Concept verslag OZA.pdf

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 13 december 2023 van 09.00 tot 12.42 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 17 januari 2023 Voorzitter: het lid Alberts Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: K. van Klooster, A. Duthil Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Emmerik (Partij voor de Dieren), Haijen (SP), De Jong (JA21), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Smits (Volt), Staartjes (VVD), Van der Veen (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yacoubi (DENK) Afwezige commissieleden: Kabamba (Lijst Kabamba), Von Gerhardt, Yemane (GroenLinks) Overige aanwezigen: S. Grossman

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.02 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat het lid Yemane vandaag vervangen wordt door het lid Van Pijpen. Verder hebben de leden Kabamba en Von Gerhardt zich afgemeld. De agenda vandaag is vol, maar het streven is die toch in de ochtend af te ronden. Zij vraagt daarmee rekening te houden. Het lid VAN PIJPEN kan zich niet goed voorstellen dat het binnen de reguliere spreektijden gaat lukken. Zij verzoekt de voorzitter bij voorbaat een avondgedeelte in te lassen zodat er tijd genoeg is om een aantal belangrijke onderwerpen goed te bespreken. De VOORZITTER vraagt toch om te proberen het in de ochtend af te ronden. Als de avondsessie nu alvast ingepland wordt, is het vrij zeker dat die tijd ook gebruikt wordt. Commissieleden zullen dan minder moeite doen om de vergadering te beperken tot een ochtendgedeelte, en dat zou jammer zijn. Zij zal om 11.30 uur beoordelen of een avondgedeelte nodig is. Het lid WEHKAMP steunt het voorstel van het lid Van Pijpen. Er staan erg veel belangrijke onderwerpen op de agenda. De VOORZITTER peilt de meningen in de commissie, en concludeert dat een ruime meerderheid wil proberen de vergadering in de ochtendsessie af te ronden.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Het lid DE JONG meldt dat hij voortaan ook woordvoerder Onderwijs is voor zijn fractie. Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededelingen. • Het lid Abdi heeft in juli een motie ingediend over het Kinderhuis voor slachtoffers van kindermishandeling. Het college wordt daarin verzocht om te bekijken of het mogelijk is om slachtoffers van kindermishandeling op één centrale plek in een kindvriendelijk gebouw te ontvangen, inclusief verhoren en het verlenen van medische zorg. Binnen de nieuwe aanpak kindermishandeling in het kader van het Toekomstscenario, maar ook in verband met seksueel geweld, wordt steeds meer ingezet op integrale samenwerking door professionals. In het bestuurlijk overleg van de gemeenschappelijke regeling in november is deze wens besproken. Besloten is om te verkennen of het mogelijk is meer winst te behalen door gebruik te maken van elkaars mogelijkheden. De verkenning zal worden uitgevoerd in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Afgesproken is om eind 2024 de uitkomsten van deze verkenning te presenteren. • Wethouder Rijxman heeft begin dit jaar een toezegging gedaan aan de Partij voor de Dieren om te onderzoeken in hoeverre er binnen de buurtteams aandacht gegeven kan worden aan dierenwelzijn. Die toezegging is door wethouder Pels afgedaan door het sturen van een brief d.d.

6 december 2023 over de afdoening van de motie-Bakker inzake verkenning op welke manier aandacht voor dierenwelzijn goed belegd kan worden bij andere gemeentelijke domeinen. • Aan het lid Abdi is een toezegging gedaan over de campagne voor het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het verzoek was om die campagne voor de feestdagen in te zetten, omdat juist dan het aantal geweldsincidenten en calamiteiten op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling vaak toeneemt. Deze campagne zal starten op 20 december en is dan gericht op omstanders. Die worden geattendeerd op signalen die men moet herkennen. Intieme terreur en vrouwenmoord krijgen extra aandacht in de campagne. De campagne is digitaal, maar men gaat ook naar mensen, wijkcentra, stadsloketten en de OBA toe. Kernboodschap daarbij is dat misbruik geen liefde is. Er volgt hierover nog een raadsinformatiebrief. • In het kader van het IZA moet de regio werken aan een regioplan. Dat moet eind december 2023 worden ingediend, wat zal gebeuren samen met de partners van Amsterdam Vitaal & Gezond, zoals de zorgverzekeraar, zorgpartijen, Cliëntenbelang. Hij gaat ervan uit dat men de deadline gaat halen. Het regioplan zal eind december worden ingediend. De partners kunnen dan in het kader van het IZA hun aanvragen doen. Begin volgend jaar zal het regioplan bij het college worden aangeboden.

Daarna wordt het ter kennisname aan de commissie aangeboden. Hij biedt aan er in het eerste kwartaal van 2024 een technische sessie over te organiseren. • Wat betreft de afdoening van de motie-Van Pijpen, Runderkamp en Kabamba inzake het voorkomen van problemen als gevolg van het verhogen van de eigen bijdrage merkt hij op dat er een ruimere vrijstellingsregeling is ontwikkeld. Daardoor hoeven Amsterdammers met schulden of dreigende schulden, of zorgmijders, die eigen bijdrage toch niet te betalen. Met deze regeling zal men ongeveer 1500 Amsterdammers kunnen helpen. c. Vaststellen agenda

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

De VOORZITTER licht toe dat de agenda experimenteel geclusterd is op onderwerp. Normaal worden eerst de raadsvoordrachten behandeld. Voor agendapunt 3 hebben zich geen sprekers aangemeld. Zij stelt voor het te hameren. Verder is het voorstel van het lid Runderkamp om de agendapunten 9 en 10 gevoegd te bespreken. Het lid Abdi stelt voor om agendapunt 15 na agendapunt 8 te behandelen, zodat alle onderwerpen met betrekking tot Zorg in één blok aan de orde komen. De VOORZITTER wil zelf voorstellen om agendapunt 15 na punt 7 te behandelen. Er hebben zich geen sprekers aangemeld voor agendapunt 12. Het voorstel is dat te hameren. Door de leden Van Pijpen en Wehkamp wordt voorgesteld om agendapunt 13 door te schuiven naar de volgende vergadering. De volgorde van de agendapunten zou daarmee worden: 4, 5, 6, 7, 15, 8, 9 en 10 gevoegd, 11, 14. Zij concludeert dat de commissie met voornoemde voorstellen akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 22 november 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid RUNDERKAMP memoreert de motie van PvdA en CDA voor de zomer met betrekking tot het organiseren van een symposium over het gebruik van telefoons in de klas.

Ondertussen is er een advies van het ministerie aan de scholen gekomen om geen telefoons meer in de klas te gebruiken vanaf 2024. Hij vraagt naar de stand van zaken rond dit symposium. Wethouder MOORMAN antwoordt dat men bezig is een bijeenkomst te organiseren. Zodra er iets over bekend is, zal zij dat laten weten. Het lid RUNDERKAMP wijst erop dat er volgens de termijnagenda op 22 november een mededeling zou worden gedaan over wanneer het symposium gehouden wordt. Kan de wethouder daarover al iets zeggen? Wethouder MOORMAN kan dat niet. Staande de vergadering komt zij hierop terug en meldt dat het symposium gehouden gaat worden in de eerste week van maart in Pakhuis de Zwijger. Er wordt nu gewerkt aan de inhoudelijke invulling van de avond. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor bespreking bij de volgende vergadering. De motivering is gegeven in de dagmail. • TKN-1 en -2 op verzoek van de leden Van Pijpen en Runderkamp • TKN-3 en -7 op verzoek van het lid Yemane • TKN-5 en -6 op verzoek van het lid Wehkamp • TKN-8 op verzoek van de leden Wijmenga en Staartjes • TKN-4 op verzoek van het lid Emmerik • TKN-10 wordt besproken in de volgende commissie SED. Zij constateert dat de commissie met de genoemde verzoeken akkoord gaat.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek S. GROSSMAN spreekt op persoonlijke titel. Aan het begin van de zomer heeft zij naar vijf raadscommissies gemaild, inclusief de commissie OZA, met een omschrijving van een jongerencentrum waar alle zorg, hulp en jongerenwerk kunnen samenwerken en er op grote schaal activiteiten geleverd kunnen worden met betrekking tot sport, kunst en cultuur. Het is niet alleen West dat naar een dergelijke plek verlangt. Ook in andere stadsdelen vragen de bewoners zich af waarom er in hun buurt nog niet een dergelijk jongerencentrum is. De gemeente heeft een plan gemaakt om een gedeelte van de Rosse buurt te verplaatsen naar een willekeurig stadsdeel, waar dan een erotisch centrum moet komen. Geen enkel stadsdeel wil dat. De mensen uit de Rosse buurt willen evenmin hun rosse ramen verplaatsen. De bewoners van Amsterdam staan niet achter het plan. Wel willen de bewoners van elk stadsdeel graag een groot jongerencentrum in de buurt. Naar het zich laat aanzien zou het erotisch centrum van de grond af gebouwd worden en twintig verdiepingen tellen.

Het voorgestelde jongerencentrum heeft vijf verdiepingen, twintig kantoorruimtes, zes grote vergaderruimtes, een aula, een grote keuken en een sportcomplex. Voor hetzelfde geld en inzet die een erotisch centrum kosten, zou Amsterdam in verschillende stadsdelen een groot jongerencentrum kunnen plaatsen. De toekomst van Amsterdam zou daarmee verbeterd worden. Zij vraagt erop aan te dringen om zo snel mogelijk de financiën en inzet die bedoeld is voor het erotisch centrum, te verplaatsen naar het stichten van een of meerdere jongerencentra in de stad. Eigenlijk zegt men tussen de regels door dat de sekswerkers verantwoordelijk zijn voor het nare gedrag van toeristen, terwijl chaos en agressie typisch iets zijn van deze tijd. De sekswerkers bestaan al veel langer dan dat probleem. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid RUNDERKAMP merkt op dat vorige week de cijfers over leesvaardigheid van het PISA-onderzoek naar buiten zijn gebracht. Nederland is erin geslaagd om Griekenland onder zich te houden, maar moet alle andere Europese landen voor zich dulden. Een op de drie vijftienjarigen is momenteel onvoldoende geletterd. Het is een alarmerende ontwikkeling. De wethouder bleek in een opiniestuk toch hoop te hebben dat het mogelijk is de jongeren in de toekomst weer aan het lezen te krijgen.

Dat zou moeten via een op Amerikaanse leest geschoeide aanpak. Wat wil de wethouder doen om de Amsterdamse scholen zover te krijgen dat ze deze aanpak implementeren?

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Wethouder MOORMAN antwoordt dat de PISA-scores inderdaad zeer dramatisch zijn. Van een op de zeven in 2012 is het door de jaren heen verslechterd tot nu een op de drie. Gaat straks de helft van de leerlingen als analfabeet van school? Nederland staat onder het OESO-gemiddelde en alleen Griekenland doet het nog slechter. Tot haar onbegrip kwam dit thema nauwelijks aan bod bij de afgelopen verkiezingen. Geen goed onderwijs voor de jongeren betekent een slechte toekomst voor het land. Zij kan niet afdwingen welk programma wordt gehanteerd op scholen. Het is wel belangrijk om de scholen hierbij zo goed te ondersteunen, en vooral ook dat de scholen onderling kennis delen. In het Onderwijsnetwerk Amsterdam zitten diverse kernscholen of onderzoeksscholen, zoals de Alan Turingsschool. Met de directeur van die school heeft zij het opiniestuk geschreven. De Alan Turingschool geeft erg goed leesonderwijs en verspreidt de kennis daarover naar andere scholen. Verder is het college samen met de OBA bezig met het opzetten van een leesoffensief. Het lid YACOUBI merkt op dat zijn fractie zich met de voorgenomen stopzetting van de subsidie voor de FIXbrigade ernstig zorgen maakt voor de impact daarvan op Amsterdamse kwetsbare huurders die kampen met armoede. De wethouder Armoede zet zich in op het thema van de energiekosten, maar stopt tegelijkertijd prachtige initiatieven.

Hoe rijmt het besluit om de financiering van de FIXbrigade te beëindigen met de bredere doelstelling van armoedebestrijding? Wethouder MOORMAN antwoordt dat de gemeente zeker niet stopt met de ondersteuning bij energiebesparing. Er is een aanbesteding geweest. Daar kwam een partij uit die het beste scoorde op de criteria. In dit geval was dat niet de FIXbrigade. Zij zal met iedere partij die het werk gaat doen zeker oog hebben voor het armoedeaspect. De gemeente werkt samen met stichting SINA. Er komt dan iemand die de klusjes in huis doet, vergezeld van iemand die voorlichting kan geven over armoederegelingen. Zij zal die dingen blijven koppelen. Het lid DE JONG vraagt met een update te komen met betrekking tot het Informatiepunt Antisemitisme waar scholen informatie zouden kunnen inwinnen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij veelvuldig over dit onderwerp overlegt met onder andere de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, Eddo Verdoner. Die is bezig om een website te creëren, waaronder de gemeente dan een website onder hangt met een bundeling van alle kennis uit de stad en de verschillende initiatieven. Op die manier kunnen scholen meer kennis opdoen over het holocaustverleden. Het lid DE JONG begrijpt dat de bottleneck nu zit bij de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding.

Wethouder MOORMAN ontkent dat er sprake zou zijn van een bottleneck, maar het platform is wel nodig. Het lid SMITS heeft een vraag van organisatorische aard. Zij vraagt of er gewerkt wordt aan een langetermijnagenda voor deze commissie. Voor de portefeuille Zorg wordt er al aan gewerkt, maar hoe staat het met de portefeuilles Onderwijs en Armoedebestrijding? Wanneer kan die langetermijnagenda verwacht worden? Wethouder MOORMAN zal dat laten uitzoeken. Zij neemt er nota van dat de behoefte bestaat aan een langetermijnagenda. Het lid WEHKAMP brengt de waarschuwing van het Trimbos-instituut onder de aandacht dat er XTC-pillen met een gevaarlijke hoeveelheid MDMA in omloop zijn. Mensen die deze slikken kunnen daaraan overlijden. De pillen in kwestie werden ingeleverd bij twee testcentra in Noord-Brabant en een testcentrum in Utrecht. Het is dus

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

goed dat er getest wordt. Zij vraagt hoe men in Amsterdam omgaat met het testbeleid. Weten Amsterdammers de testlocaties goed te vinden? Wethouder SCHOLTES heeft zelf ook kennis genomen van het bestaan van deze pillen met een enorm hoge dosering MDMA. In Amsterdam is het al jaren op twee locaties in de stad op zes dagen per week en ook in de avonduren, mogelijk om anoniem drugs te laten testen. Een bij de GGD en een bij de Jellinek. De coördinatie vindt plaats door het Trimbos-instituut. Hij roept gebruikers op om hun pillen te laten testen. Amsterdam heeft ook een Drugs Alert Team Amsterdam, bestaande uit experts van de GGD Amsterdam en de Jellinek. Dat team wordt ingezet bij gezondheidsincidenten waarbij mogelijk vervuilde en/of gevaarlijke drugs een rol spelen. Het team zoekt dan de risico’s uit en op welke manier ze aangepakt kunnen worden. Acties kunnen variëren van afspraken over signalering met eerste hulp op specifieke evenementen tot matrixborden in de hele stad met waarschuwingen. In het geval van een red alert vanuit het Trimbos-instituut wordt het team ingezet om alle betrokken partijen in de stad en het gemeentelijk apparaat direct te informeren. BESPREEKPUNTEN Financiën 3.

De Najaarsnota 2023 (VN2023-025204) Dit punt is gehamerd. Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 4.

Vaststelling verordening tot wijzigen van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Amsterdam 2015. (VN2023-024534) Het lid VAN PIJPEN is blij dat de motie over de eigen bijdrage wordt uitgevoerd. Zij vraagt of de uitwerking ervan niet in deze verordening opgenomen moet worden. Het viel op dat de baten in de financiële consequenties op nul staan, terwijl de eigen bijdrage toch verhoogd wordt. Hoe kan dat dan? Verder vraagt zij of het niet opnemen in de verordening van de financiële tegemoetkoming nog juridische consequenties heeft voor gebruikers. Kunnen die nog in bezwaar en beroep? Wat betekent het voor hun rechtspositie? Het lid WEHKAMP merkt op dat Amsterdammers soms even moeten wachten tot ze middelen uit de Wmo tot hun beschikking hebben. Een voorbeeld is dat van ouderen die een traplift nodig hebben. Bij HbH worden keukentafelgesprekken gevoerd om te vragen of ze wellicht via eigen middelen ook toegang hebben tot HbH. Is het een optie om hiernaar ook te informeren bij andere middelen uit de Wmo? Op die manier zou de wachttijd ingekort worden. Het lid HAIJEN vraagt aan welke Wmo-voorzieningen D66 is dit verband denkt. Moet je vragen of iemand ook naar boven getild kan worden door een huisgenoot, in plaats van een traplift te vragen? Het lid WEHKAMP antwoordt dat deze vraag voortkwam uit de kennisgroep Zorg van D66.

Daarin wordt ook nagedacht over ouderen en de zorg en die ze nodig hebben. Het voorbeeld kwam voort uit het verhaal van een ouder persoon uit de kennisgroep die zei heel lang te moeten wachten op een traplift. Hij zei; ik kan het beter privé regelen, dan krijg ik hem snel. Vandaar dat de vraag bij haar opkwam of andere mensen hem ook snel kunnen krijgen. Als mensen zelf voldoende financiële middelen hebben om een traplift

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

aan te schaffen, zouden ze die misschien zelf kunnen betalen. Met kortere wachtlijsten tot gevolg. Het lid HAIJEN vindt dat al heel anders klinken. Over de HbH en de extra hulp zal hij het straks nog hebben. Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Van Pijpen dat de baten op nul staan omdat het alleen gaat over het wijzigen van de regels. Bij de inhoudelijke behandeling van het voorstel staan de baten natuurlijk niet op nul. Verder zijn er geen juridische consequenties voor de rechtsposities van cliënten. De vrijstellingsregeling die er dankzij de motie komt, wordt in nadere regels gevat. Dat hoeft dus niet in deze verordening. Hij antwoordt het lid Wehkamp dat het keukentafelgesprek stamt uit de Wmowetgeving van 2015. In Amsterdam wordt die term niet gehanteerd. Men spreekt van ‘toegangsgesprek’ of ‘intakegesprek’. Daarbij komt de hulpvraag aan de orde en wordt de situatie van de betrokkene in meerdere levensgebieden in kaart gebracht. Als er wachtlijsten zijn, komt dat ook besproken. Het gesprek wordt breed binnen de Wmo gevoerd, vanuit de buurtteams of vanuit de aanbieder HbH. De VOORZITTER concludeert dat de voordracht voldoende behandeld is en gehamerd kan worden in de raad. 5.

Afdoening moties HbH 456.23, 465.23 en 508.23 (VN2023-025100) Het lid VAN PIJPEN is blij met deze afdoening en is benieuwd naar de uitkomst bij de motie over de grote schoonmaak. Zij wordt graag op de hoogte gehouden, met name ook over de uitkomst van de check. Geeft die nog grote verschuivingen op de wachtlijsten? Het is fijn dat de klachtenregeling is aangepast en gestroomlijnd. Een toezichthouder moet zicht hebben op klachten en bij ernstige verdenkingen eropaf gaan, zoals ook de inspectie gezondheidszorg dat doet. Zij vraagt wat de GGD doet bij individuele meldingen. Worden deze gecheckt of er sprake is van een misstand waarbij de GGD moet optreden? Worden de bij de gemeente ingediende klachten ook meegenomen in de gesprekken met de aanbieders? Hoe vaak gebeurt het dat een aanbieder ergens op wordt aangesproken? In verband met de huishoudelijke zorg vraagt zij hoe het staat met het plan voor de wachtlijsten, en ook hoe het staat met de lobby richting het Rijk. Op het lijstje van ambtenaren voor een kabinetsformatie staat die onder ‘bezuinigingen’. Dat is dom, want bij preventie moet je het niet over leefstijl, maar juist over dit soort voorzieningen hebben. De uitvoeringsorganisaties in de huishoudelijke zorg hebben een position paper gemaakt, ook voor de politiek.

Hoe zit de VNG er op dit moment in? Wordt daar ook actief lobby gevoerd voor het behoud van de huishoudelijke zorg? Gaat de gemeente Amsterdam daarbij voorop? Het lid HAIJEN merkt op dat Cliëntenbelang in februari van dit jaar een manifest tegen de hoog oplopende wachttijden in de huishoudelijke zorg. Met wachttijden van soms wel anderhalf jaar luidde Cliëntenbelang de noodklok. Blijft huishoudelijke zorg te lang uit, dan krijg je vervuiling, vereenzaming en andere schrijnende situaties. Voor de zomer presenteerde het college zijn actieplan in reactie op het manifest van Cliëntenbelang. De SP is nooit enthousiast geweest over dat actieplan, waarin men te veel een beroep doet op het eigen sociale netwerk van Amsterdammers. Ook werden er suggesties gedaan over nieuwe technologie zoals de robotstofzuiger, en om nog maar een keer in twee weken hulp te bieden. De SP wil in plaats van hiervan veel meer inzetten op het aantrekkelijker maken van de arbeidsomstandigheden en op het werven van extra personeel. Ook het college heeft hierover nagedacht, maar wil hoofdzakelijk onderzoek doen naar allerlei zaken, zoals het verhogen van het salaris. Hij vraagt hoe het met deze onderzoeken staat. Is er

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

al iets te merken van de nieuwe cao in de sector die van kracht is? Merken aanbieders al dat het beter gaat met het werven van nieuw personeel nu de salarissen zijn verhoogd? In het actieplan wordt voorgesteld om een keer in de twee weken, in plaats van wekelijks hulp te bieden. In theorie zou je op die manier personeel vrij kunnen spelen om meer mensen te helpen. De SP vindt dat ingewikkeld, want je loopt zo het risico dat je mantelzorgers gaat overbelasten. En niet elke Amsterdammer heeft genoeg netwerk om op terug te vallen. In de brief staat dat, mocht blijken dat de frequentie van een keer in de twee weken ontoereikend is, uiterlijk na zes maanden de volledige hulp wordt ingezet. Hij vraagt hoe dit precies werkt. Een zorgprofessional zal snel genoeg doorhebben of de nieuwe frequentie toereikend is. Heeft die dan de ruimte om zo nodig snel in te grijpen en de zorgfrequentie weer op het oude peil te brengen? Of moet er eerst een half jaar gewacht worden? Voor het wegwerken van de wachtlijsten moet er personeel geworven worden. Cliëntenbelang had het in haar manifest over de financiële ondersteuning van mantelzorgers. In het actieplan staat dat de gemeente wil onderzoeken of het mogelijk is de mantelzorgers een vergoeding te geven tegen pgb-tarief. Hij vraagt hoe het met dat onderzoek staat.

Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Haijen dat het college niet zozeer voorzichtig wil doen. Het wil vooral realistisch zijn. Het gaat erom dat het moeilijk is voldoende geschoold personeel te vinden. De meeste aanbieders beschikken daar niet over. Er wordt ingezet op extra personeel, bijvoorbeeld door het inzetten van extra capaciteit vanuit schoonmaakpartijen. Dat zou vooral interessant kunnen zijn als men straks ervaring heeft opgedaan door de uitvoering van de betreffende motie van het lid Van Pijpen over de grote schoonmaak. Niet iedere schoonmaker kan daarvoor ingezet worden, want het gaat ook over huishoudelijke zorg, wat iets vraagt van de signalering. Hij wil daarvoor partijen selecteren die in potentie ook een grotere rol in de toekomst kunnen spelen. Verder wordt gekeken naar het toevoegen van extra capaciteit van andere HbHaanbieders. Daarbij is het wel zaak te voorkomen dat er een concurrentiestrijd ontstaat over het personeel. De derde lijn is de inzet van HbH-onderaannemers, dus dat bestaande gecontracteerde aanbieders andere partijen inhuren omdat die extra personeel hebben. De eerste stappen zijn daarbij gezet. Een partij die eerder uitviel bij de aanbesteding is nu als onderaannemer ingezet. Die helpt enige tientallen cliënten. Bekeken wordt of uitbreiding daarvan nog mogelijk is.

Voor een onderaannemer is de gegunde partij verantwoordelijk, dus moet er een match bestaan tussen die twee partijen. Als je extra capaciteit wilt toevoegen door schoonmaakpartijen of andere HbH-aanbieders, moet dat in dit geval waarschijnlijk aanbesteed worden. Het is dus belangrijk dat partijen niet in dezelfde vijver gaan vissen. Het lid VAN PIJPEN wijst voor het vergroten van de vijver op het bestaan van de Zorgbrigade, waar mensen instromen vanuit bijvoorbeeld werkeloosheidssituaties. Die dreigt te worden opgeheven. Ook daar bestaat mogelijk een potentie voor huishoudelijke zorg. Zij vraagt de wethouder naar die mogelijkheid te kijken. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat dit valt onder wethouder Groot Wassink. Hijzelf heeft recent gesproken met iemand die achter de Zorgbrigade zit. Deze mogelijkheid heeft dus zijn aandacht. In juli bedroegen de maximale wachttijden nog achttien maanden. Realistisch was ernaar te streven dat de wachttijden voor het einde van het jaar maximaal vijftien maanden zouden zijn, en dat lijkt aardig te lukken. Het lukt aanbieders om extra personeel aan te trekken, want het aantal cliënten dat binnen HbH wordt geholpen is sterk gegroeid. Het ging van 10.800 naar 11.300, dus 500 cliënten extra. De wachtlijsten nemen niet sterk af omdat er aan de achterkant veel cliënten bij komen.

De wachtlijst neemt niet heel erg af, maar het aantal mensen dat wordt geholpen is groter.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Steeds beter komt in zicht wat de wachtlijst is. Hij verwacht in januari helderheid te krijgen over het aantal wachtenden. Nu gaat men uit van ongeveer 1250. Er wordt ook gezorgd voor een verbeterde uitwisseling tussen de verschillende partijen, zodat wachtlijstcliënten beter kunnen worden verdeeld. Het lukt de aanbieders om meer personeel aan te trekken. In 2024 wordt de campagne Zorg voor Amsterdam herstart. Daar draagt de gemeente ook aan bij. Vanaf januari zal men de campagne op sociale media en tv kunnen zien. Er zijn ook gemeentelijke aanbrengbonussen, waarbij zowel de aanbrengende als de aangebrachte medewerker een bonus krijgen. Die regeling wordt in 2024 voortgezet en blijkt tot enthousiaste reacties te leiden. Ook worden er trainingen georganiseerd om goed om te gaan met de wat ingewikkelder cliënten. Hij informeert de commissie volgend jaar graag verder over de stand van zaken. Er wordt uitgebreid samengewerkt met WPI. Hij zal volgend jaar meer informatie geven over de stand van zaken. Hij antwoordt het lid Haijen verder dat een keer per twee weken hulp beter is dan helemaal geen hulp. Het is voor maximaal een halfjaar. Als het echt niet blijkt te gaan, ook al is dat binnen dat halve jaar, hebben de aanbieders het mandaat om terug te gaan naar de oude frequentie. De houdbaarheid van de Wmo is zijn eerste prioriteit in zijn lobby naar Den Haag.

Hij heeft er contact over met de G4 en ook voor de VNG is het een aandachtspunt. De aanbieders zelf hebben over de waarde van huishoudelijke zorg een position paper geschreven. Ook is aandacht gevraagd voor de vergrijzing en de personeelstekorten. Dus hoe werk je aan een visie die verder gaat dan alleen het oplossen van wachtlijsten? De lobby loopt op alle fronten. Wat ook speelt is dat men probeert de Wlz goedkoper te maken, of de instroom in de Wlz te beperken. Dat zou echter een grotere instroom betekenen in de Wmo, terwijl er al bezuinigingen waren aangekondigd. Hij is in afwachting van de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage vanaf 2026. Hij antwoordt het lid Van Pijpen verder dat de GGD inderdaad geen klachtenregeling heeft voor cliënten. Daarvoor worden mensen verwezen naar het klachtenteam. Toch zijn de binnengekomen klachten wel een belangrijk signaal voor de GGD, aan de hand waarvan de GGD bepaalt waar toezicht gehouden wordt. De GGD heeft veel bevoegdheden om dat toezicht uit te voeren. Er zal vanaf begin volgend jaar veel aandacht aan toezicht worden gegeven op HbH. Het lid HAIJEN vraagt naar het onderzoek dat gedaan wordt naar het financieel ondersteunen van mantelzorgers. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat het onderzoek naar de dienstencheck is begonnen. Hij kan er verder nu nog niets over zeggen.

Tweede termijn Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe vaak een aanbieder wordt aangesproken. En wanneer mag een voortgangsbrief verwacht worden over de voortgang van het plan van aanpak? Het lid HAIJEN is blij dat het aanbieders, door het betalen van een fatsoenlijk loon, lukt om meer personeel te werven. Hij hoort van de wethouder nu hoe lastig het is om extra personeel te werven, vanwege de ingewikkeldheid van het aanbestedingssysteem. Voor extra personeel moet je aanbesteden. Het sterkt hem in de overtuiging dat de gemeente af moet van de aanbestedingen in de huishoudelijke zorg. Verder is het natuurlijk niet het college dat deze wachtlijsten heeft veroorzaakt. Den Haag heeft het bij de gemeenten over de schutting gekieperd en de Amsterdammers zitten met de gevolgen. Het is aan Den Haag om met geld over de brug te komen om tot een fatsoenlijke oplossing te komen. De gemeente kan wel stappen zetten om een eind te maken aan de marktwerking binnen de huishoudelijke zorg.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Van Pijpen dat hij niet precies weet hoe vaak aanbieders worden aangesproken. In de gesprekken met de aanbieders worden regelmatig klachten besproken. Hij zegt toe eind eerste of begin tweede kwartaal 2024 met een brief te zullen komen met de stand van zaken bij de uitvoering van het plan. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende besproken is. 6.

Afdoening toezegging over uitkomst overdracht cliënten dagbesteding (VN2023-025097) Het lid VAN PIJPEN memoriseert de bespreking van dit onderwerp van een jaar geleden. Kwekerij Osdorp was toen de aanleiding. Het is goed dat er sindsdien gemonitord is en er fors is samengewerkt tussen aanbieders onderling en de gemeente om de gegevens boven tafel te krijgen. Zij mist echter de kwalitatieve ervaring, ook van de cliënten. Hoe hebben die de overgang ervaren? Wordt dat nog gemeten? Verder wil ze weten of er mensen inderdaad ‘kwijtgeraakt’ zijn, waarvan het de schijn heeft. Er worden nu 3700 plekken bezet en 3800 ingekocht. Is dat veel minder dan voor deze aanbesteding? Hoe zit het met eventuele groei in de komende jaren? Met name bij ouderen zal de behoefte toenemen. Is er ruimte voor groei? In de brief wordt een positief beeld geschetst van de instroom in de dagbesteding, maar er staat ook dat buurtteams moeten groeien in hun rol en dat mensen vooral bij aanbieders terechtkomen vanuit hun eigen netwerk. Dat baart haar zorgen. Krijgen de mensen die dat nodig hebben op deze manier wel dagbesteding? Zij hoort uit het veld dat de samenwerking en deskundigheidsuitwisseling tussen buurtteams en dagbestedingsaanbieders onvoldoende loopt. Ze kennen elkaars opdracht niet en de aansluiting bij de buurtteamacademie is onvoldoende.

Er wordt ook niet altijd voldoende input bij aanbieders opgehaald. Zij vraagt wat er gaat gebeuren om de rol van de buurtteams echt te versterken, zodat de instroom niet opdroogt en iedereen op de juiste plek terechtkomt. Hoe ziet de wethouder de rol van de gemeente bij de samenwerking tussen de twee partijen? Het is belangrijk dat er op inhoudelijke basis en kwalitatief een passend aanbod is bij de behoefte van de stad. Deze opdrachtverlening is voor zes jaar, en het is dus belangrijk er zicht op te houden. De gemeente moet erop sturen, bij de individuele opdrachten met aanbieders, maar ook voor de voorziening ‘dagbesteding’ in haar totaliteit. Ook aanbieders gaan er gezamenlijk aan trekken. Zij vraagt of de wethouder zich daarbij aan gaat sluiten. Het lid DE JONG had al verwacht dat de uitkomst van de aanbesteding van de dagbesteding enigszins dramatisch zou zijn. Maar liefst 800 van de 3800 cliënten moest naar een nieuwe plek. Een op de vijf is best veel. Er moeten zelfs mensen weg bij organisaties die wel gegund zijn, maar minder plekken krijgen dan ze al in zorg hebben. De wethouder rekent de honderd mensen die via onderaannemerschap nog een plek moeten krijgen mee als een ‘geslaagde overplaatsing’. Dat lijkt hem optimistisch. Naar zijn berekening zijn er 300 mensen verdwenen uit de dagbesteding. Mogelijk zijn ze in de sociale basis of elders via het pgb terechtgekomen.

Maar hij is bang dat een deel van deze mensen nu geen plek heeft. En anders zijn er te weinig plekken ingekocht. Hij vraagt waar het knelpunt precies zit. Geen van de sociale firma’s is omgevallen, omdat de gegunde partners ze via onderaannemerschap overeind houden. Maar wat heeft de aanbesteding dan tot nu toe voor effect gehad? Hij vraagt wat de wethouder verstaat onder een ‘warme overdracht’. Het lijkt hemzelf een vrij koude. 300 mensen kwijtraken kan een besparing zijn in de zorg, ware het niet dat de wethouder uitgaat van vertrouwen en het hele bedrag lumpsum aan de organisaties is gegeven. Elke niet-ingevulde plek is erg duur. De overdrachtsperiode is verlengd tot 2024. Is dat dan ook mee begroot? En wat zou de wethouder een volgende keer anders doen?

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Wethouder SCHOLTES erkent dat men er nog niet is, maar er zijn geen cliënten tussen wal en schip gevallen. Soms zijn ze nog op de plek waar ze al zaten in afwachting van de overdracht, of ze zijn al overgedragen naar een andere plek. Er is intensief met de aanbieders samengewerkt om cliënten een goed alternatief aan te kunnen bieden. Er is ook gekeken of de cliënten door aanbieders iets anders binnen het pakket kan worden aangeboden, zoals aanvullende individuele ondersteuning, of iets in de sociale basis. Het is uiteindelijk aan de cliënten zelf om ergens al dan niet voor te kiezen. Het komt vaker voor dat mensen ergens mee stoppen, iets anders vinden om dan toch weer terug te keren. Bij die 300 mensen die zijn uitgestroomd gaat het om mensen die ervoor hebben gekozen om elders binnen de dagbesteding een plek te vinden, of binnen ander Wmo-aanbod. Het lid HAIJEN kan zich voorstellen dat er ook mensen gestopt zijn uit teleurstelling over het verdwijnen van De Kwekerij. Erkent de wethouder dat er mensen gestopt zullen zijn terwijl ze eigenlijk liever bij een dagbesteding hadden gezeten? Wethouder SCHOLTES erkent dat. Maar de aanbieders kunnen niet veel meer dan een alternatieve plek of alternatief aanbod aan te bieden. Het is dan aan de cliënt om er ja of nee tegen te zeggen. Het zal zeker zo zijn dat het voor sommige cliënten dit aanbod was of niets.

Uiteraard heeft dat een rol gespeeld. Het lid VAN PIJPEN is het met het lid Haijen eens dat dit wel wat erg positief klinkt, alsof mensen er zelf voor kiezen. De omstandigheden zijn veranderd. Zij vraagt of er mensen kwijtgeraakt zijn. Dat er geen mensen zijn die tussen wal en schip zijn gevallen is een uitspraak die zij niet uit het veld hoort. Zij vraagt een toelichting. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de overgangsperiode niet voor niets is verlengd. Aanbieders die eigenlijk de plekken verloren zijn, houden hun cliënten vast omdat ze echt willen dat die een goed alternatief krijgen. Hij heeft geen signalen gehad dat cliënten ‘kwijt zijn geraakt’. Het kan zijn dat cliënten besluiten om te stoppen, maar als ze dat willen krijgen ze een alternatieve plek, of houden ze hun oude plek vast tot iets nieuws is gevonden. Daarom is de overgangsperiode verlengd. Hij antwoordt het lid Van Pijpen verder dat de kwaliteit wordt gestuurd door klanttevredenheidsonderzoeken van de aanbieders. De GGD Amsterdam is in 2023 als toezichthouder Wmo bij elke aanbieder langs geweest. Daar waren ook de ervaringen met betrekking tot de transitie onderdeel van de onderzoeken. De uitkomsten van de onderzoeken zijn nog niet binnen. Uiteraard wordt ook met Cliëntenbelang gesproken over de transitie.

Het lid PERDOK vraagt of de wethouder zich ervan bewust is dat dagbesteding niet in alle gevallen zo vrijblijvend is als hij het doet voorkomen. Vaak wordt dagbesteding als voorwaarde gesteld mocht men zorg willen of opvang, dus staat de keuze soms onder druk. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat een cliënt ervoor kan kiezen om het niet te doen. Er moet aanbod zijn voor cliënten die aanbod willen. Ook in het geval van De Kwekerij werden voor de cliënten allemaal alternatieven aangeboden. Cliënten die nog geen plek hebben, blijven voorlopig bij de oude aanbieder. Het lid PERDOK benadrukt dat die keuze onder druk staat. Het is niet zo divers, en mensen moeten wel een keuze maken. Daarom hebben veel mensen een keuze gemaakt voor dagbesteding die niet echt aansluit bij hun behoeftes of persoonlijke ontwikkeling. Wethouder SCHOLTES zegt toe dat hij dit punt zal meenemen in zijn gesprekken met Cliëntenbelang. Het gaat eigenlijk over de kwaliteit van de dagbesteding en de variëteit erin.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Er zijn per saldo geen plekken verloren gegaan. Er zijn in de vorige periode 3800 plekken ingekocht. Over 2023 waren er gemiddeld maandelijks 3700 plekken gevuld. Men zit dus qua aantal plekken ruim in het jasje. Het lid VAN PIJPEN vond cijfers die boven de 4000 uitkwamen in de jaren 20182019, dus voor corona. Ook door corona zijn mensen afgehaakt. Er is dus wel sprake van achteruitgang. Wethouder SCHOLTES bevestigt dat het sinds corona is afgenomen. Er zijn ook mensen die dagbesteding elders hebben gevonden. Daarom wordt ook de samenwerking met de sociale basis versterkt. Het beeld over de afgelopen jaren is echter dat het redelijk stabiel is rond de 3700. Mocht het groeien, dan zal ernaar gekeken worden. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat hij daarmee bedoelt. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de huidige 3800 plekken nog niet zijn gevuld. Als dat wel zo is, moet ernaar gekeken worden. Hij heeft daarvoor nu niet zomaar een oplossing voorhanden. De grootte van de instroom komt via het netwerk direct bij de aanbieders binnen. De mogelijkheid tot aanmelden via het netwerk blijft. De instroom via de buurtteams is lager. Dat komt aan de orde in de gesprekken met de buurtteams. De buurtteams zijn nog maar net begonnen, en er is een uitstroom van personeel geweest. Over het algemeen leveren de buurtteams heel goed werk.

Er is de buurtteamacademie en er zijn speciale trainingen voor buurtteams. Ook is er extra begeleiding gekomen voor de registratiesystemen. Het kan beter, maar er wordt dus hard aan gewerkt. Het lid VAN PIJPEN wijst erop dat de buurtteams de taak kregen om te zorgen voor de doorgeleiding. Het zal dus de bedoeling zijn dat de doorstroom vanuit de buurtteams gaat stijgen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat dit zeker zo is. Toch wil hij de andere route niet afsnijden. Het lid VAN PIJPEN vraagt of ze mag concluderen dat het doel is ervoor te zorgen dat de instroom vanuit de buurtteams vergroot wordt. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat het in ieder geval aandacht heeft. Er is een bestuurlijk overleg van de aanbieders. Hij is uitgenodigd daar een keer bij aan te schuiven. Het is belangrijk voor hem om met aanbieders te spreken. Het is inderdaad de bedoeling dat de instroom via de buurtteams groeit. Hij antwoordt het lid De Jong dat het hem erom gaat dat hij vooral wil voorkomen dat er cliënten tussen wal en schip vallen. Als er geen plek is gevonden, moeten ze hun oude plek voorlopig houden. Hij wil alles op alles zetten om hen naar tevredenheid een alternatieve plek te bezorgen. Tweede termijn Het lid DE JONG wijst erop dat men als de overdrachtsperiode wordt verlengd, en mensen op hun plek blijven zitten, financieel in de knel komt.

Hij vraagt of de honderd niet-ingevulde plekken gezien moeten worden als een kostenpost, of als een besparing. Het aandeel verwijzingen naar dagbesteding vanuit de buurtteams mag niet groeien. De beweging moet juist zijn dat het teruggaat naar de sociale basis. In ieder geval mogen de honderd plekken die ingekocht zijn zonder dat ze gebruikt zijn, opgevuld worden. Dat mag voor hem ook een taakstelling worden voor het buurtteam. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er verschillende soorten dagbesteding zijn. De ene soort moet echt binnen de Wmo blijven, terwijl de andere veel meer kan

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

samenwerken met de sociale basis. Er zijn 3800 plekken ingekocht, wat betekent dat er ruimte is voor groei. Daarop zal dan ook ingezet worden. Dat betekent ook dat er ruimte is om er wat langer over te doen om de overdracht goed te regelen. Dat is financieel gedekt. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. Publieke Gezondheid en Preventie 7.

Raadsinformatiebrief uitvoering amendement 493.22 en afdoening motie 26223 inzake seksuele voorlichting (VN2023-025099) Het lid WEHKAMP is trots op alle scholen die aandacht hebben besteed aan Paarse Vrijdag, juist in situaties waarin dat niet altijd gemakkelijk gaat. Zij is blij met de brief van de wethouder waarin die het belang van een goede seksuele voorlichting onderstreept. Het is fijn dat specifiek wordt gekeken naar het bereiken van praktisch opgeleide jongeren en jongeren uit aandachtswijken. Zij vraagt hoe de behoefte- en het gedragsonderzoek naar jongeren van 14-23 jaar verloopt. Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? Zij vraagt de commissie daarover te informeren. Zij vraagt zich af wat het effect is van het vergroten van de capaciteit van de wijkpoli’s in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Kan de commissie geïnformeerd worden over de uitkomsten van deze wijkpoli-aanpak? Het lid VAN DER VEEN heeft in het afgelopen jaar enkele malen met de organisatie Menaswell gesproken, die zich inzet voor de mannelijke slachtoffers van seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag, met de nadruk op lhbtq+-mensen, een groep die vaker dan andere te maken heeft met seksueel geweld. Zo heeft de helft van alle homoseksuele mensen weleens te maken gehad met vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Er wordt binnen de queer community veel geaccepteerd.

Men komt vaak niet goed op voor zichzelf. Hijzelf heeft pas veel later in zijn leven, na therapie, geleerd wat de impact is van seksueel geweld. Hij vraagt of de wethouder de organisatie Menaswell kent. Wil hij met haar in gesprek gaan? Het zou goed zijn als dit onderwerp in Amsterdam binnen de community meer op de kaart gezet wordt. Het lid ABDI merkt op dat seksueel geweld bij kinderen vaak onzichtbaar is, omdat mensen een afweer hebben tegen het onderwerp. Daarom hebben de stichting Wij zijn M, het Centrum Seksueel Geweld, de zedenrechercheurs en de auteurs van ‘Sam en het niet-leuke geheim’ de handen ineen geslagen en de campagne ‘Durf te zien’ gelanceerd, gericht op het bespreekbaar maken van seksueel geweld. De campagne is in het bijzonder gericht op omstanders. Hun afweer zorgt er namelijk mede voor dat seksueel misbruik onder kinderen onzichtbaar blijft. Zij vraagt hoeveel aandacht er is voor seksueel misbruik en kindermishandeling in de voorlichting op scholen. Hoe kunnen omstanders geholpen worden om het gesprek aan te gaan? Van scholen komen signalen dat men niet goed weet wanneer de Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling gebruikt moet worden. Zij zijn huiverig om melding te doen, omdat ze denken dat kinderen daarmee nog verder van huis zijn.

Is het nuttig om briefings te laten geven door professionals over deze meldcode, en dat mee te nemen in het voorlichtingspakket? Wethouder SCHOLTES ziet seksuele educatie als iets heel anders dan seksueel geweld. De motie ging echt over seksuele educatie. Uiteraard is seksueel geweld een hele belangrijk onderwerp. Hij stelt voor op de vragen daarover later terug te komen, na afstemming met andere wethouders. Hij kent de organisatie Menaswell nog niet, maar weet wel dat die contact heeft met de afdeling Diversiteit. Hij wil graag zelf ook contact opnemen met Menaswell.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Het gedragsonderzoek waarover in de brief geschreven staat wordt momenteel uitgevoerd. Volgens planning is het halverwege 2024 gereed, en dan zal hij de commissie erover verder informeren. De outreachpoli’s zitten inderdaad in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Op de website van de GGD kunnen mensen informatie vinden over locaties en tijden wanneer ze er terechtkunnen. De outreachpoli’s blijken inderdaad effectief te zijn bij het bereiken van meer praktische opgeleide jongeren. Het vindpercentage van SOA’s is hoger bij die poli’s dan op de locatie Nieuwe Achtergracht. Het is lastig oom het effect van de wijkpoli’s te isoleren van de opbrengst van extra investeringen, maar hij is positief over hun functioneren. Ook het CSG heeft aandacht voor geweld tegen lhbtq+-mensen. Er wordt veel samengewerkt met de organisatie Veilige haven. Op de vraag van het lid Abdi komt hij later graag terug. Het lid ABDI wacht dat antwoord af. Zij hoopt op een brief over het onderwerp. Bij seksuele voorlichting is het aangeven van grenzen, of handelingen wel of niet kunnen, heel belangrijk voor het voorkomen van seksueel misbruik en geweld. Zij vraagt in de brief daaraan aandacht te geven. Wethouder SCHOLTES zal dat afstemmen met de collega’s. Wethouder MOORMAN merkt op dat Paarse Vrijdag op gelukkig op vele scholen is gevierd, maar er is geen verplichting om dat te doen.

Het is ook geen onderdeel van het burgerschap over seksuele diversiteit. De steun die ermee wordt uitgesproken wordt overigens zeer gewaardeerd door de queer community. Zij vindt dat je pal moet staan voor dit soort rechten en vrijheden, juist op het moment dat die misschien onder druk komen te staan. Er zijn lessen getrokken uit de gang van zaken bij Paarse Vrijdag vorig jaar. Leerplicht heeft daarbij eigenlijk geen rol, want daarvoor zou het over meer dan zestien uur ongeoorloofd verlof moeten gaan. Zij wil wel scholen helpen met de vraag hoe je ermee om zou moeten gaan. Er is een eenduidige handleiding gekomen over dat onderwerp. Het heeft niet geleid tot veel meldingen bij Leerplicht. Zij antwoordt het lid Abdi over de samenwerking met Veilig Thuis en scholen dat er een verplichte meldcode is, maar het is de vraag wanneer je daadwerkelijk meldt. Dat is moeilijk in een protocol te vangen. Het gaat soms om ingewikkelde situaties. Meld je het als je bij een kind blauwe plekken ontdekt? Of wacht je af? Veilig Thuis heeft een triage. Zij raadt aan daar eens op bezoek te gaan. Er komen bij Veilig Thuis veel telefoontjes van scholen die om advies vragen over het wel of niet melden van een geval. Het voorstel van het lid Abdi is dus eigenlijk bestaande praktijk. Met de proeftuin en Blijvend Veilig wordt de samenwerking tussen bijvoorbeeld scholen en OKT’s gebiedsgericht versterkt.

Het blijven echter altijd complexe dilemma’s. Het lid ABDI hoort signalen dat er nog veel negatieve stereotyperingen heersen over Veilig Thuis of Jeugdzorg. Er is veel angst in dat opzicht. Zij zou graag willen dat een melding kan helpen bij het zoeken van hulp, in plaats van dat het leidt tot een verergering, of een uithuisplaatsing. Wethouder MOORMAN kent die negatieve beelden. Maar het is niet niks; een melding van huiselijk geweld leidt tot een opvolging die echt impact heeft. Het is gewoon niet eenvoudig. Dit soort complexe afwegingen is voor leraren soms lastig te maken. Daarom is de samenwerking tussen OKT’s en Veilig Thuis zo belangrijk. Het lid VAN DER VEEN vraagt het punt te agenderen voor de raad van 24 januari. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het wordt geagendeerd voor de raad van 24 januari a.s.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

15.

Wachttijden Veilig Thuis nog steeds lang Het lid ABDI vertelt dat de gesprekken van haar met ervaringsdeskundigen van huiselijk geweld die ze eerder dit jaar had, lieten zien hoe moeilijk en gevaarlijk het is om aan een gewelddadige relatie te ontsnappen. Het wordt helaas te vaak gezien als ‘privé’; er wordt niet doorgevraagd. Zij is blij dat er nu een campagne gestart wordt met tips om het gesprek wel aan te gaan. De realisatie van buitenaf en de normstelling zijn heel belangrijk, want veel slachtoffers maken zichzelf klein. Vorig jaar kwamen er maar liefst 10.000 meldingen binnen bij Veilig Thuis, waarvan het merendeel situaties betrof van acute of structurele onveiligheid. Vooraf aan zo’n melding vinden gemiddeld in die gezinnen 360 veelal ernstige incidenten plaats. Slechts 4% van die meldingen komt binnen van burgers. Het aantal geweldsincidenten is hoog bij de aanmeldingen voor Veilig Thuis. Helaas heeft de inspectie geconstateerd dat de wachttijden voor Veilig Thuis heel lang zijn. Het grootste probleem is het personeelstekort. Zij vraagt de wethouder iets meer te vertellen over het oplossen van de personeelstekorten. Zijn er gesprekken met het Rijk? Belangrijk is de vraag hoe je geweld eerder kan laten stoppen. Cruciaal daarbij is volgens het Verwey-Jonker Instituut de aandacht voor de daders. Zij vraagt daarover iets meer te vertellen.

Er is na melding te weinig aandacht voor problematisch alcoholgebruik bij ouders en partners zonder kinderen. Zij wil daarover graag wat langer doorpraten met de wethouder. Het is belangrijk dat men voornemens is de tijdelijke huisverbod vaker toe te passen. Een van de obstakels is dat een dader vaak nergens terechtkan. Kan daarop iets verzonnen worden? Als het tijdelijke huisverbod vaker toegepast kan worden, maakt dat geweld daadwerkelijk stopt en dat er een plan komt. Het lid VAN PIJPEN sluit zich aan bij de woorden van de vorige spreker. Zij vraagt wat er landelijk gebeurt om deze spiraal te doorbreken. Het aantal meldingen neemt toe, de werkdruk wordt daardoor te hoog, vervolgens wordt het ziekteverzuim hoger en neemt de uitstroom weer toe -eigenlijk wordt het steeds slechter. Wat gebeurt er landelijk om de spiraal te doorbreken? Het gaat zo niet langer. Het lid PERDOK maakt zich ernstig zorgen over de veiligheid van de mensen die op de wachtlijst staan. Als er in gezinnen geweld plaatsvindt, gaat dat na een melding vaak door. Wat kan er meer gedaan worden? Hoe voorkom je dat de wachtlijsten nog langer worden? Personeelstekorten zijn een van de oorzaken. In de rapporten staat dat het lastig is om aan goede mensen te komen.

Hoe zorg je ervoor dat de markt groter wordt, en er genoeg mensen zijn? Wat doet men momenteel om het personeelstekort in te dammen? Vindt de wethouder dat er meer personeel moet komen? Zijn er genoeg locaties beschikbaar? Moeten er meer financiën beschikbaar gesteld worden om meer mensen aan te kunnen nemen? Het is duidelijk lastig om mensen te vinden die dit complexe werk kunnen doen. In rapporten staat dat de caseloads verhoogd worden. Welke gevolgen daarvan voorziet de wethouder? Neemt men al voorzorgsmaatregelen? Er is een stijging van 20% van de meldingen, die ook complexer worden. Wat maakt dat ze complexer zijn dan voorheen? En wat is de oorzaak van deze verhoging in zo’n korte periode? Zij maakt zich zorgen over de meldingsbereidheid. Als mensen erover horen, kan het zijn dat ze denken dat ze het huiselijk geweld beter niet kunnen melden. Wat doet dat met de meldingsbereidheid? Minder urgente casussen worden doorverwezen naar een andere lokale partner. Dat is niet wenselijk, ook al heeft ze er begrip voor. Zij vraagt wat men doet met minder urgente meldingen. Bij welke lokale partners worden ze uitgezet? Zij heeft signalen doorgekregen van meldingen die bij politie terechtkomen. De politie weet dan niet zo goed om te gaan met de slachtoffers. Zo adviseert men regelmatig om meldingen of aangiftes niet door te zetten, en het op een andere manier zelf op te lossen.

Is de wethouder daarvan op de hoogte? Heeft hij hierover gesproken met de

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

politie? Moeten politieagenten hieromtrent voorlichting krijgen, zodat ze weten hoe ze om moeten gaan met slachtoffers? Komt deze manier van adviseren door een langere wachttijd? Het lid YACOUBI merkt op dat Veilig Thuis een cruciale rol speelt in het welzijn en de bescherming van gezinnen die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling. Als centraal meldpunt voor zorgwekkende situaties binnen gezinnen is Veilig Thuis verantwoordelijk voor tijdige en effectieve interventies. De rapporten van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onthullen echter verontrustende tekortkomingen binnen het systeem. Met name de wachtlijsten en lange wachttijden voor veiligheidsbeoordelingen en vervolgacties baren zorgen. Deze vertragingen brengen de directe veiligheid van betrokkenen in gevaar, en dragen ook bij aan de complexiteit van de problemen. Het is noodzakelijk om diepgaande analyses te maken van de factoren die bijdragen aan deze problematiek. Door de Inspectie is vastgesteld dat geen enkele organisatie van Veilig Thuis in staat is geweest om alle taken binnen de wettelijk vastgestelde termijnen uit te voeren. Er zijn dus structurele problemen binnen het systeem, door het toenemende aantal complexe meldingen, personeelstekorten en afhankelijkheid van ketenpartners.

Hij vraagt of het college bereid is om de mogelijkheid tot het toepassen van de omgekeerde toets in deze situaties te onderzoeken. Deze methodiek is gericht op het zoeken naar de best mogelijke oplossingen binnen de kaders van de wet- en regelgeving, en heeft tot doel het welzijn van Amsterdammers te bewerkstelligen via een innovatieve aanpak Hij vraagt welke directe gevolgen de lange wachttijden en wachtlijsten hebben voor de veiligheid van de gezinsleden en huishoudens die gemeld zijn bij Veilig Thuis. Hoe worden de gezinnen ondersteund tijdens het wachten? Welke concrete maatregelen en strategie worden op lokaal niveau genomen om deze problematiek aan te pakken en de wachttijden te verkorten? Hoe worden de maatregelen geëvalueerd? Wethouder SCHOLTES deelt de zorgen van de commissie. De inhoud van het rapport van de inspectie is niet nieuw voor hem. Er wordt gerapporteerd over de maanden februari, maart en april 2023, en die cijfers staan ook in de halfjaarrapportage 2023. De doorlooptijden worden al lange tijd niet gehaald. Het systeem werkt niet; er is stagnatie in het netwerk. Instanties zoals de inspectie, de lokale teams, Veilig Thuis zetten allemaal apart stappen, moeten op elkaar wachten, doen apart onderzoek. De oplossing zit hem dus niet in het versterken van de afzonderlijke organisaties, maar in een nieuw systeem waarbinnen integraal wordt samengewerkt.

Er wordt nu hard gewerkt aan het toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming waarin de integrale samenwerking vormgegeven wordt. De regio Amsterdam-Amstelland heeft als pilot meegedaan aan een proeftuin voor deze nieuwe werkwijze, met de zgn. regionale veiligheidsteams, hier onder de naam ‘Blijvend Veilig’. Per 1 december is deze werkwijze van start gegaan in Noord en de gemeente Uithoorn. Naast hun reguliere werk, werken de medewerkers van Veilig Thuis aan deze transformatie. De medewerkers zijn zeer betrokken bij de huishoudens waarvoor ze werken. Er moeten nu geen nieuwe dingen verzonnen worden. Veilig Thuis moet de ruimte krijgen om met de partners toe te werken naar de transitie van het systeem. In april 2024 zal Blijvend Veilig van start gaan in Nieuw-West, en vanaf 2026 zal in de gehele regio gewerkt worden met de regionale veiligheidsteams. Er is een raadsbrief in voorbereiding om te informeren over de verdere ontwikkeling van het toekomstscenario. Amsterdam loopt voor met deze fundamentele verandering met een pilot in Noord en Uithoorn. Veilig Thuis werkt verder voortvarend aan het versterken van de eigen organisatie. Er is nog steeds onderbezetting met 14 fte. In februari en maart zijn elf nieuwe medewerkers gestart. In juli zijn nog vijf nieuwe medewerkers begonnen bij Veilig Thuis. Er is gewerkt aan een nieuwe programma van inwerken en opleiden.

In november is een groep van tien nieuwe medewerkers met dat programma gestart. Er is ook uitstroom; in de eerste helft van 2023 zijn zes medewerkers uit dienst gegaan.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 13 december 2023

Veilig Thuis komt direct in actie bij vermoedens van acute onveiligheid. De organisatie is 24/7 bereikbaar, telefonisch en online. Voor minder urgente gevallen wordt periodiek gecheckt of ze misschien toch urgente actie verlangen. Hij stelt voor een werkbezoek af te leggen aan Blijvend Veilig, waarbij alle mogelijke technische vragen gesteld kunnen worden. Hij antwoordt het lid Abdi dat het een belangrijk streven is meldingen ook via andere wegen dan de politie te laten lopen. Het aantal meldingen via professionals en burgers is wel gestegen, maar meestal gaat het via de politie. De daderaanpak heeft de aandacht. Er wordt aan gewerkt. Hij verwacht in het eerste kwartaal van 2024 meer informatie te kunnen geven. De VOORZITTER merkt op dat er een inventarisatie zal komen van alle gegadigden voor het werkbezoek. Tweede termijn Het lid ABDI is het geheel eens met de wethouder dat de professionals, die keihard werken en zeer bevlogen zijn, geprezen moeten worden. Ook de ambtenaren verdienen een compliment. Zij was aanwezig bij een conferentie over huiselijk geweld en vrouwenmoord. Daar waren 300 professionals aanwezig. Het maakte op haar veel indruk. Haar vraag met betrekking tot het personeelstekort ging over het plan van aanpak om het ziekteverzuim structureel omlaag te krijgen. Zij vraagt een brief met de stand van zaken. Het is mooi dat Blijvend Veilig uitgebreid wordt.

Zij gaat graag mee op werkbezoek. Het lid YACOUBI waardeert alle professionals en ambtenaren voor hun werk. De toepassing van de omgekeerde toets wordt vaak toegepast bij domeinen zoals Werk en Inkomen. Hij vraagt of men erover heeft nagedacht deze methodiek te gebruiken. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij niet van plan is om Veilig Thuis te vragen op een andere manier te gaan werken. Het is al druk genoeg. Er wordt keihard gewerkt en het reguliere werk wacht ook niet. Het lid YACOUBI vraagt niet om een andere manier van werken te introduceren bij Veilig Thuis, maar om na te denken over deze methodiek. De omgekeerde toets is in het leven geroepen om professionals te prikkelen om integraal te gaan werken. Wethouder SCHOLTES gaat dat niet doen. De medewerkers hebben geen prikkel nodig om integraal te gaan werken. Daaraan wordt al hard gewerkt. Hij antwoordt het lid Abdi dat hij heel blij is met de ambtenaren die hieraan werken. De conferentie over vrouwenmoord was voor hem heel indrukwekkend; hij was aanwezig bij het ochtenddeel. Daar werden professionals bijeen gebracht om na te denken over een verdere verbetering van de aanpak. Hij heeft de commissie in het verleden geïnformeerd over de manier waarop Veilig Thuis actief verzuimbeleid toepast. Hij heeft de stand van zaken niet paraat en zal het nagaan. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende besproken is.