Concept verslag DC 01.09.2022

Er is bij de vorige raadsvergadering een motie over grondstoffenpaspoorten ingediend, waarbij veiligheid, circulair en duurzaamheid bij elkaar zijn gebracht. Dit is een

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

oproep aan deze commissie om breder te kijken dan een portefeuille reikt. Je moet domeinoverstijgend denken. Wethouder PELS ziet circulaire economie als een oplossing voor veel problemen waar je tegenaan loopt. Ook aan de sociale kant kan daarbij veel winst geboekt worden. Zij voelt net als D66 veel urgentie. Er ligt een prima visie waaraan zij vast wil houden, maar er is wel behoefte aan een actieagenda waarin staat wat concreet gedaan moet worden. Dit is een transitie, dus blijf je leren. Je weet niet alles vooraf, hoewel de lessen van de afgelopen jaren natuurlijk meegenomen kunnen worden bij het aanbrengen van focus. In de actieagenda moeten duidelijke keuzes gemaakt worden over de inzet van bepaalde grondstofstromen. Zij is het eens met de Volt-fractie dat de gemeente aan de ene kant een rol heeft als beleidsmaker. Toch is er zeker ook een eigen verantwoordelijkheid als inkoper en gebruiker. Op die rol moet stevig ingezet worden, waarbij een raakvlak ontstaat met integraliteit. Het hele college gaat over circulaire economie; er is nauwelijks een portefeuille te verzinnen die geen raakvlak heeft met circulaire economie. De integraliteit komt samen in het inkoopproces, waarop zij dan ook in de actieagenda terug zal komen. De sociale kant moet daarin ook aan de orde komen.

De prijs van de lineaire economie, die totaal uit de hand is gelopen, wordt nu voor het hardste deel betaald door mensen met weinig geld en draagkracht. Met de hoge voedsel- en energieprijzen komen de mensen met weinig geld in het nauw. De overgang naar een circulaire economie moet ook een sociale transitie zijn. De circulaire economie moet niet een nieuw verdienmodel worden voor mensen waarmee het nu al heel goed gaat. Circulaire economie is ook een grote sociale opdracht, ook voor het land en verder. Een voorbeeld is de regeling dat mensen met een stadspas tegoedbonnen kregen om dingen te laten repareren. Ze konden zo naar een kledingmaker gaan. Dat is handen en voeten geven aan de transitie, op een sociale en circulaire manier. Zij antwoordt de fracties van Volt en GroenLinks dat de lobby naar het Rijk inderdaad heel belangrijk blijft. Er zijn grote beleidswijzigingen nodig. De producentenverantwoordelijkheid is enorm belangrijk; op dat terrein zullen grote stappen gezet moeten worden. Zij zal daarvoor blijven lobbyen bij het Rijk en op Europees niveau. De aandachtspunten daarvoor zal zij meenemen in de actieagenda. Zij antwoordt de VVD-fractie dat zij als gedeputeerde al veel circulaire ondernemers heeft bezocht. Die lopen vaak aan tegen de regelgeving. Soms kan je als overheid helpen om binnen te komen bij andere overheidslagen of instanties.

Zij wil doorgaan met die bezoeken. De ORAM blijkt welwillend te staan tegenover het idee dat ook grote bedrijven in de haven die transitie doormaken en wil daarvoor zelf stappen zetten. Zij zal dat contact voortzetten. In de actieagenda zal zij de rol van de gemeente Amsterdam richting circulaire ondernemers beschrijven. Daarbij zal zij onderscheid maken tussen de grote bedrijven, waarvan je mag verwachten dat ze flinke stappen maken, en de kleinere. Extra aandacht moet er zijn voor het MKB, dat echt wel een steuntje in de rug kan gebruiken. Het kan voor een recent gestart bedrijf pittig zijn om direct al deze transitie door te moeten maken. Dat wordt een aandachtspunt in de actieagenda. De actieagenda mag in de loop van 2023 (hopelijk eind eerste kwartaal) verwacht worden. Zij wil in verband met de gewenste integraliteit eerst nog met de andere wethouders bespreken welk aandeel die gaan nemen in de transitie naar een circulaire economie. De heer MANGAL vraagt daarbij aandacht te geven aan de kleinere ondernemers van het MKB met het oog op Right to Repair. Daaraan zou extra aandacht besteed moeten worden. Hoe kan die tak vergroot worden? Wethouder PELS vindt dat een mooi voorbeeld van de wijze waarop ook het werk verandert in de transitie. Zo vroeg de GroenLinks-fractie aandacht voor omscholing.

Het is heel belangrijk om te kijken naar de mooie kanten van de transitie, maar het zal ingewikkeld worden, ook voor grote bedrijven, om het verdienmodel opnieuw uit te vinden. Er liggen wel kansen, bijvoorbeeld dat bedrijven die nu zorgen voor kleding- en

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

schoenreparatie kunnen groeien en beschikbaar worden voor iedereen. Ze moeten weer toenemen in aantal. Zij zal dat ook betrekken bij haar inzet voor het MKB. Mevrouw NADIF vraagt de commissie, maar ook de woordvoerder voor andere portefeuilles, mee te nemen in de aanloop naar het actieplan. Dat zou kunnen in de vorm van een technische sessie of een bijeenkomst, voorafgaande aan de presentatie van het actieplan. Wethouder PELS zegt dat toe. De D66-fractie vroeg hoe je omgaat met de impact die niet direct zichtbaar is, dus Scope 3. Daar zit de grootste voetafdruk. Maar het is ook ingewikkeld. Hoe zorg je ervoor dat de huidige data compleet worden? Hoe weet je waar je impact kan hebben? Dat vraagt om verdere uitwerking. Zij wil graag direct beginnen, maar de data zijn nog niet op orde. Zij gaat er in ieder geval mee aan de slag. De omgang met Scope 3 zal dus ook aan bod komen in de actieagenda. Het kan zijn dat dwangarbeid een rol speelt bij de productie van zonnepanelen. De gemeente moet daarin verantwoordelijkheid nemen en kijken hoe dit kan worden voorkomen. Amsterdam kan zich wat dat betreft niet in haar eentje weren tegen China. Je moet dus bij het Rijk zijn met het verzoek concretere stappen op dat vlak te zetten. Wel vraagt de gemeente van al haar leveranciers van zonnepanelen om alle relevante wet- en regelgeving te ondertekenen, waaronder dus ook de ISV.

Dat is in haar ogen het Scope 3verhaal: hoe kan je steeds verder in de keten kijken en daarin invloed uitoefenen? Zij antwoordt de VVD-fractie dat zij niet op de hoogte is van de buurthubs in Utrecht. Het concept van het samenbrengen van allerlei vormen van circulaire economie is haar wel bekend. Er zijn in Amsterdam veertig van dat soort plekken. Er zijn dus verschillende buurtinitiatieven waarin dat zo gebeurt. Desgewenst kan zij die inwonersinitiatieven beter in kaart brengen, of betrekken in de actieagenda. Zij antwoordt de PvdA-fractie dat de airco’s en koelkasten wereldwijd de nummer 1 zijn wat betreft uitstoot van CO2. Nederland heeft daarvoor echter al vrij veel regelgeving. De koelvloeistof van de gemeente Amsterdam wordt bijvoorbeeld nu al uitsluitend behandeld door gecertificeerde bedrijven. Zo zorgt men ervoor dat er geen uitstoot plaatsvindt als er iets wordt vervangen. De impact hiervan in Nederland is dus beperkt. De heer HENDRIKS vraagt of de vraag over fossiele brandstoffen meegenomen wordt in het actieplan. Wethouder PELS antwoordt dat er een sterke interactie is tussen de energietransitie en de circulaire economie. Die interactie zal meegenomen worden in de actieagenda. De heer BILGIN vraagt hoe voorkomen wordt dat bossen worden gekapt om hout te kunnen gebruiken als bouwmateriaal. Wethouder PELS antwoordt dat dit met schaarste te maken heeft.

Wat doe je als er schaarste aan hout ontstaat? Ook dit heeft met Scope 3 te maken. Het is niet de bedoeling dat er ongecertificeerd hout wordt gebruikt, bijvoorbeeld door ontwikkelaars. De bestaande internationale wet- en regelgeving is echter niet 100% waterdicht. Hoe kan de gemeente vanuit de Scope 3-gedachte zoveel mogelijk invloed hebben op wat elders gebeurt? Dat moet meegenomen worden in de afwegingen die gemaakt worden. De prijs van het hout zal bij schaarste overigens wel omhooggaan, maar de inzet op houtbouw zorgt voor een langzame groei. Het Rijk heeft een bossenstrategie waarbij ingezet wordt op een toename van de houtproductie. Als het moment daar is, zal opnieuw een afweging gemaakt moeten worden. De heer KREUGER herinnert aan de uitspraak van de voormalig wethouder Van Doorninck dat er op snoeihout geen certificaten zitten. Toch spreekt men nu steeds van gecertificeerd hout voor in de biomassacentrale. Waarom maakt men afspraken over de

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

certificering van hout, als in een biomassacentrale alleen snoeihout zonder certificaat wordt verstookt? Wethouder PELS antwoordt dat biomassa één van de grondstofstromen is waarbij stilgestaan zal worden in de actieagenda. Er zijn inderdaad de nodige uitdagingen bij het certificeren van houtige biomassa. Zij zal daarop terugkomen in de actieagenda. Daarbij komen dan ook de problemen met biomassa aan de orde. De heer KREUGER begrijpt dat er op het hout dat verstookt wordt in een biomassacentrale, los van de vraag of het snoeihout is of niet, altijd een certificaat zit. Wethouder PELS heeft dat niet gezegd. Zij heeft toegezegd stil te zullen staan bij biomassa in de actieagenda, met alle aspecten daarvan. Als de heer Kreuger specifiek wil weten hoe het staat met de certificering, ervan uitgaan dat hij het heeft over de biomassacentrale en de afspraken met Vattenfall, kan zij daarop schriftelijk terugkomen. De heer KREUGER bedoelde niet specifiek de afspraken met Vattenfall, maar de eigen deelneming in de AEB. Wethouder PELS zal daarop schriftelijk terugkomen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 7. De 9e updatebrief Strategie naar een stad zonder aardgas (VN2022-023372) De heer HOFLAND merkt op dat het aardgasvrij maken van de stad als risico heeft dat mensen zoveel moeten bijleggen dat je dat eigenlijk niet van ze kunt vragen.

In juni gaf de wethouder aan dat de minister langs zou komen. Hij vraagt een update van de wethouder. Is het al duidelijk wat er van het Rijk mag worden verwacht? Het beste is geen aardgas te gebruiken, omdat die energiebron niet nodig is. Afgelopen zomer zag je in bijvoorbeeld de Kalverstraat veel winkeldeuren openstaan met een gierende airco. Het is niet nodig om in koelte te shoppen als het buiten heet is. Het is steeds vaker dertig graden in Nederland. Dan is het logisch dat de deuren dicht gehouden worden. In de winter speelt hetzelfde, als het buiten koud is. Wat zijn de juridische mogelijkheden voor de gemeente om ervoor te zorgen dat de winkeldeuren dichtgaan? De heer NIJSSEN vestigt de aandacht op een toezegging van de vorige wethouder in verband met het in kaart brengen van het aantal huizen dat van het gas af is, of zal gaan. Hij leest nu dat men op 46% is van de streefwaarde van 260.000 aardgasvrije woningen. Dus zo ongeveer 130.000 woningen. Hij is daar blij mee. Maar nieuwbouw is relatief makkelijk; je bouwt die woningen gasloos. Hij vraagt hoeveel van die 46% bestaande bouw betreft. Hij zou dit graag in rapportages zien, zodat de commissie elk halfjaar kan nagaan hoeveel bestaande bouw van het gas is afgegaan en hoeveel nog moet.

In de stukken die gebruikt werden voor de onderhandelingen voor het coalitieakkoord staat dat er tot 2030 bijna 700 miljoen euro nodig is om het te realiseren. De gemeente draagt dan slechts 10% bij aan de investering. De coalitie maakt 32 miljoen euro vrij, een bedrag dat niet in de buurt komt van die 700 miljoen euro. Daarnaast doet de coalitie nog andere dingen, zoals Warm Amsterdam met 50 miljoen euro. Maar je komt niet tot die 700 miljoen die afgesproken is voor 2030. Er moeten dus meer stappen gezet worden. Hoe ziet de wethouder dat voor zich? Hoe wil de wethouder het gaan betalen? Mevrouw HEINHUIS kaatst terug met de vraag hoe de VVD het wil gaan betalen. Stelt de VVD voor dat de gemeente de gehele 700 miljoen euro gaat betalen? Dat lijkt haar geen realistische optie. Hoe kijkt de VVD naar de betalingsmogelijkheden vanuit de gemeente? Ook het Rijk zal bijdragen aan deze energietransitie, en ook vastgoedeigenaren zelf. Hoe ziet de VVD dat?

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer NIJSSEN antwoordt dat vanuit het Rijk een miljardenbijdrage komt, die overigens ook nog niet voldoende is. In zijn schriftelijke vragen stelde hij voor om als gemeente een gesprek aan te gaan de BNG en pensioenfondsen. Daar zijn banken te vinden die graag willen investeren tegen gematigde rentes. Bekeken moet worden hoe je constructies daarvoor kan bedenken. Daarnaast kan je 9 miljard euro besparen als je aardgasvrij bent in 2050 in plaats van 2040. Mevrouw HEINHUIS ziet uitstel van aardgasvrij gezien de huidige situatie absoluut onwenselijk. Er zijn heel veel bewoners van de stad die in de knel komen met de huidige energieprijzen. En dan wil de VVD nog langer wachten? Dat zou betekenen dat bewoners nog langer afhankelijk zijn van aardgas, tegen volstrekt onvoorspelbare prijzen. De heer NIJSSEN antwoordt dat hij een oplossing gaf om juist wel te gaan nadenken over de vraag hoe je het kan betalen. Hij vraagt dat met een positieve insteek. Het moet wel degelijk gebeuren. Er komt verder een expertsessie over energiearmoede en mogelijke besparingen. Dat is heel relevant en hij is er heel blij mee. Mevrouw NADIF sluit zich aan bij de bijdrage van de heer Nijssen. De banken staan al te popelen om hiermee aan de slag te gaan. De rentes voor duurzame leningen zijn al aanzienlijk lager, ook voor particulieren. De mogelijkheden zijn er dus.

Vanaf volgend jaar moeten heel veel kantoorpanden ten minste energielabel C hebben. Ook daar ligt een probleem. De banken hebben hier dus baat bij. Er zijn al heel veel financiële constructies mogelijk om te verduurzamen. Het bedrag van 700 miljoen euro is niet alleen een verantwoordelijkheid van de gemeente, maar ook van de mensen die deze panden en woningen bezitten. Verder komt er een bijdrage vanuit het Rijk. Zij zou willen dat die bijdrage aanzienlijk hoger was. Veel kantoorpanden voldoen nog steeds niet aan energielabel C, waarvoor aardgasvrij ook belangrijk is. Voor particulieren is het moeilijk dat de aardgasprijzen enorm gestegen zijn. Het wordt alleen nog maar erger. Mensen hebben er dus financieel baat bij om zo snel mogelijk aardgasvrij te worden. Het is goed om door te gaan met het zetten van grote stappen bij het aardgasvrij maken van de stad en de energietransitie. Ook zou het mooi zijn om te onderzoeken hoe de individuele rekeningen lager kunnen worden. Er zijn ook nog andere stappen mogelijk, op veel kleiner niveau, als het gaat over aardgasvrij. Te denken valt bijvoorbeeld aan het gasfornuis te vervangen door elektrisch koken. Het zou goed zijn dit te betrekken bij de expertmeeting over energiearmoede. Mevrouw HEINHUIS denkt dat de expertmeeting inderdaad heel belangrijk is.

Zij is ook blij met deze brief en de inzet van de gemeente om de stad op weg te helpen bij de enorme opgave die de energietransitie is.. Dagelijks zie je nieuwsberichten over de stijgende gasprijzen. Iedereen voelt de urgentie daarvan. Nog los van het klimaatprobleem dat opgelost moet worden, is duidelijk waarom deze energietransitie noodzakelijk is. Er zijn meerdere nijpende problemen waaraan heel hard gewerkt moet worden. Het wordt niet makkelijk. Het is niet makkelijk alle noodzakelijke veranderingen in huis door te voeren. De manier van koken veranderen is bijvoorbeeld niet iets wat je van vandaag op morgen doet. Er moet bijvoorbeeld een installateur komen om het nieuwe fornuis te installeren, en die mensen zijn momenteel heel schaars. Zij is blij met de inzet vanuit de gemeente en dat er opnieuw stappen zijn gezet. Maar het mag altijd sneller, want de urgentie is hoog. Zij is benieuwd hoe de stappen die gezet worden rondom het aardgasvrij maken van Amsterdam samen gaan hangen met het Isolatieoffensief. Wordt de strategie die aangehouden is bij het aardgasvrij maken van Amsterdam aangepast? Hoe wordt het Isolatieoffensief daarbij meegenomen? De heer KREUGER is blij met de vragen van de VVD. JA21 heeft hier een aantal jaren bovenop gezeten en hij is blij dat zijn fractie nu een medestander heeft die dezelfde vragen stelt.

Hij hoopt met die fractie op dit thema samen op te kunnen trekken.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

Het verbaast hem dat de gemeente geen registratie bijhoudt van het aantal huizen dat van het gas is gehaald. Hij vermoedt dat de reden daarvoor is dat er nog geen huizen door de gemeente van het aardgas zijn afgehaald. Er komen op dit moment ook geen nieuwe proeftuinen bij. Welke reden is er om daarvoor de subsidie van het Rijk af te wijzen? Tot slot vraagt hij hoe dit allemaal betaald moet worden. De heer MANGAL vraagt zich af of de elektriciteitsrekening daadwerkelijk omlaag gaat als die nog steeds gekoppeld is aan de gasprijs. Hoe gaat de gemeente daarmee om? Verder wil hij weten of men oog heeft voor een eventuele monopoliepositie van de elektriciteitsmaatschappij en de warmtemaatschappij. Hebben particulieren de mogelijkheid te switchen van leverancier? De VOORZITTER schorst de vergadering van 11.38-11.43 uur. Wethouder PELS antwoordt de D66-fractie dat zij met minister Jetten heeft gesproken over de Wet collectieve warmtevoorziening. Daarbij kwam behalve de warmtewet ook de netcongestie aan de orde. Er moet door Rijk en gemeente gezocht worden naar een balans tussen enerzijds publieke invloed en anderzijds snelheid. Je ziet dat er bij de warmtebedrijven capaciteit en financiën zijn om snelheid te maken, wat ook de motor voor Warm Amsterdam is. Ook wil je nu en in de toekomst kunnen sturen op het publieke belang. Die afweging moet nog gemaakt worden.

De minister heeft toegezegd na het reces richting Raad van State te zullen gaan met het wetsvoorstel. Het gesprek met de VNG over dit onderwerp loopt nog. Verschillende partijen hadden het over de financiële middelen die nodig zijn. De grote pot van minister Jetten zou ook niet afdoende zijn om alle investeringen te doen voor de warmte-infrastructuur. Zij is nog bezig met de volgende stappen die gezet moeten worden in de transitie naar aardgasvrij. Zij zegt toe het gesprek aan te zullen gaan met in eerste instantie de VNG, maar daarna ook de BNG, de pensioenfondsen, grote investeerders etc. Het warmtenet kan voor partijen heel interessant zijn, want het kan een duurzaam rendement opleveren. Ook voor haar zijn de open deuren een doorn in het oog. Zij zal onderzoeken wat daaraan juridisch gedaan kan worden. In Spanje is het gelukt daar iets aan te doen. In de tussentijd doet Amsterdam mee met de campagne ‘Zet de knop om’ en het eigen initiatief van ‘15% Gas Terug’. Dat kan betrokken worden bij de oproep naar bedrijven en winkeliers om de deur dicht te houden als de airco of verwarming aanstaat. Zij antwoordt de VVD-fractie dat ook zij graag cijfers wil zien over het aantal woningen in de bestaande bouw dat van het gas af is. Er wordt aan gewerkt, maar de data vormen daarbij een ingewikkeld onderdeel. Bekend is hoeveel particulieren gebruikmaken van de subsidie Aardgasvrij.

Ook weet de gemeente via de netwerkbedrijven hoeveel aardgasaansluitingen zijn afgesloten. Die netwerkbedrijven maken echter geen onderscheid tussen bestaande bouw en nieuwbouw. De cijfers worden door hen in een bulk aangeleverd. Zij wil dat inzicht graag hebben en zal daarover het gesprek aangaan met de netwerkbedrijven. Mogelijk kan het dus allemaal wat langer gaan duren. Zij stelt de GroenLinks-fractie voor om in een brief terug te komen op de overgang van kantoorpanden naar label C, met de plicht daartoe in 2023. Het grote doel van aardgasvrij worden vraagt om grote investeringen en grote handelingen. Tegelijkertijd ontslaat dat de gemeente niet van de plicht om op korte termijn ook allerlei zaken te doen. Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan het Isolatieoffensief en de Fixers als het gaat om energiearmoede. Het is niet nodig een keuze te maken tussen deze verschillende lijnen. Zij antwoordt de PvdA-fractie dat zowel het Isolatieoffensief en de warmtestrategie moeten gebeuren. Ook als er gebruikgemaakt wordt van een duurzame energiebron, is het toch goed om het huis goed te isoleren. Het Isolatieoffensief wordt in samenhang ontwikkeld. Zij antwoordt de fractie van JA21 dat inmiddels 120.000 woningen van het aardgas af zijn. Er zijn ontzettend veel bewonersinitiatieven die keihard werken aan

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

aardgasvrij. Die zouden niet geridiculiseerd moeten worden door te zeggen dat er geen huizen van het gas af gaan. In het overzicht kan men zien waar in de buurten keihard aan gewerkt wordt. Zij zal op de vraag over de proeftuin, waarom die is afgewezen, schriftelijk terugkomen. Zij antwoordt de DENK-fractie dat de ontkoppeling van prijzen van elektriciteit, warmtetarieven en gas moet zo snel mogelijk plaatsvinden. Daarover zal zij zoveel mogelijk lobbyen. De koppeling is problematisch voor het draagvlak voor deze transitie. Het is belangrijk dat mensen een eerlijke prijs betalen voor de warmte die geleverd wordt. De vraag over de monopoliepositie raakt aan de publieke belangen. Ook voor de minister is het een zoektocht. Hoe zorg je ervoor dat er snelheid gemaakt worden, maar zonder de publieke waarden bij de start te verliezen? De gemeente en ook de inwoners moeten grip houden op de ontwikkelingen. Zij mogen niet door de monopoliepositie van een warmtebedrijf geconfronteerd worden met ontwikkelingen waarop ze niet zitten te wachten. Dit punt is onderdeel van haar inbreng bij de VNG en richting de minister. De heer MANGAL herinnert de wethouder aan de schriftelijke vragen die zijn fractie over dit onderwerp heeft gesteld, met betrekking tot WKO-systemen. Hij vraagt de wethouder vaart te maken met de beantwoording.

Wethouder PELS wil niet ingaan op schriftelijke vragen in de commissie. Zij heeft gisteren haar akkoord gegeven op de beantwoording, die dus snel naar de commissie zal komen. De heer HOFLAND verzoekt dit agendapunt kort te bespreken in de gemeenteraad. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende behandeld is. Het wordt geagendeerd voor de raad. 8. Kennisnemen van het raadsadres Géén fossiel in de Amsterdam Economic Board (VN2022-026164) De heer MEERBURG merkt op dat er een hoop bedrijven zijn die naar zijn mening niets te zoeken hebben in een Economic Board van een progressieve stad. Voorbeelden zijn Shell, Schiphol, Tata Steel of Rabobank. Die staan niet voor duurzaam en vooruitstrevend. Shell is onlangs door de rechtbank in Den Haag veroordeeld, omdat het bedrijf aantoonbaar niet genoeg doet om klimaatverandering te keren, terwijl men daar het geld en de middelen wel degelijk voor heeft. Vorig jaar heeft de gemeente besloten dat er geen reclame van fossiele bedrijven meer mag worden geplaatst op metrostations en bushokjes. Kennelijk vindt het college dat burgers beschermd moeten tegen de slinkse communicatie van deze bedrijven. Destijds gebeurde hetzelfde met reclame van tabaksfabrikanten. Dezelfde bedrijven gebruiken de AEB echter als lobbyplatform om de eigen zin door te drukken.

Hij vraagt een reflectie van de wethouder op het gemengde signaal dat de gemeente aan de burger zendt. Enerzijds verbiedt het fossiele reclame, en anderzijds staat het wel fossiele bedrijven toe in de AEB. Kan de gemeente druk uitoefenen om een of meerdere van die bedrijven hun zetel tot de AEB te ontzeggen? Of gaat de gemeente daar helemaal niet over? Zijn de adviezen en lobbyafspraken tussen de bedrijven informeel, of staan er ook dingen over op papier? Kunnen die dingen dan naar de raad gestuurd worden? De heer HENDRIKS wijst erop dat de AEB een mooi initiatief is waar vele duurzame en circulaire ontwikkelingen uit voortkomen. Daarbij wisselt de AEB ook kennis uit, verzorgt een netwerkfunctie en draagt zorg voor veel artikelen en onderzoeken die tot mooie resultaten kunnen leiden. De boardleden zetten zelf middelen, kennis en netwerk in. Zijn fractie neemt ook kennis van de zorgen van de schrijvers van de brief, en ziet graag een uitgebreide reactie van het college tegemoet. Terecht uit men zorg over de

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

deelname van Shell en Schiphol aan deze board. Toch ziet zijn fractie mogelijkheden om de vervuilers juist mee te krijgen in de verandering. Daarom kan zijn fractie zich nog niet vinden in de oproep van de briefschrijvers om Shell en Schiphol uit de AEB te zetten. Wel ziet zijn fractie het belang van transparantie, die volgens Volt nog niet op orde is. Zijn fractie ziet de invloed van de AEB in Amsterdam en is benieuwd hoe de board werkt. Het is belangrijk dat dit soort organisaties zo transparant mogelijk te werk gaat. De nadruk ligt wat betreft zijn fractie op de wijze waarop adviezen tot stand komen, hoe gekozen wordt welke zaken wel of niet aangekaart worden, en hoe voor projecten en initiatieven wordt gekozen. Hij vraagt een onderzoeksrapportage waarin het voorgenoemde uitgebreid wordt beschreven, uitgelegd en toegelicht, met daarbij in het achterhoofd volledige transparantie. Vertrouwen is goed, maar transparantie is beter. Verder zitten in de board de middenoverheid en een scala aan bewonderingswaardige partijen. De enige ngo, namelijk Unicef, wordt echter vertegenwoordigd door de voorzitter van de jongerenboard. Zijn fractie denkt dat de board kan worden uitgebreid met meer partijen zonder economisch belang die ook de duurzame en circulaire doelen nastreven die de AEB heeft. Er zijn waarschijnlijk genoeg ngo’s die op een constructieve wijze willen bijdragen.

Zijn fractie ziet hier een uitgelezen kans voor het college en verwacht concrete actie van het college om dit op te pakken. Tot slot noemt hij de Code of Conduct waaraan leden van de Netwerk Council aan moeten voldoen. Dit zijn de betalende leden van de AEB, niet die van de board. In die code staat dat van alle councilleden wordt verwacht dat ze actief en positief bijdragen aan de slimme, groene en gezonde toekomst van de metropool Amsterdam. Mochten ze zich daar aantoonbaar niet voor inzetten, dan kan worden overgegaan tot het tijdelijk opschorten van het lidmaatschap of het direct beëindigen ervan. Ook hier geldt het principe van hoor en wederhoor. Geldt deze Code of Conduct ook voor leden van de board? Wethouder PELS merkt op dat de gemeenteraad opdracht heeft gegeven aan wethouder Mbarki om de brief van Extinction Rebellion te beantwoorden. Voor haar en de meeste leden van deze commissie zal het geduld met bedrijven zoals Shell en Tata Steel op zijn. Ze zullen door de gemeente, de AEB en de rijksoverheid moeten worden aangesproken. Het is van groot belang dat de grote bedrijven hun verantwoordelijkheid gaan nemen. Amsterdam is lid van de AEB. Een oproep om een van de bedrijven uit de board te zetten, komt neer op het beëindigen van het gesprek. Als ze niet meer aan tafel zitten, zijn ze ook niet meer direct aanspreekbaar in dat kader.

In het coalitieakkoord wordt opgeroepen om in gesprek te gaan met de tien grootste vervuilers van de stad om tot afspraken te komen. Zij wil in gesprek blijven. Zij wil de AEB gebruiken om ondernemers aan te spreken, maar ook te ondersteunen en te begeleiden naar een schoner verdienmodel. Zij is er dus niet voor -en een lid van de AEB heeft dat recht ook niet- om over te gaan tot het uitsluiten van partijen. Zoals Volt al zei, komen er ook heel mooie initiatieven voort uit de AEB. Er liggen ook mogelijkheden om de AEB te verbreden. Er is een opdracht geformuleerd in het coalitieakkoord om te onderzoeken hoe bijvoorbeeld ook maatschappelijke instellingen toegevoegd kunnen worden aan de AEB. Er komt dus nog een officiële reactie. Zij wil geen afstand nemen van genoemde bedrijven in de board; er moet een plek blijven om ze aan te kunnen spreken. Dat zal het college ook doen. Aan de andere kant wil zij de board verbreden, zoals ook het coalitieakkoord vraagt. De goede kanten van de board moeten verder verstrekt worden. De heer HENDRIKS vraagt antwoord te geven op de gemailde vragen. Hij doelt met name op de belangenverstrengeling. Is het college bereid om met een onderzoeksrapportage te komen over de wijze waarop de board komt tot zijn besluiten, adviezen en keuzes voor initiatieven? Wethouder PELS stelt voor dit voor te leggen aan wethouder Mbarki, die de brief zal beantwoorden.

Daarin zal inzicht verschaft worden in de werkwijze van de AEB.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende behandeld is. 9. Kennisnemen van het ongevraagde advies van stadsdeelcommissie Oost inzake RES Wind (VN2022-026959) De heer KOYUNCU leest dat de stadsdeelcommissie Oost op 1 december 2020 een ongevraagd advies heeft aangenomen. Daarop is echter volgens de stadsdeelcommissie tot op heden geen reactie gekomen van B. en W. De stadsdeelcommissie Oost vraagt om actief betrokken te worden in het RES-proces. Wat zou de rol van een stadsdeelcommissie moeten zijn in een dergelijk proces? Wethouder PELS antwoordt dat de stadsdelen goed betrokken moeten worden. Zij wil de collega-bestuurders goed op de hoogte houden van de verdere planvorming rondom de RES en Wind op Land. Zij heeft al voor het reces gesproken met haar collega’s in de stadsdelen om na te gaan wat op welke plek speelt en om de besluitvorming af te stemmen. De gemeenteraad en de stadsdeelcommissies moeten goed op de hoogte zijn en meegenomen worden. Eerst zal voor de stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie van stadsgebied Weesp op 5 september a.s. een technische sessie worden georganiseerd. Daarin zal het proces van PlanMER en ook het programma Windenergie Amsterdam, en de wijze waarop zij invloed kunnen uitoefenen, toegelicht worden. Men kan daarbij informatie vergaren en vragen stellen over het proces.

De heer KOYUNCU vraagt of de stadsdeelcommissies ook mee mogen beslissen. Wethouder PELS antwoordt dat het college formeel advies zal vragen van de stadsdeelcommissies op de PlanMER die ook later in de raad besproken zal worden. De heer KOYUNCU vraagt hoe zwaar dat advies gaat wegen. Wethouder PELS antwoordt dat zij in de bestuurlijke afstemming de gevoeligheden wil peilen. Er moet goed gebiedsgericht gekeken en afgestemd worden. Wanneer het stadsdeel formeel om advies wordt gevraagd, zal dit erbij betrokken worden. De raad heeft ook een taak om die adviezen te betrekken bij de bespreking van de PlanMER, die ook in de raad zal plaatsvinden. De heer NIJSSEN wijst erop dat het hierbij niet gaat om een advies van de stadsdeelcommissie. Deze stadsdeelcommissie zegt in een motie dat het IJmeer een bepaalde natuurstatus heeft en daarmee uitgesloten moet worden van de plaatsing van windmolens. De stadsdeelcommissie vraagt geen windmolens te plaatsen in het IJmeer. Dat is geen advies, maar een motie. Gaat de wethouder daarnaar luisteren of niet? Wethouder PELS verduidelijkt dat er twee adviezen voorliggen. In het eerste gaat het over de wijze waarop het stadsdeel betrokken wordt. Daarop heeft zij antwoord gegeven in reactie op de vragen van DENK. De heer Nijssen heeft het nu over het ongevraagd advies met betrekking tot de natuurwaarde.

Al voor het reces heeft zij gezegd dat het college alle adviezen van de expertgroepen en andere betrokken groepen meeneemt in het onderzoek. Zij wil die echter niet als kader zien. Tweede termijn De heer KOYUNCU herinnert aan de vorige functie van de wethouder, als gedeputeerde van Noord-Holland. Hijzelf maakt deel uit van Provinciale Staten. Zij voerden daar de discussie over windturbines. Daarbij werd voorgesteld om de 600 mnorm af te schaffen. De afweging zou overgelaten moeten worden aan de lokale mensen. De stadsdeelcommissie is heel erg lokaal. Het advies van de stadsdeelcommissie om geen windturbine te plaatsen op de genoemde locatie zou dus zwaar moeten wegen in de

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

overwegingen. Mag hij daarvan uitgaan, ook al zegt de wethouder het advies voor haar geen kader is? Hij zou zelf bijna zeggen dat het wél een kader moet zijn. Mevrouw NADIF merkt op dat er een overweging moet worden gemaakt voor de hele stad. Als nu al dit soort beslissingen wordt genomen, blijft er geen ruimte voor het proces. Hoe ziet DENK dat? De heer KOYUNCU is het daarmee eens, maar houdt toch vast aan wat GroenLinks in de provincie heeft gezegd. Dat verschilt met wat GroenLinks in de gemeente zegt en in de stadsdeelcommissie. Hij wil weten of de wethouder dat met hem eens is. Mevrouw HEINHUIS wijst erop dat een advies van een stadsdeelcommissie niet bindend is. De gemeenteraad moet een besluit nemen nadat men heeft geluisterd naar de adviezen. De heer KOYUNCU antwoordt dat mevrouw Heinhuis formeel gelijk heeft. Maar formeel lag de bevoegdheid om de 600 m-norm te handhaven bij de provincie. Die ging daarover. In de provincie hebben GroenLinks en PvdA voorgesteld de 600 m af te schaffen, omdat de lokale mensen het beter weten. Je mag dan van diezelfde partijen in de gemeente toch verwachten dat zij luisteren naar de lokale mensen? Mevrouw HEINHUIS ziet een verschil tussen het luisteren naar bewoners, met oor voor hun zorgen en het reageren daarop, en wat de heer Koyuncu wil. De besluitvorming ligt formeel gezien in de Stopera.

De heer KOYUNCU erkent dat de besluitvorming bij de gemeenteraad ligt. Hij nodigt iedereen hier uit om te besluiten het advies van de stadsdeelcommissie Oost te volgen. Mevrouw NADIF vindt het jammer dat DENK kiest voor deze benadering. Er is uitgebreid over dit onderwerp gesproken en er ligt een gigantisch traject voor de gehele stad. Amsterdam neemt daarbij ook verantwoordelijkheid voor het opwekken van energie. Er moet dus een zorgvuldig afgesproken traject gevolgd worden, waarbij rekening gehouden wordt met alle overwegingen en adviezen. De heer KOYUNCU noemt dit cherry picking. Als het uitkomt luister je naar de buurtbewoners en als het niet uitkomt gaat de Stopera erover. Wethouder PELS merkt op dat de gemeenteraad zal moeten besluiten over de PlanMER en over het programma Windenergie Amsterdam. Het is belangrijk dat alle stadsdelen de kans krijgen om hun mening te geven via de uitnodiging van het college om te adviseren. Er ligt nu één advies over één onderdeel van de stadsdeelcommissie Oost. Zij wil de afweging echter in de breedte maken. Tegelijkertijd ziet zij dit als een oproep om het gesprek aan te gaan. Zij heeft ook het stadsdeel Oost in haar portefeuille en zal het gesprek dus zeker aangaan. De eerste gesprekken hebben al plaatsgevonden. Het huidige proces gaat stap voor stap. Zij heeft een brief gestuurd waarin zij uiteenzet hoe zij het wil doen.

Zij vindt het belangrijk dat de raadsleden de informatie heeft, maar ook de inwoners. Het is heel belangrijk dat de NRD goed gedaan wordt. Dat onderzoek moet publiek bekend worden gemaakt en gedeeld worden met de stadsdeelcommissie. Iedereen moet dezelfde informatie hebben op basis waarvan de PlanMER verder ontwikkeld wordt. Als er vanuit de stadsdeelcommissies behoefte blijkt te bestaan aan extra technische ondersteuning, zal zij die zeker leveren. Er moet nu ruimte gegeven worden aan het onderzoek, zonder dat op voorhand al in te kaderen. De heer KOYUNCU vraagt of lokaal draagvlak een harde eis is voor de wethouder bij het nemen van een beslissing over de locatie van windturbines.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

Wethouder PELS antwoordt dat er in Nederland en meer nog in Amsterdam een groot draagvlak bestaat voor de energietransitie, of windenergie in het algemeen. Natuurlijk zijn er altijd lokaal mensen die het spannend vinden dat er een windmolen geplaatst wordt, of die echt niet willen. Ook daarover moeten gesprekken met lokale mensen gevoerd worden op basis van de inhoud. In die zin vindt zij draagvlak van groot belang: zij wil zelf dat gesprek aangaan. De heer KOYUNCU herinnert zich een debat waarbij gezegd werd dat het aannemen van een besluit met betrekking tot RES in de gemeenteraad van de betreffende stad betekent dat er lokaal draagvlak is. In het verhaal van de wethouder blijkt dat nu toch anders te zijn. Een lokale vertegenwoordiging heeft een besluit genomen, en de wethouder wil dat niet zonder meer overnemen. Wethouder PELS merkt op dat in PS van Noord-Holland werd vastgesteld dat na het nemen van een besluit door de gemeenteraad over windenergie, de provincie ervan uitgaat dat de gemeente zelf een afdoende participatietraject en draagvlakonderzoek heeft gedaan. Het orgaan dat erover moet besluiten is dus de gemeenteraad. De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.22 uur.

27