlees is 35 kilo plantaardig voedsel nodig, dat je ook direct aan mensen kunt geven. Ziet de wethouder dit ook als een vorm van voedselverspilling? In 2020 nam de raad het initiatiefvoorstel ‘De klimaatcrisis met mes en vork te lijf’ van de Partij voor de Dieren aan. Het kwam helaas halfslachtig in het actieplan Eiwittransitie terecht, omdat er geen geld voor was. Zij kondigt een flink aantal moties aan bij de bespreking in de raad, om meer actie en lef in de voedselstrategie te brengen. Een van de voorstellen gaat over het snel opzetten van een intensieve samenwerking met bijvoorbeeld ziekenhuizen en universiteiten. Wat betreft de stadslandbouw wijst zij op het bestaan van de prachtige Lutkemeerpolder. Die zou fantastisch kunnen bijdragen aan de doelstelling van ‘25% van het voedsel op het bord van de Amsterdammer uit de regio’.

Het lid NOORDZIJ wijst erop dat er veel in deze voedselstrategie staat waar Amsterdammers veel van gaan merken. En ook dat er heel hard gewerkt wordt met de impulsregeling en schaalvergroting. Het gezonde en lokale voedsel moet juist voor meer Amsterdammers toegankelijk worden. Hoe kijkt het lid Krom daarnaar? Het lid KROM ziet dat er onvoldoende in terug. Zij ziet graag concrete voorbeelden. Het lid NORBRUIS constateert dat de stad dichtslibt. Amsterdam lijkt langzamerhand op een groot eetparadijs. In winkelstraten vind je soms meer fastfoodketens dan drogisterijen. Dagelijks krijg je gemiddeld zo’n 200 momenten een voedselkeuze voorgeschoteld. Veel Amsterdammers zouden gezonder en duurzamer willen eten. Het is belangrijk dat dit thema op de agenda wordt gezet en het is goed dat er een duidelijke link wordt gemaakt tussen gezondheid, duurzaamheid en de betaalbaarheid van voedsel. Zij mist in de Voedselstrategie het betrekken van marktpartijen. Er is voornamelijk gesproken met wetenschappelijk instellingen en initiatieven. De samenwerking met de ondernemers, zoals supermarkten, komt weinig aan bod. Zij vraagt met supermarkten, horecaondernemers etc. in gesprek te gaan over de voedselverandering. Het is goed dat er een jaarlijkse voedselmonitoring komt die de inspanningen in beeld brengt. Daarin moet ook staan hoe de verschillende activiteiten bijdragen aan de doelstellingen.

D66 is voor educatie. Het is goed dat de schooltuinen hierin opgenomen zijn. Zij wil daaraan graag toevoegen dat meer mensen opgeroepen moeten worden en leren koken. Dat is de manier om op een duurzame, betaalbare en gezonde manier voedsel binnen te krijgen. Het lid HAIJEN heeft de vorige keer bij de Begroting gevraagd om informele voedselbanken te betrekken bij het tegengaan van voedselverspilling in de stad. In de stukken ziet hij wel dat er met maatschappelijke organisaties is gesproken, maar hij mist die informele voedselbanken. Hij vraagt met wethouder Moorman het gesprek aan te gaan met die informele voedselinitiatieven zoals ‘Hoop voor morgen’ in Zuidoost, of ‘Dappere dames’ in Oost. Voedsel moet niet weggegooid worden, want er zijn mensen die het heel hard nodig hebben. Het lid NOORDZIJ ziet in deze strategie dat er sterk ingezet wordt op de samenwerking met de informele organisaties en initiatieven. Er is nu een uitwerking om het in praktijk te brengen. Hoe ziet de SP dat?

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid HAIJEN heeft gekeken naar de initiatieven die in de bijlage genoemd staan. Hij mist de initiatieven die hij eerder genoemd heeft, en die zijn wél in beeld bij de stadsdelen. Het lid VAN RENSSEN is blij met deze aanscherping van de voedselstrategie. Amsterdam wil de CO2-uitstoot met 60% terugdringen. Het verminderen van voedselverspilling helpt daar zeker bij. Dat is dus goed voor het klimaat, maar ook ter voorkoming van dierenleed. De kunstenaar die vanochtend insprak over dit onderwerp gaf het belang daarvan aan. Die heeft ook mooie tekeningen gemaakt over een vleesvrije stad. Verder zou de gezondheid van Amsterdammers een goede reden moeten zijn. Veel kinderen hebben overgewicht. Steeds meer kinderen onder de twaalf hebben diabetes type 2, dus ouderdomssuiker. Als dat niet heel vlug behandeld wordt, met een aanpassing van de levensstijl, kan je er je leven lang last van hebben. Zij is blij met de actielijn van meer plantaardig, maar het mag wat haar betreft nog verder gaan. In de uitvoeringsagenda staat dat er een verkenning is naar de mogelijkheden van aanscherping. Zij vraagt of de doelstelling voor 2030 niet 80% plantaardig kan zijn. Stimuleren en het ondersteunen van initiatieven is niet voldoende. Het gedrag moet veranderd worden. Zij denkt aan het verbieden van vleesreclame in de openbare ruimte.

Daar is een toezegging voor gedaan en zij vraagt hoe het staat met het onderzoek. Er zijn veel actielijnen, maar nog niet concreet genoeg. Het zou per actie nader geconcretiseerd kunnen worden, zodat het goed te monitoren is. Zij vraagt of dat mogelijk is, bijvoorbeeld ten aanzien van de financiële kant of het jaar van uitvoering. Een van de concrete acties gaat over GFT/GFE-stromen. In de uitvoeringsagenda circulair staat concreet dat het streven is dat 75% van de huishoudens in 2030 is aangesloten op zo’n GFT/GFE-inzameling, maar dat staat dan weer niet in de uitvoeringsagenda voedsel. Dat kan nog aangescherpt worden. Haar fractie wil graag een voedselbos en meer stadslandbouw. Daarvoor heb je dan wel RO nodig. Als je voedsel en stadslandbouw belangrijk vindt, moeten die een plaats krijgen binnen deze dossiers. Stadslandbouw kan heel goed op daken plaatsvinden. Het schijnt goed mogelijk zijn om venkel te kweken op daken. GroenLinks streeft uiteindelijk naar een systeemverandering. Er moet meer aandacht zijn voor het aanbod, bijvoorbeeld bij horeca en supermarkten. Ook wil zij meer plantaardig. Je kunt kijken naar publieke instellingen, maar ook specifiek naar ziekenhuizen en zorginstellingen. De grote ziekenhuizen in Amsterdam zouden kunnen beginnen met meer plantaardig voedsel.

GroenLinks is blij met de versterking van lokale initiatieven, zoals de buurtkeuken Slotervaart en De Sering met de Volkskeuken. Zij stelt voor om de kracht van de initiatieven te gebruiken om de positieve verandering in Amsterdam te bewerkstellingen. Het lid BILGIN vraagt wat betreft voedselbossen hoe het staat met de mogelijkheden in de Lutkemeerpolder. Daar lijken de prioriteiten voor GroenLinks anders te liggen. GroenLinks bepleit stadslandbouw op de daken. Misschien kan er landbouw komen op de daken van toekomstige bedrijven in de Lutkemeerpolder. Het lid VAN RENSSEN antwoordt dat in een amendement van haar bij de Begroting van vorig jaar gevraagd wordt om een integraal dakenlandschap op te zetten. Wat haar betreft blijft in Amsterdam geen dak onbenut. Zeker grotere daken moeten voor van alles ingezet worden, waaronder ook stadslandbouw. Het lid NOORDZIJ benadrukt dat de gemeente niet echt gaat over het consumptiepatroon van elke Amsterdammer. Dat is ook onderdeel van iemands identiteit. Toch is het heel belangrijk dat gezond en betaalbaar eten gestimuleerd worden. Het moet bereikbaar zijn voor iedereen. De impulsregeling en het incubatorprogramma zijn daar een mooi onderdeel van. Hij deelt de zorg van de SP over het betrekken van alle maatschappelijke initiatieven. Die moeten inderdaad goed meegenomen worden.

Met GroenLinks vraagt hij om een concretisering van de plannen en de programma’s. Amsterdammers moeten ervan

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

ook goed op de hoogte zijn. Deze Voedselstrategie lijkt hem een goede aanzet naar het doel dat meer Amsterdammers gezond, lokaal en betaalbaar kunnen eten. Het lid BILGIN vond het interessant dat het lid Noordzij belang hecht aan de eigen voorkeur van mensen. De overheid moet niet altijd zeggen wat mensen moeten eten. Er zijn ook culturele verschillen in de stad. Op Plein ’40-’45 zie je bijna alleen vleesrestaurants, omdat daar mensen wonen die daar veel van houden. Wat vindt het lid Noordzij? Moeten die restaurants beschermd worden, of dient daar een cultuuromslag plaats te vinden? Het lid NOORDZIJ ziet dat juist op die plek ook veel mooie initiatieven zijn met aandacht voor lokaal, plantaardig, duurzaam en betaalbaar voedsel. Dat moet ondersteund worden. Het moet voor elke Amsterdammer bereikbaar zijn. Niet de gemeente moet alles regelen, maar het moet vanuit de mensen zelf komen. Wat dat betreft is hij het eens met het lid Bilgin. Tegelijkertijd ligt er een opdracht voor een verduurzamingsslag. Het is belangrijk dat er meer plantaardig gegeten gaat worden. Wethouder PELS is blij dat de focus wordt gelegd op wat er al gebeurt in de stad, en hoe je daarbij kunt aansluiten. Zij snapt de wens van de commissie om het wat concreter te maken, maar het doel is juist om het samen met de initiatiefnemers verder uit te rollen.

Hoe het verder vorm krijgt, zal goed gemonitord moeten worden. Zij vraagt ruimte om dit verder te concretiseren samen met de mensen waarom het gaat. Zij antwoordt de Partij voor de Dieren dat niet voor niets ingezet wordt op nog meer aanbod van plantaardig voedsel. Daarmee kun je de tussenstap eruit halen. Dan doe je veel voor dierenwelzijn, maar tegelijkertijd ook voor het klimaat. Je moet ook laten zien dat meer plantaardig voedsel ook beter is voor je eigen welzijn. Zij antwoordt GroenLinks dat het interessant is met de ziekenhuizen in gesprek te gaan voor meer plantaardig aanbod. Ook voor de circulaire economie is het belangrijk te kijken naar de ankerinstituten, wat ziekenhuizen zijn. Misschien kunnen die geholpen worden met het zetten van de volgende stappen in deze transitie. Ziekenhuizen kunnen grote winst boeken door hun patiënten gezond voedsel aan te bieden. De uitdaging is het om aan de ene kant samen met de initiatieven op te trekken, vanuit Community Wealth Building, en te zorgen dat het zo lokaal mogelijk is. Mooie initiatieven in een stadsdeel moeten ook in andere stadsdelen wortel kunnen schieten, waarbij ze opnieuw lokaal ingebed worden. Verder moet het voedselsysteem echt veranderen, dus moet je opschalen. Dat is een van de uitdagingen die terug te vinden is in de strategie.

Je moet enerzijds impact maken op het systeem, en anderzijds de initiatieven die er al zijn ondersteunen. Met de ingezette middelen moet hulp geboden worden bij het opschalen. Er moet ook gekeken worden welke systeemveranderingen nodig zijn. En wat moet aan het Rijk gevraagd worden? Welke ruimte is er binnen de huidige regelgeving? Waarom kan je vragen? Een voorbeeld zijn de ‘1+1 gratis’-aanbiedingen in supermarkten. Waarom niet gewoon een korting? Mensen hebben soms niet meer nodig dan één. Omdat de tweede gratis is, nemen ze die ook maar mee. Soms blijft dat product dan op de plank liggen, gaat het over de datum en wordt het weggegooid. Daarover kan de gemeente het gesprek met de supermarkten voeren. Met die aanbiedingen ophouden kan natuurlijk niet afgedwongen worden, maar indirect liggen er misschien mogelijkheden. Uiteraard moeten de MKB-winkels in de stad daarbij ontzien worden. Ook voor hen moet de transitie mogelijk zijn. Het lid VAN RENSSEN vraagt of de wethouder ook mogelijkheden ziet om horecainstellingen te betrekken bij de strijd tegen voedselverspilling. Wethouder PELS ziet die mogelijkheid. Horeca is een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling, maar ook van de transitie aan de voorkant. Het zit hem natuurlijk ook in de productie van voedsel.

Ook met de horeca zal het gesprek aangegaan worden over wat men nodig heeft om gezond en duurzaam voedsel te presenteren aan de Amsterdammers.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Zij antwoordt D66 dat buurthuizen al ondersteuning bieden aan mensen die zelf thuis gezond, duurzaam en betaalbaar willen koken. Zij vindt het leuk dat alle verschillende doelstellingen, zoals sociaal, betaalbaarheid, dierenwelzijn en duurzaamheid hierbij samenkomen. Zij antwoordt de SP dat die gesprekken zijn gevoerd met wethouder Moorman en andere collegeleden die betrokken zijn bij de informele voedselbanken. Je wilt die niet institutionaliseren, maar er wel voor zorgen dat ze hun plek behouden. Ze hebben een belangrijke rol voor Amsterdammers die in armoede leven. Het is ook fijn dat voedsel dat over is bij informele voedselbanken terechtkomt. De gesprekken daarover gaan door. Zij antwoordt GroenLinks verder dat steeds meer gemeenten onderzoeken hoe reclame op vlees verboden kan worden. Steeds vaker lukt dat ook, vaak bij het afsluiten van een nieuw contract. Wethouder Van der Horst gaat daarover. Zij zal haar vragen hoe het gaat met de gesprekken die lopen met de verschillende aanbieders en de raad daarover informeren. Terecht vraagt GroenLinks ook aandacht voor de samenwerking over de domeinen heen, niet alleen aan de sociale, maar juist ook aan de fysieke kant. Er is met wethouder Van Dantzig gesproken over de uiteindelijke inpassing. Het is fijn dat het duidelijk is meegenomen in de Omgevingsvisie. De suggestie over de daken is interessant.

Het kan misschien een rol spelen bij de verdere uitwerking van de motie bij wethouder Van Dantzig. GFT komt ook terug in het afvalpreventieplan. Het is het beste GFT te houden bij circulair en het afvalpreventieplan. Zij zal bij de monitoring en de evaluatie die met de raad gedeeld gaat worden, zorgen voor het verband vanuit de verschillende beleidsdocumenten en andere dossiers. Met betrekking tot het percentage plantaardig voor de eigen catering heeft zij uitgebreide gesprekken gevoerd met wethouder Van Buren, die daarvoor verantwoordelijkheid draagt. Onderzocht zal worden hoe het percentage plantaardig verhoogd kan worden, want soms is er onder medewerkers weerstand tegen het voedsel. Het onderzoek richt zich op de beleving en de mogelijke stappen om het aanbod nog gezonder en plantaardiger te maken. De medewerkers moeten wel meegenomen worden in die transitie. Het lid KROM vraagt of de wethouder kans ziet om het tijdspad concreter te maken. Als je concrete doelstellingen koppelt aan acties, kunnen de zaken versneld worden. Zij denkt bijvoorbeeld aan een congres rondom ziekenhuizen en musea. Wethouder PELS vindt een tijdspad een goed idee. Het zal verder met de partijen uitgewerkt worden. Na de zomer, met de evaluatie, is het een goed moment om de raad te informeren over de concrete uitvoering van de verschillende punten.

De raad heeft dan nog voldoende ruimte om bij te sturen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp gereed is voor een middellange bespreking in de raad. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.02 uur.

21