Concept verslag OZA

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 18 januari 2023 van 09.00 tot 13.00 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 8 februari 2023 Voorzitter: het lid Nanninga Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Rijxman Commissiegriffier: K. van Klooster, N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bons (BIJ1), Boomsma (CDA), Bouhassani (PvdA), Von Gerhardt (VVD), Hakiki (DENK), Hoogtanders (VVD), De Jong (JA21), Van Laake (Volt), Molema (JA21), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Van der Veen (GroenLinks), Wijmenga (CDA), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66) Afwezige commissieleden: Didderen (Partij voor de Dieren) Overige aanwezigen:

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.04 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER meldt dat het lid Didderen zich af laat melden. Datzelfde geldt voor de fractie van Forum voor Democratie. Wethouder RIJXMAN doet de volgende mededelingen.  Op 2 november heeft zij toegezegd om met cijfers te zullen komen over de transitie van medewerkers en over de resultaten van de keukentafelgesprekken, waarbij een beroep wordt gedaan op de solidariteit van Amsterdammers. Met de dagmail van 23 december heeft zij inzicht gegeven in het aantal medewerkers dat is overgestapt van de latende naar de gegunde aanbieders. Voor de keukentafelgesprekken worden nu allerlei voorbereidingen getroffen. De gesprekken zullen worden uitgevoerd. Na het zomerreces van 2023 ontvangt de commissie een verslag daarvan. Zij vertrouwt erop dat toezegging eindigende op 945 uit de vergadering is afgedaan. Het lid VAN PIJPEN hoorde de wethouder praten over keukentafelgesprekken, maar uit de rest van haar mededeling begrijpt zij dat ze het over Hulp bij Huishouden heeft. Zijzelf heeft de brief waaraan de wethouder refereert overigens geagendeerd voor de volgende vergadering.. Wethouder RIJXMAN bevestigt dit alles en vervolgt haar mededelingen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023





De toezegging eindigende op 984 is niet van haar. Zij neemt die over van wethouder Meliani. Het gaat over de subsidieregeling diversiteit en inclusiviteit voor Allianties Amsterdam 2021-2023, met als speerpunt mannenemancipatie. Allianties kon subsidie aanvragen op het thema mannenemancipatie in maart 2021 en in maart 2022. Op het thema mannenemancipatie is echter geen subsidie verstrekt. Aan de hand van allerlei criteria is uitvraag gedaan, zoals over activiteitenplannen, track records en de bijbehorende begroting. De aanvraag is met een onderbouwing afgewezen. Direct na het afwijzingsbericht is meerdere malen contact opgenomen om nog eens in gesprek te gaan met de beoordelers. Op 19 september heeft een gesprek met de Allianties plaatsgevonden waarbij de beoordeling uitgebreid is besproken. De raad wordt nog door wethouder Meliani geïnformeerd over de activiteiten van de gemeente voor het bevorderen van mannenemancipatie. Naar verwachting wordt de brief besproken in de commissie FKD van 19 januari. Vervoer hoort onlosmakelijk bij dagbesteding. Als de aanbieder verandert, zal ook het vervoer op de een of andere manier worden geregeld. Dat vergt wel aanpassingen voor de cliënten en de organisaties. Ook voor de cliënten van Kwekerij Osdorp moet het vervoer nu geregeld worden. Eerst wordt geïnventariseerd.

Het zal wel wat tijd kosten om de overgang te regelen, maar in de tussentijd zit niemand zonder vervoer.

Wethouder MOORMAN doet de volgende mededelingen.  Per 15 december is de capaciteit per school door OSVO gepubliceerd, zoals dat jaarlijks gebeurt. Het is te vinden op de OSVO-site. Dat geldt ook voor de kernprocedure, die op 22 december is gepubliceerd.  De ASVA Studentenunie is betrokken bij bezwaarschriften van studenten over de energietoeslag. Op 30 december heeft de ASVA Studentenunie een doos aangeleverd met 709 bezwaarschriften. Aan het eind van deze maand zal er een rechtszaak zijn. De uitspraak komt enkele weken later. In de tussentijd zal via bijzondere bijstand zo goed mogelijk ondersteuning gegeven worden.  Er staan twee technische foutjes in de 34%-verhoging van de normvergoeding van de onderwijshuisvesting, waarover in de commissie gesproken is. Het gaat om een verordening. Per ongeluk zijn de toeslagen voor de warmtepomp en het trillingvrij heien bij nieuwbouw van gymzalen omgedraaid. Bovendien staat voor het prijspeil voor de inrichting en meubilair abusievelijk 21, wat gecorrigeerd is naar 23. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER gaat proberen om deze volle agenda af te werken in een dagdeel. De vergadering gaat daarom door tot 13.00 uur. De spreektijden worden conform aangepast. Mocht toch behoefte bestaan aan een avonddeel, dan is zij niet beschikbaar als voorzitter.

Er is een actualiteit aangemeld door de leden Von Gerhardt van de VVD en Van Laake van Volt inzake de open dagen middelbare scholen. Het lid ALBERTS heeft niet per se bezwaar tegen behandeling van die actualiteit, maar er is al een agendapunt over loting en matching. Waarom wordt het onderwerp daar niet bij behandeld? Het lid VON GERHARDT geeft er de voorkeur aan om de onderwerpen apart te bespreken. De open dagen zijn echt iets anders dan de loting en matching.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

De VOORZITTER heeft begrip voor die redenering. Zij vraagt of de commissie bezwaar maakt tegen behandeling van de voorgestelde actualiteit. Zij constateert dat de commissie daar geen bezwaar tegen maakt. De Partij voor de Dieren heeft verzocht om agendapunt 9 over de schooltuinen door te schuiven. Zij constateert dat de commissie hiermee instemt. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat agendapunt 12, geagendeerd door JA21, slechts één zin betreft. Dat is veel te weinig. Op die manier neemt JA21 deze commissie en het debat niet serieus. Zij zal zelf om deze reden geen bijdrage leveren. Zij vraagt iedereen het agenderen en deze commissie serieus te nemen. Het lid DE JONG antwoordt dat het niet de bedoeling was de commissie te schofferen. Dit is de eerste keer dat hij een punt heeft geagendeerd. Zijn bedoeling is daarbij de raad te informeren over ontwikkelingen waarvan de commissie wellicht niet op de hoogte is. Het gaat over het afschalen van de zorg. Het lid VAN PIJPEN vraagt die informatie dan in het vervolg vooraf te leveren, zodat er over gedebatteerd kan worden. Dat geldt des te meer, omdat het over ziekenhuizen gaat waarover de raad helemaal niet gaat. Als de informatie vooraf gegeven wordt, kan de commissie beoordelen of het nuttig is die te bespreken. Het lid HOOGTANDERS merkt op dat dit een heel belangrijk onderwerp is, maar ook zij zag het pas heel laat.

Zij vraagt in het vervolg vooraf meer informatie te geven. De VOORZITTER constateert dat deze mening door de rest van de commissie gedeeld wordt. Met inachtneming van het voornoemde wordt het verslag conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 14 december 2022 De VOORZITTER heeft van de DENK-fractie begrepen dat het lid Hakiki nog een mail zal sturen met een wijzigingsvoorstel. Dit zal bij de volgende vergadering aan de orde komen. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid VAN PIJPEN heeft behoefte aan een echte langetermijnagenda, zodat zij weet wanneer iets verwacht mag worden. Er komt nog een aantal grote onderwerpen aan binnen Zorg, zoals het kader sociale basis. Hieromtrent zijn voorstellen gedaan in de raadsconferentie en zij wil graag weten hoe het daarmee staat. Zij kan het onderwerp dan tijdig voorbereiden. De VOORZITTER antwoordt dat aan dit verzoek zal worden voldaan. De heer RUNDERKAMP ziet op de termijnagenda Zorg de toezegging van de wethouder dat zij eind vorig jaar zou terugkomen op de aanbevelingen van de ombudsman in het kader van de cliëntenondersteuning van jongeren met een beperking, en dan specifiek de aanbeveling of dat kan vanuit de Wmo-gelden. Hij vraagt zich af wanneer de commissie deze brief kan verwachten.

Wethouder RIJXMAN weet niet zeker of zij toegezegd heeft dat de brief voor eind vorig jaar zou komen. Zij dacht dat de toezegging was dat de brief in het eerste kwartaal zou verstuurd zou worden.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

De heer RUNDERKAMP blijft erbij dat het eind vorig jaar was. Wethouder RIJXMAN zegt toe dat zij er in de volgende vergadering op terug zal komen met een reactie of een brief. Het lid HOOGTANDERS ziet een toezegging met betrekking tot informatie over de buurtteams, de prioritering en de voortgang ervan. Afgesproken is om voorafgaande daaraan een technische sessie te organiseren over de indicatoren. Zij zou die graag terugzien, en in de juiste volgorde. Wethouder RIJXMAN zegt dat toe. De technische sessie wordt voorbereid. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken tot bespreking bij de vergadering van 8 februari a.s. De motivaties hebben gisteren in de dagmail gestaan.  TKN-1 en -2, gevoegd met de raadsbrief ter afdoening van de motie 525.22, die in de dagmail van 23 december jl. is verschenen. Het verzoek komt van het lid Van Pijpen van GroenLinks.  TKN-3 op verzoek van het lid Yemane van GroenLinks.  TkN-4 op verzoek van D66, die graag met de commissie de voortgang van de aanpak lerarentekort in het primair onderwijs in Amsterdam wil bespreken. Zij constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b.

Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers aangemeld. c. Actualiteiten Open dagen middelbare scholen Het lid VON GERHARDT merkt op dat het voor leerlingen erg spannend is om een middelbare school te kiezen. Een goede keuze maken is belangrijk voor hun toekomst en de open dagen zijn van groot belang om de scholen te leren kennen. Daarom maakt hij zich zorgen dat bij de veel scholen de open dagen nu al vol zitten. Vaak worden ze ook op dezelfde dagen georganiseerd. Mensen die er vroeg bij zijn en zich beter kunnen informeren, kunnen eerder naar de open dagen en een betere keuze maken. Hij vraagt wat gedaan kan worden om ervoor te zorgen dat kinderen toch een

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

goede keuze kunnen maken en alle open dagen kunnen bezoeken van de scholen waar ze heen willen. Welke regierol kan de wethouder nemen? Hoe gaan de gesprekken met de scholen? Kunnen er meer open dagen komen? Het lid VAN LAAKE wijst op het bestaan van de ScholenArena. Kinderen moeten twaalf scholen op hun lijst zetten, wat veel is, zeker als die open dagen zo snel vol zitten. De ScholenArena is dan een goede manier om met veel scholen kennis te maken, hoewel die ook al snel vol zat. Hoeveel capaciteit is nodig om elk kind naar die ScholenArena toe te laten gaan? Is het mogelijk om de capaciteit te verruimen? Het lid HAKIKI deelt de zorgen van vorige sprekers. Zij vraagt hoe je kan waarborgen dat kinderen van ouders die praktisch opgeleid zijn, en vaak uit een buitenwijk komen, toch een kans maken om open dagen te bezoeken zodat de kansengelijkheid niet in het geding komt. Het lid YEMANE sluit zich aan bij de vragen van vorige sprekers. Wethouder MOORMAN vindt het heel fijn dat de open dagen weer plaats kunnen vinden. Een aantal jaren kon dat niet door corona. Die tijd heeft ook tot goede ontwikkelingen geleid, zoals het geven van online voorlichting. Met de gevraagde lijst van twaalf scholen is het inderdaad goed om open dagen te kunnen bezoeken. Maar het is een uitdaging voor de scholen zelf.

8000 leerlingen zoeken een plek, en een leerling wordt meestal vergezeld door twee ouders. Het gaat dus om 24.000 mensen die de school moet huisvesten. De scholen zijn soms klein, en soms willen ze dat het niet te vol wordt om direct contact te kunnen maken. Het is dus niet zozeer onwil, maar een puzzel. Zij antwoordt het lid Von Gerhardt dat zij geen regierol heeft. Het is de verantwoordelijkheid van de scholen zelf. Die beseffen ook dat je level playing field moet geven en ouders zoveel mogelijk de kans geven. Er is contact opgenomen met een aantal scholen die in het Paroolartikel werden genoemd. De Vinse School heeft besloten alleen de leerlingen te ontvangen, dus zonder hun ouders. Het Caland, dat ook genoemd werd in het artikel, herkende het niet en zegt dat iedereen welkom is. Ze ziet in ieder geval de bereidheid bij scholen om het mogelijke te doen. Ook het OSVO heeft contact hierover met de scholen. Het is voor de scholen ook vaak belastend, want het is in het weekend en de scholen willen graag leerlingen het contact laten maken met de nieuwe leerlingen. Zij is erg blij dat de ScholenArena zo’n succes is. Die is echt van toegevoegde waarde om een eerste selectie te maken. Het is ook leuk dat de scholen elkaar daar ook ontmoeten. Maar ook daar geldt dat 24.000 mensen een plek moeten krijgen, wat vanwege de veiligheid niet kan.

Het was dit keer een veel groter succes dan de vorige keer. De ervaringen van dit jaar zullen worden gebruikt om het volgend jaar zo goed mogelijk te organiseren. Het lid VON GERHARDT snapt dat de wethouder geen regierol heeft. Hij vraagt of de wethouder weet bij welke scholen de open dagen vol zitten. Nemen die ook allemaal maatregelen? Kan de wethouder zorgen dat er gesprekken worden gevoerd om ervoor te zorgen dat toch zoveel mogelijk leerlingen de scholen kunnen bezoeken? Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij daarop geen zicht heeft, maar zij heeft er wel contact over met OSVO. Die heeft het ook weer doorgegeven aan de 23 verschillende schoolbesturen. In het lijstje scholen met overtekende open dagen is het beeld overigens heel wisselend. Soms komt het omdat de school klein is, maar in andere gevallen zou je niet verwachten dat ze bovenaan in het lijstje overtekende scholen staan. Overigens hoopt zij dat iedereen vooral goed kijkt welk leerconcept men heeft op scholen, en niet alleen of er kluisjes zijn. Niet altijd let men bij zo’n schoolbezoek op de juiste dingen. d. Rondvraag

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Het lid VAN LAAKE vraagt hoe het staat met de 3,2 miljoen euro eenmalige bijdrage van het Rijk om toch enkele studenten te voorzien van energietoeslag. Wethouder Pels gaf aan dat het via de IBB kan worden aangevraagd. Hoe staat het daarmee? Is het formulier klaar? Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij samen met wethouder Pels ervoor probeert te zorgen dat mensen zo min mogelijk in de kou blijven staan. De IBB staat open voor studenten. Het digitale formulier is inmiddels beschikbaar en de buurtteams zijn erover geïnformeerd. Er zijn behoorlijk wat bezwaarschriften aangeleverd. Die worden nu bekeken. Verder is het wachten op de rechtszaak eind van deze maand. De heer RUNDERKAMP merkt op dat Amsterdam op het standpunt staat dat ongedocumenteerden voor hun medische hulp zoveel mogelijk dienen terug te vallen op de reguliere huisartsen. In de praktijk blijken de huisartsen daar echter niet altijd de benodigde ruimte en tijd voor te hebben. Dokters van de Wereld, een zusterorganisatie van Artsen zonder Grenzen, heeft een huisartsenpost geopend in Nieuw-West, op het Osdorpplein. Die is specifiek bedoeld voor huisartsenzorg voor ongedocumenteerden. Dit initiatief wordt door de gemeente ondersteund met een subsidie van 81.000 euro, maar deze komt vanuit de MO met wethouder Groot Wassink. Hij vraagt waarom dit budget uit de MO komt.

Hoort dit budget in relatie tot deze huisartsenpost niet via de directie Zorg van de gemeente te gaan? De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat er voor zover zij weet voor Amsterdam geen extra geld uit de huisartsenzorg is om aan te vullen. Daarvoor is geen ruimte. Het kan zijn dat er vanuit het MO-budget een aanvulling is gekomen. Zij zal in het college navraag doen. De heer RUNDERKAMP vraagt hoe de wethouder breder de rol van de gemeente ziet, en haar eigen rol, voor de eerstelijnszorg voor ongedocumenteerden. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat er veel instanties zijn die helpen bij de opvang van ongedocumenteerden en andere mensen. Er zijn Kruisposten en andere mogelijkheden voor mensen die niet bij de huisartsen terechtkunnen om bij andere vormen van zorg terecht te komen. Zo kunnen de buurtteams helpen bij het verwijzen. Het lid ALBERTS herinnert aan haar eerdere vraag of de buurtteams het allemaal aankunnen bij de problemen rond de toeslagenouders. Er zou eind december een evaluatie komen, maar die kwam er niet. Het werd begin januari. En nu vraagt zij zich af wanneer die evaluatie dan wél komt. En als die komt, kan die dan meteen geagendeerd worden? Zij wil het niet eerst als een TKN-stuk in de commissie krijgen. De vraag is dus hoe de buurtteams en de toeslagenouders in elkaar grijpen.

Wethouder MOORMAN antwoordt dat er twee onderzoeken lopen. Zij zegt toe dat het binnenkort, in ieder geval dit kwartaal, geagendeerd zal worden. Het kan binnen een maand afgerond worden. Het komt niet eerst op de TKN-lijst. Het lid ALBERTS merkt op dat de snelheid belangrijk is omdat toeslagenouders als jaren in de ellende zitten. Wethouder MOORMAN is zich daarvan bewust. Er wordt ook niet op onderzoeken gewacht om überhaupt iets te gaan doen. Het doorbraakteam is heel intensief bezig. De medewerkers slagen erin doorbraken te forceren, waarmee de mensen geholpen worden en de medewerkers meer grip krijgen op hun vak. Er moet operationeel dagelijks gezorgd worden dat de buurtteams het zo goed mogelijk doen, wat door de complexiteit van de materie en de krapte op de arbeidsmarkt niet makkelijk is. Het

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Rijk heeft inmiddels aangegeven dat het nog jaren gaat duren voor de compensatie wordt gegeven. Deze onderzoeken worden ook gedaan om ervan te leren. Het lid WEHKAMP herinnert aan de motie die de raad vlak voor de kerst aannam over het maken van een overdrachtsprotocol in de dagbesteding. Zij vraagt of er over de uitvoering van de motie al contact is geweest met de aanbieders. Haar tweede vraag gaat over de hulp die de burgemeester van bedrijven inriep om armoede tegen te gaan. Zij vraagt of er al beleid op is. Welke plannen heeft de gemeente? Wethouder RIJXMAN antwoordt op de eerste vraag dat er contact is geweest, hoewel zij er nog geen terugkoppeling over gekregen heeft. Zij zal in de volgende vergadering antwoord geven. Wethouder MOORMAN antwoordt op de tweede vraag dat het eigenlijk al gestart is onder burgemeester Van der Laan met het Elftal tegen Armoede. Dat bestaat nog steeds, hoewel tegenwoordig bekend als ‘de armoede-ambassadeurs’. Daarnaast is er het PACT voor Amsterdam, dat onder andere ook de Omarmprijs organiseert. Ook is er een koppeling met Wij Amsterdam, zoals ontstaan in de coronatijd. Op allerlei is er voortdurend contact met het bedrijfsleven. Er wordt overigens niet alleen gevraagd om bijdrages, maar ook om het bestrijden van de schuldenproblematiek. Zo zijn er werkgevers in Amsterdam die veel werknemers hebben met loonbeslag.

De werkgever weet beter dan de gemeente waar loonbeslag ligt. Het is dus geen nieuw beleid, maar de al bestaande banden worden steeds weer aangehaald. Het lid VAN PIJPEN wijst er in verband met de vraag van het lid Wehkamp over de uitvoering van de motie Dagbesteding op dat ook in andere aangenomen moties is gevraagd om de aanbieders bij elkaar te halen. Zij vraagt of dat gebeurd is. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat het contact er is. Zij heeft er alleen nog geen terugkoppeling over gekregen. Het lid HAKIKI vraagt wanneer de wethouder ervan op de hoogte kwam dat het Sweelinck College ging sluiten. Welke stappen zijn genomen om sluiting te voorkomen? Een groot deel van de populatie leerlingen van het Sweelinck College woont in NieuwWest. Deelt het college het standpunt dat deze leerlingen daarom extra aandacht dienen te krijgen bij een warme overdracht? Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij maandagavond door de bestuursvoorzitter over de sluiting per augustus 2024 gebeld werd. Eerder was er al sprake van een samenwerking tussen het Gerrit van der Veen, het Zuiderlicht en het Sweelinck, die alle drie onder het ZAAM-bestuur vallen. De reden daarvoor was de kwaliteit op de scholen op orde te houden, en met een brede schoolgemeenschap te zorgen voor een goede doorstroming en talentontwikkeling.

De keuze om het Sweelinck te sluiten en door te gaan met het Gerrit van der Veen en het Zuiderlicht in het CCA was voor haar nieuw. De sluiting van een school is altijd intensief, zowel voor de leerlingen als voor het personeel. Voor leerlingen die het daar niet af kunnen maken moet een nieuwe plek gezocht worden, hoewel een groot deel van de leerlingen daarmee niet te maken krijgen. De eersteklassers zullen uiteindelijk wel een nieuwe plek moeten vinden. Het schoolbestuur heeft een grote verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat die leerlingen zo goed mogelijk landen op een andere school, mogelijk een van ZAAM. Zij heeft dit bij de bestuursvoorzitter onder de aandacht gebracht. Het Sweelinck heeft wellicht meer dan andere scholen te maken met kwetsbare kinderen, dus zal daaraan extra aandacht gegeven moeten worden. Bij het Sweelinck is al langer iets aan de hand, wat ook zichtbaar was aan het aantal inschrijvingen en de eindexamenresultaten. Vorig jaar was het slagingspercentage van de havo daar 60%, tegenover een gemiddelde van 90%. Er moeten grote, goede en sterke scholen zijn in de stad, met kansengelijkheid voor

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

alle leerlingen. Schoolbesturen moeten voor de totstandkoming daarvan soms heel moeilijke besluiten nemen. Het lid HOOGTANDERS las tussen kerst en Nieuwjaar in Het Parool een artikel over de consequenties van de aanbesteding voor de dagbesteding voor de mensen zelf. De woordvoerder van de wethouder legde uit dat de aanbesteding zo goed is verlopen en dat er kwaliteit is geleverd. Zij vraagt zich af of het misgaat in de communicatie tussen de wethouder en de ambtenaren, of tussen de raad en de wethouder. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat er technisch een aanbesteding is geweest die ervoor heeft gezorgd dat er hoogkwalitatieve aanbieders zijn op velerlei terrein. Tegelijkertijd is er pijn geleden bij de Kwekerij. De woordvoerder heeft louter de technische kant van de aanbesteding belicht. De aanbesteding is op zichzelf gelukt. De woordvoerder is niet apart ingegaan op de vragen van de Kwekerij etc. Die twee zaken moeten gescheiden worden. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.51-09.55 uur. BESPREEKPUNTEN Publieke Gezondheid en Preventie 3. Raadsbrief toezeggingen en vragen Rijksvaccinatieprogramma en jaarcijfers 2021 (VN2022-044170) De VOORZITTER licht toe dat dit punt op de TKN-lijst van de vorige vergadering stond. Het is geagendeerd door de leden Hoogtanders van de VVD en Mangal van DENK.

Het lid HOOGTANDERS merkt op dat voor de VVD het uitvoeren van de kerntaken prioriteit 1, 2 en 3 is. Dat geldt ook voor het onderwerp publieke gezondheid. Na het lezen van de brief heeft zij niet de indruk dat het gevoel van urgentie over het rijksvaccinatieprogramma verschillend is voor de VVD en het college. De discussie over ‘code rood’ lijkt een semantische te worden. De wethouder schrijft dat er geen code rood is omdat het RIVM geen harde ondergrens heeft bepaald, maar de WHO heeft wel een streefnorm die men aanhoudt. Wat is het verschil? En als een landelijke norm nodig is, is de wethouder dan bereid bij het RIVM op zo’n norm aan te dringen? Verder is de daling van de vaccinatiegraad al jaren aan de gang. De wethouder concludeert zelf dat vaccineren niet meer vanzelfsprekend is en dat het vertrouwen in vaccinaties is gedaald. En dan wordt er gefocust op de daling van de vaccinatiegraad in 2021. Daar wordt dan onderzoek naar gedaan. Zij denkt dat er inmiddels voldoende onderzocht is. Er moet een plan komen om het vaccineren weer vanzelfsprekend te maken en het vertrouwen te vergroten. Wat wil de wethouder daaraan doen? Het is mooi dat de GGD data-gestuurd kan werken en zo gericht bepaalde groepen in bepaalde wijken bereiken. Zij kan dat echter niet rijmen met een extra investering van twee ton per jaar.

Hoe kan dat voldoende zijn voor een intensieve gerichte aanpak op sleutelfiguren in wijken? Het lid HAKIKI spreekt namens haar college Mangal. Zij verzoekt de commissie die te benaderen als er vragen zijn over haar bijdrage. Zij is blij dat de wethouder heeft vastgesteld dat er een duidelijk verband is tussen de COVID-aanpak en de verlaagde opkomst van het rijksvaccinatieprogramma. Zij vraagt welke resultaten men behaalt met de acties die de GGD heeft ingezet om meer groepen te bereiken. Deze doelgroep is vaak het vertrouwen in de overheid kwijt. Hoe gaat de wethouder de zorgen wegnemen bij deze doelgroep? Er wordt een vaccinatiegraad van 90% aangehouden, volgens de WHO-norm. In de brief van het Rijk wordt overigens gesproken van 95%. Duidelijk wordt aangetoond dat

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

een vaccinatiegraad van 95% geen significant verschil geeft met 99%. Onder de 95% wordt het gevaar op infectie groter. Hoezo dan die 90%? Zij vraagt hoe de wethouder de nieuwe vaccinatieronde voor jongens en meisjes in het kader van het HPV-virus gaat aanpakken, met name in gebieden waar vaccinatie nu achterblijft en jongeren zelf nog kunnen beslissen of ze wel of niet komen opdagen. De VOORZITTER brengt het lid Hakiki onder de aandacht dat vragen buiten de commissie om geen deel uitmaken van de openbare beraadslaging. Het is dus niet mogelijk om naar een ander te verwijzen voor vragen als diegene er niet is. Het lid VAN PIJPEN begrijpt dat er geen ‘code rood’ bestaat, maar dat is alleen een formele vaststelling. Het gaat natuurlijk om de urgentie en het risico. Het gaat erom wat je doet als dat kritische niveau bereikt wordt. De vraag blijft wat voor opschaling er dan nog plaatsvindt of mogelijk is. En worden ook de huisartsen betrokken? Die worden tenslotte belast als er een uitbraak komt. Verder vraagt zij hoe het ermee staat. Er kwam een brief naar aanleiding van de alarmerende cijfers van 2021 en het eerste deel van 2022. Nu is het 2023. Is er al een indicatie te geven? Haar waardering voor de GGD is door het werkbezoek nog verder toegenomen. Het lid DE JONG doet de suggestie om naast de huisartsen, ook de apothekers erbij te betrekken.

Sommige mensen bezoeken geen huisarts omdat ze al chronisch ziek zijn. De apotheker zien ze een keer per drie maanden en ook die is inmiddels getraind om te vaccineren. Het lid VAN PIJPEN vindt dat een goede suggestie. Het is goed om alle partijen binnen en buiten het zorgveld erbij te betrekken. Het gaat vaak om een gebrek aan vertrouwen in de overheid, dus is het goed om ook informele organisaties, zoals informele voedselbanken, te betrekken. Die hebben vaak meer effect. Het lid WEHKAMP was onder de indruk van de gedrevenheid van de medewerkers van het rijksvaccinatieprogramma in Noord. Het gesprek daar ging ook even over HPV. De indruk was dat jongens zich steeds vaker laten vaccineren. In de brief staat dat er nog een brief volgt over de opkomst van de vaccinatiecampagne. Kan daarbij ook HPV worden meegenomen? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat formeel ‘code rood’ niet bestaat, maar er is wel degelijk sprake van een grote urgentie. Er wordt met toegankelijke communicatie, via gesprekken en informeren vol op ingezet om alle vaccinatiegraden te verhogen. De huisartsen zijn al actief betrokken bij de campagnes. Zij antwoordt het lid De Jong dat alle professionals erbij betrokken worden. In wijken met een lage vaccinatiegraad betrekt de GGD nog veel meer de huisartsen. Helaas is er nog geen indicatie te geven over de cijfers 2021-2022.

Het RIVM publiceert die tegen de zomer van 2023. Zij zal de raad in maart informeren over de opkomst bij de gemeentelijke vaccinatiecampagnes in 2022, en hoe het verder gaat met de uitvoering van het plan om de vaccinatiegraden te verhogen. Zij antwoordt het lid Hakiki dat er geen wetenschappelijke basis is, dus heeft het aandringen op een landelijke norm geen meerwaarde. De ervaringen van COVID worden gebruikt om de moeilijk bereikbare groepen te bereiken via meertalige informatie, het gebruik van sleutelfiguren, buurtgerichte acties etc. Er is een landelijke campagne HPV begonnen waarover de raad in de dagmail is geïnformeerd. De aanvullende campagne is nu opgezet voor jong volwassenen van 19-26 jaar. Ook voor mannen die voorheen buiten de vaccinatie vielen is er nu een inentingsprogramma, waarover zij zal terugrapporteren. Gebleken is dat HPV ook leidt tot mannelijke medische problematiek. Kinderen met een migratieachtergrond zijn kwetsbaar. Er is daarom een doelgerichte, fijnmazige aanpak. Het college wil de gezondheidsverschillen tussen Amsterdammers zoveel mogelijk verkleinen. Er zijn nieuwe acties toegevoegd in het kader van ‘geen code rood’ maar wel ernstig. Dat betekent nabellen, een toegankelijk gemaakte GGD-website. De communicatie gaat in diverse talen en de taal op social media is begrijpelijk gemaakt. Er is veel contact met ouders.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Kinderen kunnen ook aan het RVP de behaalde vaccinaties aangeven en tot achttien jaar gratis gemiste vaccinaties inhalen. Met een data-gerichte en fijnmazige aanpak kan gerichter wordt gecommuniceerd. Een mazelenuitbraak is een van de risico’s, maar niet heel waarschijnlijk. De GGD is voorbereid op een eventuele uitbraak. Dat gebeurt samen met scholen, kinderdagverblijven, artsen en laboratoria. Bij een vermoeden van een infectieziekte wordt er onmiddellijk gemeld aan de GGD. Afhankelijk van de infectieziekte, de vaccinatiestatus, contacten met besmette kinderen reageert de GGD. Onbeschermde contacten wordt een vroege vaccinatie aangeboden. Ook geeft de GGD preventieve adviezen en informeert over eventuele ziektes die de kop op kunnen steken. Het college heeft 200.000 euro extra beschikbaar gesteld voor een verhoging van de vaccinatiegraden. Daarmee hoopt men de activiteiten uit te kunnen breiden. De GGD merkt dat men zich meer moet inspannen om jongeren en ouders zich te laten vaccineren, ook al omdat het minder vanzelfsprekend is. Ook corona heeft daarop invloed gehad. Het lid VAN PIJPEN vraagt of er nog een opschalingsniveau mogelijk is. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat men al in een heel hoog opschalingsniveau zit. De situatie is heel ernstig, dus de alertheid is groot. Het lid VAN PIJPEN vraagt waaruit een verdere opschaling zou bestaan.

Wethouder RIJXMAN antwoordt dat je de urgentie nog groter zou kunnen maken. Het lid VAN PIJPEN vraagt nogmaals uit welke extra activiteiten een opschaling zou bestaan. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat men indien nodig verder op zal schalen. De inzet zou dan wellicht nog gerichter kunnen worden naar bepaalde groepen of wijken. Als deze inzet niet werkt, moet samen bekeken worden of nog een andere inzet noodzakelijk is. Het lid HAKIKI vraagt waarom mensen aanwijzingen van de GGD op zouden volgen als ze de aanwijzing om te vaccineren al naast zich neergelegd hebben. De overheid en de GGD kampen met het probleem van wantrouwen. Wethouder RIJXMAN hoort veel over wantrouwen tussen overheid en burgers. Daarom wordt dus veel gedaan aan communicatie en voorlichting. Het blijft niet bij een foldertje dat mensen in de bus krijgen. Het lid HOOGTANDERS wil het plan voor een volgende opschaling graag zien, want haar fractie denkt dat de urgentie daar nu al om vraagt. Het plan moet breder gaan dan tot nu toe gedaan wordt. Er wordt nu ingezet op het bereiken van mensen, wat steeds fijnmaziger aangepakt wordt. Het is de vraag of dat voldoende is. Er moet nagedacht wordt over de vraag hoe de vanzelfsprekendheid van het je laten vaccineren vergroot kan worden. Daar zou een plan voor gemaakt moeten worden. Wethouder RIJXMAN wil graag de resultaten van deze campagne afwachten.

Op basis daarvan wordt bekeken of het noodzakelijk is op te schalen. Het lid BONS vraagt of er geen plan B voor opschaling in de la klaar ligt. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat het nog in plan A zit. Er heeft al een enorme opschaling plaatsgevonden, in allerlei vormen. Eerst gaat zij nu kijken wat de uitwerking is van plan A. Zij verwacht in het tweede kwartaal van dit jaar bij de commissie terug te kunnen komen met de resultaten. Als er enige aanwijzing is dat het niet goed gaat, zal zij de raad direct informeren over plan B.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Het lid BONS vindt het toch belangrijk dat er standaard een plan B ligt. Dat geldt eens te meer als het over de gezondheidszorg gaat. Het risico op een nieuwe epidemie noopt tot een grotere zorgvuldigheid. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat gemonitord zal worden of tussentijds aanpassingen nodig zijn. Als dat nodig is zal ingegrepen worden; als er ook maar enige indicatie is dat plan A niet voldoet, gaat zij over naar plan B. Er ligt sowieso voor ieder andere mogelijke uitbraak, zoals mazelen, een plan klaar. Tweede termijn Het lid HOOGTANDERS constateert dat de raad van mening is dat het vanwege de huidige urgentie al naar een plan B of C toe zou moeten. De discussie gaat echter over het wel of niet normeren van de urgentie. Maar waarom wil je een normering aanbrengen? Om vast te leggen op welk niveau je overgaat naar plan B, en daarna naar plan C. Zij vraagt daarom nogmaals om wellicht in overleg met het RIVM te kijken naar een normering om de kritieke grens vast te stellen met betrekking tot de vaccinatiegraad. Daaraan gekoppeld moet een plan B en C klaarliggen. De raad moet goed kunnen volgen of er naar gelang de urgentie tijdig opgeschaald wordt. Haar fractie denkt dat men nu al op de overgang naar plan B zou moeten zitten. Het lid VAN PIJPEN benadrukt dat de raad de urgentie sterk voelt. Het is belangrijk dat iedereen in de stad dat voelt.

Je moet nu al beginnen en in de stad die vraag stellen. Je moet niet wachten op een uitbraak. Allerlei instanties zullen daarover mee kunnen denken. Met elkaar moet bekeken worden welke stappen nog meer gezet kunnen worden om de vaccinatiegraad te verhogen. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat plan B ervan uitgaat dat plan A niet goed werkt. Zij benadrukt dat er al sprake is van de hoogste urgentie. Plan A heeft betrekking op de hoogste urgente fase. Er is misschien nog een hogere urgente fase te bedenken, maar daarover moet gedacht worden als dat noodzakelijk is. Zij antwoordt het lid Hoogtanders dat 90% de WHO-norm is. Soms zit de vaccinatiegraad daar nog onder. Het lid HAKIKI wijst erop dat de vaccinatiegraad in bepaalde wijken veel minder is. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij daarop al gereageerd heeft. Het lid BONS vraagt of de problemen met de vaccinatiegraad met name spelen in wijken waar sprak is van armoede. Is er een mogelijkheid dat de wethouders Moorman en Rijxman dit samen gaan bekijken? Wethouder MOORMAN antwoordt dat je ook tijdens corona kon zien dat de vaccinatiegraad in dat soort wijken achterbleef. Vaak had dat ermee te maken dat bewoners de informatie niet helemaal begrepen. Laagdrempelige informatie is in bepaalde gemeenschappen erg belangrijk. Sleutelfiguren en informele initiatieven worden daarbij goed benut.

De ontwikkeling met de buurtteams is in dit verband ook heel belangrijk, juist om de verschillende problemen samen aan te pakken. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 4. Actie tegen gehoorschade (VN2022-044174) De VOORZITTER licht toe dat het onderwerp is geagendeerd door het lid Hoogtanders van de VVD.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Het lid HOOGTANDERS merkt op dat het zonneklaar is dat Nederlandse jongeren grote risico’s lopen met tinnitus te maken te krijgen als gevolg van blootstelling aan te harde muziek. Landelijk is de discussie gestart over het aanscherpen van de geluidsnorm. Haar fractie wil dat Amsterdam meer het voortouw gaat nemen in de aanpak van gehoorschade. Zij vraagt of de wethouder inzicht heeft in de mate waarin en de wijze waarop de landelijke convenantafspraken in Amsterdam worden nageleefd. Is de voorlichting adequaat? Zijn gehoordoppen overal goed zichtbaar en tegen een redelijke prijs verkrijgbaar? Welke inspanningen doet de wethouder om ook horeca in Amsterdam aan tafel te krijgen? Hoe kijkt de wethouder aan tegen het aanscherpen van de geluidsnorm en de rol die Amsterdam daarbij kan spelen? Het lid VAN PIJPEN merkt op dat afgelopen maandag de Nachtraad is geïnstalleerd, het advies orgaan van de stichting Nachtburgemeester. Misschien kan ook de Nachtraad worden betrokken bij de verdere vormgeving van het beleid rondom gehoorschade. De heer RUNDERKAMP herinnert aan het advies van de Gezondheidsraad dat onlangs is verschenen. Daarin adviseert de Gezondheidsraad om het maximale geluidsniveau te verlagen van 103 naar 100 dB om zo aan te sluiten bij omringende landen en bij het advies van de WHO.

Dit derde convenant preventie gehoorschade, dat mede door Amsterdam is ondertekend, loopt tot december 2023. Het maximale geluidsniveau is daarin dus nog steeds vastgesteld op 103 dB. Hij vraagt of de wethouder vooruitlopend op het aflopen van dit convenant voornemens is acties te ondernemen over de maximale geluidsniveaus in Amsterdam vóór 2023. Het lid BOOMSMA merkt op dat het code rood voor gehoorschade is. Zijn fractie maakt zich daarover grote zorgen en streeft al lange tijd naar maatregelen. Dit onderwerp is echt zeer urgent. 2,5 miljoen mensen zouden lijden aan tinnitus, hoewel in het antwoord op de schriftelijke vragen staat dat dit niet goed wordt bijgehouden. Waarom begint men daar dan niet mee? Dat zou geanonimiseerd kunnen gebeuren en het moet goed mogelijk zijn om onderscheid te maken met aangeboren gehoorafwijkingen. Gezien de urgentie zou de GGD meer moeten doen aan voorlichting en bestrijding van gehoorschade. De huidige normen leiden tot gehoorschade en moeten dus omlaag. Bij 103 dB kan je al na enkele minuten gehoorschade oplopen. Zelfs bij 100 dB kan zonder oordoppen schade optreden. Amsterdam moet het voortouw nemen in een traject om die norm stelselmatig te verlagen. Er moet niet gewacht worden op het landelijk beleid. Het is tijd om de volumeknop omlaag te draaien. Hij vraagt hoe het convenant nu wordt nageleefd.

Kan de horeca ook aan tafel? Welke stappen wil de wethouder zetten? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat de GGD op dit moment geen expertise in huis heeft op het terrein van gehoorschade. Amsterdam maakt gebruik van de landelijke expertise. Deze problematiek wordt vooralsnog landelijk opgepakt. Er wordt gewerkt aan een nieuw stedelijk beleidskader horeca en terrassen, waarin eventuele maatregelen op het terrein van gehoorschade misschien zouden kunnen worden vastgelegd. Het belang van de gezondheid zou in deze brede belangenafweging moeten thuishoren. Met het lid Hoogtanders wil zij de gehoorschade beperken, zeker onder uitgaande jongeren. OOV houdt contact met de uitgaanscentra als het gaat om de openbare orde en veiligheid van de gemeente. Vanuit OOV zijn er geen overleggen met de convenantpartners, maar wel met andere relevante partners, zoals Koninklijke Horeca, Amsterdam Dance Event en Celebrate Safe. Er zijn geen lokale afspraken. Amsterdam was ook geen ondertekenaar van het convenant. De GGD en GOHR Nederland zijn partijen die met de Hoorstichting aan de wieg hebben gestaan van de convenanten. Daarnaast is er druk uitgeoefend om de landelijke regels voor lawaai in de horeca terug te gaan dringen. GGD Amsterdam en GOHR hebben daaraan meegewerkt. Op dit moment is er voor de GGD geen specifieke taak bij het terugdringen van gehoorschade vanaf 16 jaar.

De uitgaanssector moet dit zelf

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

aanpakken. Zij antwoordt de leden Boomsma en Hoogtanders dat zij het probleem ziet en dat het haar ongerust maakt. Zij ziet het probleem. ‘Code rood’ wil zij het niet noemen, maar er wordt wel ernstige schade geleden. Er wordt onderzocht of het convenant kan worden meegenomen bij het eerdergenoemde stedelijk beleidskader horeca en terrassen. Gedacht wordt aan maatregelen zoals het bestrijden van het geluid, het geven van voorlichting, het bevorderen van bewustwording, het informeren van bezoekers, het dragen en aanbieden van adequate gehoorbeschermingsmiddelen. Die moeten laagdrempelig voor de bezoekers zijn te gebruiken. Verder moet de boodschap via I Love My Ears verspreid worden. Er wordt gepraat over oorpauzes waarin het oor even kan herstellen, en mogelijk het creëren van geluidsluwe zones. Bij ieder individueel evenement maakt de gemeente duidelijk dat de geluidsnorm van 100 dBA in lijn is met het advies van de WHO. Veel meer kan zij niet doen. De heer RUNDERKAMP vindt dat de wethouder wel degelijk de mogelijkheden heeft om afspraken te maken met de horeca en muziekpodia in Amsterdam, om in ieder geval de grenswaarde van 103 dB te verlagen naar 100 dB. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat dit gebeurt via het nieuw stedelijk beleid. Het lid BONS vraagt of het mogelijk is met meer cijfers te komen, ook op leeftijd.

Hoeveel mensen van een bepaalde leeftijd hebben nu last van tinnitus? Die informatie kan je gewoon bij het CBS krijgen. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij die cijfers nu niet heeft. Zij zal ernaar kijken. Tweede termijn Het lid BOOMSMA vindt dat de gemeente hierbij het voortouw zou moeten nemen. Hij vraagt wat het tijdpad is voor het convenant waaraan wordt gewerkt. Er moeten zeker goede cijfers komen. Momenteel wordt niet goed bijgehouden hoe het zit met de gehoorschade. Hij vraagt ervoor te zorgen dat daarover meer informatie komt. Je zou periodieke testen kunnen houden op gehoorschade en een campagne organiseren. Hij wil dit onderwerp graag in de raad behandelen. De VOORZITTER wijst erop dat de beantwoording van schriftelijke vragen niet geagendeerd kunnen worden voor de raad. Er zal een andere route moeten worden gezocht. Wethouder RIJXMAN vermoedt dat rond de zomer de gevraagde cijfers geleverd kunnen worden. De heer RUNDERKAMP vraagt of er een tijdpad is voor het beleid, dat wordt aangepast vooruitlopend op het nieuwe convenant in december. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij het niet over de cijfers had, maar over de plannen rondom het stedelijk beleidskader die rond de zomer klaar zijn. Zij herhaalt verder dat de GGD er niet zelf over gaat.

De heer RUNDERKAMP vraagt nogmaals om binnen Amsterdam, waar de meeste muziekpodia en horecagelegenheden zijn, een voortrekkersrol te spelen bij de bestrijding van dit probleem. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat de gemeente het voortouw neemt in het stedelijk convenant. Dat is overigens niet in de zomer klaar, maar zoals zij het nu begrijpt pas in december. In de periode tot december zal zij de commissie informeren over belangrijke momenten op weg naar het convenant.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Zij schorst de vergadering van 10.37-10.45 uur. Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 5. Kennisnemen van de beantwoording van het raadsadres van Cliëntenbelang Amsterdam over het effect van de energieprijzen voor mensen met een ziekte of beperking (VN2022-044178) De VOORZITTER licht toe dat dit bespreekpunt is geagendeerd op verzoek van het lid Koyuncu van DENK. Het lid HAKIKI merkt op dat Amsterdammers zich aan kunnen melden voor een gratis gesprek over energiekostengesprek in Noord, Nieuw-West en Oost. Zij vraagt de wethouder hoe het zit met Zuidoost als het gaat om de adviezen van de FIXbrigade over het nemen van energiebesparende maatregelen. Mantelzorgers hebben financiële ondersteuning nodig om voor hun naasten te zorgen. Zij vraagt wat het college daarmee gaat doen. Zijn er voor 2023 mogelijkheden? Mag van het college verwacht worden dat bij de voorjaarsnota gekozen wordt voor de ondersteuning van mantelzorgers? Zij vraagt de commissie te blijven informeren. Het lid BOUHASSANI is blij met de brief van Cliëntenbelang Amsterdam. Ook blij is zij met de beantwoording van de wethouder, waarin staat dat zij coulant zal zijn met de vangnetregeling. Dat is vooral belangrijk voor mensen met een ziekte of een chronische beperking.

Hier en daar krijgt zij, vooral vanuit Nieuw-West, signalen dat de regelingen nog niet altijd voldoende bekend zijn. Het lid ALBERTS was teleurgesteld over de beantwoording in de brief. Voor mensen die chronisch ziek zijn of gehandicapt is de kachel op 19 graden al een probleem. De wethouder zegt dat die mensen naar de bijzondere bijstand kunnen, maar daarmee stuur je ze eigenlijk de bureaucratie in. De buurtteams moeten het dan weer opvangen, maar die zijn al zwaar belast. Zij vindt het veel belangrijker dat het gaat om chronisch zieken en gehandicapten dan bijvoorbeeld een armoederegeling, hoewel die dingen natuurlijk soms in elkaar grijpen. Om hoeveel mensen gaat het, en kan voor hen niet iets aparts geregeld worden? Er wordt verwezen naar de Energiecoach en de FIXbrigade, maar wat als het niet aan de kwaliteit van de woning ligt, maar gewoon aan de aandoening? Dan heb je dus niets aan een FIXbrigade. Het is begrijpelijk dat de wethouder gezocht heeft naar een invalshoek, maar dit was nu net niet de bedoeling van de brief van Cliëntenbelang. Het lid YEMANE vraagt hoe de doelgroep boven 120% van de inkomensnorm bereikt wordt, los van de buurtteams. Vaak gaat het namelijk om mensen die niet snel naar buurtteams zullen gaan. Daarbij speelt ook schaamte en taboe een rol.

Zou er samengewerkt kunnen worden met de andere partners, zoals huisartsen en zorginstellingen om het recht op bijzondere bijstand meer bekendheid te geven bij deze groep mensen? In de brief wordt aandacht gevraagd voor het grote energieverbruik van rolstoelwoningen. Gevraagd is of die met voorrang geïsoleerd kunnen worden. In de brief stond dat dit niet mogelijk is, omdat de woningen per blok worden geïsoleerd. Er zijn niet veel rolstoelwoningen in de gemeente, maar er bestaat wel een duidelijk overzicht van. Zij vraagt daarom of er toch niet gekeken kan worden of het mogelijk is die paar rolstoelwoningen met voorrang te isoleren. Het lid WEHKAMP vraagt of in de brief meegenomen kan worden hoe buurtteams omgaan met energiearmoede.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Wethouder MOORMAN rectificeert wat zij eerder zei over het digitale formulier. Het was inderdaad de bedoeling dat het digitale formulier al beschikbaar was, maar er is enige vertraging geweest. Het komt zo snel mogelijk beschikbaar. Cliëntenbelang zegt eigenlijk dat het Rijk te weinig doet. Mevrouw Alberts heeft gelijk, want met een chronische aandoening kan je niet kiezen hoe hoog je de thermostaat zet, want deze mensen krijgen bij een lagere temperatuur vaak klachten. Zij hebben dus hogere kosten. Om te zorgen dat er gecompenseerd wordt bestaat de Rtm-regeling. Bij de begroting is bovendien besloten er nog wat extra bovenop te doen. Hierbij speelt het eeuwige dilemma tussen generieke en specifieke maatregelen. Je wilt de degenen die het hard nodig hebben zo goed mogelijk bedienen, maar moet je dat dan generiek doen? Door de verhoogde Rtm-regeling en de toevoeging van energiecompensatie aan de IBB ondersteunt de gemeente deze mensen zo goed mogelijk. Toch blijft het dilemma bestaan. Zij antwoordt het lid Hakiki dat in Zuidoost op dit moment heel veel gebeurt, ook in het kader van het Masterplan Zuidoost. Met de QuickFix Brigade komen met name jonge mensen aan het werk, en mensen worden geholpen door te verduurzamen.

Verder zijn er de samenwerking met Stichting !WOON, Groene Hub, Hart voor de Kbuurt, de Energiebespaarservice, de energiebesparingscampagne, de informatiemarkt, het uitgiftepunt energiebesparende producten. Er wordt dus erg actief ingezet, ook in Zuidoost. Mantelzorgers worden ondersteund via de parkeervergunningen, de tegemoetkoming ov en de Amsterdamse vrijwilligersverzekering. Er zijn goede contacten met veel organisaties die zich inzetten voor mantelzorgers om na te gaan hoe die zo goed mogelijk kunnen worden ondersteund, zoals met subsidie. Zij antwoordt het lid Bouhassani dat de energietoeslag een bereik heeft van meer dan 90%. Die is dus voor de meeste mensen bekend, en wordt dan ook aangevraagd en gebruikt. Daarnaast is er nog de vangnetregeling. Het blijft echter een punt van aandacht. Zij antwoordt het lid Alberts dat zij erg haar best doet om het zo goed mogelijk te doen. Maar de mensen in kwestie hebben inderdaad geen keuze, dus is het terecht dat hierop gewezen wordt. Zij antwoordt het lid Yemane dat er een heel goede samenwerking is tussen huisartsen en buurtteams. Die wordt nog steeds beter. Als het gaat om jeugdzorg verwijzen steeds meer huisartsen door naar de buurtteams en de OKT’s. Dat is goed, want de expertise zit bij de buurtteams en niet bij de huisarts zelf. De voorrangsregeling speelt niet bij de FIXbrigade. Daar zijn ook geen wachtlijsten voor.

Rolstoelwoningen kunnen daarmee dus zo goed mogelijk geholpen worden. Complexer wordt het als het gaat over het Isolatieoffensief en het verduurzamen van de woningen, want daarvoor moet het hele blok aangepakt worden. Er spelen ook allerlei andere criteria die zorgen dat er keuzes in gemaakt worden. Zij is bereid bij wethouder Pels te vragen of dit meegewogen kan worden, maar zij kan niet toezeggen dat het gaat gebeuren. Zij antwoordt het lid Wehkamp dat de armoedeproblematiek door energie inderdaad ook extra druk legt op de buurtteams. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Onderwijs 6. Kennisnemen van raadsinformatiebrief Staat van het Amsterdamse v(s)o en de Monitor schoolloopbanen vo 2022 (VN2022-044171) De VOORZITTER licht toe dat dit onderwerp bij de vorige vergadering doorgeschoven werd. Het is geagendeerd op verzoek van de leden Von Gerhardt van de VVD en Rooderkerk van D66. Het lid WEHKAMP leest in de brief dat de helft van de leerlingen van het Amsterdamse v(s)o stress ervaart. Er lopen veel trajecten om dit buiten school zoveel mogelijk tegen te gaan. In 2020 publiceerde UNICEF in samenwerking met Trimbos een

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

langlopend onderzoek naar het welzijn van kinderen in Nederland. Ook toen kwam schooldruk naar boven als factor met de grootste negatieve impact op het welzijn van kinderen. In het onderzoek leest zij dat zowel de stuurgroep, JongWijs als de Nationale Jeugdraad het belangrijk vinden dat op school meer aandacht wordt besteed aan de ontwikkeling van jongeren als mens. Er zou bijvoorbeeld ook les moeten worden gegeven in mentaal welbevinden, het burgerschapsonderwijs. In haar brief schrijft de wethouder dat volgens de jongeren stress komt door alles wat je moet doen, en dat het serieus moet worden genomen. Zij vraagt of de wethouder het burgerschapsonderwijs ziet als een manier om deze stress tegen te gaan. Het is heel fijn dat de wethouder met de OSVO in overleg gaat om de resultaten van het onderzoek te bespreken, zodat samen gekeken kan worden hoe de samenwerking rondom het proces en schoolwisselaars kan worden verbeterd. Zij vraagt de commissie over de uitkomst van deze gesprekken te informeren. Het lid VON GERHARDT begrijpt uit de brief dat er veel stress is onder de leerlingen, iets wat ook met de prestatiedruk te maken kan hebben. Hij vraagt hoe zich dat verhoudt met het feit dat leerlingen in Amsterdam in het algemeen een lagere score halen bij hun toets dan het schooladvies. Dat zie je vooral bij havo/vwo-leerlingen, en die zie je dan ook vaker afstromen.

Hij vraagt of er sprake is van overadvisering is bij deze leerlingen. Hoe gaat de gemeente daarmee om? Tenslotte moeten leerlingen de gekozen school ook aankunnen; ze moeten op hun plek zitten. Wat voor gesprekken worden daarmee gevoerd? Bij een aantal scholen waar af- en doorstroom mogelijk is, maar bijvoorbeeld geen opstroom, zie je veel meer afstroom. Hoe komt dat? Komt dat dan omdat er geen opstroommogelijkheden zijn? Dit gebeurt vaker bij jongens dan bij meisjes. Heeft dat te maken met het type onderwijs dat wordt gegeven? Worden jongens vaker overgeadviseerd? In ieder geval zijn de cijfers zorgwekkend. Op sommige scholen stroomt meer dan 50% af of door. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat mensen meteen op het juiste niveau onderwijs krijgen. In Amsterdam beginnen leerlingen meer dan het landelijk gemiddelde het middelbaar onderwijs met een taal- of rekenachterstand. Hij vraagt hoe dat komt. Wat kan eraan gedaan worden? Welke programma’s worden ingezet om ervoor te zorgen dat het niveau in ieder geval op het landelijk gemiddelde komt? Wat kan nog meer gedaan worden? De heer RUNDERKAMP merkt op dat de segregatie in het onderwijs toeneemt in Amsterdam. Leerlingen van ouders met een hbo- of wo-opleiding krijgen vier keer zo vaak een vwo-advies dan kinderen van ouders met een mbo 1-opleiding.

Sinds 2019 is Amsterdam onderdeel van de Gelijke Kansen Alliantie en pleegt vanuit die rol interventies die gericht zijn op de individuele leerling, zoals mentoring, coaching, taalbevordering, ouderbetrokkenheid. Hij vraagt of er ook mogelijke interventies zijn die het mogelijk maken dat de segregatie op basis van het onderwijsniveau van de ouders kan worden tegengegaan. Wat betreft welzijn sluit hij zich grotendeels aan bij de bijdrage van het lid Von Gerhardt, met name in verband met de statistiek dat het mentaal welzijn er bij meisjes slechter aan toe is dan bij jongens. De wethouder legt in haar brief het verband met overadvisering. In de bijlage staat dat in Amsterdam 46% van de leerlingen minder goed scoort bij de eindtoets dan het schooladvies aangaf. Hoe komt dat? Is het mogelijk daar iets aan te doen? Lopen er gesprekken hierover met OSVO of de schoolbesturen? Uit het rapport blijken Amsterdamse leerlingen minder vaak de fiets nemen of lopen naar school. Ze spelen minder vaak buiten en sporten minder dan kinderen elders in het land. Dat is zorgelijk. Bewegen leidt tot een gezonde levensstijl, en dat is goed voor de ontwikkeling van de hersenen. Als je bewegen inbouwt in het lesprogramma kunnen kinderen vooruitgang boeken bij taal en rekenen. Dit is gezegd door Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie.

In Nieuw-West loopt momenteel een pilot bij zestien poscholen in de westelijke tuinsteden. Hij vraagt of de wethouder daarbij betrokken is. Ziet zij mogelijkheden om De Dynamische Schooldag, wat de naam is van de pilot, in het hele

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 januari 2023

Amsterdamse onderwijs te introduceren? Wil zij het bewegen in het onderwijs aanmoedigen? Het lid VAN LAAKE is blij dat hierbij niet langer gesproken wordt over ‘hoog’- en ‘laag’-opgeleid. Als dat meer ingang vindt, zou dat kunnen leiden tot enige verlaging van de prestatiedruk. Zij is ook blij dat er nog gezocht wordt naar een alternatief voor op- en afstroom. Opvallend was dat van de uitstromende docenten meer dan een derde wel in het onderwijs blijft, maar niet meer binnen Amsterdam. Van de docenten die een andere baan overwegen, wil 10% wel in het onderwijs blijven, maar niet in Amsterdam. De geïnterviewde docenten geven aan dat ze uit Amsterdam willen vertrekken vanwege de hoge werkdruk. Zij vraagt of inzichtelijk is wat de werkdruk in Amsterdam zo hoog maakt. Ligt het puur aan het lerarentekort? Zie je dat docenten in steden met een vergelijkbaar lerarentekort de werkdruk ook als zo hoog beoordelen? Het binden van professionals aan scholen voor het geven van bepaalde lessen wordt als mogelijkheid gezien om de werkdruk te verlichten.

Ondersteunt de gemeente zo’n aanpak? Kan er een financiële of facilitaire rol bij de gemeente liggen om hierin te voorzien? Herkent de wethouder het beeld dat niet zozeer het onderwijs, maar het Amsterdamse onderwijs in het bijzonder minder aantrekkelijk is voor huidige en aspirantdocenten? Waar ziet zij ruimte om dit te verbeteren? Het lid YEMANE vond het pijnlijk te lezen dat kinderen van hbo/wo-opgeleide ouders gemiddeld meer dan vier keer zo vaak een vwo-advies krijgen als kinderen van maximaal mbo 1-opgeleide ouders. Zij vraagt of te achterhalen is of initiatieven zoals High Dosage Tutoring bijdragen aan het verkleinen van die kloof. Verder las zij dat kinderen van ouders die maximaal mbo 1 hebben afgerond vaker zijn onderschat bij het geven van het schooladvies. Ook gisteren werd bij de technische sessie door de onderzoek van Verweij-Jonker aan dat ook kinderen met een migratieachtergrond vaker worden onderschat. Dit zou wellicht kunnen komen doordat er weinig leidraad en regels zijn voor het tot stand komen van een schooladvies. Zij vraagt of docenten getraind worden om het opleidingsniveau of andere zaken rondom de thuissituatie niet te laten meetellen bij de totstandkoming van een schooladvies.

Krijgen ze ook de juiste tools, bijvoorbeeld de juiste informatie over doorverwijzen, mochten kinderen extra begeleiding nodig hebben? Zonder bijgesteld advies heeft een kwart van de leerlingen een diploma op een hoger niveau gehaald. Als ze kansrijk waren geadviseerd en een bijstelling hadden gekregen had wellicht een groter aandeel een diploma op het niveau van het toetsadvies behaald. Hoe zorg je ervoor dat meer kinderen kansrijk kunnen worden geadviseerd? Zijn er initiatieven die hieraan bijdragen? Het lid BOOMSMA vindt het buitengewoon zorgelijk dat taal- en rekenachterstanden toenemen. Alle alarmbellen moeten rinkelen. Hij verwacht dat er in de Onderwijsagenda binnenkort een goed plan komt om de trend te keren. Het is ook belangrijk om het goed over de verschillende jaren te kunnen monitoren. Het is interessant dat jongens vaker afstromen en de meisjes vaker opstromen. Hij is benieuwd naar de effecten van de brede brugklassen en de subsidies die de gemeente heeft, ook per school. Wat zijn de ervaringen van de leraren en de leerlingen? Stromen er van zo’n brede brugklas percentueel minder leerlingen af naar een lager, en meer naar een hoger niveau, vergeleken met de tijd voor de invoering van de die subsidie? Het lid ALBERTS vraagt zich af of er veel veranderd is sinds Louis Davids zong: ‘Als je voor een dubbeltje geboren bent…’.

In de jaren zestig wilde men in het onderwijs emancipatorisch werken, dus niet meer kijken naar je achtergrond. Men wilde uitgaan van de talenten van een leerling. Een docent zei tegen haar moeder: waarom doet u uw dochter hier op school? Dat was de vijfjarige HBS, en zij kwam uit een arbeidersbuurt. De vraag is of het huidige systeem niet versterkend werkt in dit opzicht. Er is veel aandacht voor individualisering, maar dat betekent dat de achtergrond van je ouders gaat meehelpen om je op datzelfde niveau te krijgen. Alle bijlesinstituten, de scholenconcurrentie, het oefenen in toetsen -al die dingen maken misschien dat het liedje