Concept verslag DC 01.09.2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 1 september 2022

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 1 september 2022 van 09.00 uur tot 12.22 uur in de Willem Kraanzaal Donderdag 22 september 2022 Voorzitter: de heer Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: mevrouw Diemont, de heer Dutilh Verslaglegging: de heer Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer Bilgin (FvD), de heer Burgers (VVD), de heer Havelaar (CDA), mevrouw Heinhuis (PvdA), de heer Hendriks (Volt), de heer Hofland (D66), de heer Koyuncu (DENK), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Krom (PvdD), mevrouw Lust (D66), de heer Mangal (DENK), de heer Meerburg (PvdD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), de heer Noordzij (PvdA), mevrouw Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: mevrouw Alberts (SP), de heer Garmy (Volt) Overige aanwezigen:

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.03 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt zichzelf, commissiegriffier mevrouw Diemont en de heer Dutilh voor. Er is een quorum aanwezig. Er zijn afmeldingen ontvangen van het lid Garmy van Volt en het lid Alberts van de SP. b. Mededelingen De VOORZITTER vraagt of er leden zijn die de rol van plaatsvervangend voorzitter willen vervullen. Hij constateert dat mevrouw Nadif zich daarvoor kandidaat stelt. De heer HAVELAAR meent te zien dat mevrouw Van Pijpen ook haar hand opstak. Moet er gestemd worden over de twee kandidaten? Mevrouw VAN PIJPEN trekt zich terug als kandidaat. De VOORZITTER stelt vast dat de commissie akkoord gaat met de aanstelling van mevrouw Nadif als plaatsvervangend voorzitter van deze commissie. Hij legt uit wat de regels zijn voor deze vergaderingen. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat zich geen insprekers hebben gemeld.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer Hofland stelt voor om de agendapunten 5 en 6 gevoegd te behandelen. Hij constateert dat de commissie daartegen geen bezwaar maakt. Agendapunt 4 is geagendeerd door het lid Bakker van de PvdD. Die partij stelt echter voor om het punt van de agenda af te voeren. Mevrouw KROM meldt dat haar fractie zich bedacht heeft en het punt toch graag wil bespreken. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken. d. Conceptverslagen van de openbare en besloten vergadering van de Tijdelijke Algemene Raadscommissie d.d. 29 en 30 juni 2022. De verslagen worden volgende week definitief vastgesteld in de commissie AZ. e. Termijnagenda, per portefeuille Mevrouw KROM vraagt zich bij een aantal punten af hoe de stand van zaken is, omdat er nog geen terugkoppeling op is gekomen. Zo staan er punten over het gebrek aan handhaving bij nestblokkades van gierzwaluwen, over de voorjaarsnota Afvalscheiding op scholen, en over de inzameling van frituurvet. Deze drie punten staan al behoorlijk lang op de termijnagenda. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken. Wethouder PELS antwoordt dat zij de beantwoording van de vraag over de gierzwaluwen net heeft goedgekeurd. Dat mag dus spoedig verwacht worden. Zij zal terugkomen op de andere genoemde punten.

Zij zal de gehele termijnagenda nog eens goed bekijken om zoveel mogelijk snel af te doen en komt er bij de volgende vergadering op terug. f. TKN-lijst De VOORZITTER meldt de volgende verzoeken tot bespreking bij de volgende TKN-stukken. 1. Evaluatie dynamisch inzamelen, voorheen routeoptimalisatie (de leden Van Pijpen, Boomsma en Burgers) 4. De RES Wind, werkafspraken met de SARA en de eerstvolgende stappen in de RES Windenergie (de leden Mangal en Nijssen) De motivatie voor deze verzoeken heeft gisteren in de dagmail gestaan. Als er bezwaar is tegen bespreking van deze onderwerpen tijdens de volgende vergadering hoort hij het graag. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies De VOORZITTER maakt melding van het ongevraagde advies van stadsdeelcommissie Oost over de RES. Dit onderwerp staat als agendapunt 9 op de agenda en zal dus besproken worden. Inhoudelijk deel, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. Hij leest de spreektijden van de fracties voor. b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers gemeld. c. Actualiteiten en mededelingen Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d. Rondvraag De heer NIJSSEN herinnert aan het verzoek van een aantal fracties in deze commissie met een stand van zaken te komen met betrekking tot een tijdelijke stop voor datacenters, met het oog op de netcongestie. Liander geeft aan dat in 2030 bijna 40% van het stroomverbruik in datacenters plaats zal vinden. Zijn fractie wil graag weten of de stop er komt of niet. Wethouder PELS antwoordt dat het college ermee bezig is en zich bewust is van het probleem. De verantwoordelijke portefeuillehouder voor datacenters is wethouder Mbarki. Het college komt er snel op terug. De heer NIJSSEN vraagt op welke termijn dat gaat gebeuren. Wethouder PELS antwoordt dat zij dat niet concreet kan zeggen. Er moet onderzocht worden welke maatregelen genomen zouden kunnen worden en hoe snel die geïmplementeerd kunnen worden. Dat hangt ook samen met de wensen van de raad, bijvoorbeeld als die ervoor kiest het volledige beleid te herzien. Zij zal samen met wethouder Mbarki schriftelijk informeren over de aanpak. Mevrouw HEINHUIS herinnert de commissie aan de expertmeeting volgende week. Zij nodigt alle leden uit hierbij aanwezig te zijn.

Het onderwerp van de expertmeeting is onder andere de energiearmoede. De winter staat voor de deur en tegelijkertijd lopen de energieprijzen sterk op. Er is daarom veel vraag naar het Isolatieoffensief dat in het coalitieakkoord stond. Wanneer mag daarover meer informatie verwacht worden? Wethouder PELS antwoordt dat dit het eerste onderwerp is waarmee zij aan de slag is gegaan. De brief over alle maatregelen die het college gaat nemen tegen de energiearmoede mag binnenkort verwacht worden. Daarnaast is er het Isolatieoffensief. Voor de korte termijn gaat men daarbij te werk via de energiearmoedemiddelen, bijvoorbeeld met de fixers. Voor de lange termijn moet een strategie samen met de corporaties en andere eigenaren vastgesteld worden. Uiteindelijk moet dit alles ertoe leiden dat alle woningen in Amsterdam goed geïsoleerd zijn. BESPREEKPUNTEN Afval en Reiniging 3. Kennisnemen van het initiatiefvoorstel ‘Zwerfafval: de vervuiler verantwoordelijk’ van het voormalige lid Van Lammeren d.d. 30 april 2021 (VN2022-023143)

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De VOORZITTER licht toe dat dit agendapunt behalve het initiatiefvoorstel, ook de bestuurlijke reactie daarop betreft. Mevrouw KROM legt uit dat met dit initiatiefvoorstel voorgesteld wordt om fastfoodketens, horecagelegenheden en supermarkten binnen een straal van 150 m verantwoordelijk te stellen voor het zwerfafval dat zij produceren. Het gaat om het opnemen van de uitgebreidere versie van de huidige 25 m-regel in het Omgevingsplan. Vastgelegd zal worden dat een ondernemer zo vaak als nodig het zwerfafval in een straat van 150 m vanaf de voordeur van de zaak moet verwijderen. Haar fractie wil dat bedrijfsketens verantwoordelijk worden gesteld voor het zwerfafval dat zij produceren, omdat dit een gerichte aanpak bij de bron is. Op die manier worden grote ketens met inkoopmacht gedwongen om creatiever om te gaan met materiaalgebruik. Men zal zo meer urgentie voelen om zwerfafval tegen te gaan. Het initiatiefvoorstel is in april 2021 ingediend door de heer Van Lammeren en de bestuurlijke reactie stamt uit november 2021. Ze is dus geschreven namens het vorige college. Amsterdamse parken en straten liggen negen maanden later nog steeds bezaaid met plastic tassen, wegwerpdoosjes en plastic verpakkingen. Het aantal meldingen van ratten blijft toenemen. De Dienst Afval en Grondstoffen is onder verscherpt toezicht geplaatst.

In de bestuurlijke reactie werd gevraagd om niet standaard de 150 m-regel in te stellen. Dat vondhaar fractie teleurstellend. Hoe kijkt de nieuwe wethouder naar het initiatiefvoorstel? Verschilt het van mening met het vorige college? Vindt de wethouder ook dat ingrijpende maatregelen nodig zijn om het zwerfafvalprobleem tegen te gaan? Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie is de PvdD voornemens om het gedeelte in het voorstel over communicatie te wijzigen. Dus in plaats van de productie van zwerfafval extra te ontmoedigen door als gemeente over zwerfvuilveroorzakers te communiceren, stelt haar partij nu voor om een jaarlijkse top 3 te publiceren. De heer KREUGER las in de bestuurlijke reactie over het gebrek aan handhaving. Dat is de grootste barrière, waarop de PvdD echter niet ingaat. Wat is de oplossing daarvoor? Mevrouw KROM verwacht niet dat er meer handhaving nodig zal zijn. Ook met de huidige 25 m-regel zou er gehandhaafd moeten worden. Zij verwacht ook dat de reinigingsdiensten meer ruimte zullen krijgen omdat er dan veel minder zwerfafval op straat ligt. Dat kan ook een oplossing zijn. De heer KREUGER vraagt of de PvdD de indruk heeft dat er momenteel heel zwaar gehandhaafd wordt op het opruimen van afval binnen 25 m van een fastfoodketen. Mevrouw KROM antwoordt dat dit zo zou moeten zijn als die afspraak gemaakt is.

Het is gek om iets niet te willen omdat er niet op gehandhaafd zou worden. Daarop mag het niet hangen. De heer KREUGER vindt het helemaal geen raar uitgangspunt. Het doel van het voorstel is heel goed, maar zonder handhaving om dit te bereiken blijft het een loze kreet. Als de PvdD nu zou komen met oplossingen waarmee de handhaving verbeterd kan worden, zou hij positiever zijn. Mevrouw KROM antwoordt dat er goede afspraken moeten worden gemaakt met de bedrijven. Er is zelfs een winkelketen die reclame maakt op de televisie met aandacht voor het zwerfafval. Als er goede afspraken kunnen worden gemaakt met bedrijven, is handhaving misschien minder nodig. Er van tevoren van uitgaan dat de bedrijven de regels niet zullen volgen, is een slecht uitgangspunt. Er is handhaving en die loopt langs de winkels. Zien ze iets, dan kunnen ze naar binnen gaan. Het is gek een goed plan in verband met de handhaving af te schieten. Haar fractie wil jaarlijks een top 3 met interessante initiatieven publiceren in plaats van het naming and shaming. Verder wil haar fractie de punten over onderzoek naar productcategorieën in het zwerfafval en actievere communicatie vanuit de gemeente over

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

zorgwekkende productcategorieën overnemen uit de bestuurlijke reactie. Hoe kijkt de wethouder naar de gewijzigde versie van het initiatiefvoorstel, waarin voorgesteld wordt een 150 m-regel in te voeren in combinatie met een positieve communicatie over het tegengaan van zwerfafval, en een onderzoek naar zwerfafval? Mevrouw VAN PIJPEN vindt zwerfafval ook een groot probleem. Dat moet aangepakt worden, dus is dit een terecht punt. Opruimen is echter één, en voorkomen is beter. Je moet voorkomen dat afval geproduceerd wordt door herbruikbare verpakkingen, statiegeld en vermindering van afval. Dit zou ook in de samenwerking met de BIZ’en bovenaan moeten staan. Een afstand van 150 m heeft als bezwaar dat daarbinnen vaak meerdere bedrijven werkzaam zijn. Wie is dan verantwoordelijk? Op de samenwerking met de BIZ’en moet veel harder ingezet worden om ervoor te zorgen dat de handhaving van de 25 m niet alleen door handhaving gebeurt, maar vooral door de ondernemers onderling. Daarover moeten goede afspraken worden gemaakt. Zij vraagt de wethouder hoe in de samenwerking met de BIZ’en ervoor gezorgd kan worden dat de verantwoordelijkheid voor de afvalstroom op straat ter plekke wordt genomen. Op die manier zou een werkbaar model kunnen worden gemaakt, wat dan afgetopt kan worden met handhaving. De communicatie en de handhaving kunnen nog wel sterker.

De heer NOORDZIJ ziet communicatie als de basis om het geschetste probleem aan te pakken. Het viel in de bestuurlijke reactie op dat veel bedrijven nog niet op de hoogte zijn van de 25 m-regel. Wat is er gedaan om ervoor te zorgen dat ondernemers bekend raken met de regels? Er wordt al met verschillende ketens samengewerkt. Bij McDonalds aan de Spaklerweg zijn meer afvalbakken geplaatst. Gebeurt dit ook bij andere McDonaldsfilialen? Men zegt dat ketens vaak onderling afspraken maken om zwerfafval aan te pakken. Dat is erg goed. Het gevaar is wel dat je op sommige plekken een aanpak van het zwerfafval krijgt, terwijl je op andere plekken overlast houdt, als ondernemers er niet mee bezig willen of hoeven te zijn. Hoe corrigeer je dan die scheefgroei? Wat gebeurt er nu al om de overlast van bedrijven buiten die 25 m aan te pakken? De heer BILGIN ziet zwerfafval als een probleem en is blij dat de PvdD manieren zoekt om dat tegen te gaan. De PvdD wil een grotere rol voor de ondernemers. Hij heeft inderdaad gemerkt dat ondernemers een enorme bijdrage kunnen leveren, zoals de McDonalds bij De Aker in Nieuw-West waar werknemers continu afval opruimen. Ook de indieners van het voorstel dragen een voorbeeld van een McDonaldsvestiging aan waarbij de gewenste verruiming werkt.

Bij de McDonaldsketens heb je echter vaak te maken met asfaltvlaktes waar het vrij eenvoudig is om overzicht te houden. Voor die vestigingen is er geen groot probleem als de 25 m verruimd wordt tot 150 m. Maar er zijn in Amsterdam ook wijken met een grote bevolkingsdichtheid waarbij een straal van 150 m gemakkelijk een groot aantal straten kan beslaan, met alle bochten en natuurlijke barrières van dien. Er is daar een gebrek aan overzicht. Hierdoor zullen werknemers veel tijd kwijt zijn aan het patrouilleren. Vraag je dan niet teveel van sommige ondernemers, ook in verband met de grote personeelstekorten? Veel van dit soort initiatieven zijn succesvol geweest vanwege wederzijds begrip en goed overleg, vooral op lokaal niveau. Zo is het op Plein ’40-’45 gelukt om het aantal plastic zakken op straat fors te verminderen. Het is daarom niet verstandig om iedereen in de stad te confronteren met uniforme maatregelen en eventueel naming and shaming. Lokale initiatieven en goede wil kunnen hierdoor overrompeld worden. Veel ondernemers zijn gewoon niet op de hoogte van de huidige regels, zoals blijkt uit de bestuurlijke reactie en het document van Nederland Schoon. Hij sluit zich daarom aan bij het idee om maatwerk toe te passen. Is dit niet iets voor de stadsdeelcommissies? Die kennen immers de problematiek, de lokale ondernemers en de actieve bewoners het best.

Hij stelt voor daarmee het gesprek aan te gaan. De heer HENDRIKS vindt dit een mooi voorstel. Daarin staat het idee om in kaart te brengen welke bedrijven het meeste zwerfafval produceren en een jaarlijkse top 3 een

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

‘schaamprijs’ te geven. Deels kan zijn fractie zich daarin vinden. Het is ontzettend goed om in kaart te brengen wie welke vervuiling veroorzaakt. Hij vraagt de wethouder dat te onderzoeken. Verder ziet zijn fractie graag dat onderzocht wordt welke straten het meest vervuild zijn, zodat de knelpunten duidelijk worden. Daardoor kan een prioriteitenlijst samengesteld worden. Zijn fractie is geen voorstander van naming and shaming. Het is goed om te beginnen met het op de hoogte te stellen van de ondernemers. Zijn fractie ziet graag concrete plannen van het college tegemoet om deze communicatie te verbeteren. De heer HAVELAAR is blij dat dit initiatiefvoorstel eindelijk besproken kan worden. Bij een werkbezoek bij de Wallenwacht werd hem getoond waar men tegenaan loopt. Men vertelde hem hoe het voelt dat de gemeente structureel te weinig doet in het gebied. Guusje ter Horst en anderen informeren vrijwel dagelijks via Twitter over de troep die ze dagelijks tegenkomen in hun buurt, de afvalbak van de bezoekers van de Wok to Walk. Hijzelf woont in de Jordaan en kan vaak niets kwijt in prullenbakken op straat doordat ze vol zitten met pizzadozen. Die staan er ook naast. Er zit een pizzeria in de buurt. In dat licht vindt hij de softe reactie van het college op dit voorstel van de PvdD verbazingwekkend. Ook in de bijdrage van de PvdD en de PvdA mist hij gezond realisme.

Zolang fastfoodketens geen enkel nadeel ondervinden van de troep die hun klanten en hun bedrijfsmodel veroorzaken, zullen ze niet veranderen. Hij is het eens met mevrouw Van Pijpen over wat die zei over het voorkomen van afval. Dat begint met ander gebruik van materialen, dus circulariteit. Maar het begint ook bij ‘opruimen is goed, voorkomen is beter’. Hij vraag de wethouder de mogelijkheid te onderzoeken om bijvoorbeeld fastfoodketens of supermarkten in de buurt van parken en horecagelegenheden zoals Wok to Walk of de pizzeria’s te vragen om zelf goede afvalvoorzieningen te organiseren. Welke mogelijkheden heeft de gemeente om dat af te dwingen, bijvoorbeeld bij nieuwe vestigingen van fastfoodketens, restaurants etc. in de buurt van parken? De 25 m-regel zou wat hem betref in ieder gesprek dat de gemeente voert met de horeca, Koninklijke Horeca Nederland, of een individuele horecaondernemer op tafel moeten komen. In drukke gebieden zoals de Wallen zou veel beter gehandhaafd moeten worden, want een bedrijf als Wok to Walk interesseert zich niet voor het probleem. Hij vraagt hoe het college vindt dat het gaat met het handhaven van de 25 mregel.

Als het college van mening is dat ondernemers niet op de hoogte zijn van de 25 mregel en evenmin het vuil opruimen, wat doet de gemeente dan op dit moment om die regel beter onder de aandacht te brengen? Ten slotte vraagt hij wat het college vindt van hotspots zoals Wok to Walk in het Wallengebied? Welke gesprekken en acties lopen daar op dit moment? De heer BURGERS vindt dit een goed initiatiefvoorstel. Het is goed om fastfoodketens, supermarkten en horeca verantwoordelijk te stellen voor het door hen geproduceerde afval binnen een straal van 25 m. Het voorstel is nu die straal op te rekken tot 150 m. Zijn fractie steunt dat idee, maar vraagt zich af of de stad daarmee schoner zal worden. Handhaving ontbreekt in het voorstel, terwijl die wel degelijk nodig is om deze regel echt krachtig te maken. In de afgelopen tijd was er nauwelijks sprake van handhaving. Het heeft dan ook niet echt gewerkt. De heer HAVELAAR erkent dat de huidige 25 m-regel niet gehandhaafd wordt. In gebieden met veel horeca is veel overlap. Van wie is dan welke 25 m? Als je die straal oprekt naar 150 m, komt er alleen aan de uiteinden van horecagebieden wat bij, maar het gebied daarbinnen viel al binnen de verantwoordelijkheid van een bedrijf.

Welke bijdrage gaat het leveren als je het gebied groter maakt? De heer BURGERS kan zich goed voorstellen dat je heel goed weet waar een papieren zakje met een gele ‘M’ erop vandaan komt, ook al is het buiten de 150 m. Je kunt dan dus handhaven.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer HAVELAAR vraagt zich af hoe dat zich relateert tot de 150 m. De heer BURGERS las in de bestuurlijke reactie dat het moeilijk zal zijn om het eigendom vast te stellen. Hij wil zeggen dat je bij herkenning van een zakje of van een pizzadoos, heel goed kunt vaststellen wie dat afval heeft veroorzaakt. In de bestuurlijke reactie op de 25 m-regel staat dat er veel vraag naar handhaving is en dat de beschikbare capaciteit niet toereikend is. In dat verband was het goed te horen van de GroenLinks-fractie dat er behoefte is aan handhaving. In de bestuurlijke reactie staat dat ondernemers vaak niet onwelwillend zijn. Dat is zo, maar zij kunnen ook zelf begrijpen dat zij een taak hebben om hun eigen afval op te ruimen. Dat is in de afgelopen tijd niet gebeurd. Mevrouw VAN PIJPEN hoort in de reactie van de heer Burgers alleen maar over handhaving. Is de VVD-fractie het niet met haar fractie eens dat handhaving eigenlijk alleen het slotstuk is? Er moet veel daarvóór gebeuren. Wat gaat de VVD daaraan doen? De heer BURGERS antwoordt dat het college een positieve communicatiestijl wil, met een voorkeur voor het communiceren van goede voorbeelden. Hijzelf vindt dat die tijd geweest is. Als je kijkt naar de hoeveelheid afval die wordt geproduceerd door bedrijven die niet wordt opgeruimd, en hoe dat mensen stoort, moet er iets gebeuren.

Mocht handhaving het slotstuk zijn, dan is het nu tijd om daar echt iets aan te doen. De stad is gewoon te vuil. Mevrouw VAN PIJPEN mist in dit verhaal iets over het voorkomen van afval. Hoe kijkt de VVD aan tegen ondernemers die alleen maar meer en meer afval produceren? Het probleem zit hem toch in eerste instantie in de hoeveelheid afval die wordt geproduceerd? Is de VVD-fractie dat met haar eens? De heer BURGERS antwoordt dat het inderdaad goed is als de ondernemers de hoeveelheid afval beperken. De 25 m-regel kan daarvoor een middel zijn als er boetes worden geheven en er echt wordt gehandhaafd. Ondernemers zullen dat aan elkaar doorgeven. Ze zullen graag meewerken aan beperking van de hoeveelheid geproduceerd afval. Dat lijkt de bedoeling van deze 25 m-regel. Mevrouw VAN PIJPEN begrijpt hieruit dat de VVD vooral handhaving en boetes wil gebruiken om ondernemers te stimuleren minder afval te produceren. Zijn er ook nog andere mogelijkheden? De heer BURGERS antwoordt dat het stellen van regels altijd gepaard zal moeten gaan met handhaving. Als je boetes uitdeelt voor door rood licht rijden, zullen minder mensen dat doen. Het is tijd dat de gemeente de boeman gaat spelen. De heer MANGAL vraagt zich af hoe je moet handhaven als ondernemers overstappen op het gebruik van generieke verpakkingsmaterialen, zonder hun naam erop.

De heer BURGERS wil niet in detail treden over de manier waarop gehandhaafd moet worden. Het wordt tijd dat de 25 m-regel meer bekendheid krijgt. In de bestuurlijke reactie staat dat er al veel hierover is gecommuniceerd. Blijkbaar is het nog niet genoeg geweest. Het heffen van boetes is ook een manier van communiceren. De heer MANGAL vraagt aan wie je die boete moet uitschrijven als je niet weet waar de verpakking vandaan komt. De heer BURGERS wil de vraag omkeren. Als je wél een boete kan geven, moet je dat doen. Dat kan bij een pizzadoos of een zakje met een gele ‘M’ erop. De heer BILGIN begrijpt dat de heer Burgers pleit voor een keiharde topdownaanpak met veel handhaving en boetes. Toch waren het op Plein ’40-’45 de

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

ondernemers die met regels kwamen. Dat heeft goed gewerkt. Kan een lokale aanpak vanuit de ondernemers zelf, eventueel in samenwerking met de stadsdeelcommissies, het handhavingsprobleem niet uit de weg ruimen? De heer BURGERS komt niet vaak op Plein ’40-’45, maar is er deze zomer een paar keer geweest. Hij vond het een van de vieste pleinen van Amsterdam. Het lijkt hem dus niet een goed voorbeeld. De heer BILGIN vindt dat niet zo aardig voor alle mensen die zich in de laatste maanden hebben ingezet om het plein aanzienlijk schoner te maken. De heer BURGERS kondigt een motie aan voor handhaving van de 25 m-regel. Hij zal in de komende tijd op zoek gaan naar steun hiervoor. Mevrouw LUST vindt het evident dat de urgentie van het probleem voor alle partijen overduidelijk is. Zij vraagt zich af hoe realistisch dit is. Hoe moet dit, ook gezien de genoemde overlap, georganiseerd worden in de openbare ruimte? Binnen een straat van 150 m zitten soms wel zeven of acht bedrijven die aangesproken zouden kunnen worden op het schoonhouden van hun directe omgeving. De suggestie van GroenLinks om daarbij vooral goede afspraken te maken met de BIZ’en spreekt haar fractie zeer aan. De suggestie van de PvdD in het originele voorstel om een top drie te maken van meest vervuilende bedrijven komt neer op naming and shaming.

Een top 3 van interessante initiatieven lijkt haar een stuk constructiever. Daarnaast denkt zij dat het goed is voor de PvdD om alert te zijn op de aannames die gedaan worden in het initiatiefvoorstel. Een opruimplicht zou bijvoorbeeld ook wenselijk zijn omdat die bedrijven stimuleert om niet klakkeloos vervuilende verpakkingen mee te geven aan klanten. Zij vraagt of de PvdD zich bij die stelling op onderzoek baseert. De heer KREUGER hoort D66 spreken over naming and shaming. De vervuiler moet dan betalen. Maar het gaat in dit voorstel om ‘zwerfafval’, niet om ‘afval’. En het is een mens die het afval op straat gooit, niet een bedrijf. Het is dan niet terecht om het bedrijf dan aan te merken als vervuiler als er een papiertje op straat ligt. Mevrouw LUST refereert aan het voorstel van de PvdD waarin deze maatregel staat om de vervuiling tegen te gaan en bedrijven te stimuleren om hun omgeving op te ruimen. Ook zij had het idee om een top 3 van meest vervuilende bedrijven op te stellen en die jaarlijks ‘zwerfvuil awards’ uit te gaan reiken. Zij dacht daarbij aan het voorbeeld van gevaarlijke verkeerssituaties, waar ernstige ongevallen gebeuren, waarbij naar de gemeente of provincie gewezen wordt om er iets aan te doen.

Uiteindelijk zorgt het rijgedrag van verkeersdeelnemers voor ernstige ongevallen! Zij is het eens met de heer Kreuger dat op deze manier niet direct met de vinger gewezen wordt naar degene die het zwerfvuil veroorzaakt. Zij herhaalt haar vraag of de PvdD zich zij de genoemde aanname op onderzoek baseert. Of is het meer wishful thinking? Wat betreft de bestuurlijke reactie is zij het eens met de heer Havelaar, dat die wat traag geschreven is. Echte actie leest zij er niet in. Het is tijd om wat te doen aan het probleem. Er is bereidheid bij consumenten en bedrijven om het consumptiegedrag aan te passen, maar sowieso gebeurt er dus niet genoeg. De Amsterdamse straten, grachten en parken liggen nog vaak bezaaid met zwerfafval. Welke verbeteringen en ontwikkelingen zijn nu, negen maanden na het versturen van deze raadsinformatiebrief, voortgekomen uit die ideeënuitwisseling? Hebben er inmiddels gesprekken plaatsgevonden met ondernemers om hen te wijzen op de 25 m-regel? Zijn er via maatwerk samenwerkingsvormen met het bedrijfsleven, zoals filialen van grote fastfoodketens, geïmplementeerd om het zwerfafval rondom hun zaak aan te pakken? De heer MANGAL voelt sympathie voor dit initiatiefvoorstel. Met de vergelijking met rijden door rood licht in gedachte, zou hij het geweldig vinden als zijn boete naar de

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

fabrikant van zijn auto werd gestuurd. Hij is het wel eens dat er iets moet gebeuren tegen het zwerfafval, maar plaatst vraagtekens voor wat betreft de manier waarop dit gehandhaafd gaat worden. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.50-09.55 uur. Wethouder PELS dankt de PvdD-fractie voor dit mooie initiatief. Het is belangrijk dat onder de aandacht wordt gebracht dat producenten en bedrijven hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Mevrouw Krom gaf een mooie opsomming van haar taken in de komende tijd in verband met de schone stad en afval. Zij denkt dat dit voorstel een kantelpunt benoemt. De gemeente is voornamelijk bezig met het schoonmaken, het opruimen van troep van anderen. De gemeente heeft zich daarvoor te veel alleen verantwoordelijk voor gevoeld. Het gaat nu van het schoonmaken naar het voorkomen, en daarbij ligt een grote taak bij de producenten en de bedrijven. De VVD zat nog wat verlegen om ideeën en mogelijkheden. Misschien wil die partij samen met haar optrekken richting het Rijk. Op dit moment werkt de staatssecretaris aan nieuw beleid voor producentenverantwoordelijkheid. Daar ligt een grote mogelijkheid. De grote bedrijven als McDonalds of supermarkten hebben redelijk veel mogelijkheden, terwijl het MKB die vaak niet hebben. Voor grote bedrijven is het goedkoop om alles in wegwerpzakjes te stoppen.

Dat voordeel resulteert nu in een groot nadeel voor de stad, als mensen de verpakkingen op de grond gooien. Het belandt in de natuur, en de gemeente moet grote kosten maken om alles weer op te ruimen. Zij denkt dat daar veel aandacht aan moet worden gegeven. Er moet gezorgd worden dat er veel minder afval ontstaat. Het zwerfafval dat er dan toch nog komt, moet zo snel mogelijk opgeruimd worden. Zoveel mogelijk mensen moeten zich daarvoor verantwoordelijk gaan voelen. In de komende tijd moeten daarvoor nieuwe plannen en ideeën gevormd worden. De GroenLinks-fractie noemde de inzet richting de BIZ’en. Het is belangrijk met hen op te trekken. De banden moeten aangehaald worden als het gaat om het schoonmaken van de straten. Ook is een steviger gesprek op zijn plaats over de rol die de BIZ’en gaan pakken. Mogelijk kunnen de bedrijven elkaar ondersteunen. Er zijn al mooie initiatieven. Zij is blij met de verandering in het initiatiefvoorstel, waarbij niet langer de top 3 vervuilers onder de aandacht worden gebracht, maar juist een top 3 van mooie initiatieven van bedrijven. De werkgroep De Schone Pijp is een mooi voorbeeld. Zij is daar erg gelukkig mee en wil die graag in het zonnetje zetten. De heer HAVELAAR wijst erop dat de werkgroep De Schone Pijp de laatste tijd vaak het nieuws gezocht heeft, juist omdat men zich níet door de gemeente in het zonnetje gezet voelde.

Een aantal subsidietrajecten verloopt heel moeizaam. Is dat ook aanleiding voor het werkbezoek van de wethouder? Wethouder PELS antwoordt dat zij online en offline aan verschillende Amsterdammers gevraagd heeft naar mooie initiatieven om te bezoeken. De Schone Pijp werd toen snel genoemd. Zij is op de hoogte van de problematiek die de heer Havelaar noemt. Zij zal daarover het gesprek aangaan en heeft daarover contact gehad met het stadsdeel. Daar ligt het momenteel. De bottleneck is de 25 m die naar 150 m zou moeten gaan, en de handhaving daarvan. Dat is een lastige zaak. Als er een gele ‘M’ op staat, weet je waar de verpakking vandaan komt. Maar als er groot ‘Pizza’ op staat en er zitten drie pizzeria’s in de straat, hoe bepaal je dan wie verantwoordelijk is? Hoe ga je dan handhaven? Moet de stad daar haar capaciteit aan besteden? Handhaving vraagt om een bredere afweging dan alleen de 25 m en de 150 m. Zowel met het oog op de financiën als op de arbeidsmarkt moeten scherpe keuzes gemaakt worden. Waar is de handhaving het meest effectief? Bijplaatsingen van bedrijfsafval waarvan niet duidelijk is wie verantwoordelijk is, zijn een doorn in het oog voor veel Amsterdammers. Ook daar is handhavingscapaciteit nodig. Zij blijft dus bij wat staat in de bestuurlijke reactie wat betreft het uitbreiden van de 25 m naar 150 m.

In oktober zal zij met een brief komen over haar inzet op zowel afval als

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

schoner. In die brief zal zij ingaan op de focus wat betreft de handhaving. Zij wil dan het gesprek aangaan met de commissie over die focus. De heer KREUGER vraagt vanaf welk moment er een sanctie moet volgen voor een bedrijf? Wethouder PELS antwoordt dat dit gebeurt als er een overtreding wordt geconstateerd, maar op dit moment is de handhaving heel beperkt. Er zijn geen boetes uitgedeeld door het gebrek aan capaciteit. Bij de nieuwe plannen wil zij de BIZ’en graag betrekken. Zij kan zich voorstellen dat aan het einde ook een boete moet kunnen volgen om niet-welwillende ondernemers tot beter gedrag te bewegen. De heer KREUGER vraagt of de wethouder ook vindt dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen daden. Het bedrijf is toch niet degene die het papiertje op de grond gooit? Als iemand uit de McDonalds komt en meteen zijn papiertje op straat gooit, zou het toch raar zijn om niet die persoon een boete te geven, maar het bedrijf? Dat is toch de wereld op zijn kop? Wethouder PELS verschilt daarin van mening. Bedrijven zoals McDonalds hebben een grote verantwoordelijkheid bij het voorkomen van afval. Je ziet momenteel de effecten op straat van onze lineaire economie, waarbij het logisch is om dingen te kopen, weg te gooien. Die lineaire economie wordt ook door dit soort grote bedrijven gevormd. Die zouden veel meer hun verantwoordelijkheid moeten nemen.

Ook zij wil inzetten op de BIZ, maar ook door het verder verkennen van het maatwerk dat nu al is ingezet. Ook is het een rijksaangelegenheid. Zij hoopt dat het kabinet flinke stappen gaat zetten. De heer KREUGER schrikt hiervan. Minder afval produceren of meer gebruikmaken van herbruikbare dingen lijkt hem geen slecht idee. Hij geeft nogmaals het voorbeeld dat iemand de McDonalds uitloopt en een papiertje op straat gooit, waarna de handhaver de zaak binnenloopt om McDonalds een boete te geven. De wethouder blijft zeggen dat de bedrijven een verantwoordelijkheid hebben, maar dat is de wereld op zijn kop. Wethouder PELS constateert nogmaals dat de heer Kreuger en zij een ander wereldbeeld hebben. Zij vindt het heel belangrijk dat een bedrijf zoals McDonalds zijn verantwoordelijkheid neemt. Waarom wordt dat papiertje, bijvoorbeeld een bonnetje, uitgedeeld? Dat hoeft niet meer, want het kan ook digitaal. Er zijn grote bedrijven die daar stappen in zetten. De heer BILGIN vraagt welke stappen McDonalds zou moeten nemen om afval te voorkomen. Moet McDonalds hamburgers gaan verkopen zonder verpakking? Wat gebeurt er als mensen niet de verpakking, maar de hamburger op de grond gooien? Is dat ook de schuld van McDonalds? Waar houdt de verantwoordelijkheid van McDonalds op? Wethouder PELS oppert dat de hamburger zonder verpakking meegegeven wordt.

Misschien is statiegeld op de verpakking een idee. Na invoering van statiegeld op plastic flesjes wordt nu al 40% ingeleverd. Er zijn wat dat betreft mooie stappen te zetten. Daarnaast is het aan de Amsterdammer om zijn stad schoon te houden. Maar dicht bij een fastfoodketen is het bezaaid met wegwerpartikelen. De heer BILGIN stelt zich voor dat in de toekomst McDonalds geen verpakkingen meer heeft. Wie is in dat geval verantwoordelijk en krijgt een boete? Wethouder PELS antwoordt dat iedere Amsterdammer verantwoordelijk is voor het schoonhouden van de stad. Als zoiets gebeurt kan de betrokkene aangesproken worden. Maar zij wil het niet alleen bij het individu leggen. Er moeten door de bedrijven grote stappen gezet worden.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer MANGAL vraagt bij wie de handhaver moet binnenstappen als er een zakje chips op straat ligt. Wethouder PELS blijft erbij dat enerzijds van iedere inwoner verwacht mag worden dat hij samen met de gemeente ervoor zorgt dat de stad schoon blijft. Anderzijds moet je zorgen dat de bedrijven verantwoordelijkheid nemen. Zij moeten ervoor zorgen dat mensen hun afval goed weg kunnen gooien. Van een chipzakje weet je niet direct van wie het is, maar de BIZ of een straat kan het initiatief nemen. Ze kunnen ervoor zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om de spullen weg te gooien. Een derde mogelijkheid is het verantwoordelijk stellen van de producent. De heer MANGAL is het eens met de wethouder; collectieve beboeting van alle ondernemers in de straat is een mogelijkheid. Maar zijn vraag gaat over de wijze waarop gehandhaafd moet worden. Wethouder PELS komt op de handhaving terug in de brief die zij in oktober aan de commissie zal sturen. Eerst wil zij een integrale afweging maken vanwege de beperkte capaciteit voor handhaving. Zij antwoordt de PvdA-fractie dat op dit moment vooral schoongemaakt wordt vanuit de zorgplicht van de gemeente. In de nieuwsbrief naar de ondernemers is de maatregel nog eens onder de aandacht gebracht. Zij antwoordt de CDA-fractie dat er tot nu toe geen boetes zijn uitgedeeld.

Er is vooral ingezet op communicatie, maatwerk en het samen afspraken maken. Zij zal naar de hotspot kijken die het CDA inbracht. Een aantal daarvan is in beeld en daar is actie op gezet. Die van de Wok to Walk was haar nog niet bekend. Er zal naar gekeken worden. De heer HAVELAAR vraagt of deze toezegging op de termijnagenda kan worden gezet met een datum. Wethouder PELS zegt dat toe. Zij antwoordt mevrouw Lust dat er sinds het versturen van de brief vooral ingezet is op maatwerk en gesprek. Zij ziet het vooral als een opdracht aan haarzelf om hier meer handen en voeten aan te geven. Zij komt er dus op terug in de brief die zij zal sturen in oktober. Zij is het met de Volt-fractie eens dat samenwerking met de stadsdelen heel belangrijk is, omdat die een goed zicht hebben op wat er in de buurten gebeurt. Op die samenwerking zal zij dan ook inzetten. Zij zal dat de komende tijd met de stadsdelen verder vormgeven. De heer NOORDZIJ vraagt of de aanpak bij de McDonalds aan de Spaklerweg ook bij andere filialen toegepast wordt. Ook vraagt hij zich af hoe het kan dat ondanks de focus om communicatie, de 25 m-regel zo weinig bekend is bij ondernemers. Wethouder PELS antwoordt dat bij McDonalds gekeken is waar de meeste overlast is en waar samenwerking mogelijk is. Bij de Spaklerweg heeft dat tot deze actie geleid.

Steeds gaat het over een aantal grote bedrijven die iedereen herkent als het gaat om de smerigheid in de stad. Er moet een stevig gesprek gevoerd worden met deze bedrijven. Zij zal de suggestie meenemen om het voorbeeld van de Spaklerweg verder uit te rollen. Er is inderdaad vooral ingezet op communicatie. Er is een nieuwsbrief geweest, maar er zijn nog veel stappen te zetten. Zij gaat de communicatie nog verder verbeteren. Het is inderdaad goed dit punt bij ieder gesprek dat met belangengroepen en bedrijven gevoerd worden. Zij ziet dat als een mooie taak voor haarzelf, maar ook voor wethouder Mbarki van EZ. Zij zal het met hem verder bespreken. De heer HENDRIKS vraagt of in kaart kan worden gebracht wat de meest vervuilde straten en buurten zijn. Verder vraagt hij om met een concreet plan te komen voor de communicatie.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

Wethouder PELS antwoordt de heer Hendriks dat er steeds meer op grond van data gewerkt wordt. Op dit moment is wel bekend wanneer sommige hotspots ontstaan. Als terugkerend bedrijfsafval op straat geplaatst wordt, worden daar buurtcoaches op gezet. Soms is er ook een wisselend beeld, als er evenementen zijn. Daarmee wordt in de planning zoveel mogelijk rekening gehouden. Hoewel geprobeerd wordt steeds meer datagedreven te werk te gaan, worden er toch nog steeds vaste rondjes gereden, aangevuld met informatie over wat er speelt in de stad. Zij stelt voor om verder te gaan op dat pad. Er is nog veel winst te boeken, maar datagedreven werken vraagt nog een grote ontwikkeling, meer dan alleen onderzoek doen. Onderzoek is lastig omdat het beeld zo wisselend is in de stad. Na de Canal Pride was het bijvoorbeeld erg smerig. In de brief komt zij terug op de communicatie. Mevrouw VAN PIJPEN merkt op dat het bij hotspots vaak over containers en afvalbakken gaat. In dit geval gaat het over zwerfvuil, en de hotspots in dat verband kunnen verschillend zijn. Er kunnen hotspots zijn van zwerfvuil die geen directie relatie hebben met een afvallocatie. Heeft de wethouder het ook over die hotspots? Wethouder PELS bevestigt dat. De heer BURGERS trekt graag samen op met de wethouder om producenten zover te krijgen dat zij minder afval gaan produceren.

Hij stelt voor om dat wel snel te doen, want het is duidelijk dat dit voor de Amsterdammers een urgent probleem is. Wethouder PELS is blij dat de VVD dit onderwerp wil aankaarten in Den Haag, mogelijk via de Kamerfractie. Tweede termijn Mevrouw KROM is blij dat dit onderwerp serieus genomen wordt. Haar fractie denkt dat bedrijven prima in staat zijn om onderling afspraken te maken voor het schoon houden van de 150 m rondom hun zaak. Ook binnen 25 m kan afval liggen waarvan de afkomst niet duidelijk is. Zijzelf woont bij een park waar een grote supermarkt gevestigd is. Elke ochtend moeten daar de reinigingsdiensten komen om het park volledig schoon te vegen. Doen ze dat niet, dan belandt alles in de gracht, op 100 m van het IJ. Uiteindelijk komt het dus in het IJ, en verder. Op dit moment wordt volgens de wethouder schoongemaakt buiten de 25 m. Zij stelt voor om daarop dan handhavingscapaciteit vrij te maken. Een grote fastfoodketen maakt zelf reclame op tv waarin men pronkt met de wijze waarop omgegaan wordt met zwerfafval. Zij roept op om die bedrijven daar dan ook verantwoordelijk voor te maken. Zij is blij dat de wethouder ook de urgentie ziet. Haar fractie zal met een vernieuwd voorstel komen. Mevrouw VAN PIJPEN ziet het aangepaste voorstel met belangstelling tegemoet. Het lijkt haar helder wat producentenverantwoordelijkheid is. Die begint bij het voorkomen van afval.

Vervolgens moeten de klanten aangesproken worden op wat die doen met het afval. En daarna komt het opruimen van afval. Dat is de verantwoordelijkheid van de producent. Het maakt haar niet zoveel uit welke straal gehanteerd wordt. De heer HAVELAAR signaleert naïviteit in de raad. Het lukt om de afvalproblemen bijna te reduceren tot één papiertje op straat, met de vraag wie een boete moet krijgen. Degene die het laat vallen, of degene van wie het pand is waarvoor het papiertje valt. De oplossing is simpel: niemand krijgt een boete in Amsterdam want er wordt niet gehandhaafd, en dat is dus het probleem. De regel is eenvoudig. Als je op heterdaad betrapt wordt terwijl je iets op straat gooit, kan je daarvoor een boete krijgen. Maar dat gebeurt dus niet. Vervolgens kan de

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

eigenaar van een zaak aangesproken worden als die ’s avonds de stoep ongeveegd achterlaat. Het hangt af van het uur van de dag, en of de winkel open is of niet, of je die boete krijgt. Het maakt niet uit wat er op het papiertje staat, dus bijvoorbeeld een logo. Het gaat om de vraag waar het papiertje ligt, binnen 25 m van je pand of niet. Of je een sigarettenpeuk is, of een verpakking van chips of een hamburger, je moet het gewoon opruimen. Het is naïef te denken dat communicatie en gesprekken het middel zijn. Een voorbeeld: in zijn eigen straat zit een kroeg. Als de eigenaar daarvan zaterdagavond zelf heeft gewerkt, is zijn stoep de volgende ochtend keurig geveegd. Heeft hij een vrije zaterdagavond en werkt zijn personeel, dan ligt de stoep vol met peuken. Een grote fastfoodketen op het Muntplein biedt een zeventienjarige om op zaterdagavond te komen werken, 8,84 euro salaris per uur, inclusief vakantietoeslag. ABN AMRO becijfert dat het verloop onder dit type horecamedewerkers 40% per jaar is. En dat zijn de mensen die ’s avonds de bezem moeten pakken om de stoep te vegen. Dat gaan ze niet doen. Het is dus zaak ervoor te zorgen dat het businessmodel van deze ondernemingen er last van heeft als ze niet opruimen. Hij is het eens met de woorden van de wethouder over de lineaire economie. Tegelijkertijd mist hij een concrete aanpak.

Die ziet hij graag terug in de brief die aangekondigd is. Hij vraagt welke mogelijkheid de gemeente heeft om het plaatsen van eigen afvalbakken af te dwingen bij bestaande en nieuwe vestigingen van horeca. Verder verzoekt hij de wethouder in haar brief aan te geven welke CROW-beeldmeetlat voor zwerfafval grof en fijn, op verharding en in groen de gemeente wil. Wethouder PELS antwoordt de heer Havelaar dat de boetes die niet zijn opgelegd, betrekking hebben op de 25 m-maatregel. Verder wordt wel degelijk gehandhaafd, bijvoorbeeld als het gaat om het bijplaatsen van ondernemersafval. Bij zwerfafval moeten mensen op heterdaad betrapt worden, wat een uitdaging is voor de handhaving. Zij is bereid te onderzoeken welke juridische mogelijkheden er zijn om goede afvalvoorzieningen af te dwingen. Ze komt erop terug in haar brief. Het kan wel zijn dat dan blijkt dat er wat extra tijd nodig is om alles juridisch uit te zoeken. Zij zal in de brief ook aandacht geven aan de CROW-beeldmeetlat. Mevrouw KROM vraagt het initiatiefvoorstel na aanpassing aan de orde te stellen in de gemeenteraad. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende besproken is. 4.

Kennisnemen van het raadsadres van een aantal UVA-studenten Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie inzake een project over het gebrek aan compostbronnen in Amsterdam (VN2022-025537) Mevrouw VAN PIJPEN dankt de studenten voor dit raadsadres; zij hebben volledig gelijk. Het is belangrijk om snel nieuwe vormen van compostering en andere vormen van gebruik van gft-afval in te voeren. Zij vraagt de wethouder dat in haar afvalbrief meet te nemen. De heer HENDRIKS is blij dat deze jonge mensen zich willen inzetten voor de stad. Het is belangrijk dat het college deze participatie goed oppakt. Het zou jammer zijn als deze studenten geen reactie krijgen. Het is goed te lezen dat er veel animo is voor compostbronnen en andere mogelijkheden om groen afval op een circulaire manier te verwerken. De studenten geven echter aan dat de informatie alleen gegeven wordt in het Nederlands. Hij sluit zich aan bij het verzoek van de studenten om de informatie in meerdere talen beschikbaar te stellen, zodat zoveel mogelijk mensen de kans krijgen hun groen afval goed in te zetten. Hij

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

vraagt het college met een goede inhoudelijke reactie te komen op de brief en ervoor te zorgen dat de informatie in meerdere talen beschikbaar wordt gesteld. Wethouder PELS vindt het mooi dat deze studenten zich zo betrokken voelen bij de stad en de gft-inzameling. Zij zegt toe dat zij de uitrol mee zal nemen in de Afvalbrief. Vanaf 2023 zullen de beschikbare middelen wel een rol gaan spelen, want het gaat om een aparte manier van inzamelen. Zij antwoordt de heer Hendriks dat er een antwoord zal worden gestuurd aan de studenten, mogelijk in twee talen. In de communicatie wordt door de gemeente vaak gebruikgemaakt van meerdere talen om het bereik zo groot mogelijk te maken. Het is geen volledige toezegging, omdat zij de communicatiestrategie van het college niet wil doorkruisen. Zij zal in de brief laten weten wat zij heeft gedaan. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Hij schorst de vergadering van 10.30-10.40 uur. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 5. Monitor Circulaire Economie Amsterdam (VN2022-023117) 6. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Publicatie Lessen & Aanbevelingen Innovatie- & Uitvoeringsprogramma Amsterdam Circulair 2020-2021 (VN2022-021521) De heer HOFLAND merkt op dat het grootste deel van de Amsterdamse CO2voetafdruk voortkomt uit materiaalgebruik.

Het zou met 2,3 miljard kilo per jaar moeten afnemen, maar het neemt toe. De ‘verantwoordelijke hoofdstad’ bungelt onderaan de spilloverlijst van Europese landen. De impact van Amsterdam en Nederland op de rest van de wereld is volkomen onhoudbaar. De circulaire economie is dé manier om het tij te keren. Het is nu bekend hoe groot het probleem is en wat de manier is om het op te lossen. De stad moet nu van zichzelf eisen dat dit in een recordtempo gerealiseerd wordt. Hoe gaat de wethouder dat aanpakken? Zij heeft gezegd zich te willen richten op de uitvoering. Hoe gaat de wethouder de harde realiteit en de aanbevelingen uit de monitor zo snel mogelijk omzetten in daden? Voor zijn fractie is het duidelijk dat er overgegaan moet naar een eerlijker systeem, wil je noodzakelijke trendbreuk bereiken. Met name in Scope 3 is een wereld te winnen. Niet alleen het klimaat, maar ook de manier waarop mensen nu al leven gaat zwaar gebukt onder de wijze waarop grondstoffen worden gebruikt en geconsumeerd. In de brief leest hij echter weinig over expliciete doelstellingen die gericht zijn op het sociale fundament of de impact die de stad heeft op mensen elders in de wereld. Er moet nodig iets aan gedaan worden. Gelukkig wordt dit meegenomen in de volgende fase van de monitor. Zijn fractie hoopt dat de verborgen impact direct onderdeel wordt van de klimaaten verduurzamingsrapportages.

Is de wethouder dat met hem eens? De heer KREUGER vraagt of de heer Hofland zich ervan bewust is dat hij een A4’tje voor zich heeft liggen, terwijl hij spreekt over het gebruik van grondstoffen en voetafdrukken etc. De heer HOFLAND vindt dit geen serieuze opmerking. Het is een grapje. Het toont aan dat J21 niet geïnteresseerd is in een werkelijke aanpak van het probleem. De heer KREUGER merkt op dat het allemaal bij jezelf begint. Hijzelf heeft helemaal geen papier meegenomen. De heer HOFLAND merkt op dat JA21 een gigantisch probleem probeert klein te maken, omdat het electoraal misschien handig is. ‘Het ligt aan hem omdat hij een A4’tje voor zich heeft liggen!’. Hij wil een serieus gesprek over dit onderwerp.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer KREUGER maakt dit inderdaad heel erg klein. De heer Hofland zal het toch met hem eens zijn dat diens footprint op dit moment, met een papiertje voor zich, groter is dan die van hem, zonder papiertje? De heer HOFLAND antwoordt dat het grondstofgebruik met 2,3 miljard per jaar moet afnemen, terwijl het in werkelijkheid toeneemt. Dat kan je niet oplossen met een papiertje. Je moet gaan voor grote oplossingen. Het mijnen van materialen die nodig zijn voor de energietransitie, zoals lithium, kobalt en silicium, gebeurt vaak onder slechte omstandigheden door kinderen in Congo. Silicium wordt door Oeigoerse dwangarbeiders in China geproduceerd. 80% van alle zonnepanelen in Nederland komt uit China. Alle bedrijven die bij deze productie betrokken zijn, maken mogelijk ergens in hun keten gebruik van Oeigoerse dwangarbeid. De manier waarop zonnepanelen nu geproduceerd worden, staat hoogwaardig hergebruik in de weg. Het silicium, het zilver en het koper in de zonnecel zijn goed opnieuw te gebruiken zonder dat er waarde verloren gaat, maar dan moet een zonnepaneel wel goed uit elkaar te halen zijn. Dat is nu vaak niet het geval. Hij vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen de impact van materialen die nodig zijn voor de energietransitie.

Vindt de wethouder ook dat hierbij transparantie nodig is en dat gestuurd moet worden op een duurzame energietransitie, ook in sociale zin? In hoeverre houdt de gemeente zich aan de internationale voorwaarden van ISV bij de aanschaf van die zonnepanelen? De heer HENDRIKS vindt het erg goed dat Amsterdam in de circulaire economie het voortouw neemt en daarvoor internationale erkenning krijgt. Ook maakt hij complimenten aan de wethouder dat zij kritisch op het proces blijft en erkent dat er nog grote stappen gezet moeten worden. Zijn fractie deelt die kritische blik en wil het college graag helpen bij de circulaire transitie. De wethouder zegt dat er voor echte systeemverandering meer actie vanuit het Rijk en van de EU moet komen. Is bekend hoe zich dat momenteel ontwikkelt? Wat weerhoudt op dit moment het Rijk en de EU ervan op die systeemverandering nu al door te zetten? Kunnen deze blokkades doorbroken worden? Kan de gemeente Amsterdam hierop invloed uitoefenen en daarvoor lobbyen? De wethouder heeft het over een toename van het gebruik van fossiele brandstoffen, maar zonder duidelijk te maken waardoor dit komt. Hij vraagt de toename van het gebruik inzichtelijk te maken, met een plan om tot een vermindering te komen. De gemeente heeft nu een grote lijst aanbevelingen gekregen voor de volgende stap in de transitie.

Wat wordt er concreet met deze aanbevelingen gedaan? Wanneer en hoe worden ze ingezet? Wie draagt daarvoor verantwoording? Een prioritering van de aanbevelingen lijkt gepast. De lessen en aanbevelingen concluderen dat de plannen voor 2030 en 2050 nog niet SMART geformuleerd zijn. Een SMART-formulering is goed om de plannen beter in beeld te brengen. Hij vraagt hiermee aan de slag te gaan en de raad op de hoogte te houden. Ten slotte juicht zijn fractie toe dat het inkoopbeleid van de gemeente wordt genoemd als instrument voor circulariteit. Door het inkoopbeleid aan te passen, zorg je direct voor meer circulariteit en een beweging in de markt door de voorbeeldfunctie. Zijn fractie ziet kansen in het stellen van circulariteit als eis in plaats van keuze. Een gunningscriterium bij elke aanbesteding waar voldoende circulariteit centraal staat, kan een groot verschil maken. De heer NIJSSEN wil het hebben over de circulariteit voor gemeentes in relatie tot bedrijven. In de gemeente Utrecht is een project rondom buurthubs gestart, waar mensen gereedschap kunnen huren, of recyclen etc. Op die manier kan je handen en voeten geven aan een circulaire economie in Amsterdam. Hij wil graag dingen doen in het hier en nu. Hoe kijkt de wethouder naar de buurthub in Utrecht? Wil zij een dergelijke mogelijkheid onderzoeken?

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

Hijzelf was recent op werkbezoek bij verschillende circulaire bedrijven. Men zei hem dat het soms moeilijk is om met de gemeente samen na te denken over het vormgeven van een circulaire stad. Is dat iets waarmee de wethouder nog iets gaat doen? De heer NOORDZIJ ziet in de monitor dat het helemaal de verkeerde kant op gaat, met het oog op de doelen van 2030. Het is dus onvermijdelijk om nu meer te gaan kijken naar mogelijkheden van drang en dwang. Er zullen lastige keuzes gemaakt moeten worden. Tegelijkertijd bieden een circulaire economie en een circulaire stad ook voordelen, bijvoorbeeld wat betreft de materiaalkosten of de prijszekerheid. Is de wethouder het met zijn fractie eens dat mensen met de laagste inkomens hiervan als eerste moeten profiteren? De uitgezette circulaire route heeft ook een enorme impact op de werkgelegenheid. Veel banen zullen verdwijnen, maar er zullen ook veel bij komen. Hoe ziet de wethouder de mogelijkheid dat mensen die nu door de circulaire route hun baan dreigen te verliezen, in de overstap naar de circulaire economie worden geholpen? In de monitor kon hij niets vinden over de koudmiddelen, terwijl de uitstoot van HFK’s een ongelofelijk grote invloed kunnen hebben.

Wat is er bekend over de verwerking van koudemiddelen in de stad bij bijvoorbeeld airco’s, auto’s en koelkasten? De heer NIJSSEN vraagt aan wat voor dwang de PvdA-fractie denkt in deze circulaire economie. De heer NOORDZIJ antwoordt dat er op een gegeven moment stappen nodig zijn. Dwang is er al, zoals eerder deze vergadering bleek toen het ging over handhaving op afvalproducenten binnen 25 m van een zaak. Als de circulaire route niet volgens plan gaat, zal vaker dwang nodig zijn. De heer NIJSSEN begrijpt dat er op dit moment nog geen dwang aan de orde is, maar misschien later wel, als het niet zo goed gaat. In de monitor zag hij dat het nu al niet zo goed gaat. De heer NOORDZIJ refereerde aan de brief waarin stond dat er meer drang en dwang moest komen, juist omdat de systeemverandering er nu nog niet is. De heer KREUGER vraagt hoe de dwang eruitziet in dit voorbeeld. De heer NOORDZIJ antwoordt dat hij op dit moment niet een soort tienpuntenplan van drang en dwang in zijn hoofd heeft. Hij refereerde aan de brief waarin stond dat er meer dwang en drang moest komen. Daarom wijst hij erop dat die maatregelen pijn kunnen gaan doen en dat het daarom belangrijk is om mensen met de laagste inkomen als eerste te laten profiteren van de circulaire economie. De heer KREUGER vraagt hoe dat profiteren eruit moet zien. De heer NOORDZIJ antwoordt dat dit zijn vraag aan de wethouder is.

In de brief wordt gesproken van een grotere prijszekerheid, of dat de materiaalkosten lager zullen zijn. Hij vraagt hoe ervoor gezorgd kan worden dat het profiteren van de voordelen van een circulaire economie als eerste bij mensen met de laagste inkomens terechtkomt. De heer KREUGER vindt het wat makkelijk om het te laten bij een vraag aan het college. In een commissievergadering zou je toch elkaars ideeën moeten bespreken? De PvdA zal toch eigen ideeën hebben over hoe mensen hiervan mee kunnen profiteren? De heer NOORDZIJ antwoordt dat hij benieuwd is naar de stand van zaken, zodat hij bijvoorbeeld in de raadsvergadering met eigen ideeën kan komen. De commissie lijkt hem een plek om vragen te stellen om meer duidelijkheid te krijgen over de situatie. Daarna wil hij met de juiste ideeën komen.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 1 september 2022

De heer BILGIN ziet in de raadsinformatiebrief van alles langskomen, zoals het verkleinen van de afhankelijkheid van de internationale grondstoffenmarkt, of het verminderen van de impact elders in de wereld. Er is optimisme over de werkgelegenheid en er wordt gerept over de inzet van de Amsterdamse positie als grondeigenaar. Hij vindt het jammer dat het behoud van de Lutkemeer voor veel bestuurders een gepasseerd station is. Een voedselpark zou namelijk een mix bieden van alles wat genoemd is. Er zou een voedselbron om de hoek kunnen zijn, waarmee tienduizend gezinnen kunnen worden gevoed. Er is een leger aan vrijwilligers bereid om educatie te bieden aan bewoners. Het gaat dus verder dan werkgelegenheid. Hij vraagt iedereen aan om daarover nog eens na te denken. 71% van de mensen wil groente en fruit uit de regio kopen. Verder leest hij in de raadsinformatiebrief dat men zich zorgen maakt over waar producten vandaan komen. De winning van lithium voor elektrische auto’s zou lokale gemeenschappen verwoesten. Hij ziet inderdaad veel beelden van kinderen die daarvoor moeten werken. In dat licht wil hij ook weten waar de zonnepanelen vandaan komen. China, met de dwangarbeid van Oeigoeren, levert 80% van de zonnepanelen op de wereld.

Verder kun je hout gebruiken als bouwmateriaal, maar wat als daarvoor bossen moeten verdwijnen als de vraag naar hout sterker stijgt dan het aanbod? Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Mevrouw NADIF merkt op dat de oplossingen voor zwerfafval gezocht moeten worden in een circulaire economie. Men zal kritisch moeten kijken naar de productieketen. Er hoeveelheid afval zal moeten verminderen. Hoe zorg je voor een schonere stad? Dit is daarbij een oplossing. Zij is blij met deze monitor en de raadsinformatiebrief met de lessen en aanbevelingen.. Zij begrijpt dat de wethouder haar eigen stempel wil drukken en is dus benieuwd hoe die ernaar kijkt. Het klopt dat er veel banen zullen verdwijnen, maar er zullen nog meer nieuwe banen bij komen. Omscholing is dus van groot belang. Hoe ziet de wethouder dat? Bijvoorbeeld in Nieuw-West zijn mooie initiatieven, zoals de Credible Messengers, waarbij jongeren gestimuleerd worden om te kijken wat voor nieuwe banen er zijn. Wat voor opleidingen horen daarbij? Het zou mooi zijn daarbij aan te sluiten. Zij vindt het cru om de verantwoordelijkheid geheel bij de consument te leggen. Mensen met een laag inkomen die als consument een winkel bezoeken, krijgen producten aangeboden. Er ligt dus wel degelijk een verantwoordelijkheid bij de producent. De gemeente kan producenten echter niet dwingen om bepaalde producenten te ontwikkelen.

Daarvoor zal landelijke en Europese wetgeving nodig zijn. Europees is men bezig met Single Use Plastic of The Right to Repair. Zij hoopt dat met de agenda circulair en de donut economie, waarmee internationaal de samenwerking is opgezocht, op Europees niveau gelobbyd kan worden. Het is goed dat BIZ’en genoemd worden, zij het dat er geen BIZ’en zijn in Amsterdam-Noord, en bijna niet in Nieuw-West en Zuidoost. Je zult echt alle ondernemers moeten bereiken als het gaat over afvalvermindering, schone straten en circulaire economie. De ingediende motie past meer bij de wethouder Economische Zaken, maar het zou mooi zijn als dit daarin zou kunnen worden meegenomen. De kringloopwinkel, de voedselbank of de kansenbank zijn allemaal voorbeelden van circulaire initiatieven. De koopkracht is enorm gedaald, dus is het zaak dit soort circulaire initiatieven daarbij mee te nemen. Het is cru dat er met de stijgende prijzen, zoveel weggegooid wordt. Circulair zou daarvoor een oplossing zijn. De heer NOORDZIJ wilde niet zeggen dat mensen met lage inkomens het minst van circulaire economie zouden profiteren. Hij denkt juist dat Iedereen iets gaat merken van de circulaire economie. Het is belangrijk dat mensen met de laagste inkomens het meeste gaan profiteren. Mevrouw NADIF merkt op dat alle Amsterdammers kunnen profiteren van bijvoorbeeld de openbare ruimte. Dat zou heel mooi zijn.