Conceptverslag commissie WV 7 februari 2024

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

CONCEPT Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Woensdag 7 februari 2024 van 09.00 tot 12.30 uur 13 maart 2024

Voorzitter: lid Kabamba Portefeuillehouders: wethouder Van Dantzig Commissiegriffier: dhr. Van Loon Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Ahmadi (LAV), Aslami (D66), Van Berkel (JA21), Bilgin (FvD), Broersen (Volt), Emmerik (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Lochtenberg (CDA), Koyuncu (DENK), Mangal (DENK), Minderhoud (PvdA), Molema (JA21), Van Renssen (GL) Afwezige commissieleden: Afwezige portefeuillehouders: wethouders Pels en Scholtes Overige aanwezigen: dhr. Heeneman (commissieondersteuner)

Inhoudelijk 1.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering. 1.b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat wethouder Scholtes zich heeft afgemeld voor de vergadering. De commissie WV wordt uitgenodigd voor de commissie DC van 8 februari a.s. bij de bespreking van agendapunt 5, het raadsadres van de Federatie Huurders Commerciële Sector inzake het aanscherpen van de voorwaarden gemeentelijke isolatiesubsidie. 1.c. Vaststellen agenda De agenda wordt conform vastgesteld. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie WV d.d. 10 januari 2024 Het verslag wordt vastgesteld. 1.e. Termijnagenda per portefeuille Lid VON GERHARDT memoreert dat hij bij de begrotingsbehandeling 2024 een vraag heeft gesteld over de verduurzaming van monumenten. Wethouder Pels heeft

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

namens wethouder Scholtes toegezegd dat er brief zou volgen met de stand van zaken. Na een halfjaar is de heer Von Gerhardt nog steeds benieuwd naar hoe het er nu voor staat. Wethouder VAN DANTZIG zal nagaan wanneer de brief komt. 1.f. TKN-lijst De VOORZITTER heeft de volgende verzoeken ter agendering voor de vergadering van 13 maart 2024 ontvangen: TKN-2 op verzoek van lid Van Renssen (GL) naar aanleiding van de afdoening van een motie. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijk deel 2.b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich 6 insprekers aangemeld. Mevrouw Meuleman spreekt in op persoonlijke titel over Bestemming Walen Weeshuis Vijzelgracht. Mevrouw MEULEMAN meldt dat senioren in het centrum graag kleiner willen gaan wonen, maar wel in hun eigen buurt willen blijven. Aangezien er geen mogelijkheden zijn, blijven ze in te grote huizen wonen. Aan Vijzelgracht 2 staat een rijksmonument dat in het verleden is gebouwd om wezen van vluchtende Hugenoten te huisvesten. Tot 1967 was het een weeshuis, hierna waren het Franse consulaat en Maison des Cartes er gehuisvest. Tien jaar geleden is het gebouw door de Franse staat verkocht aan een projectontwikkelaar en sindsdien is het weer doorverkocht aan projectontwikkelaars. Na jaren leegstand bevindt het gebouw zich inmiddels in deplorabele staat.

Senioren en studenten willen gezamenlijk van het Walen Weeshuis weer een maatschappelijke bestemming maken en er inpandige, betaalbare huurappartementen bouwen via een modulair systeem waarbij het historische gebouw intact blijft. Naast community living brengt dit de doorstroom op de woningmarkt op gang. Senioren uit het centrum vragen de gemeenteraad om de kantoorbestemming om te zetten in een woonbestemming. Lid VAN RENSSEN vraagt of mevrouw Meuleman met stadsdeel Centrum heeft gesproken over het idee. Mevrouw MEULEMAN bevestigt dat dit al een jaar lang uitgebreid is gebeurd. Alle ambtenaren zijn positief en denken mee en ook de wethouders zijn zeer enthousiast over het plan. Lid LOCHTENBERG vraagt waarom er niets gebeurt terwijl iedereen zo enthousiast is. Mevrouw MEULEMAN stelt deze vraag aan de raad. Zij heeft met alle projectontwikkelaars gesproken en allemaal vinden ze het een prachtig plan, maar er bestaat een wet die stelt dat een binnenruimte van meer dan 1000 m2 automatisch

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

kantoorruimte is. In dit geval gaat het om 5000 m2. De gemeente stelt dat de eigenaar (de projectontwikkelaar) bepaalt. Lid BROERSEN heeft mevrouw Meuleman horen zeggen dat de projectontwikkelaar in dit stadium de plannen niet kan wijzigen. Zij vraagt wat de laatste stand van zaken is. Mevrouw MEULEMAN heeft gisteren een e-mail gezien waarin werd gewaarschuwd voor haar en is gezegd dat het plan in de kiem moet worden gesmoord. Naar aanleiding hiervan heeft zij een e-mail teruggestuurd en heeft zij telefonisch contact gehad en is haar wederom gemeld dat de plannen niet gewijzigd kunnen worden. --De heer Groeneveld spreekt in op persoonlijke titel over TKN 1, Kennisnemen van de raadinformatiebrief ter afdoening van de toezegging over het wijzigen van de Nadere regels Huisvestingsverordening Amsterdam 2024 (VN2024-000208). De heer GROENEVELD stelt dat de tekst van de Huisvestingsverordening 2024 nog meer aangepast kan worden dan in TKN-1 wordt aangegeven. Hij heeft een zienswijze ingediend en de Nota van beantwoording gaat in op zijn klacht over de kanbepaling. De grootkapitalisten kunnen woningen opkopen en verplichtingen uit de huisvestingsverordening aan hun laars lappen dankzij de kanbepaling die ambtenaren een tool geeft om bezwaarschriften van burgers te kunnen afwijzen.

Op 3 februari 2023 is een aanvraag gepubliceerd om de woning naast die van de heer Groeneveld op te delen in vijf onzelfstandige eenheden. Op 6 februari heeft hij direct met de gemeente gebeld, maar het is niet gelukt om de afdeling Vergunningen te spreken en hij is ook niet teruggebeld. Achteraf bleek dat de vergunning 7 februari al was toegekend wat betekent dat er een werkdag tussen de publicatie en de toekenning zat. Samen met drie omwonenden heeft hij vervolgens een bezwaarschrift ingediend. Een akoestische test is tot op dit moment niet gedaan. Tijdens de hoorzitting heeft de eigenaar aangegeven dat er slechts sprake was van één huurovereenkomst. De heer Groeneveld heeft gepleit voor het intrekken van de vergunning, maar hier is niet in meegegaan omdat in de verordening niet wordt genoemd wanneer een vergunning moet worden ingetrokken. Ook heeft de gemeente geen boete geïnd terwijl dit wel mogelijk was. Lid BROERSEN vraagt wat de vraag aan de gemeenteraad is. De heer GROENEVELD verzoekt om de kanbepaling uit de verordening te halen. Lid AHMADI heeft begrepen dat er sprake is van een eensteensmuur tussen de woning van de heer Groeneveld en zijn buren en dat hij overlast ervaart. De gemeente zou hebben aangegeven dat er geen capaciteit is om te controleren. De heer GROENEVELD bevestigt dit.

Er wordt niet gecontroleerd voordat een vergunning wordt afgegeven, maar ook niet nadat deze is afgegeven. Ook wordt geen boete opgelegd als er geen sprake is van meerdere huurovereenkomsten. --Mevrouw Erdogan spreekt in op persoonlijke titel over sloopwoning Johan Greivestraat. Mevrouw ERDOGAN zegt dat de verhuurder stelt dat voldoende woningen zijn aangeboden en dat huurders worden uitgezet. Bewoners zijn in 2014 een procedure gestart voor het sloop-nieuwbouw project. Dit wordt nu tegen de bewoners gebruikt en zij worden gedwongen om van de ene oude woning naar de andere oude woning te verhuizen. Er is veel mis gegaan op het gebied van begeleiding en ondersteuning en de hoop is nu

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

gevestigd op begrip vanuit de gemeenteraad. Een oproep is om de rol van volksvertegenwoordiger serieus te nemen. Lid KOYUNCU stelt dat de gemeenteraad een brief heeft ontvangen over de situatie in de Johan Greivestraat. Hierin stond dat De Key alle vrijkomende, passende woningen aan de bewoners heeft aangeboden. Wanneer heeft mevrouw Erdogan haar eerste aanbod gehad en was zij hier tevreden over? Mevrouw ERDOGAN heeft dit anders ervaren als bewoner. Zelf is zij actief geweest met het zoeken van een woning via Woningnet. Medio vorig jaar heeft zij contact opgenomen met de woningcorporatie en hulp gevraagd bij het vinden van een juiste woning. Helaas heeft de corporaties niets gedaan. Lid KOYUNCU vraagt hoe het aanbod is geweest van woningen die mevrouw Erdogan is aangeboden. Mevrouw ERDOGAN antwoordt dat de woningen werden bezichtigd door twintig bewoners tegelijkertijd. Tijdens de bezichtiging was al duidelijk dat zij geen kans zou maken. Lid BROERSEN vraagt of mevrouw Erdogan nader kan ingaan op de bezichtiging en de niet-passendheid van de aangeboden woning. Mevrouw ERDOGAN stelt dat de woning een gebrek had en gerenoveerd moest worden. Er is slechts een vergoeding van € 7000 beschikbaar om te verhuizen en dit bedrag is helaas ontoereikend om de woning schimmelvrij te maken.

Lid AHMADI vraagt of is aangeboden om te verhuizen naar de nieuwe sociale huurwoningen die gebouwd zouden worden op bijvoorbeeld de Jan Tooropstraat. Mevrouw ERDOGAN zegt dat dit helaas niet is aangeboden. Lid MINDERHOUD vraagt hoe mevrouw Erdogan graag had gezien dat het proces was verlopen. Mevrouw ERDOGAN had zich voorgesteld dat naar haar wensen zou zijn geluisterd en dat individueel met bewoners in gesprek zou worden gegaan. Helaas is dit niet gebeurd. Lid MOLEMA vraagt wanneer mevrouw Erdogan uit haar woning zou moeten. Mevrouw ERDOGAN antwoordt dat er een dagvaarding voor 20 februari a.s. ligt waarmee wordt gedreigd dat juridische stappen worden genomen als zij haar woning niet verlaat. Dit veroorzaakt veel stress. Lid AHMADI vraagt hoe lang mevrouw Erdogan in schimmelwoningen heeft gewoond en wat hiervan de gevolgen zijn geweest. Mevrouw ERDOGAN zegt dat in 2014 een klacht is ingediend over schimmel in de woning. Een onderzoek heeft dit aangetoond en toen is het project sloop-nieuwbouw gestart. --De heer Gersteling spreekt in namens FNV werkgroep wonen Amsterdam over agendapunt 3, Uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het onderhandelakkoord van de samenwerkingsafspraken voor de volkshuisvesting tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente. De heer GERSTELING meent dat de samenwerkingsafspraken onvoldoende antwoord zijn op de volkshuisvestelijke opgave.

De noodzakelijke productie van 7500

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

woningen worden jaar op jaar niet gehaald en een inzet op een groei van1900 tot 2500 sociale woningen staat in schril contract met een afname van tienduizenden woningen in de afgelopen periode. Bovendien zijn veel afspraken boterzacht, zoals terughoudendheid bij liberalisatie en bijstellingen bij knelpunten. Het volkshuisvestelijk belang is dat bewoners er minimaal op vooruitgaan en de terugkeergarantie is belangrijk. De raad wordt opgeroepen om dit laatste aspect te repareren. Het is nodig om een flink aantal grote woningen te bouwen en verduurzaming zal hand in hand moeten gaan met het wegwerken van achterstallig onderhoud. Een suggestie is om in de jaarlijkse evaluatie meer buurt- en wijkgroepen te betrekken om het draagvlak en de representativiteit te vergroten. Lid VAN RENSSEN vraagt welke randvoorwaarden de werkgroep zou formuleren voor de verduurzaming en renovatie. De heer GERSTELING wijst op de schimmelproblematiek die zich met name in Noord en Nieuw-West voordoet. Er ontstaat geen draagvlak door na verduurzaming de deur dicht te trekken en de echte problematiek voort te laten bestaan. --De heer Bayer spreekt in namens Red Amsterdam Noord (RAN) over agendapunt 3, Uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het onderhandelakkoord van de samenwerkingsafspraken voor de volkshuisvesting tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente.

De heer BAYER vindt het onbegrijpelijk dat bij een belangrijk onderwerp als de prestatieafspraken geen fatsoenlijke inspraakperiode is geweest. Een verzoek is om hier alsnog een mogelijkheid voor te bieden. Het feit dat huurderskoepels hebben meeonderhandeld, is een smalle basis voor bewonersparticipatie. Het zou mooi zijn om alvast in de geest van de nieuwe participatieverordening te handelen. De gemaakte afspraken bieden met name aan de corporaties alle ruimte. Al hun wensen worden hiermee vervuld terwijl er geen sprake is van het afleggen van verantwoording voor wat wel en juist niet is gedaan. Het ontbreekt aan een onafhankelijk toezicht op of de gemaakte afspraken worden nagekomen. Er wordt niet gehandhaafd. Corporaties hebben jaren hun bezit verwaarloosd waardoor huurders in de knel en de kou zitten door hoge energielasten. Het milieu heeft ernstig geleden onder de slecht geïsoleerde woningen. Corporaties hebben voldoende vermogen en kunnen andere beleidskeuzes maken als ze dit zouden willen. Dankzij de aanpak Noord is er een kans om stap voor stap vooruitgang te boeken, maar er is bijna niets van RAN in de prestatieafspraken terechtgekomen. Over verdringing van de oorspronkelijke bewoners wordt niet gesproken. Details zullen door RAN schriftelijk worden neergelegd in de hoop deze alsnog te kunnen bespreken.

Lid VAN RENSSEN deelt op hoofdlijnen de systeemkritiek van de heer Bayer. Wat let RAN om in het kader van Aanpak Noord aanvullende afspraken te maken? De heer BAYER zegt dat er individuele gesprekken zullen plaatsvinden met verschillende woningcorporaties. De prestatieafspraken tussen de corporaties en de gemeente zijn echter een feit en de nog te voeren gesprekken hadden hier eigenlijk aan vooraf moeten gaan. Lid HEINHUIS vraagt hoe de heer Bayer er tegenover staat dat corporaties teveel taken hebben en hierdoor niet aan alles kunnen voldoen? De heer BAYER verwijst naar de statuten van corporaties waarin staat dat ze zorg moeten dragen voor hun huurders. Het lijkt alsof er steeds meer politieke druk is vanwege het toenemende aantal benodigde woningen. Corporaties zijn echter niet in het leven geroepen om nieuwe woningen te creëren, maar om te zorgen voor goede huisvesting voor het huidige bewonersbestand.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV ---

De heer Kalhorn namens Extinction Rebellion over agendapunt 3, Uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het onderhandelakkoord van de samenwerkingsafspraken voor de volkshuisvesting tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente. De heer KELHORN heeft zijn inspraak ook schriftelijk naar de gemeenteraad gestuurd. Hij memoreert dat Extinction Rebellion (XR) ook op 6 juli vorig jaar in de commissie Duurzaamheid heeft ingesproken over de isolatieplannen van Ymere. Na een jaar van demonstreren, bezetten en vervolgens praten, heeft Ymere de isolatieplannen gepubliceerd. Er wordt wel geïsoleerd, maar de deadline van 2028 om alle woningen met E, F en G uit te faseren, wordt niet gehaald. In ruil hiervoor zou het Rijk de verhuurdersheffing afschaffen. Wethouder Pels heeft destijds aangegeven dat de corporaties zouden moeten onderbouwen of ze de prestatieafspraken in 2028 gaan halen. De inzet van de gemeente was transparantie en ontvangst van de cijfers. Zij maakte duidelijk dat zij geen pressiemiddelen had en dat bij het niet nakomen van de afspraken XR lawaai zou moeten maken. Alle corporaties zijn in eerste instantie gevraagd, hierna zijn ze aangeschreven en tot slot zijn ze bezet. Alle directeuren hebben XR uitgenodigd voor een presentatie en het overhandigen van de cijfers. Inmiddels is een bezoek gebracht aan Rochdale, Stadgenoot en De Key.

Eigen Haard en De Alliantie zullen deze week volgen. XR heeft de cijfers ontvangen, maar deze staan niet in de samenwerkingsafspraken. De corporatie met de grootste opgave, De Key, is de enige die de deadline haalt. De wethouder wordt gevraagd om samen met XR een vuist te maken naar de corporaties die de deadline niet halen. De raadscommissie wordt gevraagd om de raad te adviseren om vooralsnog niet in te stemmen met het onderhandelakkoord. Lid BROERSEN vraagt wat er concreet in de samenwerkingsafspraken zou moeten staan, zodat de commissie akkoord kan gaan. De heer KELHORN antwoordt dat de corporaties uiterlijk 31 december 2028, conform de landelijke afspraken, alle E, F en G woningen uitgefaseerd moeten hebben en dat er geen enkele slechts geïsoleerde woning meer bij de Amsterdamse corporaties is. Lid EMMERIK vraagt waarom het XR wel is gelukt de cijfers te achterhalen en de gemeente hier niet in is geslaagd. De heer KELHORN legt uit dat XR vasthoudend is en wordt uitgenodigd. Waarom het de wethouder niet is gelukt, zal deze zelf moeten uitleggen. Lid LOCHTENBERG vraagt wat de corporaties als reden aanvoeren waarom woningen nog steeds niet geïsoleerd zijn. De heer KELHORN stelt dat er niet is besproken wat de corporaties in het verleden niet hebben gedaan, maar wat de eis is voor 31 december 2028.

Lid VAN RENSSEN vraagt welke mogelijkheden XR ziet als stok achter de deur om te isoleren. Denkt de heer Kelhorn dat het vooral financiën zijn waardoor het stokt? De heer KELHORN zegt dat de stok achter de deur voor XR is dat er bezet kan worden, er kan lawaai worden gemaakt. Voor de gemeente is er het grondeigenaarschap waarmee kan worden gestuurd. Ook kan worden gestuurd met de prestatieafspraken. Lid VAN RENSSEN heeft gedoeld op bijvoorbeeld het aanpassen van het huurrecht en hoe volkshuisvesting in Nederland weer in haar kracht kan worden gezet, kortom zij is op zoek naar landelijke maatregelen. De heer KELHORN antwoordt dat de commissie zijn e-mailadres heeft.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

2.c. Actualiteiten Geen. 2.d. Rondvraag Lid ALBERTS verwijst naar de inspraak en de brief over de woningen aan de Johan Greivestraat. De brief is teleurstellend, omdat het gaat om mensen die hun thuis moeten opgeven. Een thuis waarvoor het aanbod van een schimmelwoning naar een andere schimmelwoning is. De Key doet niets anders voor deze mensen dan een dagvaarding sturen. De uiteindelijke druk om voor een goede woning te zorgen, ligt bij De Key. Lid Alberts roept de wethouder op om wederom met de De Key te spreken en te wijzen op de zorgplicht. Corporaties hebben een eigen woningbestand waarvoor geldt dat dit voor een deel zelfstandig kan worden toegewezen. Wethouder VAN DANTZIG heeft een brief gestuurd, omdat hij het belangrijk vindt om toe te lichten hoe De Key hier tegenaan kijkt en om toe te lichten wat het gebruikelijke traject is bij sloop-nieuwbouw. Er zal nogmaals worden gekeken naar passende huisvesting. Binnen de (kader)afspraken moet wel aan bepaalde kaders worden voldaan bij herhuisvesting. Op dit moment is het ongemakkelijk om op individuele cases in te gaan. Hij heeft begrepen dat voor mevrouw nog een keer goed wordt bekeken wat een passende woning is en dat andere zaken ook worden opgelost. De Key heeft laten weten dat het de volledige aandacht van de corporatie heeft.

Lid ALBERTS is blij dat er opnieuw wordt gesproken met de inspreekster, maar er hangt nog steeds een dagvaarding boven haar hoofd waardoor zij 20 februari het huis moet verlaten. Kan de wethouder garanderen dat het voor die tijd is geregeld of dwingt hij De Key om de dagvaarding teniet te doen? Wethouder VAN DANTZIG wijst erop dat dit een zaak tussen de woningcorporatie en de huurder is. Hij heeft zich ervan verwittigd dat alles op alles wordt gezet om te zoeken naar een oplossing. Een dagvaarding is een laatste middel en hij hoopt dat voor die tijd een oplossing wordt gevonden. Lid KOYUNCU kan zich niet voorstellen dat onder de afspraken valt dat twintig mensen tegelijk een woning komen bezichtigen en dat een persoon in aanmerking komt voor deze woning. De wethouder kan de corporatie hierop aanspreken en vragen om zich aan de afspraken hierover te houden. Hij ziet een verschil tussen de brief van de wethouder en de inspraak van vandaag en hij verzoekt de wethouder om hier nogmaals met De Key een goed gesprek over te voeren. Wethouder VAN DANTZIG herhaalt dat hij het ongemakkelijk vindt om hier op een individuele casus in te gaan. Wel stelt hij dat De Key andere informatie verstrekt dan die de inspreekster hier deelt. Hij zal de informatie verifiëren en ervoor zorgen dat nogmaals naar de casus wordt gekeken en dat er een passend aanbod wordt gedaan.

Lid BROERSEN vraagt of de wethouder ervoor open staat om persoonlijk in gesprek te gaan met de inspreekster. Wethouder VAN DANTZIG zal de ambtelijke ondersteuning vragen contact met haar op te nemen, zodat het verhaal van twee kanten wordt gehoord. Lid AHMADI heeft uit de inspraakreacties begrepen dat het om een grote groep bewoners gaat en niet om een geïsoleerd geval. Neemt de wethouder dit mee?

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Wethouder VAN DANTZIG zegt dat hij zich volledig over de situatie heeft laten inlichten. Hij zal nogmaals verifiëren of er een passend aanbod is gedaan en als dit het geval is, dan heeft de gemeente hier verder geen rol in. Lid ALBERTS wijst erop dat Rappange al is begonnen met de sloop van panden op de Admiraal de Ruyterweg terwijl er nog een rechtszaak loopt. Kan de wethouder er een voorlopige voorziening op zetten totdat de rechtszaak is afgelopen? Wethouder VAN DANTZIG wijst erop dat het stadsdeel hierin de verantwoordelijke is. Hij zal nagaan wat er in dit geval speelt en de vraag aan het stadsdeel overbrengen. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. Bespreekpunten Volkshuisvesting 3. Uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het onderhandelakkoord van de samenwerkingsafspraken voor de volkshuisvesting tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente Nr. VN2023-026765 De VOORZITTER heropent de vergadering. Agendapunt 3 betreft een raadsvoordracht en is geagendeerd door het college. De raad wordt in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen in te brengen. Lid BILGIN concludeert uit de samenwerkingsafspraken dat veel problemen goed in beeld zijn en dat er goede intenties zijn.

Sommige ambities zijn echter uiterst vaag geformuleerd, soms worden verkeerde prioriteiten gesteld en het is in sommige gevallen heel makkelijk om af te wijken van afspraken. De afgelopen jaren is woningruil moeizaam verlopen waardoor het demotiverend voor bewoners werkt. De vrees is dat de doorstroming hierdoor in gevaar komt. De afdoening van de motie van de heer Aslami is zeer teleurstellend. Het komt neer op vier jaar lang praten. Waarom wordt niet gesteld dat er bijvoorbeeld in 2024 een plan van aanpak moet komen en dat in 2025 wordt begonnen met de uitvoering? Zonder spreiding van de sociale huurwoningen treedt segregatie op. Dit probleem is duidelijk in beeld en de intentie is om het te bestrijden. Het lijkt er helaas niet op dat het probleem met de voorliggende afspraken wordt opgelost. In de negen rode gebieden waar weinig sociale huur is, komen er slechts enkele honderden sociale huurwoningen bij omdat er zevenhonderd worden verkocht. Hoeveel zou het kosten om in de rode gebieden de verkoop van sociale huurwoningen te stoppen? Middenhuur is er niet. De middenklasse in Amsterdam vertrekt en leerkrachten kunnen geen woningen vinden. In Nieuw-West is het lerarentekort al 25% en scholen lijken nu massaal om te vallen. Door de Wet betaalbare huur zullen op korte termijn middenhuurwoningen ontstaan, maar hier wonen al mensen en later kan er alsnog een verkoopgolf komen.

Middenhuur zou in ieder geval als dienst van algemeen economisch belang aangemerkt moeten worden. Isolatie is wat betreft verduurzaming een absolute topprioriteit die ten koste mag gaan van aardgasvrij. Het is kosteneffectief, verbetert het welzijn van de bewoners en zorgt ervoor dat de energierekening daalt. Het is daarom teleurstellend dat een aanzienlijk deel van de woningen met een E-, F- en G-label niet wordt geïsoleerd. Is dit nog steeds het gevolg van een tekort aan energieadviseurs? Welke fase van de oplossing is op dit moment aan de orde? Spelen financiën ook een rol? In de samenwerkingsafspraken ontbreken de afspraak dat aardgasvrij niet mag leiden tot hogere lasten voor de huurder, de terugkeergarantie en de stadsdeelvoorrang. Lid LOCHTENBERG wijst erop dat door het afschaffen van de verhuurdersheffing de bestedingsruimte van woningcorporaties aanzienlijk is verbeterd. Deze vullen de ruimte

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

echter beperkt op. De Alliantie en Ymere investeren goed, maar de andere corporaties laten ongeveer 2,5 miljard euro op de plank liggen. Dit komt neer op 10.000 niet gebouwde sociale huurwoningen. Lid VAN RENSSEN verwijst naar een debat waar de grafiek waarop lid Lochtenberg doelt, is besproken. Toen is gedeeld dat corporaties ook een bepaalde reserve moeten aanhouden en dat er hierdoor onder andere voorwaarden bestaan voor leningen. Lid LOCHTENBERG bevestigt dit en stelt dat het om de ruimte gaat ten opzichte van de marges die corporaties moeten aanhouden. De wethouder wordt gevraagd of de genoemde cijfers kloppen. In de afspraken wordt het woord leegstand niet genoemd. Kan de wethouder aangeven wat hierover is afgesproken met de corporaties? Bij de verkoop van sociale huurwoningen mist CDA de begane grond woningen. Waarom zijn deze afgevallen? Het is goed dat minimaal 50% van de woningen wordt toegewezen aan reguliere woningzoekenden. Hoe wordt hierop gemonitord en hoe wordt voorkomen dat dit een loze belofte is? Lid VON GERHARDT concludeert dat er eigenlijk niet wordt gesproken over de bouw van middenhuur en hij vraagt de wethouder wat de reden hiervoor is.

Vindt de wethouder het de taak van corporaties om middeldure huurwoningen te bouwen en geeft de wethouder meer prioriteit aan het bouwen van middeldure huurwoningen of sociale huurwoningen? Lid VAN RENSSEN denkt dat de samenwerkingsafspraken een verbetering zijn. Er staat onder andere in dat voor de middenhuurwoningen 50% geldt dat mensen een sociale huurwoning moeten achterlaten. Wat vindt lid Von Gerhardt van de ontwikkeling van de sociale voorraad? Lid VON GERHARDT komt hier nog op. Het is een gemis dat de bouw van het middensegment niet wordt genoemd. Corporaties hebben hem laten weten dat dit wel gebeurt en daarom bevreemdt het hem dat hier geen concrete afspraken over zijn gemaakt. In de nationale prestatieafspraken is met de corporaties afgesproken dat 50.000 middensegment woningen worden gebouwd tot 2030. In de MRA-woondeal is de afspraak gemaakt met de corporaties dat 4000 middeldure huurwoningen worden gebouwd tot 2030. Waarom kon deze afspraak destijds wel worden gemaakt en nu niet meer? Lid ASLAMI meent dat er al redelijk veel afspraken zijn gemaakt met betrekking tot middenhuur. Hoe kijkt de VVD Amsterdam aan tegen de wet die ervoor moet zorgen dat er meer middenhuur komt? Lid VON GERHARDT constateert dat op MRA-niveau afspraken zijn gemaakt die richtinggevend zijn voor de lokale prestatieafspraken.

Vandaag wordt over de lokale afspraken gesproken en hier wordt middenhuur niet genoemd en de vraag is waarom niet. Lid ASLAMI verzoekt lid Von Gerardt ook te reflecteren op zijn tweede vraag. Hij merkt op dat corporaties hebben aangegeven een groei van 2000 middeldure huurwoningen te realiseren via nieuwbouw, liberalisatie van sociale huurwoningen, het aftoppen van dure huur en het toevoegen van middenhuur van sloop, nieuwbouw en verdichten. Lid VON GERHARDT stelt dat in het bod van de corporaties staat wat ze doen met liberalisatie en nieuwbouw. In de afspraken zelf komt dit echter niet terug. Hiermee lijkt het erop dat de gemeente geen aandacht heeft voor het middensegment. Hij vraagt wat de tijdlijn is voor het realiseren van 4000 nieuwbouw woningen in het middensegment. Ook zijn er zorgen over de sociale huurvoorraad. De corporaties hebben een bod gedaan van 2700 woningen en in de samenwerkingsafspraken worden 1900 tot maximaal

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

2500 woningen bijgebouwd. In de MRA-woondeal is afgesproken om tot 2030 27.000 woningen te bouwen. Als er in de eerste vier jaar slechts 2500 worden gebouwd, betekent dit dat in de drie jaar erna nog 17.000 woningen gebouwd moeten worden en het aantal niet wordt gehaald. Een voorstel is om 40-40-20 los te laten. Als het de bedoeling is om de bouwambitie van 7500 los te laten, is de vraag waarom de raad hier niet over is ingelicht. Lid ASLAMI heeft nog geen antwoord gekregen op zijn vraag over het wetsvoorstel Wet betaalbare huur. Hoe kijkt de VVD Amsterdam hiernaar? Lid VON GERHARDT wijst erop dat het vandaag over de prestatieafspraken gaat en hij heeft het over nieuwbouw. De wet is iets waar Den Haag over gaat. Lid VAN RENSSEN is blij dat lid Von Gerardt ook van mening is dat meer sociale woningen gebouwd moeten worden. Ziet hij ook dat corporaties het financieel moeilijk hebben om aan de volkshuisvestelijke opgave te voldoen en zou het geen goed idee zijn om de vennootschapsbelasting aan te passen, zodat corporaties niet meer onder het juk van commerciële belasting van Europa vallen en zal VVD Amsterdam er bij de landelijke VVD op aandringen om voor dit wetsvoorstel te stemmen? Lid VON GERHARDT stelt dat VVD Amsterdam kijkt naar wat in Amsterdam mogelijk is en dat is onder andere de OZB verlagen. Deze heeft ook invloed op de financiële situatie van de corporaties.

Hij meent dat Amsterdam eerst moet kijken naar wat zelf gedaan kan worden voordat de hand wordt opgehouden bij andere instanties. Lid VAN RENSSEN constateert dat er weer sprake is van een klassiek VVD-spel waarbij de uitverkoop van 20 jaar volkshuisvesting volledig voor conto komt van de VVD en waarvoor geen enkele verantwoording wordt genomen. Lid VON GERHARDT vindt dat de samenwerkingsafspraken weinig ambitieus zijn en er kan en zou meer gedaan moeten worden om te zorgen voor meer betaalbare woningen voor iedereen. Lid HEINHUIS hoort voorstellen die haaks staan op eerdere voorstellen van VVD Amsterdam. Als wordt gesteld dat er meer sociale huur komt, betekent dit ook dat minder moet worden verkocht. VVD heeft voorstellen gedaan om zelfs meer sociale huurwoningen te verkopen. Zij denkt dat als de VVD meer sociale huur wenst, plannen gesteund moeten worden die verkoop van sociale huur verminderen. Lid VON GERHARDT is voorstander van het bouwen van veel sociale huurwoningen. Verkoop zorgt er juist voor dat mensen zelf een huis kunnen kopen en iets kunnen opbouwen. Volgens hem gaat het hand in hand en spreekt het een het ander niet tegen. Lid HEINHUIS licht toe dat op het moment dat teveel wordt verkocht en te weinig wordt teruggebouwd, de hele sociale huurvoorraad krimpt Lid VON GERHARDT heeft niet gezegd dat de voorraad in totaliteit moet groeien.

Het is belangrijk om te kijken naar welke huizen mensen hebben. Een sociale huurder die zijn huis koopt, zorgt ervoor dat hij eigendom vergaart, iets kan opbouwen en niet meer aan iemand anders hoeft te betalen. Met het geld dat dit oplevert, kunnen weer twee nieuwe sociale huurwoningen worden gebouwd waardoor uiteindelijk drie mensen worden geholpen met de verkoop van één sociale huurwoning. Lid HEINHUIS stelt dat het niet zo werkt dat een woning wordt verkocht waarvoor er twee andere woningen worden bijgebouwd. Bovendien kan niet iedere sociale huurder zomaar zijn woning kopen. Zoals in het Verenigd Koninkrijk is gebleken, heeft het “right to buy” desastreuze gevolgen voor de betaalbaarheid van woningen.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Lid BILGIN leest in de stukken dat de verkoop van een sociale huurwoning niet per se een nieuwe sociale huurwoning oplevert. Vindt de VVD het belangrijk dat in de toekomst mensen met een kleine portemonnee ook in het centrum kunnen wonen? Lid VON GERHARDT vindt het belangrijk dat iedereen een goede woning kan hebben. Lid BILGIN vraagt of VVD zich realiseert dat de verkoop vooral in het centrum plaatsvindt en het bijbouwen vooral in de buitenwijken gebeurt. Lid VON GERHARDT denkt dat dit deels waar is. In het centrum wordt ook veel gebouwd. Lid BILGIN betwijfelt dit. Uit de cijfers blijkt duidelijk dat er slechts enkele honderden woningen bij komen terwijl tienduizenden mensen op een woning wachten. Waarom wil VVD de verkoop van sociale huurwoningen in het centrum beperken? Lid VON GERHARDT ziet het stoppen van de verkoop niet als oplossing. Een oplossing is het bijbouwen van woningen. Soms helpt het als mensen hun eigen woning kunnen kopen zodat ze zelf iets kunnen opbouwen. Lid HEINHUIS concludeert dat lid Von Gerhardt betaalbare woningen belangrijk vindt, terwijl hij het tegelijkertijd belangrijk vindt dat individuen zaken opbouwen. Lid VON GERHARDT is voor betaalbare woningen voor iedereen. Dit kan het kopen van een huis zijn en voor iemand anders een sociale huurwoning.

Lid ASLAMI stelt dat VVD een harde klap uitdeelt aan iedereen die afhankelijk is van een corporatiewoning. Het is stuitend dat VVD een betoog houdt voor meer koop en verdere verkoop van sociale huurwoningen terwijl veel mensen afhankelijk zijn van corporatiewoningen. Lid VON GERHARDT constateert dat het laatste beetje liberalisme bij D66 is verdwenen en dat afstand is genomen van het eigen verkiezingsprogramma en dat een totaal linkse koers wordt gevaren met de coalitiepartners. Lid ASLAMI vraagt of lid Von Gerardt afstand van deze woorden wil doen of kan uitleggen wat hij precies bedoelt. D66 is een sociaal liberale partij en het gaat over de samenwerkingsafspraken tussen de gemeente en de woningcorporaties. Lid VON GERHARDT stelt dat in het D66 verkiezingsprogramma staat dat D66 voor de verkoop van sociale huurwoningen is aan de zittende bewoners om de doorstroming te bevorderen. Lid ASLAMI stelt dat dit staand beleid is. VVD eist dat dit moet worden opgenomen in de samenwerkingsafspraken en dat is onzin. Lid VON GERHARDT wijst erop dat op het moment dat niet meer wordt verkocht, ook niet meer kan worden verkocht aan de zittende bewoner. Lid AHMADI vraagt of het verschil maakt dat de zittende bewoner er kan blijven als de woning wordt verkocht. Lid VON GERHARDT antwoordt dat het voor de zittende bewoner betekent dat hij zijn lasten aan iemand anders betaalt.

Lid EMMERIK zegt dat PvdD de zorgen van XR deelt over het niet halen van de deadline om de E-, F- en G-labels voor 31 december 2028 uit te faseren.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Bestaanszekerheid is de zorg van veel bewoners van huurwoningen van corporaties met een laag energielabel F of G. Door hun lage inkomen kan deze groep niet meedoen aan de energietransitie. De PvdD heeft al eerder gevraagd waarom het XR wel is gelukt om de cijfers van corporaties boven water te krijgen en de gemeente niet. De gemeente heeft geen grip op de woningcorporaties en zoals XR al heeft aangegeven doen corporaties eigenlijk wat ze zelf willen. Deze geven aan dat ze de deadlines niet zullen halen, omdat er instemming van bewoners nodig is en vanwege sterk stijgende kosten. Kunnen er harde afspraken komen met de corporaties over wanneer de uitfasering van de labels gehaald zal worden? Wellicht kan de wethouder gesprekken tussen de FIXbrigade en de corporaties faciliteren. Lid HEINHUIS meent dat er juist heel duidelijke afspraken zijn gemaakt over isolatie en is er ook veel inzet vanuit de corporaties om dit te realiseren. Wat wil lid Emmerik concreet dat er verandert ten opzichte van de huidige inspanningen? Lid EMMERIK verwijst naar de nationale deadline van 31 december 2028 die niet wordt gehaald. Dit blijkt uit de cijfers van Ymere, van andere corporaties zijn deze niet eens bekend. Het halen van de deadline is echter heel belangrijk voor de energietransitie.

Lid HEINHUIS denkt dat iedereen de deadline wil halen en dat zo snel mogelijk de slechte energielabels verdwijnen. Hiervoor is echter een realistisch tijdpad nodig en realistische inspanningen om dit te bereiken. Wat is het concrete voorstel van de PvdD om te versnellen? Lid EMMERIK noemt de benodigde instemming van bewoners een drogreden van de corporaties, omdat bewoners zelf willen dat de woningen worden geïsoleerd. Lid HEINHUIS hoort nog steeds geen extra voorstellen ten opzichte van alle inspanningen die al worden gedaan. Lid EMMERIK zegt dat een idee zou zijn om de cijfers te achterhalen van corporaties die duidelijk maken op welke termijn een en ander gerealiseerd is. Hoe kan de wethouder verwachten dat de raad akkoord gaat met de plannen als de belangrijkste pijler, voor 2028 alle huizen minimaal een energielabel D, niet wordt gehaald? PvdD zal met een motie komen om dit te betrekken bij de prestatieafspraken. Lid ALBERTS betwijfelt of deze samenwerkingsafspraken ertoe zullen leiden dat de woningnood wordt opgelost. Het grootste pijnpunt is de verkoop van woningen. Ook met de voorliggende afspraken blijft het mogelijk om woningen uit het bestand van corporaties te kunnen verkopen, ook in de rode gebieden. Eerst was de verhuurdersheffing een reden om te verkopen, nu is geld nodig voor de verduurzaming. Deze verduurzaming had echter al eerder gerealiseerd moeten worden.

Met name begane grond woningen worden verkocht en dit is een slecht idee in verband met het programma van hoog naar laag. Lid Alberts pleit ervoor om de verkoop terug te brengen naar nul, desnoods voor een aantal jaar. Als er toch verkocht wordt, zou de gemeente de woningen moeten kopen. Lid MOLEMA stelt dat JA21 kritisch is op de algemene woningbouw in Amsterdam. Bij samenwerkingsafspraken wordt gedacht aan harde cijfers en verantwoording, maar in dit geval zou het beter zijn om te spreken van samenwerkingsintenties. Ook JA21 ziet de middeldure huur vrijwel nergens terug. Hoeveel middeldure huurwoningen worden er nu eigenlijk gebouwd en waarom zijn hierover geen afspraken gemaakt? De ambitie is om tussen de 1900 en 2500 sociale huurwoningen te bouwen terwijl eerder een getal van 7500 is genoemd. Waardoor kan dit verschil worden verklaard? Niet duidelijk is hoeveel woningen de aankomende jaren van het gas af gaan. Hopelijk zullen er sociale huurwoningen worden verkocht, omdat in een stad waar al bijna de helft van het totale woningvoorraad bestaat uit sociale huurwoningen het verstandig lijkt om hiervan wat te verkopen. Hierdoor wordt de stad wat aantrekkelijker voor de middeninkomens en wordt het bezit in de stad weer enigszins opgekrikt. Ondanks het speerpunt voor de wethouder is

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

het onduidelijk hoeveel wordt gebouwd voor de middeninkomens. In een artikel in Het Parool van 24 januari jl. heeft de wethouder aangegeven dat het weinig zin heeft om de ambities op te nemen in de afspraken, omdat door landelijke regels corporaties in het middensegment moeten worden benaderd als marktpartijen. Kan de wethouder uitleggen waarom in de vorige periode wel afspraken gemaakt konden worden? Er is een brandbrief gestuurd met het verzoek aan het Rijk het investeringsvermogen van woningcorporaties te vergroten. Heeft het Rijk hierin iets toegezegd? Heeft de wethouder bij het totstandkomen van de prestatieafspraken rekening gehouden met feit dat dit verzoek mogelijk niet wordt ingewilligd? Lid BROERSEN is benieuwd of binnen de onderhandelingen is gesproken over veiligheid van woningen en indien dit het geval is, welke aspecten van woningveiligheid aan bod zijn gekomen. Waarom zijn in de samenwerkingsafspraken weinig concrete doelen of afspraken opgenomen met betrekking tot brandveiligheid, doorvalbeveiliging en andere aspecten van woonveiligheid zoals sociale woonveiligheid? Ziet de wethouder mogelijkheden om alsnog veiligheid in het akkoord te integreren en hier ook concrete doelen aan te verbinden? Volt doet hiervoor graag een voorstel.

De corporaties en de gemeente wisselen in 2024 data uit om de bouwopgave voor de verschillende doelgroepen per gebied beter in beeld te krijgen. Wat wordt vervolgens met deze data gedaan? Uit de evaluatie van het jongerencontract blijkt de tijdelijkheid van het contract niet te passen. Hoe worden zij verder geholpen bij de volgende stap? In de periode 2024 tot 2027 verbeteren en verduurzamen corporaties 27.000 tot 33.000 woningen waarvan 1350 tot 1500 met een E-, F-, G-label. Wanneer worden de overige woningen verduurzaamd? Lid VAN RENSSEN licht toe dat een sociale woning niet alleen voor een bepaalde groep mensen is, maar het is het cement van de stad, de sociale cohesie. Iedereen moet in elke fase van het leven een sociale woning kunnen vinden. Het is goed dat het is gelukt om voor negen gebieden concrete individuele afspraken te maken met de woningcorporaties, maar helaas zijn er in de gele en groene gebieden geen garanties dat de voorraad hier niet verder zal dalen terwijl GL samen met PvdA een motie heeft ingediend over geen verkoop, tenzij in onder andere de groene gebieden. De evaluatie en monitoring volgend jaar is cruciaal en GL zal hierover een motie indienen. In de evaluatie moeten realistische bouwcijfers en vooruitzichten staan als ook de gerealiseerde verduurzaming. In de Tweede Kamer is recent nog gepleit voor aanpassing van de vennootschapsbelasting.

Kan er niet nog een leenfonds worden ingericht, vergelijkbaar met de WSW dat renovatie en verduurzaming mogelijk houdt? In de samenwerkingsafspraken staat dat dit jaar het vveproces wordt ingericht, maar dit moet worden uitgewerkt. GL zou nog steeds graag zien dat niet-verduurzaamde panden niet worden verkocht. Lid LOCHTENBERG vraagt of GL het een goed idee zou vinden als de verkoop van sociale huurwoningen minder aantrekkelijk wordt gemaakt voor corporaties. Lid VAN RENSSEN weet niet waar lid Lochtenberg op doelt. Ze denkt dat verkoop überhaupt onwenselijk is. Als niet-verduurzaamde woningen toch worden verkocht, moet er wellicht een extra bijdrage beschikbaar zijn voor de koper om de verduurzaming mogelijk te maken. Woningen die niet op korte termijn worden verduurzaamd, worden binnen twee jaar verbeterd volgens de samenwerkingsafspraken. De vraag is of de raad een overzicht van deze woningen kan krijgen. In de samenwerkingsafspraken ontbreken concrete afspraken over liberalisaties behalve dat er terughoudendheid wordt geboden. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de voorraad niet alsnog afneemt vanwege liberalisaties? Ook komen concrete afspraken over groenbeleid, armoedebestrijding en klimaatadaptatie niet aan de orde. Wat wordt nog meer gedaan om ervoor te zorgen dat bewoners niet in onveilige woningen wonen?

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Een gemeentelijk woonbedrijf zou een goede oplossing zijn om woningen te kopen. Een andere oplossing is om na te gaan of de te verkopen woningen niet gebruikt kunnen worden voor startende wooncoöperaties, woonzorgcirkels of voor stadsdorpen. Lid ASLAMI wijst erop dat de samenwerkingsafspraken tot stand zijn gekomen in een tijd van een wooncrisis waarin veel onzekerheid bestaat over de voorgenomen huurregulering door het Rijk. De invoering van de verhuurdersheffing heeft geleid tot het verdwijnen van bijna 50.000 sociale huurwoningen. Het is goed dat corporaties aan de slag gaan met het verduurzamen en investeren in de kwaliteit van woningen. Het leidt tot meer woongenot, is gunstig voor het klimaat en goed voor de portemonnee. Hopelijk betekent dit een definitief einde aan schimmel, tocht en lood in Amsterdam. Wat betekent dit echter voor mensen die op dit moment in schimmelwoningen wonen en voor mensen van wie de woning helemaal niet wordt verduurzaamd? De crisis noopt ook tot het extra bijbouwen van woningen. Door de verplichte mix van sociaal, midden- en vrije sector kan het voorkomen dat een bepaalde categorie niet wordt gehaald en een project hierdoor niet van de grond komt.

Kan dit wellicht worden ondergebracht bij corporaties? Aan welke knoppen kan de gemeente draaien om dit vlot te trekken? Om invulling te geven aan de grote opgave moeten corporaties helaas ook woningen verkopen. Het moet gaan om woningen die niet aansluiten bij de brede volkshuisvestelijke taak van de corporaties en die een onacceptabele investering vergen. Wat is het criterium hiervoor? Doorstroom zorgt er onder andere voor dat Amsterdammers prettiger en gepaster gaan wonen en de verhuisketen die hierdoor op gang komt, leidt tot meer woningen. Hoe wordt verder invulling gegeven aan de doorstroomplannen? Kan de wethouder toezeggen dat alle voorstellen vanuit de raad worden meegenomen? D66 ziet het liefst een grote lokale woningruil-pilot. Mensen in de buurt weten het beste wie waar wil en kan wonen. Hoe staat de wethouder hier tegenover en kan permanente woningruil ook een plaats krijgen in de doorstroomplannen? Lid VON GERHARDT vraagt of D66 het bijbouwen van woningen in het middensegment belangrijk vindt. Lid ASLAMI bevestigt dit. Lid VON GERHARDT vraagt of D66 vindt dat corporaties ook een bijdrage moeten leveren aan het bijbouwen van woningen in het middensegment. Lid ASLAMI bevestigt dit als corporaties dit kunnen.

Lid VON GERHARDT vraagt of D66 de teleurstelling van de VVD deelt dat in de uiteindelijke afspraken niets is opgenomen over het bijbouwen van middeldure huurwoningen door corporaties. Lid ASLAMI leest de samenwerkingsafspraken niet op deze manier. Hij hoort graag van de wethouder of dit klopt en of het eerdere bod van 2000 woningen nog staat. Lid HEINHUIS zegt dat PvdA zou wensen dat nooit meer een sociale huurwoning wordt verkocht, omdat de druk op deze woningen al zo groot is. Gezien de financiële ontwikkelingen bij de corporaties de afgelopen jaren is duidelijk dat deze wens op dit moment niet realistisch is. Wel zou dit voor de toekomst het streven moeten zijn. De wethouder wordt daarom gevraagd om een doorkijkje te geven naar de verdere toekomst. Hierbij zou betrokken moeten worden wat van het Rijk nodig is om de corporaties aan hun taken te laten voldoen. Lid ASLAMI verwijst naar de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) en vraag hoe de PvdA hiernaar kijkt.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Lid HEINHUIS denkt dat hier een aantal belangrijke uitgangspunten in staat. Zij mist hierin echter een analyse van het huidige model van de corporaties waaruit blijkt dat het ook door landelijke wetgeving niet mogelijk is om zowel te verduurzamen als bij te bouwen als de bestaande voorraad in bezit te houden. Als het niet zou lukken om al deze taken uit te voeren, dan zou het goed zijn om te bekijken of wellicht een ander model nodig is of dat er realistischer leenruimte komt. Lid Heinhuis denkt dat het nodig is om kritisch te blijven op de voorwaarden waarop nee, tenzij wordt uitgevoerd. In de samenwerkingsafspraken staat onder andere: als er meer ruimte komt vanuit het Rijk en lid Heinhuis vraagt om hier specifieker op in te gaan. Het zou goed zijn als de raad steeds wordt geïnformeerd als dit het geval is, zodat elke keer als er een mogelijkheid is concrete afspraken gemaakt kunnen worden over het verder beperken van de verkoop. Lid ALBERTS vraagt hoe PvdA Amsterdam erover denkt om gezamenlijk met GL en SP te lobbyen bij het Rijk om de vennootschapsbelasting af te schaffen en eventueel de wethouder dit in VNG-verband te laten doen. Lid HEINHUIS reageert hier instemmend op. Elke mogelijkheid om financiële ruimte te creëren, moet worden benut. Zij gaat graag op het voorstel van de SP in.

De vennootschapsbelasting is totaal niet passend bij de maatschappelijke taak van de corporaties. Vanuit Den Haag worden zij teveel als bedrijven behandeld. De raad zou beter en in meer detail geïnformeerd moeten worden over bijbouwen en de monitoring hiervan, zodat er meer inzicht is ten opzichte van wat er wordt verkocht. Het is namelijk belangrijk om ook voldoende ruime woningen te behouden. PvdA zal samen met collega’s een voorstel indienen om dit verder uit te werken. Lid LOCHTENBERG hoort lid Heinhuis pleiten voor meer financiële ruimte voor woningcorporaties. Vindt zij ook dat op het moment dat de ruimte er is, deze ook gebruikt moet worden? Lid HEINHUIS bevestigt dit. Het is heel belangrijk dat corporaties vooral aan hun maatschappelijke taken voldoen. Daarom zou de raad direct geïnformeerd moeten worden als deze ruimte er is om nieuwe afspraken te maken over de verkoop en om isolatiemaatregelen toe te passen. Lid LOCHTENBERG vraagt of de PvdA de samenwerkingsafspraken concreet genoeg vindt qua bouwopgave. Lid HEINHUIS constateert dat de afspraken minder concreet zijn dan de vorige afspraken. Zij zal in de raad een voorstel doen wat betreft de monitoring van zowel de aantallen te bouwen woningen als het soort woningen. Lid EMMERIK meent dat er geen inzicht kan zijn zonder cijfers.

Lid AHMADI stelt dat verbeteren en verduurzamen hard nodig is en daarom vindt zij het onbegrijpelijk dat meer dan de helft van de te verduurzamen woningen zonder E- F, G-labels zijn. Haar voorstel is om alleen E- F, G-labels te verduurzamen totdat deze zijn weggewerkt. Bijsturen op de verkoop van sociale huurwoningen is onvoldoende. Sympathie voor de financiële situatie van de corporaties is geen geldig excuus ten opzichte van de ultraschaarste van woningen voor kwetsbare groepen en de oneindige waarschuwingen over de afbreuk van de sociale huursector die desastreus is geweest voor de betaalbaarheid en de leefbaarheid in Nederland en in Amsterdam. Als het nee, tenzij in bepaalde gebieden leidt tot een waterbedeffect elders, is de enige logische keuze dat een nee, tenzij regeling in de hele stad wordt ingevoerd. Er wordt makkelijk omgegaan met liberalisatie onder het mom dat woningen teruggebracht kunnen worden naar de sociale huurgrens. Is dit überhaupt ooit gebeurd? Liberalisatie en verkoop hebben veel meer afgebroken dan ooit kan worden bijgebouwd in dit tempo. Het streven naar eeuwigdurende sociale huur van ongeveer 1500-2500 in de komende vier jaar te laag.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Lid KOYUNCU gaat in op het proces dat wordt doorlopen door bewoners die schimmelwoningen willen aanpakken. Dit start met iemand die langs de deuren gaat om handtekeningen op te halen. Nadat de eerste bewoners zijn vertrokken, blijven vaak bewoners over die maatwerk nodig hebben en dan gaat het mis. Sommige mensen kunnen niet in een bepaalde buurt wonen vanwege zorgen over veiligheid als gevolg van relationele omstandigheden, anderen zijn mantelzorger en willen dichtbij de zorgbehoevende blijven. Ook spelen hiernaast nog probleem bij het aanbod van tijdelijke woningen. De Johan Greivestraat is een voorbeeld waar bovenstaande zaken zich voordoen en waarvan de wethouder zojuist heeft toegezegd om nogmaals naar de situatie te kijken. Er zijn echter zorgen over andere projecten in de stad. Hoe zorgt de wethouder ervoor dat de bewoners die maatwerk nodig hebben ook daadwerkelijk worden geholpen? Dit zijn juist kwetsbare groepen. In de stukken staat één passage over herhuisvesting. Welke harde afspraken maakt de wethouder met de corporaties om ook deze mensen tijdig te helpen aan een warm en gezond thuis? Als herontwikkeling gepaard gaat met veel leed, verdwijnt het draagvlak hiervoor. Deelt de wethouder deze zorgen? College Wethouder VAN DANTZIG stelt dat woningcorporaties zijn behandeld als marktpartijen waarbij enorm is gefocust op de financiële situatie.

Veel geld is in de schatkist beland en overgebleven is een woningvoorraad die moet worden verbeterd, een sociale voorraad die onder druk staat en een groot wettelijk kader waardoor corporaties zich eigenlijk alleen mogen richten op sociale woningen en zich in het middensegment moeten opstellen als marktpartijen. Het is onzeker hoe de komende vier jaar zullen uitpakken; de woningbouw staat onder druk, er moeten enorm veel woningen worden verduurzaamd met een financiële ruimte die niet groot is. De redding zal vanuit het Rijk moeten komen, maar dit kan nog even duren. De gemaakte afspraken zijn de best haalbare in de huidige constellatie. Er zijn afspraken gemaakt over de zogenaamde DAEB-tak van de corporaties. Dit zijn afspraken waar over en weer op gestuurd kan worden en waar ook huurders een verantwoordelijkheid hebben. Vorige keer is geprobeerd om afspraken te maken over eeuwigdurende middenhuur, maar de gemeente kan dit niet betalen. Tegelijkertijd bestaat met corporaties de afspraak om voor middenhuur te bouwen, de zogenaamde niet-DAEBtak. Corporaties mogen helaas geen voorrang krijgen bij middenhuur. Om de knelpunten bij woningruil en bij van hoog naar laag en van groot naar beter op te lossen, is persoonlijke aandacht nodig. Het nieuwe plan voor doorstroming wordt uitgewerkt en dit zal naar verwachting in het tweede kwartaal naar de commissie komen.

In de negen gebieden waar voor verkoop geldt nee, tenzij is per woning bekeken wat nodig is om te verkopen. Voor 30.000 woningen die verduurzaamd zullen worden betekent dat dit er 20 per dag zijn en dit moet worden gedaan met redelijk beperkte middelen. Het zal op complexniveau worden gedaan waarbij ook de andere labels worden meegenomen. Op dit moment is de enige manier waarop corporaties extra geld kunnen verdienen het verkopen van sociale woningen. De wethouder is met de commissie eens dat dit een absurd verdienmodel is. Een alternatief is om niet te verduurzamen, maar dit is in deze tijd onacceptabel. De getallen die worden genoemd voor de negen gebieden zijn prognoses. Als woningen duurder worden verkocht dan verwacht, zullen er minder worden verkocht. Dit zal streng gemonitord worden. Verder wordt gekeken of het mogelijk is om woningen toe te voegen door middel van optoppen of door woningen toe te voegen in bergingen of op zolders. Lid Von Gerhardt heeft aangegeven dat er genoeg bouwlocaties in het centrum zijn en de wethouder is benieuwd waar deze locaties zich bevinden. Lid BILGIN vraagt hoeveel het kost om in het centrum, in de rode gebieden, de verkoop te stoppen. Wethouder VAN DANTZIG rekent voor dat de prognose is dat het om 690 woningen gaat.

Door deze te vermenigvuldigen met de (lage) marktconforme prijs van € 400.000 tot € 450.000 komt het uit op ongeveer € 300 miljoen. Alle te liberaliseren woningen zijn ondertussen overgebracht naar de zogenaamde niet-DAEB-tak van de woningcorporaties. Conform afspraak gaan deze woningen als ze vrij

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

komen bij voorkeur naar het middensegment. Ook hebben corporaties toegezegd om te bekijken of vrije sector woningen bij het vrijkomen weer teruggezet kunnen worden naar middenhuur. De prognose is een toename in de bestaande voorraad via liberalisatie van ongeveer 1100 woningen en voor nieuwbouw is de prognose ongeveer 1200 opleveringen in deze periode. Voor de nieuwbouw zijn andere bronnen als pensioenfondsen en particuliere beleggers nodig. De grootste klap voor meer middenhuurwoningen is de Wet betaalbare huur. In Amsterdam gaat dit om ongeveer 30.000 woningen. Daarnaast zal geïnvesteerd moeten worden in corporaties, zodat middenhuur wordt ondergebracht bij de zogenaamde DAEB-tak. Het wegwerken van de E- F, G-labels zal een enorme klus worden waarbij sterk moet worden gestuurd op de aanpak. Het is de vraag of het lukt in het tempo van de nationale prestatieafspraken. Er zijn geen aparte afspraken gemaakt over vastrecht. De interim-wethouder Duurzaamheid is hier op dit moment druk mee bezig. Met het vervallen van de verhuurdersheffing is niet meer financiële ruimte gekomen, omdat het geld weer is uitgegeven bij de nationale prestatieafspraken. Lid BILGIN vraagt of de wethouder kan ingaan op de terugkeergaranties en stadsdeelvoorrang. Wethouder VAN DANTZIG stelt dat de stadsdeelvoorrang in de Huisvestingsverordening wordt geborgd.

Terugkeergarantie zal in de volgende kaderafspraken landen. Ymere en De Alliantie hebben veel bezit buiten de stad wat de grafiek enigszins verkleurt. Ortec heeft duidelijk gemaakt dat corporaties niet zonder verkoop aan de doelen kunnen voldoen. Lid LOCHTENBERG telt de cijfers uit de grafiek van Ortec op en concludeert dat er 2,5 tot 3 miljard euro bestedingsruimte is. Wethouder VAN DANTZIG bevestigt dat er nog financiële ruimte is en deze wordt op basis van het bod benut. Over woningen op de begane grond zijn geen afspraken gemaakt. In complexen die om volkshuisvestelijke redenen worden verkocht, zullen ook deze woningen worden verkocht. Lid LOCHTENBERG vraagt of de wethouder de grafiek van Ortec nogmaals kan uitleggen. Als er financiële ruimte is, moet deze dan niet maximaal wordt gebruikt in deze tijden van crisis? Wethouder VAN DANTZIG stelt voor om een technische sessie in te lassen. Lid LOCHTENBERG vraagt of deze kan worden gerealiseerd voordat de samenwerkingsafspraken worden besproken in de raad. Wethouder VAN DANTZIG denkt dat dit moet lukken. De standpunten van de VVD gaan alle kanten op, van meer sociale woningen verkopen tot minder bouwen en dan toch weer meer bouwen en een sociale voorraad die moet groeien. Lid VON GERHARDT hoopt dat de wethouder de vragen van de VVD wil beantwoorden.

Hij hoort graag wat wel klopt als de cijfers die hij heeft genoemd niet kloppen. Wethouder VAN DANTZIG stelt dat ongeveer alles wat de VVD heeft aangegeven niet klopt.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 7 februari 2024

WV

Lid VON GERHARDT vraagt of het klopt dat de wethouder zijn handtekening heeft gezet onder de Woondeal waarin is afgesproken dat de Amsterdamse corporaties tot 2030 27.000 sociale huur woningen en 4000 middeldure huurwoningen zouden bouwen. Wethouder VAN DANTZIG stelt dat het over zes jaar 2030 is. De samenwerkingsafspraken betreffen vier jaar. Hij stelt voor om dit tijdens de technische sessie aan bod te laten komen. Lid VON GERHARDT heeft ook gezegd dat het niet over de hele periode gaat. Als er 27.000 sociale woningen gebouwd moeten worden tot 2030, betekent dit dat er ongeveer 3000 per jaar gebouwd moeten worden. In de afspraken gaat het om ongeveer 1900-2500. Dit betekent dat in de laatste drie jaar significant meer moet worden gebouwd of er kan niet worden geleverd wat in de Woondeal is afgesproken. Wethouder VAN DANTZIG stelt dat ook in de Woondeal staat dat de cijfers alleen gerealiseerd kunnen worden als het Rijk haar verantwoordelijkheid neemt voor het realiseren van randvoorwaarden, er investeringscapaciteit bij de corporaties is, er grote infrastructurele projecten worden aangelegd, het stikstofprobleem wordt opgelost en de netcongestie wordt opgelost. Het Rijk heeft nog niet geleverd en daarop is berekend wat kan worden gepland met bovenstaande voorwaarden.

De wethouder heeft in Londen gesproken met de deputy major die hem heeft laten weten dat het een grote fout is geweest om sociale huurwoningen aan zittende bewoners te verkopen. Dit holt de huurvoorraad in elke wijk uit. In Amsterdam wordt een woning met korting aan een zittende huurder aangeboden als deze wordt verkocht. Op dit moment is de prijs van sociale huurwoningen zo hoog dat niet elke sociale huurder deze kan opbrengen. Doorstroming wordt onder andere aangejaagd door voorrang te geven in middenhuur. Lid VON GERHARDT heeft gevraagd waarom de afspraak over middenhuur niet in de samenwerkingsafspraken staan. Dit stond wel in het bod van de corporaties, betekent dit dat het een keuze van de wethouder was om het niet op te nemen in de samenwerkingsafspraken? Wethouder VAN DANTZIG zegt dat is afgesproken om op te nemen waarop kan worden gestuurd met bandbreedtes die gemonitord kunnen worden en binnen de tak waar beide partijen over gaan. Dit betekent niet dat corporaties stoppen met middenhuur, maar de gemeente heeft geen mogelijkheden om hierop te sturen. Het college zal lobbyen voor een wetswijziging en voor de Wet betaalbare verhuur en ervoor zorgen dat corporaties in de juiste positie zijn om middenhuur te bouwen. Het afgelopen jaar zijn er redelijk veel aanvragen geweest voor het omzetten van het programma en hieraan wordt meegewerkt.