Conceptverslag DC 16.11.2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 16 november 2023 van 09.00 uur tot 12.02 uur in de Willem Kraanzaal Donderdag 7 december 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: L. Hollander Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Bakker (Partij voor de Dieren), Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Krom (PvdD), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Norbruis (D66), Nijssen (VVD), Van Renssen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Havelaar (CDA) en Kreuger (JA21) Overige aanwezigen: M. Schalken

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. In Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER merkt op dat de leden Havelaar en Kreuger zich voor deze vergadering hebben afgemeld. c. Vaststellen agenda Het lid KROM stelt voor om punt 9 af te voeren van de agenda. Er hebben zich geen sprekers aangemeld en ook zij ziet af van een bijdrage. Het lid HOFLAND stelt voor de agendapunten 4 en 5 gevoegd te behandelen. De VOORZITTER concludeert dat de commissie met deze voorstellen akkoord gaat. Agendapunt 9 wordt afgevoerd en de punten 4 en 5 worden gevoegd behandeld. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 1 november 2023 Het lid NORBRUIS leest op pagina 5 van het conceptverslag dat het lid Norbruis blij is dat de minister de actie van Vattenfall ook een beetje als een pr-stunt ziet. Daar moet in plaats van ‘de minister’, ‘de wethouder’ staan. De VOORZITTER constateert dat de commissie met deze wijziging akkoord gaat. Het zal worden gecorrigeerd. Het verslag zal gewijzigd volgende vergadering opnieuw ter vaststelling aan de commissie worden voorgelegd. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid BAKKER vraagt een punt toe te voegen aan de termijnagenda Dierenwelzijn. Vorig jaar was er veel aandacht voor bijen, omdat uit onderzoek gebleken was dat honingbijen die door imkers in kassen gehouden worden een nadelig effect hebben op wilde bijen vanwege voedselconcurrentie. Zij zou willen volgen wat de opvolging is van gemaakte afspraken tussen de gemeente en het bijenberaad van de imkervereniging. Er zou namelijk een inventarisatie komen van kasten in negen belangrijke gebieden voor wilde bijen en er zou dit jaar een voorstel komen voor vervolgonderzoek. Zij wil dat graag op de termijnagenda, maar het is ook goed als de wethouder de commissie op een andere manier wil informeren. De VOORZITTER zegt toe dat het punt op de termijnagenda wordt geplaatst. f.

TKN-lijst Het lid NADIF vraagt TKN-1, de Vooraankondiging congestie, voor de volgende vergadering te agenderen. De VOORZITTER concludeert dat de commissie daarmee akkoord gaat, met de kanttekening dat verzoeken tot agendering voorafgaande aan de vergadering gemeld moeten worden. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij agendapunt 8 M. SCHALKEN spreekt op persoonlijke titel. Eerder was hij betrokken bij de totstandkoming van het boek ‘De Vleesvrije Stad’. Op 4 oktober organiseerde hij met Pakhuis de Zwijger de avond ‘Eet mij niet’. Met 180 mensen werd er gediscussieerd over de vraag hoe Amsterdam overstapt op een plantaardig menu. De raadsleden Van

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Renssen, Noordzij en Krom waren daarbij aanwezig, en zullen de positieve sfeer ervaren hebben. Er zijn in Amsterdam veel koks, academici, ondernemers en burgers bezig om hun organisatie en hun stad plantaardig te maken. Het zijn de koplopers. Hij las de actielijn voor de komende jaren ‘Meer plantaardig’. Op de tweede pagina staat er een uitroepteken achter, en dat belooft veel. Er zitten ook goede stappen in, maar als geheel is het behoorlijk vaag en bescheiden geworden. De urgentie is toch heel groot, in de eerste plaats vanwege het klimaat. De hoogleraar Klimaat en Duurzaamheid Van den Dobbelsteen in Delft vertelde op 4 oktober dat alle universitaire kantines daar plantaardig aan het worden zijn. Dat moet, anders haal je de duurzaamheidsdoelstelling niet. Hun doelstelling is dus niet 60%, maar 90% plantaardig. Verder is het ook urgent vanwege de dierentragedie. Jaarlijks worden voor Amsterdam 10 miljoen dieren gedood. Het is mogelijk ervoor te zorgen dat die tragedie stopt. De urgentie is dus groot, en de stad is rijp voor grote stappen. Een voorbeeld uit New York: begin dit jaar zijn vijftien ziekenhuizen daar overgestapt op plantaardige menu’s. Aan alle patiënten wordt uitgelegd waarom dat beter is, namelijk voor hun gezondheid en voor het klimaat. Bijna alle patiënten gaan ermee akkoord.

Als het in New York kan, moet dat toch ook in Amsterdam kunnen? Een ander voorbeeld gaat over onderwijs. Op 4 oktober werd ook verteld over een vegan restaurant in Zuidoost dat de catering verzorgt voor het ir. Lely Lyceum. Nu eten daar dagelijks duizend tieners plantaardig. Op een werkconferentie met schoolbesturen vertelde de directie van het ir. Lely Lyceum aan andere bestuurders hoe ze zijn overgestapt, en waarom. Dat had te maken met dierenwelzijn en obesitas. Het resultaat is dat in 2026 een kwart van de Amsterdamse scholen plantaardig eet. Of de helft. Het is echt aan het gemeentebestuur. Een derde voorbeeld is de Green Business Club Zuidas. In 2022 was er een ontbijt voor alle CEO’s, en nu tekenen de komende maand veertien CEO’s de ambitieverklaring Green Meal, Zuidas plantbased. Het doel is 80% plantaardig in 2027. De Young Green Executives gaan zelfs door naar de 100%. Het progressieve stadsbestuur wordt dus links en rechts ingehaald. De actielijn plantaardig is broodnodig, maar de aangehaalde voorbeelden laten zien dat het veel ambitieuzer kan en moet. Dat vraagt om een cultuuromslag. Hij roept op de koplopers op te zoeken en van Amsterdam snel de plantaardigste stad ter wereld te maken. Het gesprek daarover moet doorgaan. Hij nodigt de wethouder uit voor ‘Eet mij niet 2’ op 4 oktober 2024 in Pakhuis de Zwijger. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld.

d. Rondvraag Het lid HOFLAND vernam dat de provincie de bouw van de eerste drie nieuwe windmolens heeft afgeschoten. De afspraken zijn in de provincie kennelijk zo zacht dat dit zomaar kan. Hij vraagt de wethouder hoe dit mogelijk was. Wanneer kwam de wethouder erachter en wat gaat ze doen? Wethouder PELS antwoordt dat zij maandag al heeft gereageerd op het besluit. Het is voor het college een onbehoorlijk en onbegrijpelijk besluit. Onbehoorlijk omdat een besluit aan bepaalde voorwaarden moet voldoen, wat afgelopen maandag niet van toepassing was. Onbegrijpelijk is het omdat het klimaat geen pauzeknop heeft, ook als provinciale staten de bouw van deze windmolens niet goed uitkomt. 20.000 huishoudens zouden vanaf 2026 een lage energierekening hebben. Die mensen worden dus hard in hun portemonnee geraakt. Dat is in haar ogen onbegrijpelijk. De afgelopen tijd kreeg zij steeds meer signalen dat er mogelijk geen meerderheid te vinden zou zijn voor het plan, maar officieel is dat nooit besproken tussen gedeputeerde en provinciale staten. Daarom heeft Amsterdam ook een brief gestuurd toen er nieuwe

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

informatie kwam van Rijkswaterstaat. Het leek een kwestie van behoorlijk bestuur om die samen te bespreken, als twee bestuurslagen. Provinciale staten hebben het besluit echter toch in stemming gebracht. Het college gaat nu alsnog het gesprek voeren met gedeputeerde staten. Er wordt een verkenning gedaan naar de mogelijke juridische stappen. De initiatiefnemer, de energiecoöperatie, heeft al aangegeven dat ze die stappen wil gaan zetten. Dat is vrijdag kenbaar gemaakt aan provinciale staten. Een en ander betekent dat gedeputeerde staten aan de Omgevingsdienst de opdracht moeten geven om de vergunning niet te verlenen. De vvgb gaat in ieder geval niet door, dus kan ook de volgende stap niet gezet worden. Daartegen kan bezwaar worden gemaakt met een zienswijze. Die zienswijze wordt dan weer teruggestuurd naar gedeputeerde staten, die dan een besluit moeten nemen over de zienswijze. Tegen dat besluit kan dan opnieuw bezwaar worden ingediend. De onzekerheid voor de bewoners is dus alleen maar toegenomen. Vermoedelijk zal het besluit van de provincie juridisch geen stand houden, waarmee je over een paar maanden helemaal opnieuw zou moeten beginnen. Zij vindt het kwalijk, voor de bewoners, maar ook voor de energiecoöperatie die al tien jaar bezig is dit voor elkaar te krijgen. Daarnaast heeft dit ook consequenties voor de RES.

Zijzelf vraagt zich af waarom Amsterdam hiervoor de rekening zou moeten betalen. Dat betekent dat in andere gemeenten spontaan een zoekgebied erbij gevonden moet worden. Dat leidt niet tot overmatig enthousiasme bij de betrokken wethouders. Als de provincie Amsterdam aan haar bod houdt, zou dat betekenen dat er een locatie in beeld komt waar het college liever geen windmolens wil plaatsen. Dat is niet de bedoeling en zij zal zich daartegen fel verzetten. Het is aan de provincie om dit op te lossen. De provincie heeft in het akkoord geschreven dat men de RES wil volgen, dus moeten er drie windmolens bij komen. Het lid HOFLAND wijst erop dat de afspraak in het coalitieakkoord van de provincie over de RES niets waard blijkt te zijn. Dat baart zorgen over andere afspraken van de provincie om iets tegen klimaatverandering te doen. Die moeten vaak samen met Amsterdam gedaan worden. Hij vraagt de wethouder te inventariseren welke zaken, bijvoorbeeld in het kader van netcongestie, nu onzeker worden omdat de afspraken erover met de provincie wankel zijn. Wethouder PELS antwoordt dat de provincie er volgens het coalitieakkoord wel mee doorgaat. Over de gevolgen zal gesproken moeten worden met gedeputeerde staten. Het lid NADIF maakt zich zorgen over de energiecoöperatie. De door de wethouder geschetste procedure is kostbaar en gaat lang duren.

Hoe zorg je ervoor dat dit soort initiatieven in leven blijft? Hoe zorg je ervoor dat lokaal bezit prioriteit krijgt? Wethouder PELS vindt dat een terechte zorg. Het college heeft veel contact gehad met de energiecoöperatie over het gezamenlijk optrekken in dezen. Bekeken wordt welke juridische stappen mogelijk zijn. Misschien kan de gemeente aansluiten bij de inzet van de energiecoöperatie en haar ondersteunen. Er zitten ook al middelen van het Klimaatfonds in dit initiatief. Als financiële ondersteuning nodig is, zal zij dat niet laten. Het is van groot belang te blijven inzetten op zoveel mogelijk windmolens in bezit van Amsterdammers. Het lid HEINHUIS deelt de hier geuite zorgen over het halen van de klimaatdoelstellingen. Er is geen enkel uitstel mogelijk; de klimaatcrisis moet nu opgelost worden. Het is begrijpelijk dat sommige dingen wat langer gaan duren, maar zij wil graag weten wat het concreet voor Amsterdam gaat betekenen. Wethouder PELS stelt voor alle te nemen stappen op papier te zetten. Bij de volgende commissievergadering kan dat dan besproken worden. Zodra er nieuwe informatie is zal zij die delen met de raad.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid NIJSSEN wijst erop dat de provincie precies gedaan heeft wat er in een democratie behoort te gebeuren. Ze deed wat het college al jaren heeft nagelaten, namelijk luisteren naar de zorgen en naar de issues die spelen rondom de windturbines Noorder IJplas. De provincie heeft besloten om ermee te stoppen. Het lijkt hem juist heel verstandig en behoorlijk. Hij vraagt welke kosten het college heeft gemaakt in de afgelopen jaren voor advies en ambtelijke inzet om de windturbines bij de Noorder IJplas gerealiseerd te krijgen. Verder is er in de zomer van 2021 een brief gekomen van de toenmalige wethouder Van Doorninck waarin die zei dat er een lening van 500.000 euro was verstrekt aan de coöperatie bij de Noorder IJplas. Hij vraagt of dat geld nog terugkomt. De coöperatie moet volgens wethouder Pels worden ondersteund in haar juridische strijd tegen een medeoverheid. Hij is het daar heel erg mee oneens. De gemeente mag absoluut geen financiële steun geven aan het proces dat de coöperatie wil aanspannen tegen de provincie, een medeoverheid. Hij wil graag weten hoeveel geld de gemeente heeft betaald aan de coöperatie. Wethouder PELS ziet een duidelijk verschil in de wijze waarop men indertijd omging met de vvgb voor de biomassacentrale van Diemen, waarbij de VVD weinig oog had voor de zorgen van omwonenden, en de omgang met de vvgb in de huidige kwestie.

Dat komt door het juridisch kader. Er zijn inderdaad kosten gemaakt voor dit project, en er zullen nog meer gemaakt worden omdat het project nog niet voorbij is. Het is alleen in een nieuwe fase terechtgekomen. Zij overweegt om die kosten op de provincie te verhalen, omdat er geen juridische grond was om dit af te wijzen. De kosten voor de gemeente worden daarmee nul. Haar verwachting is dat het project doorgaat, en als dat niet zo is het geen geld heeft gekost. Zij zal de tot nu toe door de gemeente gemaakte kosten specificeren in de brief. Het lid BILGIN begrijpt dat er minder geschikte plekken in Amsterdam in beeld dreigen te komen, omdat het aan de Noorder IJplas niet doorgaat. Dat lijkt een polariserende, dreigende uitspraak van de wethouder. Waarom gaat de wethouder niet in gesprek met de provincie over alternatieve energiebronnen? Dat lijkt beter dan bedrijven te steunen met hun rechtszaken tegen een democratisch genomen besluit. Wethouder PELS antwoordt dat er een RES is vastgesteld waarin windmolens en zonnepanelen zijn opgenomen, en geen andere energiebronnen. Wil je de doelen van de RES halen, dan moeten er dus ergens anders windmolens bij komen. Haar waarschuwing is dus een eerlijke reflectie over hoe het ervoor staat. Als deze drie windmolens niet op de beoogde plek komen, moeten ze op een andere locatie komen.

Zij heeft gezegd dat ze het raar zou vinden als de provincie besluit om Amsterdam aan haar aandeel van het bod te houden. En als dat toch gebeurt, moeten de drie windmolens op een plek komen die niet direct de keuze was van Amsterdam. Amsterdam zal het gesprek aangaan met de provincie, want die moet het probleem oplossen. Daarbij zal ze zeggen dat het haar vreemd lijkt om de rekening bij Amsterdam te leggen, want Amsterdam heeft net een plek aangedragen. Het lid NADIF wijst erop dat deze beslissing gevolgen heeft voor de ontwikkeling in het betreffende gebied. Er werd al wat gezegd over de 20.000 woningen. Ook zijn er problemen rond netcongestie en de gezondheid van het stroomnetwerk. Er is een mix nodig van energiebronnen. Zij is benieuwd wat dit gaat betekenen. Met nieuwe procedures komt er nog meer vertraging. Kan de wethouder dat meenemen in de brief? Wethouder PELS antwoordt dat Liander in de laatste taskforce netcongestie de gemeente heeft opgeroepen om goed te kijken naar extra mogelijkheden voor opwek. Amsterdam kent congestie bij de vraag naar elektriciteit, maar niet bij het aanbod. Er is dus veel ruimte op het net om meer op te gaan wekken, zodat beter voldaan kan worden aan de vraag. Dat kan dus vergaande consequenties hebben, bijvoorbeeld voor de woningbouw in Amsterdam.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Liander had gerekend op de toevoeging van de drie windmolens aan het net. Ook zijn er consequenties voor andere zaken, zoals het uitbreiden en vergroenen van bedrijven. Het zou ook effect kunnen hebben op de woningbouw in Zaanstad of Oostzaan. Daar wordt namelijk net een station in de buurt verzwaard waarop het aangesloten zou worden. Zij zal alle consequenties uiteenzetten in de brief aan de raad. BESPREEKPUNTEN Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 3. Vaststellen Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026 (VN2023-022775) De VOORZITTER licht toe dat het hierbij gaat om een raadsvoordracht voor de raad van 29-30 november. De commissie SED is voor de behandeling van dit punt uitgenodigd. Het lid BAKKER leest in dit document hoe groot de milieukosten van voedsel zijn. Verbazingwekkend is dat het alleen over voedselverspilling gaat, dus om eten te redden. Het land staat vol met fabrieken waarin dieren worden gefokt voor het vlees. Dat is pas voedselverspilling. Voor elke kilo vlees is ongeveer 5 kilo plantaardig voer nodig. Dat is echte voedselverspilling, want met die 5 kilo had je ook mensen kunnen voeden. Zij mist dus de link naar meer plantaardig, dus de voedselstrategie. In het document staan veel mooie initiatieven, maar op straat en online is een andere realiteit zichtbaar.

Grote bedrijven, enorme vervuilers, maken met hun etalages en online marketing iedereen continu wijs dat je van alles nodig hebt. De allernieuwste telefoon, cosmetica, een fatbike, voor elke gelegenheid een nieuwe bloes. Wat kan het college voor nationale en Europese acties beginnen om de noodzaak over te brengen dat er grotere ingrepen nodig zijn? Het lid NADIF merkt op dat ruim 80% van de CO2-uitstoot van de stad gevolg is van materiaalgebruik van de stad. Dat zegt iets over het consumptiepatroon en over het effect dat toerisme heeft op de stad. Vergeleken met andere steden in de wereld zit Amsterdam er ruim boven. Er staan in het stuk kansen genoemd, zoals launching customer, om specifieke ketens versneld circulair te ontwikkelen. Zij vraagt om welke ketens het dan gaat. Het beleid met betrekking tot circulaire economie is gebaseerd op de donut. Zij is blij dat men daarmee verder gaat. Zij hoopt dat de samenwerking met andere steden verder ontwikkeld wordt. Een deel daarvan gaat over circulariteit en inclusie. Het moet van een lineaire naar een circulaire economie gaan. Dat betekent ook een verandering voor de werkplek.

Hoe zorg je voor inclusieve werkplekken voor iedereen? Hoe zorg je ervoor dat die plekken toegankelijk zijn voor mensen met een beperking? Zij vraagt dit onderwerp te agenderen voor de raad, want zij zag een aantal pilots en initiatieven waarmee misschien meer gedaan kan worden. Een daarvan is Urban Mining. Zoals het lid Bakker al zei, blijft men maar kopen, elk jaar een nieuwe telefoon. De grondstoffen daarvoor komen uit Congo, terwijl er in Amsterdam voldoende grondstoffen beschikbaar zijn als je circulair te werk gaat. Het lid BAKKER vraagt of het lid Nadif het met haar eens is dat het nog beter zou zijn als de consumptie omlaag gaat. Het lid NADIF is het daarmee helemaal eens. Vaak schrikt zij van filmpjes van influencers op bijvoorbeeld Instagram. Er worden Shein hauls gemaakt, waarbij iemand dan bijvoorbeeld 300 euro heeft uitgegeven en met dozen kleding thuiskomt, kleding waarvan je weet waar het vandaan komt, hoe de situatie van de arbeiders daar is. Die kleding wordt dan twee of drie keer gedragen, waarna ze weggegooid wordt. Ze komen

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

dan weer terecht in de landen waar mensen uitgebuit worden om die kledingstukken te maken. Daarop moet dus ingezet worden. Zij zou graag met de Amfi en Amsterdam Fashion Week samenwerken om het bewustzijn te vergroten. Textiel is een van de meest vervuilende industrieën in de wereld. Het is nodig dat daarover het eerlijke verhaal verteld wordt. Een ander punt gaat over de zorg. Er is een pilot gepresenteerd. Er zijn heel wat zorginstellingen in de stad die baat hebben met een circulaire omgang met de materialen die gebruikt worden. Kan dat niet veel meer opgeschaald worden? Kunnen ervaringen uitgewisseld worden tussen zorginstellingen en ziekenhuizen? Het lid BAKKER vraagt of GroenLinks samen met de Partij voor de Dieren wil zoeken naar mogelijkheden om in Europees verband de noodzaak voor het voetlicht te brengen dat er minder geconsumeerd moet worden en dat daarvoor veel meer wetgeving nodig is. Het lid NADIF wil daaraan graag meedoen. Daarom sprak zij ook over de donuteconomie. Je kunt de Europese banden daarvoor gebruiken, samen met de lobby voor een circulaire economie. Het lid GARMY wil ook graag meedenken met de Partij voor de Dieren en GroenLinks om dit binnen Europa aan te pakken. Volt steunt de ambities. Amsterdam moet een inspiratie worden voor de rest van het land, en voor Europa. Hij is blij met de blik naar buiten, de samenwerking met andere steden.

Ook goed is de aandacht voor gedragsverandering. Hij maakt een compliment voor de bijlage, die heel concreet is. Hij vraagt of het budget wel genoeg is om alle ambities te realiseren. Opvallend is dat in het document geen aandacht wordt besteed aan wegwerpplastic in supermarkten. Kan de gemeente daarin geen rol spelen? Misschien kunnen er gesprekken opgestart worden met supermarkten. Het lid NORBRUIS is blij met stappen zoals het monitoren van de indirecte CO2uitstoot en het in kaart brengen van de milieukosten, die nu afgewenteld worden op de maatschappij. De echte prijs wordt 42% duurder en dat is pijnlijk. Er volgt binnenkort een voorstel van het lid Hofland over True Pricing. Een van de uitgangspunten voor de Uitvoeringsagenda is de focus op versnelling, opschaling en impact. Experimenten moeten uitgebouwd worden tot systeemveranderingen en er moet een verschuiving komen van circulaire projecten naar circulair werken. Er zijn ongeveer 50 projecten die in het stuk staan. Zij vraagt wanneer men echt circulair gaat werken, in plaats van circulaire projecten te realiseren. En hoe zorg je ervoor dat de pilots daadwerkelijk opgeschaald worden, zodat de versnelling een gewenste impact heeft? Het lid Nadif noemde een aantal succesvolle pilots. Zij zou willen weten hoe die opgeschaald en versneld kunnen worden, in plaats van steeds nieuwe initiatieven toe te voegen.

In totaal is er 17,5 miljoen euro beschikbaar voor de periode 2023-2026. Zij vraagt of het bedrag van 1,2 miljoen euro voor 2023 daadwerkelijk besteed wordt. Als het huidige tempo ongewijzigd blijft, zal je de 17,5 miljoen euro niet besteed hebben aan het eind van deze periode. Is er een back-upplan? Zijn de vermelde plannen voldoende hard? Loopt men geen vertraging op? Zijn er voor de besteding van die middelen strategische keuzes gemaakt aan de voorkant, of gaat het om bij elkaar opgetelde projectpotjes die samen op het totaalbedrag uitkomen? Zo is er voor consumptiegoederen uiteindelijk 150.000 euro beschikbaar, en dat is relatief een vrij laag bedrag. Daar zou toch winst te behalen zijn? Zij vraagt hoe het staat met de uitvoering van de aangenomen motie ‘Recycleweek’ die op 19 juli werd aangenomen. Verder zou je misschien iets kunnen doen met Black Friday. Zij denkt aan een ontmoedigingsbeleid of een bewustwordingscampagne om de consumptie te verminderen. Het lid NADIF stelt voor het tot een ‘Green Friday’ te maken. Het lid NORBRUIS antwoordt dat dat het voorstel is van D66 in Den Haag.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid NIJSSEN vindt het een goed idee om in 2024 vanuit de gemeente 100 individuele ondernemers op weg te helpen met circulariteit. Hij vraagt hoe men die ondernemers wil selecteren. En hoe zorg je ervoor dat die ondernemers er na 2024 mee doorgaan? De wethouder geeft aan dat er veel fysieke ruimte moet worden vrijgemaakt voor circulaire economie. In Utrecht werkt men met circulaire hubs, wat bijvoorbeeld neerkomt op een punt waar mensen hun gereedschappen ter reparatie kunnen inleveren, uitwisselen, of lenen. Dat vindt hij een mooi initiatief. Hoe wil de wethouder de daarvoor benodigde locaties vinden? Veel ondernemers zeggen wel te willen verduurzamen, circulair te ondernemen. Zij zitten dan soms met vragen, en weten niet goed waar ze informatie kunnen vinden. De gemeente zou ervoor moeten zorgen dat ze die informatie krijgen. Als je nu googelt vind je op Amsterdam Circulair een soort beleidsmatige website, maar zonder dat een ondernemer vindt wat hij nodig heeft. Zonder direct te denken aan een loket, zou er toch een manier moeten zijn om de communicatie en informatievoorziening aan ondernemers met betrekking tot circulariteit te verbeteren. Het lid HEINHUIS vindt het vanzelfsprekend dat een circulaire economie ook een sociale economie moet zijn. Iedereen moet kunnen meedoen in de nieuwe economie.

Zij vraagt wat je kan doen om te zorgen dat de circulaire economie echt iedereen bereikt. Voor veel bewoners zal de term ‘circulaire economie’ niets zeggen. Ze begrijpen het wél als ze horen dat je geld kan besparen door je kapotte broodrooster ergens heen te brengen, waar het kan worden gerepareerd. Zij vraagt daarom bij de uitvoering van dit beleid aandacht te geven aan de communicatie. Alle Amsterdammers moeten bereikt worden door een taal te gebruiken die dicht bij de mensen staat. Er staat veel over de Repair Cafés, die zij een prachtig initiatief vindt. Dat is voor inwoners iets heel tastbaars, waarbij de voordelen voor hen duidelijk zijn. Hoe zorg je ervoor dat het bestaan en de locaties van Repair Cafés bij de mensen bekend wordt? De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.46-09.51 uur. Wethouder PELS merkt op dat deze agenda is opgesteld om het zo concreet mogelijk te maken. Dit moet vertrouwen geven aan inwoners en ondernemers. Zij heeft veel zin in de uitvoering. Het is broodnodig door het effect op de hele wereld. Recent was zij bij een bijeenkomst over de grondstoffen voor bijvoorbeeld batterijen en de vreselijke situaties waarin de mensen rondom de mijnen daarvoor leven. Mensen verliezen hun leven voor de telefoons die in Nederland gekocht worden. Het is mooi dat Amsterdam als verantwoordelijke hoofdstad grote stappen gaat zetten.

Voor ondernemers is het vaak ingewikkeld. Er kan worden gefaciliteerd en gestimuleerd, waarbij gezocht wordt naar ruimte binnen de bestaande regelgeving. Maar het is voor ondernemers niet eerlijk, want er is een belastingvoordeel voor lineair ondernemen. Lineaire ondernemers wentelen de kosten af op de maatschappij, terwijl een circulaire ondernemer er zelf voor betaalt. Zij zal er samen met de MRA bij het Rijk en Europa op aandringen dat er een eerlijker regelgeving komt. Helaas heeft de staatssecretaris weinig indrukwekkende stappen gezet op het gebied van circulaire economie. Zij hoopt dat de nieuwe regering met een circulaire wet komt, met een duidelijk pad dat ondernemers dienen te volgen en duidelijke regels. Hopelijk wordt de Right to Repair de norm, met zaken die al in de productie goed vormgegeven worden. Dat moet de standaard worden. Het wordt nu te veel bij de inwoners van Amsterdam gelegd, en bij gemeenschappen elders in de wereld die het moeten dragen. Zij antwoordt de PvdA-fractie dat zij al jaren op zoek is naar een betere term voor ‘circulaire economie’, zodat het begrijpelijker wordt. Eigenlijk is het met de energietransitie betrekkelijk simpel, want je haalt een energiebron weg ten gunste van een nieuwe. Dat is overzichtelijk, hoewel al moeilijk genoeg. Maar voor een circulaire economie moet alles anders. De manier van produceren moet anders.

De vormgeving van de logistiek moet

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

anders. Ketens moeten opnieuw vorm krijgen. De gemeente gaat zelf, als launching customer, het goede voorbeeld geven. Zij antwoordt de fractie van GroenLinks dat de gemeente een serieuze partij op de markt is waarop de markt reageert. Uiteindelijk moet elke vorm van inkoop circulair worden, want binnen de MRA is afgesproken dat het in 2030 naar 100% circulair gaat. Nu al gebeurt het op het gebied van kunstgras, maar ook met circulaire schoolgebouwen en de nieuwe aanbesteding voor schoonmaakmiddelen. Er wordt goed gekeken naar de aankopen voor de komende periode, en welke strategisch ingezet kunnen worden om de markt te beïnvloeden en meer circulair te worden. Elke aanbesteding zal tegen dat licht gehouden worden. De inclusieve werkplek is heel belangrijk. Zij denkt niet alleen aan de ecologische grens, maar zeker ook aan de mensenrechten en het ervoor zorgen dat iedereen een fijne plek heeft om te werken en te leven. Zij heeft daarover regelmatig contact met de wethouders Groot Wassink en Van Buren. Het is zaak dat alles wat gedaan wordt binnen en buiten de organisatie bij elkaar komt. Er zal in de komende jaren gezocht worden naar kansen om meer circulaire banen te creëren, die de banen die verloren gaan in de lineaire economie zullen compenseren. Rondom textiel moeten nog grote stappen gezet worden. Fast fashion is totaal niet nodig.

Er is genoeg textiel, maar het kan beter ingezet worden in de regio, Nederland en Europa. Er is ook voldoende voor nieuwe kleding. Dat kan in de regio opgepakt worden, wat al gebeurt door samen te werken met Zaanstad en de daar gevestigde bedrijven. Geprobeerd wordt om opnieuw -Amsterdam was daar ooit heel groot in- een circulaire textielregio op te zetten. Amsterdam heeft momenteel een heel grote voetafdruk; er wordt heel veel gekocht en navenant veel weggegooid. Nu gaat die kleding via recycling naar Oost-Europa, waar men er een deel uit haalt. Dan gaat het naar Afrika, waar nog bruikbare dingen eruit worden gehaald. Er eindigt echter ontzettend veel op landfills. Het is mogelijk ervoor te zorgen dat een circulaire industrie gaat zorgen voor de lage inkomens, bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat repareren veel gemakkelijker wordt. Zij wil in de komende drie jaar andere zorginstellingen laten aanhaken. Een dient als koploper, en de andere moeten aanhaken. Het is dus niet het voornemen om het bij één te laten. Zij antwoordt het lid Garmy dat je bij een hoger budget ook zeker moet zijn dat je het uit kunt geven. Er is nu structureel geld bijgekomen, maar ook extra incidenteel. In een volgende bestuursperiode, als het heter onder de voeten wordt, zal er zeker geld bij moeten. De situatie zal dan nog urgenter zijn.

Momenteel heeft zij, in de faciliterende en stimulerende rol van de gemeente, voldoende aan het beschikbare budget. Als er een circulaire wet ligt en de gemeente kan veel meer, zou opnieuw gedacht kunnen worden over een passend budget. Het wegwerpplastic in de supermarkt is voor velen een doorn in het oog. Zij wil dat graag oppakken. Zij is nu nog bezig met de supermarkten in verband met statiegeld, want er komt nog heel veel terecht in de openbare ruimte. De supermarkten dragen wat dat betreft producentenverantwoordelijkheid. Dat wordt opgenomen in het Afval Preventie Plan. Na het statiegeld komt het wegwerpplastic in de supermarkten aan de beurt. Terecht zegt Volt dat het om landelijke regelgeving gaat, maar daarom kan de gemeente ook vragen. Zij antwoordt D66 dat er vanzelfsprekend af en toe vertraging zal optreden. Dat is logisch, want het gaat om iets totaal nieuws. Er zijn geen voorbeelden van andere grote steden die grote stappen zetten. Zij denkt dat dit plan uitvoerbaar en voldoende hard is. In het Afval Preventie Plan dat begin 2024 verwacht mag worden, zal ook de uitwerking van de motie aan de orde komen. Volgens plan zal de ‘Week van de Circulaire Economie’, die begin februari gehouden wordt, daarvoor als eerste wordt ingezet. Dat is een mooie aanleiding om de motie verder uit te werken.

Er zal breder ingezet worden op communicatie over circulaire economie, waarom ook de PvdA vroeg. Het hoeft dus niet te blijven bij de Week van de Circulaire Economie. De Green Friday kan daarbij betrokken worden. Bekeken wordt of iets gedaan kan worden rondom Black Friday en al het weggooien, dus dat kan in 2024 gecombineerd worden met een Green Friday.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Zij antwoordt het lid Nijssen dat ruimte inderdaad noodzakelijk is. Daarover worden geregeld gesprekken gevoerd met circulaire ondernemers. De haven zegt zelf dat ze een circulaire hub is, en dat ze daarin ook veel bedrijven daarin faciliteert. Men reserveert vierkante meters voor circulaire bedrijven. Natuurlijk zal dat soms schuren met andere ambities. Daarover moet dan gesproken worden. Andere steden zoals Utrecht kijken ook naar Amsterdam. Er is één subsidieloket voor ondernemers, die vaak aankloppen bij Economische Zaken. Circulaire economie en Economische Zaken zullen steeds meer in elkaar gevlochten worden, want in de toekomst zal er alleen nog een circulaire economie zijn. Als de nieuwe agenda is vastgesteld, kan de communicatie op de website nog aangepast worden. Zij wil geen verschillende loketjes voor de ondernemers; er is één subsidieloket. Ook voor ondernemers is Economische Zaken het aanspreekpunt. Zij wil geen nieuw informatiepunt ernaast. Zij antwoordt de PvdA dat kringloopwinkels en Repair Cafés fantastische initiatieven zijn op weg naar een circulaire economie voor de inwoners. Er zijn ondernemers nodig om anders te produceren, de producten anders te verspreiden en reparatie mogelijk te maken. Maar de inwoners zijn ook hard nodig. Die moeten de mogelijkheid krijgen om hun spullen te laten repareren.

Samen met de kringloopwinkels en de Repair Cafés zal bekeken worden hoe de communicatie verder vormgegeven kan worden, zodat nog meer Amsterdammers bekend worden met de mogelijkheden van Repair Cafés en kringloopwinkels. Zij heeft gesproken met Marktplaats over samenwerking om over de mogelijkheden van het hergebruik van spullen gezamenlijk te communiceren. Het lid HEINHUIS merkt op dat het belangrijk is te leren van kringloopwinkels die het goed doen. Zelf komt zij vaak op de kringloopwinkel aan de Javastraat, die bewust de buurt wil betrekken en voor sociale activiteiten zorgt. Dat soort plekken in de stad zorgt voor verbinding en ontmoeting, naast de voordelen voor het klimaat. Er zou ook gekeken kunnen worden met welke kringloopwinkels het goed gaat en wat je daarvan kan leren. En welke uitdagingen liggen er nog bij die winkels? Soms gebruiken ze panden van een verhuurder die wil dat ze vertrekken als hij een betere, of eigenlijk kapitaalkrachtiger, verhuurder vindt. Wethouder PELS vindt het een goede suggestie om die lessen te leren. Zij kent de aangehaalde kringloopwinkel en de uitdagingen waarvoor kringloopwinkels staan. Ze moeten een goede plek hebben tegen een betaalbare huur. Er zijn al gesprekken gevoerd met kringloopwinkels over dat soort thema’s en daarmee gaat zij verder. Het aantal kringloopwinkels moet zo mogelijk uitgebreid worden.

Het lid NADIF vindt het onduidelijk hoe circulaire economie en Economische Zaken samen moeten gaan. Soms komen er vragen binnen bij BIZzen of ondernemers bij Economische Zaken waarbij een duurzame of circulaire oplossing goed zou passen. Hoe gaat men daarmee om? In de beleidsstukken van EZ staat bijvoorbeeld dat er nog een opgaveagenda Verduurzaming, Circulair en Energietransitie verwacht mag worden. Het lijkt dus toch naast elkaar te lopen, terwijl de bedoeling is dat het samenkomt. Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Wethouder PELS begrijpt de vraag. Er wordt in het stuk van EZ verwezen naar ‘Onze Stad van Morgen’ en de opdracht die welke directie heeft. Onderdeel van dat plan is dat de uitvoeringsagenda Circulair ook daarin opgenomen wordt en zo onderdeel wordt van wat EZ doet. Het zou vreemd zijn om aan twee verschillende economieën te werken, terwijl er natuurlijk maar één bestaat. Zij zal de raad in de komende tijd op de hoogte houden van de vorm die het aan gaat nemen. De communicatie naar de ondernemers zal daarop aangepast worden, zodat het helder wordt dat ze voor circulaire vragen ook bij EZ terechtkunnen. Het is belangrijk aan de binnenkant hard te werken om het in elkaar te vlechten, zodat het aan de buitenkant voor iedereen één loket is.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid NORBRUIS vraagt hoe de middelen verdeeld zijn en tot stand zijn gekomen. Wethouder PELS antwoordt dat goed gekeken moet worden welke impact de gemeente heeft en naar de rol die ze kan nemen. Nu is dat vooral een stimulerende en faciliterende rol. Het is zo concreet mogelijk gemaakt wat voor projecten gedaan kunnen worden. De VOORZITTER concludeert dat deze voordracht gereed is voor een korte behandeling in de raad van 29-30 november. 4. Warmtetransitie VvE’s in Amsterdam (VN2023-022819) 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over het Uitvoeringsplan voor het isolatieoffensief 2024-2026 (VN2023-023827) Het lid HOFLAND merkt op dat er goede stappen worden gezet voor de VvE’s in het isolatieoffensief, voor heel veel woningen die niet in eigendom van de gemeente zijn. De praktijk zal echter weerbarstig zijn. Je wilt bijvoorbeeld een zonnepaneel installeren en de parkeerkosten zijn hoger dan het installeren zelf. Daarbij gaat het dan om gemeentelijke regels. Hij stelt voor om de ‘vieze’ regels rondom dit isolatieoffensief, dus regels die dwarszitten en in de praktijk onhandig zijn, in kaart te brengen om er misschien wat van te schrappen.

Er zijn straks veel adviezen beschikbaar voor VvE’s, maar zijn die adviezen ook goed? Leiden deze adviezen ook tot verduurzaming? Het kan zijn dat iemand langskomt en een prijs noemt voor het vervangen van al het enkelglas voor alle leden van de VvE, en dat niemand binnen de VvE vervolgens weet hoeveel zijn deel kost en hoe het gedaan moet worden. Degene die de kar trok, haakt misschien af. Er wordt dan geen glas vervangen. Of wordt echt gekeken hoe de adviezen ook daadwerkelijk tot een duurzame verandering in woningen kan leiden? Het is mogelijk dat dingen niet lukken. Hoe moet het dan? Wat als het in de uitvoering enorm tegen blijkt te vallen? De uitvoering gebeurt niet door de gemeente zelf; daarvoor komt ze mensen tekort. De vraag is dus hoe je bij kunt sturen als dat nodig is. Het lid GARMY noemt het voorbeeld van iemand in een appartement in een VvEcomplex in Oost. Die zit in de duurzaamheidscommissie van zijn VvE en heeft de afgelopen weken meer dan honderd uur gestoken in uitzoekwerk, hoe bewoners zonnepanelen aan kunnen leggen op het gezamenlijke dak. Maar toch lopen de bewoners daarbij tegen allerlei problemen aan. Bedrijven die ingeschakeld waren voor de aanleg van zonnepanelen reageren terughoudend. Die bedrijven hadden namelijk geleerd: VvE=nee! De verduurzaming van VvE’s gaat nooit soepel en is niet de moeite waard voor de bedrijven, hebben ze geleerd.

Het rapport dat voorligt, laat zien dat het probleem nog veel groter is. Het bedankt de VvE Bond voor dit waardevolle rapport. Het is belangrijk dat de gemeente dit oppakt. In het rapport staan knelpunten en concrete aanbevelingen, zoals het vernieuwen van de kennis over de staat van VvE’s en verduurzaming hierin mee te nemen. Opvallend is verder dat meerdere VvE’s het VvE-loket van de stad maar moeilijk blijken te kunnen vinden. Dat kan ook niet de nodige hulp bieden. Deze en andere observaties zijn het startpunt voor verbeteringen. Hij vraagt de wethouder hierop schriftelijk te reageren. Er is nog een knelpunt dat in het rapport niet echt aan bod komt. Vaak bestaat een deel van de VvE uit appartementen die in handen zijn van woningcorporaties of particuliere verhuurders. In tegenstelling tot particuliere eigenaren zijn verhuurders niet bereid om te investeren in verduurzaming. Daarmee loopt de verduurzaming voor het hele complex spaak. Daarom moeten particuliere verhuurders en wooncorporaties op hun verantwoordelijkheid aangesproken worden. Bekeken moet worden hoe de gemeente die tot verduurzaming kan bewegen. Herkent de wethouder dat probleem? Gaat de gemeente er werk van maken?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Het lid BAKKER steunt de inzet van het college om sneller te isoleren, maar wijst ook op de nieuwe methode voor het verplichte natuuronderzoek naar vleermuizen, gierzwaluwen en mussen. De Partij voor de Dieren wil echt voorkomen dat dieren worden gedood tijdens werkzaamheden. Het aantal nesten of verblijfplaatsen van beschermde dieren mag niet afnemen. Kan de wethouder garanderen dat dierenwelzijn en soortenbescherming geborgd blijven? Het streven is om 50% circulair te isoleren. Daar moet nog veel voor gebeuren, staat in het stuk. Het blijkt samen te hangen met de hoeveelheid gronden in Noord-Holland die worden ingericht voor bio-based telen. Eigenlijk zijn er veel meer hectares voor nodig. Zij vraagt de commissie of er geen gesprek moet worden begonnen met agrariërs en veehouders in de gemeente over de vraag of ze willen omschakelen. Het lid NADIF maakt zich zorgen over het gemengd bezit. Ook als je in een monumentaal pand zit, of te maken hebt met eisen voor cultureel erfgoed, is het belangrijk dat de samenwerking goed is. Naast aandacht voor de regels en wetgeving, moet je goede buren blijven. De samenwerking dient op een positieve manier te gaan. Vaak nemen maar een paar bewoners in een appartementencomplex de verantwoordelijkheid op zich. Zij vraagt hoe je die mensen, de koplopers voor de energietransitie, verder kan helpen.

Zij heeft al eerdere moties ingediend over het grondstoffenpaspoort, ook met betrekking tot veiligheid. Het is belangrijk te weten wat voor materialen er in een pand aanwezig zijn, ook bij nieuwbouw. Hoe wil men daarmee verdergaan? Het lid BAKKER vraagt wat GroenLinks van haar voorstel vindt om veehouders te vragen mee te werken aan een omschakeling naar bio-based materialen om circulair te kunnen isoleren. Het lid NADIF wil zich hier eerst verder in verdiepen. Er moet in de commissie verder gesproken worden over de problemen waar veehouders in deze twee gebieden tegenaanlopen en de ontwikkelingen. Het lid HAIJEN wijst erop dat er een enorme omslag heeft plaatsgevonden in denken en beleid. De SP heeft samen met bewoners jarenlang gevochten om het thema woningkwaliteit en achterstallig onderhoud op de agenda te krijgen in Amsterdam. Als iemand van de SP met een zwartboek bij de wethouder kwam, kreeg die te horen dat de gemeente helemaal niet over woningkwaliteit ging. Dat was iets voor de corporaties. Het lid BAKKER is benieuwd hoe de SP dat verklaart. In de vorige periode zat de SP zelf aan het roer. Het lid HAIJEN antwoordt dat de SP in de tijd dat de partij zelf aan de knoppen zat, begonnen is met het programma Woningkwaliteit. Het bleek wel degelijk mogelijk om verhuurders aan te schrijven en woningen op te knappen.

Nu ligt er zelfs 150 miljoen euro op tafel voor woningisolatie en woningverbetering. Dat is enorme winst, en duidt dus op een enorme omslag in het denken. De gemeente blijkt wel degelijk stappen te kunnen zetten om de corporaties achter de broek aan te zitten. Die omslag in denken heeft ook landelijk plaatsgevonden. De verhuurderheffing, de belasting op sociale huurwoningen, is eindelijk van tafel. Woningen kunnen daardoor worden opgeknapt. Er is nog steeds een hoge belastingdruk voor woningcorporaties, maar er is recent een motie aangenomen om de vennootschap- en winstbelasting voor corporaties te stoppen. Voor het isoleren van woningen zijn nationale prestatieafspraken gemaakt. Daarin is afgesproken dat het isoleren van woningen niet mag leiden tot huurverhogingen. Dat zijn grote positieve veranderingen in het denken. De ideologische pijler onder het isolatieoffensief, namelijk dat je eerst begint in ontwikkelbuurten, in Holendrecht, Slotervaart, het IJplein in Noord, etc., steunt hij van harte. Daar is de nood het hoogst. Hier wordt goed een koppeling gemaakt tussen het isoleren van woningen en de energietransitie. Het is jammer dat de samenwerkingsafspraken met de corporaties er nog niet liggen.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Voor grote isolatiemaatregelen, als het gaat om glas, is nu 70 miljoen euro beschikbaar. Er zijn in Amsterdam ongeveer 100.000 woningen met enkelglas en er ligt een bedrag van 70 miljoen euro voor isolerende maatregelen. Dat betekent dat er ongeveer 700 euro per woning beschikbaar is voor isolatie, waarschijnlijk dubbelglas. Hij vraagt hoeveel woningen straks van dubbelglas kunnen worden voorzien met die 70 miljoen euro. Waar komt dat bedrag van 70 miljoen euro vandaan? Ook hij heeft de geluiden gehoord over de zorgen die de FIXbrigade zich maakt over de huidige aanbesteding. Ook al heeft hij vertrouwen in de wethouder, toch zijn er andere ervaringen met aanbestedingen in het recente verleden. Hij denkt aan De Kwekerij in Osdorp, een dagbesteding die vermalen werd in de aanbesteding, waarmee een mooi sociaal initiatief verloren ging voor de stad. Iedereen omarmt de FIXbrigade, dus vraagt hij de wethouder terug te komen bij de raad als het onverhoopt toch spaak loopt met de aanbesteding. De SP is zeker bereid om mee te denken over een creatieve oplossing zonder aanbesteding, mocht dat nodig zijn voor de FIXbrigade. Het lid NIJSSEN is zeer te spreken over de brief van de VvE Bond, waarin goed beschreven wordt wat de uitdagingen zijn.

Hij vraagt de commissie op de hoogte te houden hoe het verloopt met de transitie bij de VvE’s, die geen professionele organisaties zijn en ondersteuning nodig hebben. Niet vergeten mag worden dat meer dan de helft van de woningen onder een VvE valt. Kan er een halfjaarlijkse update komen? Er ligt een prachtig kaartje over de transitie warmte dat dateert uit 2021. Daar staat op hooflijnen wanneer men van het gas af gaat, en op welke manier. Heel gedetailleerd is het niet. Er is ook een heel mooie cross-sectie met de sociale opgaves die er liggen, waar dus de urgentie extra groot is. Dat speelt vooral in Noord, Zuidoost en Nieuw-West. De informatie komt hiermee steeds beter op orde, maar mensen kunnen nog niet voldoende zien wanneer hun wijk precies van het gas afgaat en op welke manier. Een VvE zou moeten kunnen zien in welk jaar hun wijk van het gas af gaat, omdat de corporatie Ymere daar in de buurt een warmtenet aan gaat leggen op een bepaalde geothermiebron. Dat kun je nu nog niet halen uit de geleverde kaarten. Het is belangrijk, want daarmee zouden de VvE’s zich kunnen voorbereiden. Hetzelfde geldt voor individuele eigenaren die nadenken over vervanging van hun cv. Meer dan de helft van de woningen zijn deel van een VvE of hebben een particuliere eigenaar. Tegelijkertijd zou je op die manier ook veel beter kunnen volgen hoe het loopt met de doelstellingen per jaar.

Hij vraagt dus een jaarlijks kaartje waarop informatie gegeven wordt op wijk- of straatniveau. Misschien is een compromis voorlopig al genoeg, waarmee je voor de komende vijf of tien jaar de kaart al deels kunt inkleuren. Het lid HEINHUIS heeft begrip voor die behoefte van het lid Nijssen, maar het roept bij haar ook zorg op. Als panden op de nominatie staan om gesloopt te worden, stoppen corporaties vaak met investeren in die woningen. Tegelijkertijd is bekend dat kleine energiebesparende maatregelen van de FIXbrigade al veel effect kunnen hebben op de energierekening van mensen. Hoe kan het geschetste risico voorkomen worden? Hoe voorkom je dat men besparende maatregelen maar laat zitten omdat de bewuste panden toch over een paar jaar gesloopt gaan worden? Het lid NIJSSEN voelt die zorg ook. Dat mag nooit gebeuren. Het lid HEINHUIS erkent dat veel raadsleden al lang hebben gevraagd om meer isolatiemaatregelen. De cijfers zijn choquerend; 18% van de huishoudens in Amsterdam leeft in energiearmoede. Dat is de reden dat krachtig ingezet moet worden op de isolatieopgave die er ligt, die ook bijdraagt aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. Een groot deel van de opgave ligt bij de corporaties, en de samenwerkingsafspraken lopen nog. Op een later tijdstip moet uitgebreid ingegaan worden op wat de corporaties gaan doen.

Die hebben al veel andere opgaven, zoals de aanpak van schimmelwoningen en nieuwbouw. Financieel hebben de corporaties het daarmee niet makkelijk. Dat mag niet ten koste gaan van de woonkwaliteit voor de inwoners.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Een andere zorg van haar betreft de uitvoering. Het is lastig om het benodigde uitvoerend personeel te vinden om alle maatregelen te realiseren. Soms moeten bewoners tijdelijk verhuizen naar een ander pand, waarvoor in deze stad niet altijd ruimte is. Zij vraagt hoe men zicht kan houden op die uitvoering in de komende jaren. De wil is er, maar de cijfers zijn choquerend. Hoe zorg je dat die 18% van de huishoudens in energiearmoede omlaag gaat? Hoe houd je er zicht op dat de energierekening omlaag gaat? De raad moet goed vinger aan de pols houden en zoveel mogelijk leren van de ervaringen. Amsterdam kan een voorbeeld zijn voor de rest van Nederland. Als er een nieuwe regering is, ligt er een kans om de isolatieopgave uit te rollen over heel Nederland. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.37-11.01 uur. Wethouder PELS merkt op dat er in de afgelopen jaren al veel stappen zijn gezet. Dit plan vorm de opmaat voor het grotere werk, dat nog jaren gaat kosten. Het is zeker dat er hobbels zullen zijn. Het is dus logisch dat commissieleden vragen hoe het gemonitord gaat worden, zodat er bijgestuurd kan worden als dat nodig is. Haar voornemen is om elk jaar voor de zomer een evaluatie naar de raad te sturen. Dat moment kan dan gebruikt worden om bij te sturen. Dit wordt een lerend proces.

Zij antwoordt het lid Hofland dat aan de hand van de eerste evaluatie de regels in kaart zullen worden gebracht. Zij is heel blij met de aandacht die de VvE Bond hieraan geeft, en dat die gezamenlijk met de gemeente wil optrekken, waarbij leerpunten onder de aandacht van de gemeente worden gebracht. Bij de jaarlijkse evaluatie zal steeds aangegeven worden welke regels aangepast moeten worden. Over de omgang met monumenten in dit verband en mogelijkheden tot versnelling heeft zij regelmatig gesprekken met wethouder Scholtes. Het is belangrijk dat voor bewoners van monumenten duidelijk wordt gemaakt wat zij wel en niet kunnen doen. Het ontzorgen is een belangrijk punt. De jaarlijkse monitoring, die steeds voor de zomer aan de raad wordt voorgelegd, zal veel aandacht krijgen. Die dient als bijsturingsmoment. Met een goede monitoring kan de uitvoering goed in de gaten gehouden worden. De praktijk zal inderdaad weerbarstig blijken te zijn. Zij complimenteert de vrijwilligers, de koplopers die zo hun best doen. Bekeken zal worden hoe die ondersteund kunnen worden. Er zullen zoveel mogelijk belemmeringen voor hen weggenomen worden. Zij antwoordt Volt dat deze week gesproken wordt met de VvE Bond. Zij zal de uitkomsten daarvan schriftelijk delen met de commissie. Er worden met de bewoners en de corporaties afspraken gemaakt over de gemengde complexen.

In de samenwerkingsafspraken met de corporaties zal de rol die zij kunnen spelen aandacht krijgen. Daarbij denkt zij aan ondersteuning van de bewoners, als die dat willen. De plannen van de corporaties en de wensen van de bewoners moeten zo dicht mogelijk bij elkaar gebracht worden. Voor de verhuurders ligt er bijvoorbeeld met betrekking tot de leefbaarheid een grote uitdaging. Het is lastig VvE’s goed te besturen als een flink deel van die woningen wordt verhuurd. Haar plan is via gerichte pilots uit te zoeken hoe verhuurders gemotiveerd kunnen worden om alsnog mee te doen met de plannen. Het helpt dat ook de hypotheekverstrekkers druk aan het zetten zijn op de eigenaren om de woningen te verduurzamen. Je mag vanaf 2030 geen slechte labels meer verhuren. Er is extra regelgeving nodig vanuit Den Haag met betrekking tot de modelstatuten voor VvE’s, zoals over de vraag waarvoor je toestemming moet vragen en hoe er in de modelstatuten wordt gekeken naar duurzaamheid. Zij hoopt dat een volgend kabinet hiermee snel aan de slag gaat. Zij antwoordt de Partij voor de Dieren dat het niet de bedoeling is de biodiversiteit te laten lijden onder de strijd tegen de klimaatcrisis. Hierover wordt uitgebreid gesproken met de provincie, die bij dit onderwerp het bevoegde gezag is. Het voornemen is om een pre-soortenmanagementplan (pre-SMP) op te stellen.

Dat zou al op kortere termijn dan een volledig SMP -dat enkele jaren tijd vergt- duidelijkheid moeten geven wat waar wel of niet kan, of waar aanvullend onderzoek nodig is. Zij heeft de provincie gevraagd alvast een aantal dingen voor te schrijven, zoals een kiepsysteem in de spouwmuren zodat dieren er

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

nog uit kunnen als er geïsoleerd wordt. De inzet is op een natuurvriendelijke manier te isoleren. Als hierover meer bekend wordt, zal zij de raad daarover informeren. Zij antwoordt GroenLinks dat zowel voor veiligheid -de brandweer is er erg enthousiast over- als voor de gemeente het grondstoffenpaspoort heel belangrijk is. Zij zegt toe dat zij zal onderzoeken hoe het grondstoffenpaspoort meegenomen kan worden bij met name het gedeelte over circulair renoveren in de uitvoeringsagenda. Ook als circulair niet lukt, weet je dan in ieder geval wat voor materialen erin gaan. Zij moet nog zoeken naar de wijze waarop dit vormgegeven kan worden. Zij antwoordt de SP dat al eerder brieven zijn gestuurd aan de minister waarin gevraagd wordt om enkelglas als een ‘gebrek’ te kwalificeren. Op die manier zouden sneller eigenaren die nu verhuren kunnen worden gemotiveerd om het aan te pakken. Tot op heden is dat niet gelukt, maar met een nieuw kabinet is er nieuwe kans. Zij zal er dan weer achteraan gaan. Het is lastig te zeggen hoeveel woningen straks geen enkelglas meer hebben. Er kan niet op het raam gemonitord worden. In 2030 zullen er 23.000 huizen in Amsterdam aangepakt en goed geïsoleerd zijn. Daarvan zal de gemeente er 14.000 zelf subsidiëren. Ook mensen die een eigen huis hebben maar ook een laag inkomen worden geholpen.

Zij heeft naar aanleiding van de raadsvragen contact gehad met de verschillende initiatieven die zich willen inschrijven voor de aanbesteding, waaronder de FIXbrigade. Het college zou het liever doen zonder aanbesteding, maar zonder aanbesteding mag het niet van het Rijk, noch van Europa. Zij mag niet veel zeggen over de huidige aanbesteding, want daarmee zou die beïnvloed kunnen worden. Naar haar indruk verloopt de ze goed. Als het moment komt dat zij mag communiceren over de aanbesteding en het niet blijkt te gaan zoals men dat wil, zal zij dat aan de raad voorleggen. Die kan er dan eventueel nog iets aan doen. Zij antwoordt de VVD dat monitoren erg belangrijk is. Hoe komen warmtetransitievisie en isolatieoffensief samen? Het is een bewuste keuze geweest om het te gaan stapelen. Een huis moet sowieso goed geïsoleerd worden, ongeacht de bron van de warmte. Je helpt dan mensen in ieder geval op gang, ook al duurt het nog even voor ze aan de beurt zijn voor de warmtetransitie. Er komt een nieuwe toets op de warmtevisie, waarbij de warmtevisie en het isolatieoffensief samen moeten komen. Op de website van Amsterdam, of via Amsterdam aardgasvrij, kan je je adres opgeven, waarna getoond wordt in welke buurt je woont, wat de plannen zijn voor de warmteoplossing, en wanneer verwacht wordt dat er een warmtenet wordt aangelegd.

Er moet dus goed worden gecommuniceerd over het isolatieoffensief, maar ook over de warmtevisie en hoe die uitgerold wordt. Daarvoor gaat zij de toets gebruiken. Dan verwacht zij meer inzicht in het versnellen van de uitvoering. Het lid NIJSSEN vindt die site een mooi instrument. Hij vermoedt dat veel Amsterdammers hiervan niet op de hoogte waren. Het zou mooi zijn als het college in de komende maanden nadenkt over de wijze waarop die informatie de mensen gaat bereiken. Wethouder PELS antwoordt dat dit al zal worden meegenomen in het isolatieoffensief. In de warmtevisie en de uitvoeringsagenda is aangekondigd dat er breder zal worden gecommuniceerd. Daarbij zullen die twee dingen samenkomen. Het is zaak de informatie goed op orde te hebben, en mensen te ontzorgen. Als mensen het zelf niet kunnen betalen, moeten ze daarbij gesteund worden. De informatievoorziening zal dus de nodige aandacht krijgen. Zij antwoordt de PvdA-fractie dat zij regelmatig gesprekken voert met wethouder Groot Wassink over de mensen die nodig zijn voor de uitvoering. Er moet steeds meer ingezet worden op competenties, in plaats van de focus op een specifiek diploma. Er zijn evenementen waarbij mensen een technische opleiding krijgen aangeboden. Het is goed dat te blijven monitoren. Zij zal daarover blijven praten met wethouder Groot Wassink, en het wordt betrokken bij de jaarlijkse monitoring.

Het lid HOFLAND vraagt meer te zeggen over de kwaliteit van de adviezen die gegeven worden, en of die adviezen leiden tot het besluit van VvE’s om over te gaan tot verduurzaming.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 16-11-2023

Wethouder PELS antwoordt dat zij het zal meenemen in de evaluatie. Het wordt voor de raad beschikbaar gemaakt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken in de commissie. 6. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de Start van de uitvoeringsorganisatie Energie voor de stad (VN2023-023830) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Norbruis. Het lid NORBRUIS memoreert de bespreking van ‘Onze stad van morgen’ bij de vorige vergadering. Geconcludeerd werd dat er een radicale omslag nodig is. Ook werd toen kort de uitvoeringsorganisatie ‘Energie voor de stad’ benoemd. Zij vraagt hoe die bijdraagt aan de gewenste radicale omslag. De brief die op tafel ligt, geeft met name een procesupdate, terwijl het gewenst is helderheid te krijgen over de verantwoordelijkheden en taken die belegd worden bij deze uitvoeringsorganisatie. Zij vraagt die informatie alsnog aan de raad te sturen. Het gebrek aan technisch personeel en vakmensen is een groot knelpunt. Zij vraagt hoe de uitvoeringsorganisatie daaraan bijdraagt. Ook is er een zorg over het voorgestelde tijdspad voor de inrichting van deze interne organisatie. Zij leest dat er in het tweede kwartaal van 2024 een eerste voortgangsrapportage komt, en dat de interne governance wordt uitgelicht. Dat duurt dus lang.

Zij vraagt uit te leggen hoe dit bijdraagt aan de gewenste versnelling. En wat levert het op qua besparing, en rollen en taken? Voorkomen moet worden dat het alleen leidt tot een verschuiving van taken en verantwoordelijkheden binnen de interne organisatie. Wethouder PELS antwoordt dat zij blij is dat het snel gelukt is de uitvoeringsorganisatie op te zetten. Er zijn allemaal deelterreinen, zoals netcongestie of de aanleg van warmtenetten. Er gebeuren allerlei dingen in de grond die apart aangestuurd worden, en dat is ontzettend onhandig als je wilt versnellen. Deze uitvoeringsorganisatie moet dat allemaal bij elkaar brengen. Alle verschillende domeinen moeten samenkomen om te kunnen versnellen. Dat is de inzet voor de uitvoeringsorganisatie. Ook netcongestie gaat er een onderdeel van worden. Het is belangrijk dat de uitvoering op straat straks zo coherent mogelijk plaatsvindt. Er zullen middelen toegevoegd worden vanuit de klimaatgeleden die van het Rijk komen. De komende jaren wordt niet zozeer geld bespaard, maar juist uitgegeven. Dat is logisch omdat het tot uitvoering komt van de energietransitie. Zij is bereid om eventueel meer informatie te geven. Het lid NORBRUIS zal de technische vragen schriftelijk stellen. Wethouder PELS antwoordt dat alle technische vragen welkom zijn. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is behandeld. Dierenwelzijn 7.