Concept verslag OZA.pdf

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 22 november 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 22 november 2023 van 09.00 tot 11.36 uur in de Raadzaal Woensdag 13 december 2023 Plv voorzitter: het lid Yemane Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: K. van Klooster, N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Emmerik (Partij voor de Dieren), Von Gerhardt (VVD), Haijen (SP), De Jong (JA21), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Smits (Volt), Staartjes (VVD), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yacoubi (DENK) Afwezige commissieleden: het lid Alberts (SP) Overige aanwezigen: G. de Weerd

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.00 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER meldt dat de vaste voorzitter, het lid Alberts, vandaag niet aanwezig kan zijn. Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededelingen. • Eind april is een motie aangenomen over een sociale kaart met betrekking tot de sociale basis, buurtteams etc. Het haalbaarheidsonderzoek is echter nog onvoldoende gevorderd om voor het einde van 2023 die motie af te kunnen doen. Het organiseren van die verbinding met de grote welzijnsorganisaties en de afstemming met buurtteams, huisartsen etc. kost wat meer tijd. Ook speelt dat er samenhang wordt gezocht met het project De Digitale Voordeur. Naar verwachting kan de motie in het tweede kwartaal van 2024 afgedaan worden. • Op 10 november heeft de commissie in de dagmail een brief ontvangen over het traject Beschik op maat. Dat is een herziening van de wijze van beschikken van Wmo-voorzieningen, waarbij de verandering van het beschikken in resultaten naar het beschikken in omvang. De motiveringen bij de beschikkingen worden daarbij versterkt. Er wordt ook gekeken naar de beschikkingstermijnen. Als de commissie daaraan behoefte heeft, kan hij over dit onderwerp een technische sessie organiseren. Dat zou dan op 31 januari van 10.00-11.30 uur zijn, op locatie.

• Het lid Abdi heeft in de commissie SED van mei een vraag gesteld over overbelaste buurtteams. Er is toen door wethouder Groot Wassink

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

toegezegd dat hij daarop nog terug zou komen. Dat de werkdruk bij buurteams hoog is, is bekend. Ze krijgen te maken met een grote verscheidenheid aan hulpvragen, en die vragen ook veel kennis. Daarbij speelt ook dat er destijds veel medewerkers zijn uitgestroomd en veel nieuwe zijn ingestroomd, en die hadden nog opleiding nodig. Het gesprek met de buurtteams over de werkdruk gaat door. Op dit moment gaat het gesprek over de plannen voor 2024, waarbij dit punt ook de nodige aandacht krijgt. Hiermee beschouwt hij de toezegging aan het lid Abdi als afgedaan. Wethouder MOORMAN doet de volgende mededelingen. • In de vorige commissievergadering kwam er een vraag van het lid Perdok over de ADAM-regeling. Zij had op de website gezien dat niet alle dierenartsen die vermeld stonden op de website deze regeling nog uitvoerden. Navraag leerde haar dat de regeling uitgevoerd wordt door de Dierenambulance. In principe moet een dierenarts die een patiëntenstop heeft dat zelf melden bij de Dierenambulance. Het is lastig voor haar om daarop zicht te houden. Als er onduidelijkheden zijn, moeten die gemeld worden bij de Dierenambulance zelf. Er is ook een telefoonnummer over de ADAM-regeling dat mensen kunnen bellen. Daar kan men zeggen welke dierenartsen zijn aangesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.07-09.20 uur. Wethouder MOORMAN vervolgt haar mededelingen.

• Het grootste deel van de energietoeslag wordt door de gemeente ambtshalve verstrekt, waarmee op basis van al bestaande aanwezige gegevens de energietoeslag aan mensen wordt uitgekeerd. Daardoor hoeven mensen de toeslag niet aan te vragen, wat past binnen het streven om dit soort dingen te vereenvoudigen. Vorig jaar ging het ambtshalve om ongeveer 80.000 energietoeslagen. Dit jaar blijkt de energietoeslag in sommige gevallen onterecht te zijn uitgekeerd. Als mensen een stadspas krijgen, ontvangen ze ook de energietoeslag. Bij het afschaffen van de stadspas ‘blauwe ruit’ is dat in sommige gevallen niet goed gegaan. Daardoor kregen mensen toch nog een groene stip, terwijl ze er op basis van hun inkomen geen recht op hadden. Deze 1276 huishoudens, die er dus geen recht op hebben, hebben ook een brief gekregen waarin gevraagd werd hun rekeningnummer op te sturen, omdat de gemeente van die mensen niet het rekeningnummer heeft. Er is ook een wat kleinere groep van 654-891 huishoudens die het bedrag ten onrechte op hun rekening hebben ontvangen, en die zijn per brief gevraagd om het geld weer vrijwillig terug te storten. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat er voor agendapunt 3 geen sprekers zijn. Zij peilt de meningen en concludeert dat deze voordracht gehamerd kan worden. Er zijn evenmin aanmeldingen binnengekomen voor agendapunt 6.

Het lid DE JONG meldt zich alsnog aan als spreker voor agendapunt 6. De VOORZITTER concludeert dat agendapunt 6 behandeld wordt. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 1 november 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken tot agendering. • TKN-4 op verzoek van het lid Van Pijpen • TKN-5 op verzoek van het lid Van Pijpen Het lid WEHKAMP komt alsnog met het verzoek TKN-3 en TKN-7 te agenderen. De VOORZITTER constateert dat de commissie met de verzoeken akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek De VOORZITTER legt de belangrijkste spelregels voor het inspreken uit. Bij agendapunt 6 G. DE WEERD spreekt op persoonlijke titel. Hij was ingedeeld bij dit agendapunt, hoewel hem dit meer een algemeen punt lijkt. Het heeft betrekking op openbare orde, veiligheid, GGD en ggz in Amsterdam. Hij realiseert zich dat de huidige wethouder Scholtes nog tamelijk nieuw is en zijn uiterste best doet. Hij wil het hebben over de personen met onbegrepen gedrag, die ook wel ‘verwarde personen’ worden genoemd. Dat etiket zegt: ‘Jij bent in de war, en ik zie alles helder’.

Maar zien die politieagenten, medewerkers GGD of ggz, alles wel zo helder? Is er voldoende moeite gedaan om de ander te begrijpen? Helaas is dit een tijd waarin de burger zich moet beschermen tegen de overheid. Hij denkt aan het toeslagenschandaal, het te lang wegkijken van discriminatie door de overheid, maar ook het wegkijken van het systeem dat faalde. De blauwe familie gaf een ontluisterend beeld van de politieorganisatie. Een bestuursrechter vertelde in het tvprogramma ‘Umberto’ over de misstanden bij Veilig Thuis Amsterdam. Hijzelf kan dat beeld volledig onderschrijven. Dagelijks hoor je de pijnlijke verhalen over Jeugdzorg en ggz. Uit eigen ervaring kan hij vertellen dat er zeker in Amsterdam van alles mis is bij Veilig Thuis en het GGD Vangnet. Bij het handelen van de politie -hij realiseert zich dat de

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

politie onderbemand is en ook veel dingen goed doet- en ook bij de ggz-instellingen, waaronder GGZ inGeest, Arkin en BuurtzorgT. Een ander punt waar men in Amsterdam, maar ook landelijk, aan kapotgaat is het afschuiven van verantwoordelijkheden. Ook door Amsterdamse ambtenaren. De gemiddelde medewerker die je spreekt als je 14020 belt is vriendelijk en meedenkend, maar als het ingewikkelder wordt, en het bij een teammanager of directeur terechtkomt, krijg je lange ingewikkelde verhalen die vooral aangeven waarom zij niet verantwoordelijk zijn. Een oplossing wordt dan niet geboden. Hij zit al drie jaar in een echtscheidingssituatie, en is kapotgemaakt door onprofessioneel handelen van Veilig Thuis, GGD Vangnet en gemeentelijke bureaucratie. Hij is niet gevaarlijk of agressief. Met lede ogen heeft hij moeten toezien hoe het fout ging met zijn ex-partner, met wie hij 32 jaar samengewoond heeft. En ja, er was een moedige psychiater bij inGeest die tegen het protocol in van zijn eigen organisatie een aantal sessies deed met zijn ex-partner en hem, en de vinger op de zere plek legde. Deze stad gaat ten onder aan belangenbehartigers die vooral voor hun eigen belang op lijken te komen.

Op 13 april heeft hij een brief aan de burgemeester geschreven met als onderwerp ‘Ernstige klachten en dossiervervalsing 020 Veilig Thuis, klachten over bejegening en vooringenomenheid van politie, structurele onveiligheid door dwingende controle en handelen overheid’. Hij heeft meerdere directe medewerkers gesproken, maar nooit een antwoord gekregen op zijn brief. In de inauguratierede van de burgemeester zei die ‘Als uw burgemeester beschouw ik het hoeden van vrijheid, helpen die belofte voor alle Amsterdammers gestand te doen, als mijn eerste en grootste verantwoordelijkheid.’ Zijn vrijheid is hem ontnomen, en datzelfde is gebeurd met vele anderen. Hij ziet in het agendapunt 6 niets over de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat de concrete vraag aan de commissie is. G. DE WEERD vraagt dit voor alles serieus te nemen, en daarnaar te handelen en tot verbeteringen te komen. Hij heeft alles uitvoerig beschreven in een brief aan de burgemeester, maar daar is niets mee gedaan. Hij verzoekt te kijken naar het protocol op de website van de verplichte geestelijke gezondheidszorg. Dat is achterhaald en niet conform de huidige richtlijnen. Het lid YACOUBI herkent de verkokering waarover de inspreker het heeft. Hij vraagt of de inspreker het gevoel had dat iemand de regie had in zijn situatie. G. DE WEERD antwoordt ontkennend.

Hij heeft wel gevraagd om iemand die de regie op zich zou kunnen nemen, maar daarop werd niet gereageerd. Het is natuurlijk een samenspel van heel veel dingen. Hij heeft niet het gevoel dat hij de regie heeft over zijn eigen leven. Hij staat hier nog, en verkeert in de gelukkige omstandigheid dat hij wat spaargeld had en een koopwoning, waardoor zijn vaste maandelijkse lasten niet zo hoog waren. Andere mensen, met een lager inkomen en zonder goede opleiding, zouden in een nog veel grotere ellende zijn gekomen. Hij hoort nog bij de ‘gelukkige’ vijf procent. Er wordt naar de persoon gekeken. Bij een kind dat in een gesloten inrichting terechtkomt ga je kijken wat er in zijn omgeving fout was. Die vraag is ook voor volwassenen belangrijk. Wat is er in de omgeving fout? Heel veel. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

Het lid VAN PIJPEN is blij dat er weer coronavaccinaties worden gezet. Zij kreeg bericht dat er mobiele prikteams actief zijn in alle stadsdelen, behalve West. Zij vraagt waarom dat zo is. Komt daar alsnog een mobiel prikteam? Wethouder SCHOLTES bevestigt dat er momenteel geen mobiel prikteam werkzaam is in West. Wel zijn er veel locaties tegen West aan, in Nieuw-West en Centrum. Vaste priklocaties zijn in Amstelveen, Noord en Nieuw-West. Er wordt nog gezocht naar een plek in stadsdeel West. Als die gevonden is, zal er een update volgen van de website. In de tussentijd kunnen mensen van West op afspraak naar heel veel andere mobiele priklocaties in andere stadsdelen. Het lid VAN PIJPEN begrijpt dat er wel een prikteam in West komt, maar dat het nog ontbreekt aan een locatie. Wethouder SCHOLTES bevestigt dat men op zoek is naar een locatie. Een garantie kan hij natuurlijk niet geven. Het lid VAN PIJPEN heeft nog een vraag namens het lid Yemane. Die las in de NRC dat jongeren steeds vaker in de schulden raken. Een van de redenen daarvoor is de communicatiekloof met de Belastingdienst. Hij vraagt of de wethouder daarvan op de hoogte is.

Weten jongeren de buurtteams goed te bereiken, of zijn er andere organisaties die hen daarin kunnen ondersteunen? Hoe kan het bekendgemaakt worden onder jongeren, eventueel in samenwerking met scholen? Wethouder MOORMAN antwoordt dat voor jongeren die achttien worden veel veranderd. Daarom is besloten om alle achttienjarigen op hun verjaardag een verjaardagskaart te sturen, vooral om hun te wijzen op alles wat voor hen wijzigt, bijvoorbeeld met de Belastingdienst, maar ook met betrekking tot de zorgverzekering. Sinds kort krijgen ook de ouders een brief. Ook voor hen verandert veel, zoals het vervallen van de kinderbijslag. Verder is er de financiële educatie op scholen, waarvan het aanbod enorm is vergroot. Voor specifieke, kwetsbare jongeren zijn er nog de buddyprojecten om de overgang van zeventien naar achttien te begeleiden. Tegelijkertijd zie je dat bijvoorbeeld door de gokindustrie jongeren in de problemen kunnen komen. Dat vraagt om aanpassingen van de landelijke wetgeving. Ook kijkt zij samen met wethouder Scholtes naar mogelijke acties van Amsterdam. Het lid VON GERHARDT heeft een vraag over de tijdelijke school die zou moeten komen in het Muiderslotpark in Weesp. Daarover zijn de bewoners van Weespersluis, de bestuurscommissie en het dagelijks bestuur van Weesp erg ontevreden. Dat geldt de manier waarop het is gegaan en ook de gekozen locatie.

Zij betreuren het dat er geen participatie is geweest en dat er te weinig rekening is gehouden met hun wensen. Er was afgelopen week een avond, waarbij de wethouders Moorman en Van Dantzig aanwezig waren. Wethouder Van Dantzig maakte daar de opmerking: ‘Laten we eerlijk zijn, het is maar een grasveld waar het terechtkomt!’. Ook zei die dat er simpelweg geen tijd was voor participatie. Hij vraagt waarom daarvoor geen tijd was. Klopt het dat maar een deel van de bewoners uiteindelijk een brief heeft gekregen? Waarom niet allemaal? En waarom is dat zo? Waarom wordt er onvoldoende rekening gehouden met de wens van het dagelijks bestuur en de bestuurscommissie? Is wethouder Moorman het met wethouder Van Dantzig eens dat het ‘maar een grasveld’ is? En dat daarom de bewoners van Weespersluis eigenlijk niet zouden moeten zeuren? Wethouder MOORMAN benadrukt dat er een vervelende situatie is. Het zou beter zijn geweest als al eerder helder was geweest dat het toevoegen van zoveel woningen in Weespersluis zou leiden tot heel veel meer plekken voor kinderen op de school in Weespersluis. Volgens de prognoses zullen er volgend jaar 150 kinderen extra bij komen in Weespersluis. Kinderen moeten bij voorkeur in hun buurt naar school kunnen. Daarvoor moet extra plek gemaakt worden, iets wat vooropstond in de besluitvorming voor deze

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

locatie. Van de twintig bekeken locaties in Weesp bleken er twee mogelijk, en daarvan was er maar één die tijdig, namelijk september 2024, beschikbaar zou kunnen zijn. Dat heeft uiteindelijk de doorslag gegeven bij de keuze voor deze locatie. Ook verkeersveiligheid en afstand waren belangrijk. Vorige week is er een bijeenkomst geweest waarbij de emoties hoog op zijn gelopen. Het overvalt mensen; ze hadden dit niet verwacht. Maar het is noodzakelijk dat de kinderen naar school kunnen. De woorden van wethouder Van Dantzig die het lid Von Gerhardt aanhaalt, herkent zij niet. Wethouder Van Dantzig heeft juist met uiterst veel respect en begrip op de bewoners gereageerd. Er zeker niet gesuggereerd dat de bewoners zeurden. Toch worden bestuurders soms voor ingewikkelde beslissingen gesteld. Zij moeten daarvoor durven te staan. Als je als bestuurder altijd elk geluid van kritiek honoreert, is er nooit sprake van enige voortgang. De kinderen in kwestie mogen niet de dupe worden, ook al kan zij zich voorstellen dat bewoners van Weespersluis hun gevoelens hierbij hebben. Het college respecteert die. Het lid VON GERHARDT heeft begrepen dat een locatie zoals het Weespersluispark pas drie maanden later zou kunnen. Daar staat tegenover dat die locatie de wens is van de bestuurscommissie en de inwoners van Weesp.

Een van de oplossingen kan zijn om de ruimtes die bij Kind & co, aan de overkant van de school, zitten als overbrugging te gebruiken. Kind & co gaat daar weg, wat vier lokalen oplevert. Waarom is er daarover geen contact geweest met Kind & co? Op die manier zouden de kinderen naar school kunnen zonder dat dit nadeel oplevert voor het groen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat drie maanden voor een vierjarige zeker geen korte periode is. In september zijn er 150 extra plekken nodig, en dat zijn zes klaslokalen. Die moeten snel beschikbaar zijn, en niet ergens in de loop van het jaar. De kinderopvang in kwestie maakt niet gebruik van een gebouw in bezit van de gemeente. Verder zijn het vier lokalen, dus geen zes. Ten slotte is er een goed contact met de kinderopvang, en die heeft aangegeven dat ze de plekken zelf nodig heeft. Dat biedt dus geen oplossing. Het is waar dat er een verschil van inzicht bestaat tussen het dagelijks bestuur van Weesp en het college van Amsterdam. Daarover is uitgebreid gesproken, waarbij alle overwegingen en belangen aan de orde zijn gekomen. Er zijn ook nog andere overwegingen, zoals verkeersveiligheid. Veel ouders brengen in die buurt hun kinderen met de auto naar school, wat gevaar kan opleveren voor kinderen die met de fiets of lopend komen.

Voor het college heeft echter de grootste zekerheid over een tijdige beschikbaarheid op de Muiderslotlaan de doorslag gegeven. Dat is waarom voor die locatie gekozen is. Zij betreurt het dat in zo’n korte tijd een beslissing genomen moest worden, maar de genomen beslissing is in het belang van de kinderen. Het lid DE JONG blijft het een vreemde situatie vinden. Dat er nu zes klaslokalen tekortkomen in de Weespersluis lijkt een uiting van een eerder gebrek aan planning. Wat betekent het voor de wethouder Participatie als participeren voor dit college kennelijk niet meer betekent dat langskomen om nog eens goed uit te leggen waarom er niet naar de bewoners en het dagelijks bestuur geluisterd wordt? Wethouder MOORMAN erkent dat er in het verleden geen goede prognose is gemaakt ten opzichte van het aantal woningen dat erbij is gekomen. Het is belangrijk om lessen te leren uit het verleden, maar zij kan de klok niet terugdraaien. In dit geval speelt ook mee dat de fusie tussen Weesp en Amsterdam pas in 2022 tot stand is gekomen. De kinderen uit Weesp moeten, net als kinderen in de rest van Amsterdam, goed naar school kunnen. Dit is een tijdelijke locatie voor een school. De definitieve school komt er 2028. Veel van de buurtbewoners geven aan dat het om een plek gaat waar kinderen spelen.

Daarom zal het schoolplein, dat samen met de school ongeveer een derde van het groen beslaat, toegankelijk zijn voor alle kinderen uit de buurt. Er blijft dus voldoende speelplek voor alle kinderen. Over de inrichting is er een informatiemarkt geweest, waar veel

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

bewoners van Weespersluis zijn gekomen. Die hebben daarna nog gesproken met de aanwezige ambtenaren, en ook dat is een vorm van participatie. Het lid YACOUBI merkt op dat zijn fractie begin vorige maand attent is gemaakt op een onafhankelijk onderzoek gericht op aanbieders binnen de sociale basis in stadsdeel Oost. Hij vraagt wanneer hij een reactie op de vragen mag verwachten. Kan het onderzoek gedeeld worden met de commissie? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er deze week een reactie van het college komt. BESPREEKPUNTEN Onderwijs 3.

Herbenoemen drie leden Raad van Toezicht van Ir. Lely Lyceum (VN2023022970) Dit geheime punt is gehamerd. 4. Bekrachtigen van het besluit van het college tot het wijzigen van de Voorziening Amsterdamse Familie School 2023-2027 van de Verordening op het lokaal onderwijsbeleid Amsterdam 2019 en het toevoegen van deze voorziening aan de VloA 2019. (VN2023-022814) Het lid WEHKAMP vindt het goed te kijken naar een vermindering van de regeldruk voor scholen. Het lijkt nu echter alsof de bereikte doelen niet meer getoetst worden. In de brief staat dat de adviescommissie niet meer beoordeelt of de doelen en resultaten die met de invoering van de Amsterdamse Familie School gesteld zijn, haalbaar zijn. De doelen zijn nog onvoldoende concreet uitgewerkt bij de aanvraag. Daardoor rijst de vraag welke doelen de gemeente nu heeft bij de Familie School. Is het om de scholen extra budget te geven met veel doelgroepleerlingen? Of juist om de verbinding met zorg? Zij miste bij de Familieschool in Oost, die zij bezocht, de link met het zorggedeelte. Hoe ziet de wethouder dat, rekening houdend met de gestelde doelen? Wethouder MOORMAN bevestigt dat het hierbij om een technische wijziging gaat die te maken heeft met de regeldruk voor scholen.

Het is zaak om aan de een kant voldoende controle uit te oefenen zodat het geld goed besteed wordt, en aan de andere te voorkomen dat de regeldruk op scholen niet verder toeneemt. Familiescholen zijn in ieder geval een succes. Dat is goed onderzocht. Het is heel mooi dat veel scholen en juist ook het samenwerkingsverband willen meedoen. Het samenwerkingsverband kan als spil gezien worden tussen zorg en onderwijs. In totaal kan je op die manier tot wel 45 scholen komen, wat goed nieuws is. Het is belangrijk informatie uit te wisselen, wat laatst gebeurde bij een grote informatiebijeenkomst waar alle Familiescholen bij elkaar kwamen. Ook de onderzoekers zijn erbij betrokken. Het is een voorwaarde dat elk van de Familiescholen meedoet aan het onderzoek. Er zijn ook nog tweejaarlijkse evaluatiegesprekken. Het wordt dus goed gemonitord. Er worden lessen geleerd uit de praktijk, en ook de scholen leren van elkaar. Om een Familieschool te laten slagen is goed schoolleiderschap cruciaal. De schoolleiders moeten dan ook ondersteund worden. Voor de zorgcomponent is het OKT van cruciaal belang. Daarbij speelt dat de continuïteit van OKT’s met personeelstekorten onder druk staat. Het is goed dat nu ruimte wordt geboden aan scholen om een Familieschool te worden. Maar het is nog niet klaar. Het is in continue ontwikkeling, waarvoor het goed is dat vier jaar subsidie gegeven wordt.

Alleen een voorwaarde aan de

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

voorkant is niet voldoende om te zorgen dat dit op een effectieve manier tot stand komt Daarvoor is het belangrijk dat continu gemonitord wordt, en dat het gesprek doorgaat. De VOORZITTER concludeert dat deze raadsvoordracht gereed is om te hameren in de raad. Jeugd(zorg) 5. Instemmen met de raadsvoordracht over ‘Verordening tot wijziging van de Verordening verlening uitsluitend recht aan de Stichting Ouder- en Kindteams (OKT)'. (VN2023-023340) Het lid YACOUBI merkt op dat de rol van het OKT sinds 2015 in het jeugdstelsel van groot belang is geweest. Het biedt laagdrempelige hulp aan jeugdigen en hun ouders en speelt een sleutelrol bij preventie en het verwijzen naar specialistische jeugdhulp. In 2022 is de contractrelatie met Stichting OKT geëvalueerd door een extern bureau. De aanbevelingen uit dat onderzoek zijn opgenomen in de nieuwe inkoopovereenkomst voor de periode 2024-2029. Deze betekent een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van het Amsterdamse jeugdstelsel, met nieuwe taken die voortvloeien uit recente ontwikkelingen en inzichten. Een opvallend element in de overeenkomst is de voortzetting van de alleenrechtconstructie met de Stichting OKT. Dit besluit veronderstelt dat deze methode de meest stabiele gunningsvorm biedt voor de continuïteit van dienstverlening door het OKT.

Men zal kritisch moeten kijken of deze constructie de meest efficiënte en effectieve manier blijft voor het leveren van jeugdhulp in de stad. De nieuwe taken voor het OKT, waaronder het versterken van de samenwerking tussen buurtteams en scholen en het coördineren van preventieve jeugdhulp zijn essentieel voor de verdere ontwikkeling van het jeugdstelsel. Dit vereist echter een sterke focus op prestatiebeoordeling dialoog, een aspect dat ook door de Rekenkamer Amsterdam werd benadrukt. Hij vraagt hoe de aanbevelingen van AEF en de Rekenkamer Amsterdam zijn verwerkt in de nieuwe inkoopovereenkomst met het OKT. Kan het college concrete voorbeelden geven van de verbeteringen die zijn aangebracht? Verder vraagt hij wat de voordelen zijn van voortzetting van de alleenrechtconstructie met OKT. Heeft het college alternatieve aanbestedingsmethodes overwogen? En zo ja, welke dan? Hoe zal de Stichting OKT de samenwerking met buurtteams, scholen en specialistische jeugdhulp verder ontwikkelen en verstevigen? Welke concrete resultaten verwacht het college van deze intensieve samenwerking? Hoe waarborgt men dat de uitbreiding van taken van het OKT, met name in het kader van het toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, effectief en efficiënt zal worden uitgevoerd? Het lid WIJMENGA vindt dit voorstel logisch in verband met de gewenste continuïteit van de OKT’s.

Het CDA wil als basis meer samenwerken in de zorg, en af van ingewikkelde aanbestedingsprocedures. Het verlenen van uitsluitend recht aan de Stichting OKT kan daarvan een voorbeeld zijn. Zij vraagt wat de overwegingen waren bij de beslissing om nu al het alleenrecht uit te breiden. Er is namelijk nog wel wat werk te doen om alles op een rij te krijgen. Als enige aanbieder heeft de Stichting namelijk een bijzondere verantwoordelijkheid en de dienstverlening moet optimaal zijn. Kan de wethouder meer vertellen over het ingezette verbetertraject naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer? Hoe krijgt het vorm en inhoud? Wordt de raad erover geïnformeerd? Moesten niet eerst mijlpalen behaald worden, voor de overeenkomst uitgebreid werd? Zij vraagt een reactie van de wethouder. Welk mechanisme heeft de wethouder ingebouwd om de kwaliteit van de werkzaamheden van de Stichting te monitoren en te garanderen? Afhankelijkheid van één stichting betekent dat de controle goed moet zijn. Het CDA ziet een gevaar in een overmaat aan professionalisering. Niet elk opvoedingsprobleem is een jeugdzorgprobleem. Bij de overeenkomst hoort ook een

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

uitbreiding van de opdracht. De nieuwe overeenkomst is uitgebreid met taken op het gebied van het coördineren van preventieve jeugdhulpactiviteiten in de wijk. Zij vraagt of men er in de voorbereiding rekening mee houdt dat niet alleen professionals, maar iedereen meedoet? In het toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming wil zij graag teruglezen hoe het OKT en het gemeentebestuur dat principe omarmen. Is de wethouder het eens dat de hele stad betrokken is bij het opvoeden en opgroeien van jongeren? Het lid WEHKAMP vindt het goed dat de nieuwe ontwikkeltaak voor het OKT wordt toegevoegd, namelijk het intensiveren van inzet en samenwerking met scholen. Zij vraagt welke doelen daarbij worden gesteld. Zij hoort vaak van scholen dat er door de personeelstekorten wisselende OKT’ers komen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat deze wijziging van de verordening van waarde is omdat het aangeeft hoe de gemeente wil samenwerken met haar partners. Een aanbesteding kan soms afleidend werken. Tegelijkertijd moet je ervoor zorgen dat de partners aan de verwachtingen voldoen. Het OKT is voor de gemeente een heel belangrijke partner, juist in de samenwerking tussen onderwijs en zorg. Dat kan alleen goed gedaan worden als je in partnerschap werkt. Dan kan je het gesprek voeren over prestatie, hoe het beter kan. Het contract loopt af, dus moet er een nieuwe inkoopovereenkomst komen.

Het is ook een onderdeel van de AEF-aanbevelingen. De inkoopovereenkomst wordt aan het eind van het jaar afgesloten. Dat is niet een eindpunt, maar een beginpunt. Er is een doorlopende prestatiedialoog waarin de gang van zaken in ieder geval twee keer per jaar besproken wordt. Het is niet allemaal meetbaar. Richt je je teveel op het meetbare, dan mis je veel andere dingen die te maken hebben met een goede samenwerking. Hoe meet je preventie? Meer gaat het om de vraag hoe je zo goed mogelijk samenwerkt. De gemeente is bezig met het ontwikkelen van een set indicatoren om de raad zo goed mogelijk op de hoogte te houden. Dat is ook een aanbeveling van de AEF en de Rekenkamer. Het lid YACOUBI hoort uit het veld vaak dat de opdracht van de Stichting OKT zo breed is dat men niet altijd even goed weet wanneer doorverwezen moet worden naar een partner binnen de sociale basis, in plaats van specialistische jeugdhulp. Hij vraagt de nieuwe inkoopovereenkomst ervoor kan zorgen dat het op dit punt wat duidelijker wordt voor de uitvoering. Wethouder MOORMAN antwoordt dat er steeds meer gebiedsgericht gewerkt wordt, met één toegang waarbij alle partners betrokken zijn. De Proeftuin en Blijvend Veilig zijn daarvan een specifiek onderdeel. Het gaat erom een manier te vinden waarop de partners goed samenwerken. Voorkomen moet worden dat er lange lijnen blijven van doorverwijzen.

In de inkoopovereenkomst zit inderdaad dat het OKT onderdeel is van het gebiedsgericht werken, maar veel meer nog zit het in de nieuwe werkwijze, met de OKT als heel belangrijke partner. De opdracht daarin is breed. Je moet eigenlijk generalistische kennis hebben van alles, en soms ook weer heel specifiek. Het is met name de werkwijze die voor de verandering moet zorgen. De gedachte achter het toekomstscenario is dat de jeugdbescherming, het OKT en alle andere partners zo goed mogelijk een samenhangend netwerk vormen dat kan voorkomen dat kinderen uit huis geplaatst worden. Ook moet het voorkomen dat er een te grote wisseling is van de verschillende professionals. Door te werken in die koppels, krijgen gezinnen steeds met dezelfde gezichten te maken en worden ze niet van het kastje naar de muur gestuurd. Zij antwoordt het lid Wijmenga dat het uiteindelijk gaat over continuïteit en partnerschap. Daarop moet je elkaar kunnen aanspreken. Het lid YACOUBI vraagt in hoeverre die samenwerking tussen partijen ervoor zal zorgen dat iemand, of een partij, zorgt draagt voor een goede regie bij een gezin, of bij

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

een kind. Hoe voorkom je dat er steeds wordt doorverwezen? Hoe zorg je voor een holistische aanpak? Hoe zorgt men voor een goede regie op een dossier? Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit de kern is van wat gebeurt met de proeftuin Blijvend Veilig, die succesvol blijkt te zijn. Dat gaat over dit punt: hoe zorg je ervoor dat dezelfde gezichten aanwezig blijven, dat het partnerschap er is, dat het gesprek met ouders voortdurend plaatsvindt? Om die reden is het ook de bedoeling om dit op veel meer plekken binnen en rond de stad door te voeren. De kern is dat de hulp veel meer geboden wordt vanuit de leefwereld van de mensen zelf, in plaats van vanuit de systeemwereld van de verkokerde organisaties. Zij antwoordt het lid Wijmenga verder dat zij het zeer eens is dat niet alles een jeugdzorgprobleem is. In de gehele doorontwikkeling van het jeugdzorgdomein is dat een heel belangrijk punt. Steeds meer jongeren ervaren problemen, ook door spanningen in de samenleving. Tegelijkertijd wordt alles steeds meer tot een individueel jeugdzorgprobleem gemaakt. Je zult moeten accepteren dat niet iedereen hetzelfde is, en daarop moet je je in het collectieve aanpassen. Sommige problemen horen bij het leven. Zo is de puberteit soms heel ingewikkeld. Somberheid kan daarbij horen, en dat hoeft dan ook niet direct als een groot probleem gezien worden.

Zij is in gesprek met wethouder Scholtes over de manier waarop het volwassenendomein betrokken kan worden bij het jeugdzorgdomein. In de jeugdzorg spelen de complexe scheidingen een steeds belangrijker rol. Los je dat op met de kinderen, of toch eerder bij de opvoeders? En hoe doe je dat dan? Dit soort vraagstukken wordt heel breed bekeken. Het is nog een zoektocht. Binnenkort mag een visiebrief worden verwacht over het jeugdzorgdomein, waarbij dit onderwerp een belangrijke rol speelt. Binnenkort heeft de raad een gesprek met Sharon Stellaard, die een proefschrift heeft geschreven onder de titel ‘Boemerang beleid’ over vijftig jaar jeugdzorg waarin men steeds weer hetzelfde doet. Het moet nu eindelijk gaan veranderen, maar eenvoudig is dat niet. Nu worden steeds fouten uit het vorige beleid hersteld waarbij men dan juist terugvalt in dat oude beleid. Zij antwoordt het lid Wehkamp dat scholen een heel belangrijke plek zijn om goede kansen voor jongeren te bieden. Het is belangrijk dat het jeugdzorgdomein en het onderwijs, die in de afgelopen jaren zo uit elkaar zijn gedreven, weer meer naar elkaar toe gaan bewegen. Om die reden ook zijn de portefeuilles weer bij elkaar gebracht. Het lid WEHKAMP vraagt of er ook doelen worden gesteld. Wethouder MOORMAN antwoordt dat die doelen er zijn, zoals de aanwezigheid van het OKT op de scholen. Dat kan je op allerlei manieren vastleggen.

Maar het gaat om de vraag hoe je met elkaar samenwerkt. Zie je het als één domein, of als een deel jeugdzorg en een deel onderwijs? Door de manier van werken is het sterk verkokerd geraakt. Er worden dus zeker doelen gesteld, en de raad kent die ook. Het zit hem ook sterk in de cultuur, in kennis over elkaar. Het lid WIJMENGA vraagt waarom het alleenrecht nú wordt uitgebreid. Verder wil ze weten hoe de set indicatoren, kwalitatief en kwantitatief, vorm gaat krijgen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat het contract afloopt, maar ook wat gedaan is met de aanbesteding ESJH en eerder ook HSJH verandert de taak van het OKT, die daarmee steeds breder wordt. De Rekenkamer is duidelijk: er moet meer zicht komen en het college moet strakker zijn in de opdracht die gegeven wordt. Daarbij komt dan de waarschuwing dat je moet oppassen, omdat niet alles meetbaar is. Zij wil volgend jaar met een set van indicatoren komen, en die zullen zowel kwalitatief als kwantitatief zijn. Daarbij wil zij zoveel mogelijk kijken naar de outcome. Het lid DE JONG neemt aan de personele bezetting van het OKT weer 100% is, als de wethouder denkt dat het een goed moment is om de taken uit te breiden.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

Wethouder MOORMAN antwoordt dat het de goede kant op gaat, maar 100% is het niet. Dat kan ook niet, want mensen worden ziek, zwanger, of gaan met pensioen. De continuïteit is een belangrijk punt, maar ook een punt van zorg. Er wordt alles aan gedaan om de personeelstekorten zoveel mogelijk te beperken. Zij hoort vaak dat het echt leuk is om bij het OKT te werken, juist ook door het brede takenpakket. Het lid DE JONG herinnert aan de technische sessie over dit onderwerp. Het aantal werknemers was toen 950, terwijl er op dat moment 100 openstaande vacatures waren bij het OKT. Hoeveel zijn dat er nu? Wethouder MOORMAN weet dat niet. Zij zal het navragen. De VOORZITTER concludeert dat deze voordracht gereed is voor een korte behandeling in de raad. Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 6. Instemmen met het niet indienen van een zienswijze op de conceptregeling van de gemeenschappelijke regeling (GR) GGD Amsterdam-Amstelland (huiselijk geweld en seksueel geweld) (VN2023-023746) Het lid DE JONG denkt dat de zienswijze op de begroting van de GGD best nuttig was, en nu wordt er een voorstel gedaan om geen zienswijze in te dienen. In deze conceptregeling wordt vastgelegd dat de gemeenteraad niet langer oneigenlijk lid is van de gemeenschappelijke regeling. De wethouder vraagt zelfs toestemming om uit te treden als lid.

Maar wat doet de wethouder als de raad anders beslist? Dus besluit niet uit te treden, terwijl via de Wmo wettelijk geregeld is dat Amsterdam niet langer lid kan zijn. Als de wethouder wil sleutelen aan de tekst van de gemeenschappelijke regeling, waarom haalt hij er dan niet uit dat de gemeente zienswijzen moet indienen? Op cruciale momenten, zoals bij de begroting of het uittreden van een lid, doet de gemeente het verzoek om geen zienswijze in te dienen. Dan is het toch logischer om de passage in de tekst te schrappen dat de gemeente zienswijzen moet indienen? Dat voorkomt bureaucratie. Hij vraagt of er nog een zienswijze komt van de begroting van de GGD. Hoe kan het dat de zienswijze zo lang niet heeft voldaan aan de landelijke wetgeving? Is er een speciale reden voor het in twee commissies aanbieden van de zienswijzen? De conceptregeling en de begroting van de GGD kunnen toch makkelijk bij elkaar? Er is voor de gemeenschappelijke regeling een bureau ingehuurd in het sociaal domein om de gemeente te begeleiden. Dat is nota bene een adviesbureau uit Rotterdam die Amsterdam dan moet helpen bij het regelen van de regio Amstelland-Amsterdam.

Was er binnen het sociale domein in Amsterdam geen partij te vinden die dat kon doen? En is er geen knowhow binnen de eigen organisatie om dit op te lossen? Wethouder SCHOLTES antwoordt de JA21-fractie dat de discussie over de begroting voor de gemeenschappelijke regeling is geweest. Er is toen voor gekozen om geen zienswijze in te dienen. Deze conceptregeling moet in lijn gebracht worden met de geldende wetgeving, de Wgr. Dat moet volgens de wet gebeuren voor juli, dus het is nog op tijd. In de regeling stonden en staan alleen collegebevoegdheden, maar toch was er een gemengde regeling waarvan beide bestuursorganen, de raden en de colleges, lid zijn. Dat mag niet en dat wordt nu aangepast. Er wordt niets veranderd ten aanzien van de rol van de raad. Er wordt nog steeds gevraagd om een zienswijze in te dienen als het gaat om het jaarplan en over de begroting. De jaarrekening komt nog steeds ter kennisname. Mocht de gemeenschappelijke regeling stichtingen willen oprichten of daaraan deelnemen, dan wordt dat eerst aan de gemeenteraad voorgelegd voor wensen en bedenkingen.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

Hijzelf zit met de wethouders van Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, de burgemeesters van Ouderamstel en Uithoorn in het algemeen bestuur. Dat adviseert aan de gemeenteraad om al dan niet een zienswijze in te dienen. Daarbij wordt per geval gekeken naar de inhoud. In dit geval is het advies van het college om geen zienswijze in te dienen. De raad kan dat zelf beslissen. Volgend jaar wordt er tegen mei of juni weer over de begroting gesproken. Dan zal er opnieuw een afweging gemaakt moeten worden over het indienen van een zienswijze. Uiteraard zal altijd bij voorkeur een Amsterdams bedrijf ingehuurd worden, maar in dit geval ging het om een bedrijf dat specifieke expertise heeft op het gebied van gemeenschappelijke regelingen. Toevallig kwam dat uit Rotterdam. De VOORZITTER concludeert dat deze voordracht gereed is voor de raad, waar ze gehamerd kan worden. Zij schorst de vergadering van 10.31-10.42 uur. 7. Raadsinformatiebrief Stopzetten Project Gidso en de bijbehorende bijlage. (VN2023-023819) De VOORZITTER licht toe dat dit onderwerp op de TKN-lijst stond van de vorige vergadering. Het is geagendeerd op verzoek van het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN complimenteert de wethouder met het stoppen van dit project, iets wat eigenlijk al veel eerder had moeten gebeuren. Het rapport-Gartner bevestigt eerdere vragen en vermoedens die haar fractie al eerder had.

Toch is het een ernstige zaak. Er lijkt nog niet voldoende besef te zijn van wat er is gebeurd. Er is lang gewacht. Al veel eerder had geconstateerd kunnen worden dat dit niet kon werken. De MaDi’s hadden al een eigen systeem, en werden kernpartner van de buurtteams. Dat had toch een moment kunnen zijn waarop je je afvraagt of je op de goede weg zit? Had men wel de aanbesteding eerder moeten doen? Die vragen zijn niet gesteld. Men is door gehobbeld op de ingeslagen weg. Het is ook vreemd dat er een externe evaluatie nodig was om tot deze conclusie te komen. Zij leest in de brief dat er nu weer een externe evaluatie komt. Zij vraagt waarom. Heeft de organisatie zelf niet voldoende lerend vermogen om zoiets te doen? En als dat niet zo is, is dat een ernstige zaak. In deze brief zit te weinig zelfreflectie. Zij vraagt wat er fout is gegaan en wat daarvan is geleerd. En wat zijn de consequenties, ook voor de buurtteams zelf? Er is ondertussen wel twee jaar gewerkt, en blijkbaar gaat het goed. Of niet? Verder vraagt zij wat de vraag is bij de externe evaluatie. Wie voert die uit? Waarom heeft men gekozen voor een externe partij? Zij hoort graag wat de wethouder nodig heeft om verder te kunnen gaan met die goede informatievoorziening voor de buurtteams. Dat is het doel: Amsterdammers goed en met recht op hun privacy helpen. Dat moet zo zuinig mogelijk gebeuren.

Zij vraagt of het nog wel nodig is om iets aan te passen. En als dat wel moet, wát dan? Het lid STAARTJES merkt op dat de gemeente in 2019 een ICT-systeem heeft aanbesteed. Hoewel de leverancier voldeed aan de opdracht, bleek het systeem door de gemeentelijke aanbesteding niet ‘fit for future’. Het project moet gestopt worden en de buurtteams beschikken nu niet over het gewenste systeem. Zijn fractie ziet een ernstig probleem. Aanbestedingen van ICT-systemen zijn al lang voor de gemeente Amsterdam het zorgenkindje. Uit het werkveld kwamen al langer signalen rondom systeem Gidso. Het is goed dat het college dit heeft laten onderzoeken en er nu consequenties aan verbindt. Het college verwoordt de bevindingen van het onderzoek als volgt: ‘De bevindingen zijn onder meer dat de keuze in 2019 voor Gidso destijds weliswaar paste bij de toenmalige gemeentelijke eisen, maar niet meer past bij de huidige en toekomstige omstandigheden. In het rapport staat het echter scherper geformuleerd: ‘De doelstellingen voor het gebruik van Gidso waren vanaf de aanbesteding niet duidelijk en niet breed geaccepteerd door de stakeholders. En op dit

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

moment is er een patstelling tussen opdrachtgever en beoogd gebruikers door het gebrek aan een gezamenlijke visie, doelstellingen, eisen en aanpak.’ Het bureau zegt feitelijk dat een nieuw systeem pas aanbesteed kan worden als de gemeente orde op zaken heeft gesteld. Pas in het voorjaar van 2024 zal er een evaluatie gepubliceerd worden. Zijn fractie maakt zich grote zorgen om deze gang van zaken. Hij vraagt hoe de wethouder reflecteert op de aanbesteding en de samenwerking met de buurtteams daarin? Herkent de wethouder de genoemde patstelling? Kan hij toelichten hoe hij van plan is deze op korte termijn doorbreken? Wat zijn volgens het college de concrete gevolgen van het stopzetten van Gidso voor het functioneren van de buurtteams? Het lid RUNDERKAMP ziet hier een nieuw voorbeeld van de slechte trackrecord van overheden met ICT-systemen en de implementatie daarvan. Er is hiermee 4,2 miljoen euro aan belastinggeld verloren gegaan, wat erg pijnlijk is. Gartner heeft een technische top-downreview gedaan. De technische doorlichting van het systeem zelf is hem niet helemaal duidelijk geworden. In andere gemeenten blijkt wél met Gidso gewerkt te worden. Hoe kan het dat het systeem daar wel functioneert? In 2019 werd al geconcludeerd dat RIS eigenlijk een verouderd systeem is. RIS wijkzorg zou ‘end of life’ zijn, zei men letterlijk. Tocht gaat men nu nog door men dat systeem.

Leidt dat in de huidige situatie niet tot concrete problemen? Hij vraagt verder hoe het nu verder moet. De aanbevelingen van Gartner worden wel genoemd in de brief, maar worden die werkelijk overgenomen? Dat is niet helder. Wat zijn de vervolgstappen? Het lid WEHKAMP complimenteert de wethouder, die er blijkbaar goed bovenop zit. Het is goed dat men gestopt is met Gitso. Meerdere keren heeft haar fractie met GroenLinks vragen gesteld over de privacywaarborgen. Bij het ontwerpen van de applicatie had men volgens de AVG moeten werken. Voor de evaluatie die nog volgt vraagt zij de volgende punten mee te nemen. In het rapport van Gartner staat: AVG-issue verandert scope. Ook staat er dat, ondanks dat privacy by design en privacy by default in de PSA zijn opgenomen als belangrijke inrichtingsprincipes, bij implementatie sprake is van een AVG-compliance issue omtrent gegevensverwerking. De AVG is leidend, en ook niet veranderd. Zij vraagt wat het issue dan is. Waarom komt het pas zo laat aan het licht? Eerder al heeft de ombudsman erop gewezen dat de functionaris gegevensbescherming ook privacy-officer is. Die persoon moet het beleid van de gemeente controleren waar diegene ook zelf vorm en uitvoering aan geeft. Hier werd expliciet de Gitso genoemd.

Volgens de ombusman heeft de privacy officer geadviseerd over de ingebruikname van het programma, en tegelijkertijd controleert die of de gegevens van de gebruikers goed beschermd worden. Zij vraagt dat mee te nemen in de evaluatie. Uit het eindrapport blijkt dat de maatwerkmodule voor de Wmo niet tijdig zijn gerealiseerd. Aan wie lag dat? En waarom wilden de buurtteams in 2020 niet betrokken zijn bij de ontwikkeling van het nieuwe systeem, als ze er wel in moesten werken? Zij vraagt verder welk deel van het gedane werk, waarin nu geld is geïnvesteerd, kan worden meegenomen naar de toekomst. Wordt er voordat men met het nieuwe systeem start, nu wel een DPIA uitgevoerd? In welke mate kunnen de gedane investeringen gebruikt worden voor de toekomst? Er moet een digitale integrale oplossing komen die de partijen in het sociaal domein echt kan ondersteunen. Wethouder SCHOLTES herinnert aan de mededeling in de commissie in juni dat het proces gepauzeerd zou worden. In juli werd gemeld dat men zou stoppen met Gidso. Dat men zo’n informatievoorzieningssysteem wilde, had te maken met de dienstverlening aan de Amsterdammers en met informatie-uitwisseling tussen verschillende partijen die betrokken zijn bij de dienstverlening aan Amsterdammers. Het ging bijvoorbeeld over uniformiteit in de processen tussen de verschillende buurtteams in de verschillende stadsdelen.

Inwoners moeten met inachtneming van de privacyregels gevolgd kunnen worden. Ook speelt de administratieve last voor de medewerkers en de informatie die de

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

gemeente zelf wil hebben. Op dit moment worden de wachttijden nog steeds op drie verschillende manieren geregistreerd, en eigenlijk kan men daarmee maar weinig. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat die drie verschillende manieren zijn. Wethouder SCHOLTES zegt toe dat hij daarop schriftelijk terug zal komen. In ieder geval werken de buurtteams nu nog op verschillende manieren. Achter die buurtteams zitten nog verschillende organisaties zoals Argonaut en de samenwerkende zorgpartijen. Dat werkt nu nog niet met hetzelfde systeem. Bij de evaluatie heeft Gartner voornamelijk gekeken naar de techniek, dus de ICTsysteem en ook de program readiness, wat betrekking heeft op de governance die op orde moet zijn, de organisatie die moet staan etc. Er is niet zozeer gekeken naar het onderdeel privacy, of hoe de besluitvorming in de gemeente is gegaan. Daarom is er nog een interne evaluatie aangekondigd. Gartner heeft wel een aantal aanbevelingen gedaan waarmee hij sowieso aan de slag wil gaan. Een voorbeeld is het gezamenlijk een eenduidig werkproces formuleren. Voor een vervolgtraject naar een nieuw systeem wil hij eerst gevolg geven aan die aanbevelingen. Hij antwoordt het lid Runderkamp dat RIS inderdaad end of life is. De contractperiode is ook afgelopen. Dat zal met een afwijkingsaanvraag verlengd moeten worden. Vervolgens zal noodzakelijk onderhoud gedaan moeten worden aan het systeem.

Hij denkt niet dat doorgaan met het systeem een acuut risico geeft. Wel blijven de buurtteams nog dubbel werk doen. Ze hebben een eigen systeem en er is RIS, naast de verschillende manieren van registreren. De technische review is inderdaad top-down uitgevoerd. Het is iets meer een ‘hoog over’-analyse waarbij gekeken wordt naar de geschiktheid, toekomstgerichtheid en program readiness van het systeem. Die was voor het college voldoende om te constateren dat het beter was niet door te gaan met het systeem. De wijze waarop Amsterdam Gidso wilde inzetten, was anders dan wat andere gemeenten doen. De inzet voor schuldhulp was nieuw, maar ook de wens om het systeem in te zetten voor een keten van organisaties. Dat maakt het in Amsterdam anders. Er zijn contacten geweest met de gemeente Rotterdam, waar men ervoor gekozen heeft om het systeem aan te vullen met op maat ontwikkelde applicaties. De belangrijkste aanbeveling van Gartner is om eerst met de partners af te stemmen hoe de samenwerking moet worden ingevuld. Dat zal uiteraard betrokken worden bij de aanbevelingen van Gartner. Hij antwoordt het lid Wehkamp dat de genoemde zaken betrokken zullen worden bij de evaluatie. Er is 4,2 miljoen euro in het systeem geïnvesteerd. Wat daarmee nog kan gebeuren in de toekomst is niet in geld uit te drukken. Eigenlijk resteren voornamelijk geleerde lessen.

De AVG is inderdaad niet veranderd, maar destijds heeft men de impact ervan voor dit project onderschat. Er is ook geen DPIA uitgevoerd, iets wat bij een vervolgtraject uiteraard wel gedaan zal worden. Het lid STAARTJES vraagt of de wethouder de genoemde patstelling herkent tussen de opdrachtgever, de gemeente, en de gebruikers, de buurtteams. En op welke termijn mogen oplossingen verwacht worden voor deze patstelling? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij op dit moment, nu men stopt met Gitso, geen patstelling voelt bij de buurtteams. De patstelling was er toen men nog met Gidso bezig was, met de vraag hoe die problemen opgelost moesten worden. Daarover was een discussie tussen de buutteams en de gemeente. Omdat er momenteel geen patstelling is, hoeft daarvoor ook geen oplossing gevonden te worden. Voorlopig gaat men, met een update, verder met het huidige systeem. Het lid VAN PIJPEN vindt het goed dat de evaluatie intern gedaan wordt. Zij vraagt welke vraag beantwoord moet worden bij die evaluatie. Welk kritisch vermogen wordt daarop toegepast? Het is heel moeilijk om lopende projecten te stoppen. Zij verwacht wel van een professionele organisatie zoals de gemeente Amsterdam dat er op tijd wordt ingegrepen als er een risico komt te bestaan, of als een situatie verandert. Dat

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

was op het moment dat de buurtteams van start gingen en de MaDi’s kernpartner werden. Dat was een moment dat er iets veranderde ten opzichte van de eerdere aanbesteding. Zij wil weten hoe het gegaan is, waarom er wel of niet is ingegrepen om te voorkomen dat men 4,2 miljoen euro zou kwijtraken. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er veel kritisch vermogen zit in dit college, zeker wat betreft het eigen functioneren. De vragen van het lid Van Pijpen zullen worden meegenomen in de evaluatie. Gartner ging over de techniek zelf en de program readiness en niet zozeer over de interne gang van zaken bij de gemeente. Daarnaar zal nu gekeken worden. Daarbij zullen ook de ervaringen van de buurtteams meegenomen worden. Het lid VAN PIJPEN vraagt de communicatie over dit thema met de raad te betrekken bij de evaluatie. Wat is bijvoorbeeld de invloed geweest van de indertijd gestelde vragen? Wethouder SCHOLTES zegt dat toe. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 8. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief 'Energietoeslag 2023' (VN2023023820) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Perdok. Het lid PERDOK merkt op dat er sprake is van ‘energiearmoede’ als huishoudens meer dan 10% van het inkomen kwijt zijn aan de energierekening.

Het Rijk heeft via de Participatiewet vastgesteld dat 120-150% als norm vastgesteld mag worden voor de energietoeslag. Velen vinden dat oneerlijk, want zo bepaalt waar je woont hoeveel je krijgt. Ook creëert het onduidelijkheid in de samenleving. Wat krijg je? Wie ontvangt een bijdrage? De directeur van het Nibud maakt zich zorgen over de groeiende verschillen tussen de gemeenten. Gemeenten bepalen zelf welke inkomensgrens gehanteerd wordt. Amsterdam heeft besloten voor de 130% te gaan. Uit onderzoek is gebleken dat huishoudens met een inkomensgrens van 140% van het sociaal minimum geld tekort komen. Waarom heeft Amsterdam dan toch voor de 130% gekozen? In eerdere stukken las zij dat de tegemoetkoming van de energietoeslag inkomensvrij wordt gehouden. Maar mocht er geld overblijven dat opzijgezet wordt, dan zou dat zomaar als inkomen gezien kunnen worden. Wat raadt de wethouder aan voor mensen die een gedeelte van de energietoeslag om de een of andere reden overhouden? Het lid WEHKAMP hoorde van iemand die behalve een stadspas, ook energietoeslag aangeboden kreeg. Deze persoon gaf aan dat hij een inkomen had boven de 30.000 euro en dus geen recht had op die energietoeslag .Zij is blij dat er mensen zijn die dat soort signalen doorgeven. Helaas zijn er energietoeslagen en stadspassen toegekend aan huishoudens die er geen recht op hebben.

Voor 1276 van deze huishoudens geldt dat zij de betaling nog niet op hun rekening hebben ontvangen. Inmiddels is hun per brief te verstaan gegeven dat de toekenning van de energietoeslag en de stadspas wordt ingetrokken. Verder werd er excuus gemaakt voor de gang van zaken. Een groep van 654-891 huishoudens heeft de energietoeslag van 2022 al wél ontvangen, maar zonder er recht op te hebben. Klopt het dat er dus 800 euro keer het aantal huishoudens ten onrechte is overgemaakt, wat neerkomt op 713.000 euro? Is dat de totale groep huishoudens? Is dat alleen dit jaar aan het licht gekomen? Kan het nog breder zijn dan de groep die nu is genoemd in de mededeling van de wethouder? Wat

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

gaat de wethouder doen om het geld terug te vorderen? Is een brief schrijven voldoende? Kan de raad hiervan op de hoogte worden gehouden? Hoe heeft dit kunnen gebeuren en hoe kan het worden voorkomen? In de brief wordt alleen gevraagd om je bankrekeningnummer in te vullen, waarna het geld wordt overgemaakt. Zou het niet beter zijn om in de brief behalve dat bankrekeningnummer, ook een verklaring te vragen omtrent de hoogte van het inkomen? Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe ook andere mensen bereikt worden die niet in beeld zijn bij de gemeente. Wordt er hierover samengewerkt met werkgevers? Zijn er ook mogelijkheden voor mensen met een laag besteedbaar inkomen? Het bedrag is lager dan vorig jaar. Is het voldoende, gezien de verwachting dat de energierekening volgend jaar misschien hoger uitvalt? Het lid HAIJEN herinnert zich dat bij introductie van de energietoeslag dat er extra ambtelijke capaciteit moest worden vrijgemaakt om alles in goede banen te leiden. Hij vraagt of die extra ambtelijke capaciteit er nog is. Dit is een grote operatie, dus lijkt die extra capaciteit geen overbodige luxe. Verder leest hij in de brief over Amsterdammers die om een of andere reden niet bij de gemeente in beeld zijn. Die kunnen zich in november melden bij de gemeente. Hij vraagt of er al Amsterdammers zijn die zich hebben gemeld.

En hoe geeft men bekendheid aan die mogelijkheid? Het lid STAARTJES schrok van de mededeling van de wethouder, dat de schaarse middelen die beschikbaar zijn voor de stadspas en de energietoeslag, door fouten in de uitvoering terecht zijn gekomen bij mensen die het niet nodig hebben. Bijna 900 huishoudens hebben het geld ten onrechte op hun rekening gekregen. De gemeente kiest er vanwege de snelheid voor om de toeslag automatisch te verstrekken. Kennelijk verloopt dat proces niet vlekkeloos. Hij vraagt wat er precies is misgegaan. Wat gaat de wethouder doen om de ten onrechte verstrekte middelen weer terug te krijgen? De wethouder zei in de mededelingen dat het terugstorten vrijwillig moet gebeuren. Hij vraagt een toelichting. Wethouder MOORMAN antwoordt dat het college de mensen zoveel mogelijk wil ontlasten, gezien de systeemstress die dreigt te ontstaan door de grote hoeveelheid armoederegelingen. Daarom hoeft niet alles opnieuw aangevraagd te worden als de gemeente al weet dat mensen in aanmerking komen voor bijvoorbeeld de energietoeslag. Als iemand bijvoorbeeld een bijstandsuitkering ontvangt, weet je dat die qua inkomen onder die 130% zit. Ambtshalve krijgt men dan de energietoeslag gestort. Twee dingen zijn daarbij niet goed gegaan. Er is een omzetting geweest van de stadspas. Vroeger was er een stadspas blauwe ruit en een groene stip.

Die laatste was voor mensen met een te laag inkomen, en de stadspas blauwe ruit voor mensen met AOW. De gemeente is gestopt met de blauwe ruit. Sommige van die mensen hebben ten onrechte een stadspas groene stip gekregen. Van hen heeft de gemeente geen bankrekeningnummer. Deze mensen ontvingen een brief waarin gevraagd werd het bankrekeningnummer te geven om de energietoeslag te kunnen ontvangen. Dat is de groep van iets meer dan 1200 waarnaar het lid Wehkamp verwijst. Deze mensen hebben geen energietoeslag gekregen. Ze hebben een brief gekregen met excuses over de gemaakte fout. Daarnaast is er een kleinere groep, van ruim 654, die vorig jaar een extra energietoeslag heeft gekregen. Omdat die mensen niet bekend zijn in het systeem, zou opnieuw een toets nodig zijn om hun inkomen te bepalen en dat is niet gebeurd. Het kan dus heel goed zijn dat ze nog steeds in aanmerking komen voor de energietoeslag. Aan deze mensen is gevraagd om de energietoeslag terug te storten als ze daarvoor niet in aanmerking komen. Dat is vrijwillig. Voorkomen moet worden dat deze mensen het bedrag al hebben uitgegeven, en een terugvordering krijgen van de gemeente waardoor ze verder in de problemen komen. Mogelijk is straks een deel van de energietoeslag niet rechtmatig uitgekeerd. Daarvoor is gekozen toen besloten werd om het te doen op basis van wat in de systemen stond. Systemen maken soms fouten.

Het college wil voorkomen dat die fouten ten nadele komen van de mensen. Het is vervelend, maar dan komt die fout

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 22 november 2023

dus ten nadele van de gemeenterekening. Het gaat om 1% onrechtmatig, wat neerkomt op ongeveer 800 huishoudens, voor zover die het geld niet terugstorten. Daartegenover staan ruim 78.000 uitkeringen die ambtshalve worden verstrekt. Het lid WEHKAMP begrijpt dat de mensen die ten onrechte het geld hebben ontvangen vorig jaar wél een inkomen hadden dat recht gaf op de energietoeslag. Wethouder MOORMAN antwoordt dat er twee groepen zijn. De ene kreeg de stadspas blauwe ruit. Dat ging om mensen met een AOW-uitkering, die vroeger ook een stadspas kregen, maar een waarmee je minder kon dan met de stadspas groene stip voor minimahuishoudens. Sommige van die AOW-huishoudens hebben wel degelijk recht op een stadspas groene stip. Andere zijn onterecht overgegaan van de stadspas blauwe ruit naar de stadspas groene stip. Daarmee kregen ze automatisch een brief waarin om hun bankrekening gevraagd werd. Ze hadden een stadspas groene stip, dus ging men ervan uit dat ze in aanmerking kwamen voor energietoeslag. Dat kunnen dus mensen zijn met een prima inkomen die ten onrechte de stadspas groene stip hebben gekregen. Daardoor kwamen ze op de verkeerde plek in het systeem. Daarnaast is er ook nog een groep mensen die vorig jaar op basis van het getoetste inkomen een energietoeslag hebben gekregen.