Conceptverslag AZ 03-12-2020

Hopelijk wil de heer Ceder aan zijn kamerfractie doorgeven dat het kabinet uiteindelijk verantwoordelijkheid is voor DT&V en de IND. Daar is echt een cultuuromslag nodig. Het mislukken zou te wijten zijn aan het gebrek aan samenwerking tussen de verschillende organisaties. Hij is benieuwd of de wethouder kan reflecteren op het hele samenwerkingsproces. De heer WIJNANTS constateert dat er een enorme puinhoop is ontstaan bij de Dublinclaimantenopvang. Goed dat het college een manmoedige poging heeft gedaan om uit te voeren wat in zijn politieke lijn lag. De realiteit is anders gebleken. Hij zou de discussie willen voeren op het moment dat zijn hele set schriftelijke vragen is beantwoord. Mevrouw ROOSMA betreurt het dat de pilot is mislukt. Amsterdam was dapper en vooruitstrevend. Fijn dat andere partijen dat ook zien. GroenLinks wilde juist bekijken of ze iets kon betekenen voor de uitzichtloze situatie van ongedocumenteerde migranten die een Dublinclaim hadden en in Amsterdam op straat leefden en moesten kraken voor een dak boven hun hoofd. Jammer genoeg is het niet gelukt een duurzaam perspectief te bieden en dat is te wijten aan het falend Europees asielsysteem. Dat systeem is niet langer houdbaar. Gelukkig hebben veel mensen wel opvang kunnen vinden in Nederland en ze hebben asiel kunnen aanvragen. Dus wat dat betreft heeft het toch een mooi resultaat opgeleverd.

Het college kiest ervoor kwetsbare groepen te blijven opvangen. Hopelijk kijkt het college toch nog naar mogelijkheden om die kwetsbare groepen onderdak te bieden. Ook mooi dat het aantal opvangplekken gelijk blijft. GroenLinks zou graag zien dat er meer groepsgericht wordt gekeken naar de problematiek van specifieke groepen met een Dublinclaim. Dat eerste land van binnenkomst wisselt nog wel eens. Er zijn relaties met steden in bijvoorbeeld Italië waar de opvang wel goed is. In bepaalde regio’s is het slecht, in andere regio’s is de opvang van betere kwaliteit.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Concept Raadscommissieverslag, 3 december 2020

De heer MBARKI heeft gezien dat ook de wethouder teleurgesteld is over de uitkomst. Dit is enerzijds gedaan vanuit humanitair oogpunt, maar voor de PvdA was ook het openbare ordeaspect belangrijk namelijk het aantal kraken in de stad en het feit dat mensen zonder enig perspectief op straat ronddoolden. Wellicht kan de wethouder iets aangeven over het aantal kraken ten tijde van de opvang van deze doelgroep. De samenwerking is niet goed verlopen en hij hoort graag of daarop niet strakker had kunnen worden gestuurd om het succes te borgen. Mevrouw BOSMAN onderschrijft de vragen van de heer Mbarki. Ze is nog benieuwd naar de mening van de VVD rond dat openbare ordevraagstuk. De heer WIJNANTS legt uit dat de hele opvang erop gericht was deze mensen op te vangen en er is nooit enige realiteitszin geweest dat deze mensen gebruik zouden maken van terugkeer naar het Dublinland. De opvang was bedoeld om zo lang mogelijk de tijd uit te zitten. Het aantal kraken is dit jaar gedaald en dat komt waarschijnlijk door de coronasituatie. Deze mensen hebben geen recht op opvang in Nederland. Ze moeten terug naar het land van herkomst of het Dublinclaimland. De heer FLENTGE benadrukt dat de opvang plaatsvond om humanitaire redenen. Hij hoort graag van de wethouder hoe hij de poging om tot deze oplossing te komen nu waardeert.

Dat het kraken is afgenomen, is wel degelijk een resultaat van deze aanpak. Richting de VVD geeft hij aan dat het brutaal is om zulke grote woorden te gebruiken wanneer de landelijke overheid faalt om mensen in een uitzichtloze situatie hier terug te krijgen naar het land van herkomst. De heer WIJNANTS wijst erop dat het kraken misschien minder is geweest maar dat de mensen die hier niet mogen zijn nu wel concurreren op de woningmarkt met de groep mensen waarvoor de SP altijd zegt op te komen. De heer FLENTGE legt uit dat de VVD altijd, nu en in het verleden plannen heeft gemaakt die zijn gericht op de verkoop van betaalbare huisvesting, van de sociale huurvoorraad. Nu een heel kwetsbare groep de schuld geven van het gebrek aan woonruimte is dan ook niet aan de orde. De heer WIJNANTS benadrukt dat het in deze discussie helemaal niet gaat om woonruimte. Het gaat om de politieke keuze om ervoor te zorgen dat deze groep zo lang mogelijk in Amsterdam kon blijven om eventueel nieuwe asielaanvragen te kunnen doen. Het college vond nu eenmaal dat deze mensen opvang moesten krijgen. Hij vindt het onbegrijpelijk dat de heer Flentge dit met zijn sociale hart toch staat te verdedigen. De heer FLENTGE wijst de heer Wijnants op diens verantwoordelijkheid als het gaat om het verpatsen van sociale huurwoningen.

Wethouder GROOT WASSINK stelt vast dat de VVD beweert dat deze opvang om politieke redenen plaatsvond. Dat is niet correct. Bij de totstandkoming van de LVV-pilot is in goede samenwerking met de toenmalig VVD-staatssecretaris Harbers afgesproken dat Amsterdam wilde kijken of ze lokaal ervaring kon opdoen omdat het de rijksoverheid niet lukte de mensen terug te geleiden naar het land van hun eerste claim. Ze zitten immers niet in de rijksopvang, maar ze bevinden zich in de buurten en straten. De heer WIJNANTS benadrukt dat het rijk steun heeft uitgesproken voor de LVVopvang maar dat is niet hetzelfde als opvang van Dublinclaimanten. Wethouder GROOT WASSINK herhaalt dat hij afspraken heeft gemaakt met de VVD-staatssecretaris om met andere steden samen een LVV-pilot te doen. Tegelijkertijd is afgesproken dat Amsterdam ruimte zou krijgen voor een Dublinpilot omdat het rijk die

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Concept Raadscommissieverslag, 3 december 2020

terugkeer niet succesvol wist te realiseren. In zijn ogen was het een onwerkbare afspraak. Als iemand 18 maanden in een tweede of derde land verblijft, dan bestaat de mogelijkheid om asiel aan te vragen en dat is een problematische prikkel. Dublinclaimanten verblijven over het algemeen in steden, dus die steden zitten met dat probleem. Ze waren hier, ze kraakten hier. Lokale strategieën konden wellicht bijdragen aan het doel om mensen terug te geleiden. Overigens waren de doelstellingen van de Dublinpilot breder. Onderzocht zou worden wat de belemmeringen waren om terug te gaan. Ook de wethouder is buitengewoon teleurgesteld over het aantal gerealiseerde terugkeren. Hij benadrukt dat er geen huizen zijn toegewezen aan Dublinclaimanten of andere ongedocumenteerden. Het gaat om opvangvoorzieningen, dus tijdelijke opvang met het nadrukkelijke doel om te kijken of de gemeente mensen zo ver kon krijgen dat ze een nieuw perspectief hadden. Het is niet gelukt op de manier waarop de gemeente dat had gewild. Daarbij heeft corona ook een rol gespeeld. Zo stopte het contact met bijvoorbeeld Milaan al heel snel begin dit jaar. Het rapport van de regiegroep maakt duidelijk waar de belemmeringen zitten en dat is waardevolle informatie. De pilot van een jaar wordt nu afgeschaald – en dat alles in goed overleg met de huidige staatssecretaris.

De heer WIJNANTS constateert dat het doel niet is behaald. De wethouder doet nu net alsof er sprake was van een onafhankelijke en objectieve pilot, maar dat was helemaal niet het geval. De wethouder vond dat dit moest gebeuren, de fractie van GroenLinks vond dat dit moest gebeuren. Er was belastinggeld beschikbaar en uiteindelijk is er slechts een ongedocumenteerde naar België teruggegaan. Het was echt een pilot vanuit een politieke overtuiging. Wethouder GROOT WASSINK hoort de heer Wijnants hem allerlei intenties toedichten die er niet waren. Het lukte het rijk niet deze mensen terug te geleiden en het was zinvol daarvoor alternatieve strategieën te bedenken. Dat is niet gelukt. Daarmee is de pilot niet een grote mislukking want er zijn wel degelijk andere resultaten geboekt. De pilot heeft een openbare ordeprobleem verlicht. In 2019 waren er 39 kraken die samenhingen met We are here. In 2020 was dat er 1, de garage De Kempering. Natuurlijk was er vooraf scepsis maar dat is geen reden om iets maar niet te doen. De verschillende insteken van de DT&V en een aantal NGO’s hebben het niet gemakkelijker gemaakt. Terwijl de pilot liep, kwam er een wisseling van staatssecretaris. Dat heeft niet automatisch geleid tot een verbetering van de samenwerking tussen DT&V, IND en de lokale partijen.

Gaat het om de mogelijkheden die er nu nog zijn, groepsgericht kijken naar herkomst, dan heeft de wethouder aan de huidige VVD-staatssecretaris aangegeven dat het goed zou zijn groepsgericht oplossingen te zoeken. Veel mensen met een Dublinclaim komen uit Eritrea en hebben waarschijnlijk wel de mogelijkheid asiel aan te vragen in Nederland, maar er zijn ook Dublinclaimanten die nul kans daarop maken. Die zou hij direct willen opnemen, direct een aanvraag willen laten doen, die waarschijnlijk direct wordt afgewezen en dan is er een andere situatie ontstaan. In de Amsterdamse straten en parken heeft Amsterdam te maken met falend Europees beleid. Hij heeft dan ook grote verwachtingen van de heer Ceder. Straks. Voor de precieze beantwoording over de financiën verwijst de wethouder naar de schriftelijke vragen van de VVD. Besloten was om 500 ongedocumenteerden op te vangen. Was die Dublinpilot er niet geweest, dan had Amsterdam nog steeds 500 man opgevangen. De wethouder heeft zich immers gecommitteerd aan de opvang van 500 mensen. In Q1 komt er een voortgangsbrief over de opvang en het vervolg van de LVV maar wel binnen de budgettaire kaders zoals afgesproken. Als de heer Ceder het uitvoeringsplan nog eens goed zou bekijken, zou hij zien dat de regie juist niet bij de wethouder lag, niet bij de gemeente.

Er is een regiegroep ingericht om daar een objectievere sturing aan te brengen. De wethouder heeft wel gekeken of er een doorbraak kon worden bewerkstelligd, maar hij voerde niet de regie. Er is volop regie geweest maar de gemeente was ook afhankelijk van veel partijen en al die verschillende visies droegen niet bij aan een oplossing.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Concept Raadscommissieverslag, 3 december 2020

Hoe nu verder? Deze opvang wordt uitgefaseerd tot april. Voor een hele beperkte groep kwetsbaren blijft die mogelijkheid er. De GGD stelt die kwetsbaarheid objectief vast. Er is een voorziening, dus Amsterdam kan als enige stad in Nederland niet langer deze uitzondering maken. Zo is het ook afgesproken. Hij is dus geen voorstander van een bbbvoorziening voor deze groep want dan zou dat ook voor andere groepen moeten. Het vraagstuk met Dublinclaimanten blijft bestaan, maar deze vorm van opvang zal Amsterdam niet langer voor haar rekening kunnen nemen. Met pijn in het hart zal hij deze opvang moeten beëindigen. Desgevraagd legt de wethouder uit dat een mogelijke discretionaire bevoegdheid nooit voor Dublinclaimanten heeft gegolden. Dat is iets voor mensen met een afgewezen aanvraag. De staatssecretaris heeft die discretionaire bevoegdheid evenmin meer. De wethouder zou graag zien dat er een vorm van discretionaire bevoegdheid terug komt. De heer WIJNANTS leest dat voor die 500 ongedocumenteerde de burgemeester een discretionaire bevoegdheid heeft om de verblijfsduur eventueel te verlengen. Hij is benieuwd of de wethouder haar die bevoegdheid zou willen geven. Wethouder GROOT WASSINK wijst erop dat het coalitieakkoord is geschreven vóór het uitvoeringsplan 24-uursopvang. Daar is besloten Dublinclaimanten op te vangen en dat is een wijziging ten aanzien van het coalitieakkoord.

Daarnaast is aangegeven dat een discretionaire bevoegdheid bij de burgemeester geen heilzame weg is. Mevrouw VAN SOEST wijst op de aanzuigende werking van het plan. Overigens was het plan voor de 500 ongedocumenteerden een plan van alleen de coalitie. Wethouder GROOT WASSINK heeft destijds bij de totstandkoming van het coalitieakkoord uitvoerig met de burgemeester, de heer Van Aartsen, gesproken. Er was een massieve meerderheid in de raad voor opvang van deze mensen. Hij gelooft erin randvoorwaarden voor mensen zo goed mogelijk te maken en hij heeft zeker niet het beeld dat er sprake was van een enorme aanzuigende werking. De heer VELDHUYZEN vindt het opmerkelijk dat de wethouder geen voorstander is van de bbb-regeling want toen hij nog in de oppositie zat, zag hij dat kennelijk heel anders. Hij krijgt voor de volgende raadsvergadering graag inzicht in de kosten die een bbbvoorziening met zich mee zou brengen op basis van de kosten die eerder zijn gemaakt voor zo’n opvanglocatie en op basis van de mensen die er nu zijn. Wethouder GROOT WASSINK is nooit voorstander van een bbb-voorziening geweest. In de vorige raadsperiode heeft hij altijd gepleit voor 24-uursopvang. Daarvoor heeft hij bij elke begroting een voorstel ingediend. Een bbb organiseert uitzichtloosheid. Hij vindt het juist belangrijk dat mensen aan een perspectief kunnen werken.

De kosten van de 24-uursopvang zijn natuurlijk bekend. Daarbij is het ook nog maar de vraag of er überhaupt behoefte is bij Dublinclaimanten aan een bbb-voorziening in deze coronatijd. Mevrouw ROOSMA beoogde doorstroming bij die 500 plekken waarbij mensen hetzij een status zouden krijgen hetzij op een andere manier perspectief kregen. Ze informeert naar de wachtlijsten bij de LVV-opvang. Wethouder GROOT WASSINK geeft aan dat de Dublinwachtlijst 13 mensen behelst en op de LVV-wachtlijst zijn dat 30 personen. In Q1 komt er een voortgangsbrief. De kosten van 24-uursopvang zijn de heer Veldhuyzen bekend. Hij zal trachten hem een grove schatting van een bbb-voorziening nog voor aankomende raad te doen toekomen.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Concept Raadscommissieverslag, 3 december 2020

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Bespreking volgt in de raad van januari. A.25 Uitkomsten onderzoek denktank MDMA-beleid Nr. BD2020-004674 Dit punt wordt gezien de tijd doorgeschoven naar de volgende vergadering. A.26 Pilot wapenstok Nr. BD2020-004702 De heer VELDHUYZEN verduidelijkt dat BIJ1 tegenstander is van het bewapenen van boa’s. Hij gaat ervan uit dat alle voorwaarden goed worden meegenomen in de uitwerking van de pilot. Het college wil enerzijds wapens van de straat halen, maar ambtenaren worden nu bewapend. Dat is toch controversieel. De politiewetenschapper de heer Timmer geeft aan dat de criminaliteit inclusief geweldscriminaliteit al jaren daalt, dus ook geweld tegen alle dienstverleners. Dat maakt de keuze voor het bewapenen van boa’s onlogisch. Hij vreest dat die bewapening zal leiden tot meer escalatie van conflicten. Er moet wel iemand zijn die dat wapengebruik door boa’s gaat controleren. Bij de politie is immers ook al te weinig toezicht op het gebruik van geweld. Hij ziet graag dat het definitieve uitvoeringsplan aan de raad wordt voorgelegd voordat de pilot van start gaat. Mevrouw ROOSMA is niet altijd enthousiast over het bewapenen van boa’s maar de pilot is er nu. Ze krijgt graag inzicht in de evaluatiecriteria. Zorg is er dat boa’s in een situatie komen waar ze niet in terecht zouden moeten komen.

Ze is benieuwd in wat voor context de wapenstok wordt gebruikt. De politie is nooit enthousiast geweest over de korte wapenstok want die heeft nooit goed gewerkt. Dan vergt de keuze hiervoor toch wel een toelichting. Mevrouw BOSMAN is geen groot voorstander van de pilot. Het team dat zich richt op verbeterde samenwerking tussen politie en handhaving wordt opgeheven en dat wordt ondergebracht bij de basisteams. In de technische sessie bleek dat de mensen in de basisteams nog een dag per week worden vrijgemaakt om na te denken over de processen. Ze hoort graag of dat voldoende is om in de context van deze proef de samenwerking te begeleiden. Als die samenwerking steeds beter gaat, maakt dat misschien de wapenstokken overbodig. Ze is benieuwd of dat in de evaluatiecriteria zit. Als dat niet het geval is, kan het misschien worden ondergebracht bij de mensen in de basisteams die voorheen die TEDS-taken hadden. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat vraag naar bewapening van de boa’s een aantal jaren geleden opkwam in reactie op het geweld tegen boa’s. Het gaat niet op een geweldsmiddel dat op een actieve manier gaat worden ingezet, maar het is bedoeld als een middel ter zelfverdediging. De lange wapenstok en de pepperspray zijn agressievere middelen dan de korte wapenstok. Overigens beschikken veel boa’s al over geweldsmiddelen bijvoorbeeld in het OV en in landelijke gebieden.

In haar brief heeft de burgemeester de raad uitgebreid geïnformeerd over de condities waaronder de pilot plaatsvindt: een korte pilot, een beperkt aantal boa’s, en de deelnemende boa’s worden getraind en geëxamineerd op de politieacademie. Het OM ziet toe op het juiste gebruik en kan handelen wanneer dat nodig is. Een direct toezichthouder bewaakt of een boa voldoet aan alle vereisten alvorens hij wordt ingezet. De evaluatie heeft de burgemeester niet paraat, maar bij de verschillende stadia van de pilot informeert ze de raad zo goed mogelijk. Er zal nooit sprake zijn van invoering van de wapenstok zonder dat de raad zich daarover heeft kunnen uitspreken. De politie was aanvankelijk minder enthousiast over de korte wapenstok omdat daarmee onvoldoende afstand kan worden gehouden. Omdat de gevolgen van een

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Concept Raadscommissieverslag, 3 december 2020

uitschuifbare wapenstok ernstiger kunnen zijn, lijkt het niet proportioneel om die lange stok voor de handhavers te gebruiken. Bij de politie wordt er inderdaad uitgegaan van samenwerking met de boa’s een dag per week. Vanzelfsprekend moet er begeleiding zijn van de politie bij de pilot. De mensen worden goed opgeleid en begeleid en er wordt nagegaan of het functioneert. De politie is als achtervang in het centrum beschikbaar. De samenwerking met de politie wordt als voldoende gezien. Het WODZ zal de evaluatie voor zijn rekening nemen, maar de criteria daarvoor zijn nog niet bekend. Zodra dat wel het geval is, informeert de burgemeester de raad. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en deze laatste raadscommissie AZ van dit jaar. De voorzitter sluit de vergadering om 18.05 uur.

22