Collegevoordracht-college 3.juni.2025 ontvlechting stichting Waternet.pdf

Het strategische plan vormt het kader waarin partijen overkoepelende principes afspreken om richting te geven aan de samenwerking op bestuurlijk niveau voor de lange termijn, met als doel de wateropgaven te realiseren. De bestuurlijke samenwerkingsagenda gaat achtereenvolgens in op: a. De inhoudelijke agenda: het vertrekpunt voor de te bespreken onderwerpen. Het betreft inhoudelijke vraagstukken die actueel zijn en waar bestuurlijke samenwerking gewenst is. De onderwerpen (waterkwantiteit, waterkwaliteit en groeithema’s) worden vanuit de ontwikkelopgaven inhoudelijk geduid. b. De bestuurlijke infrastructuur: we treffen elkaar tenminste vier keer per jaar op bestuurlijk niveau – twee keer in een halfjaarlijks bestuurlijk overleg, één keer in een gezamenlijke bijeenkomst tussen college en dagelijks bestuur en één keer in de vorm van een bestuurlijke conferentie, waarin we ook breder onze belangrijkste bestuurlijke partners zullen uitnodigen. c. De bestuurlijke samenwerkingsprincipes: hoe gaan we – met inachtneming van de verschillen – bestuurlijk met elkaar om? Op de grote onderwerpen ontmoeten we elkaar bestuurlijk en zorgen daarbij vooraf scherp te krijgen waar de overeenkomsten en verschillen in scope, belangen en rollen kunnen liggen. d.

De organisatie van de bestuurlijke agenda: in deze agenda zal op hoofdlijnen worden geschetst wat er nodig is aan ambtelijke structuur en betrokkenheid vanuit beide organisaties, waardoor daadwerkelijk stappen kunnen worden gezet. Het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam spreken af elkaar periodiek in een passende frequentie op bestuurlijk niveau te ontmoeten over de grote bestuurlijke en inhoudelijke thema’s. Ook spreken zij uit dat het belangrijk is dat beide organisaties elkaar blijven opzoeken voor samenwerking en uitwisseling van ontwikkelingen en

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

innovaties. Dit wordt bijvoorbeeld vormgegeven door gezamenlijke werkbezoeken. Daarnaast wordt er een gezamenlijke kennisagenda opgesteld waarin innovatie wordt gestimuleerd.

Ad. 8 Vast te stellen dat de hoogte van de geraamde frictiekosten voor de ontvlechting van de stichting Waternet voor de periode 2025-2029 is gesteld op €26,3 miljoen. Het ontvlechten van de stichting Waternet brengt frictiekosten met zich mee. De omschrijving die hiervoor wordt gehanteerd luidt als volgt: “De onvermijdelijke, tijdelijke kosten die rechtstreeks voortvloeien uit de noodzakelijke activiteiten of gebeurtenissen gerelateerd aan de ontvlechting van de stichting Waternet en de als gevolg daarvan op te tuigen nieuwe waterorganisaties.” Deze kosten moeten direct en onmiskenbaar verband houden met de uitvoering van de ontvlechting en de transitie (herpositionering). De totale frictiekosten worden geschat op €26,3 mln. voor de periode 2025-2029. De frictiekosten zijn onderbouwd door bijdragen van verschillende functies bij Waternet, AGV en AMS, op basis van de huidige informatie. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen zeven kostencategorieën, te weten: a. Voorbereidingskosten; b. Aanloopkosten; c. Personele frictiekosten; d. Sociaal plan kosten; e. Desintegratiekosten; f. Transitiekosten; g. Liquidatiekosten. Zie bijlage 4 van het uitwerkingsbesluit.. Ad. 9 Vast te stellen dat de onderstaande uitgangspunten voor de kostenverdeling tussen de gemeente Amsterdam en het waterschap AGV worden gehanteerd: a.

De frictiekosten worden waar mogelijk toebedeeld aan een opdrachtgever; b. Waar dat niet mogelijk is, wordt het geraamde bedrag verdeeld over de twee opdrachtgevers conform de verdeling die wordt gehanteerd voor de Waternetbegroting 2025: 44,3% waterschap AGV en 55,7% gemeente Amsterdam; c. Deze methode om de frictiekosten te verdelen naar opdrachtgevers leidt tot een verdeling van €10,7 miljoen voor het waterschap AGV en €15,7 miljoen voor de gemeente Amsterdam. Frictiekosten worden waar mogelijk toebedeeld aan een opdrachtgever. Waar dat niet mogelijk is wordt het geraamde bedrag verdeeld over de twee opdrachtgevers conform de verdeling die wordt gehanteerd voor de Waternetbegroting 2025: 44,3% waterschap AGV en 55,7% de gemeente Amsterdam. Er is een uitgebreid en gestructureerd overzicht van de frictiekosten, maar er blijft in deze fase altijd een bepaalde mate van onzekerheid. Daarbij zijn de volgende aandachtspunten benoemd: a. De kosten met betrekking tot de plaatsing van personeel, het sociaal statuut, personele frictiekosten, liquidatiekosten en contracten zijn nog niet afgestemd op de organisatie-inrichtingen zoals deze door de opbouwteams zijn uitgewerkt.

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

b. Ook kan mogelijk verzet van werknemers tegen (her)plaatsing, en het ontbreken van capaciteiten in de nieuwe organisatie, leiden tot personele frictiekosten. Daarnaast heeft dit ook mogelijke gevolgen voor de reputatie van de organisaties, het behalen van tijdslijnen en juridische gevolgen. c. Bij de ontvlechting moeten bepaalde openstaande balansposities worden verrekend zoals bijvoorbeeld de liquide middelen, crediteuren en indien gewenst openstaande langlopende leningen. Dit kan vervolgens leiden tot hogere frictiekosten. d. Er zijn kosten gebudgetteerd op basis van de inzet van zowel externe als interne medewerkers. Deze kosten kunnen hoger uitvallen indien de ontvlechting langer duurt dan oorspronkelijk Ad. 10 Kennis te nemen van het feit dat door partijen niet eenduidig is vast te stellen of de gemeente Amsterdam of het waterschap AGV juridisch rechthebbende is ten aanzien van het hoofdkantoor en de grond. Waartoe wordt ingestemd met het voorstel dat een gezamenlijk proces wordt gevolgd om het hoofdkantoor en de grond en de daaruit voortvloeiende opbrengst en verplichtingen te verdelen. Daartoe ondernemen partijen zo spoedig mogelijk na de datum van dit besluit de volgende stappen: a. Per 1 juni 2025 een onafhankelijke procesbegeleider aanstellen. b.

Verkennen welk scenario (bijvoorbeeld verkoop, uitkoop, samen eigenaar, huur) en welke voorwaarden voor beide partijen tot een acceptabele eindsituatie leiden. c. Samenwerken om in gezamenlijkheid met WTN de informatie te verkrijgen die relevant is voor partijen om deze scenario’s uit te werken. Onderdeel hiervan is het gezamenlijk laten uitvoeren van een taxatie. d. Een of meer door beide partijen gedragen scenario(‘s) uiterlijk 15 oktober 2025 in het bestuurlijk opdrachtgeversoverleg tussen de gemeente Amsterdam en het waterschap AGV (BOGO) voorleggen. e. Indien hieruit overeenstemming volgt, uitvoering geven aan het gekozen scenario. Indien voornoemd overleg in het BOGO en eventuele herziening van scenario’s naar aanleiding daarvan niet uiterlijk 30 november 2025 heeft geleid tot overeenstemming over een bepaald scenario, zullen partijen de eindsituatie vaststellen aan de hand van het volgende proces. a. Bij alle uitkomsten van het proces en voor zolang het proces duurt, is de onderlinge gerechtigd en de verplichting bij te dragen gelijk aan de verdeling: gemeente Amsterdam 55,7% en waterschap AGV 44,3%, welke percentages aansluiten bij de verdeling van de apparaatskosten in de begroting 2025. Partijen zullen tijdens het proces handelen alsof zij in die verhouding gerechtigd zijn. b.

De opbrengst van het hoofdkantoor inclusief grond zal bij alle uitkomsten worden verdeeld: gemeente Amsterdam 55,7% en waterschap AGV 44,3%.

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

c. Bij alle uitkomsten (inclusief verkoop aan derden) hebben partijen het recht om nog 5 jaar te huren op basis van de geldende afspraken zoals kenbaar uit de jaarschijven 2026 t/m 2028 in de begroting 2025 – 2028. d. Elke partij zal uiterlijk 1 december 2025 aan de onafhankelijke procesbegeleider aangeven of en zo ja welke van de onderstaande scenario’s haar voorkeur heeft: i. samen eigenaar; ii. verkopen aan een derde; iii. één van de partijen neemt over (uitkoop van de andere partij), het voorgaande zonder aanvullende voorwaarden. Indien een partij aangeeft dat zij wenst te kopen zal zij vermelden tegen welke prijs. e. De onafhankelijke procesbegeleider zal na 1 december aan de hand van de volgende combinaties aan partijen doorgeven welk scenario de eindsituatie wordt. i.

ii. iii. iv.

Als beide partijen gezamenlijk eigenaar willen worden, zullen het hoofdkantoor en de grond in het kader van de ontvlechting fysiek en juridisch worden gescheiden met inachtneming van bovengenoemde verdeling. Als beide partijen willen verkopen aan derden, dan is dat tegen de hoogste prijs die in de markt kan worden gerealiseerd. Als een van de partijen het wil overnemen, wordt als prijs gehanteerd: de taxatiewaarde. Als beide partijen het willen overnemen dan koopt de partij die bij het aangeven van het voorkeursscenario de hoogste prijs heeft vermeld, de andere partij uit.

Partijen zullen de uitkomst van bovengenoemd proces respecteren en uitvoeren. Zij zullen zich gedurende dit proces niet beroepen op hun oorspronkelijke standpunt(en). Zij zullen daarbij alle handelingen verrichten dan wel nalaten die nodig zijn om de uitkomst juridisch en feitelijk te realiseren, zoals het beëindigen van het erfpachtrecht of het uitgeven van een nieuw erfpachtrecht of het creëren van appartementsrechten. Alleen de partij die uitvoering geeft aan de bereikte overeenstemming dan wel zich wel houdt aan de gemaakte procesafspraken, heeft de volgende rechten als de andere partij geen uitvoering hieraan geeft of niet nakomt: a. Nakoming vorderen van de bereikte overeenstemming of de procesafspraken; b. Bereikte overeenstemming en de procesafspraken ontbinden waardoor de oorspronkelijke standpunten en rechten herleven, inclusief de daarmee gepaard gaande discussies. In te stemmen met de afspraak dat een partij geen rechten verliest door het verloop van tijd tijdens het proces. Met proces wordt bedoeld: (i) het proces zelf, (ii) het verkennen van de scenario’s en (iii) uitvoering gegeven aan de bereikte overeenstemming. Deze afspraak houdt geen erkenning of ontkenning in van enig

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

recht van partijen en dienen uitsluitend ter bewaring van de huidige rechtspositie van partijen (ongeacht wat die is). In te stemmen met de afspraak dat het niet uitoefenen van enig recht onder de bestaande overeenkomsten en/of akten gedurende de periode tot en met het moment van ontbinding van de (proces)afspraken, niet kan worden tegengeworpen aan een partij. Uitgebreide analyse heeft niet geleid tot een eenduidig antwoord op de vraag of de gemeente Amsterdam of het waterschap AGV gerechtigd is tot het hoofdkantoor en de grond. In alle gevallen dient afrekening plaats te vinden met de ander. Van belang is dat de opbrengst van het gebouw geen onderwerp van discussie is of was. De discussie over opbrengst betreft de opbrengst van de grond (resterende erfpachtrecht). Een oplossing is gevonden om door middel van het uitvoeren van een begeleid en gezamenlijk proces tot overeenstemming te komen, dat de zekerheid kent van een snelle en definitieve uitkomst die voor beide partijen acceptabel is. Als eerste stap zullen de gemeente Amsterdam en het waterschap AGV gezamenlijk onderzoeken of een scenario bestaat waar beiden zich in kunnen vinden. Mogelijk sluit de voorkeur over gebruik, eigendom, financiering, looptijd, voorwaarden, prijs en mogelijk andere voorwaarden van de ene partij aan bij die van de ander.

Op voorhand wordt besloten dat als dat niet tot een gezamenlijk gedragen uitkomst leidt, een neutraal proces wordt gevolgd om op korte termijn tot een eindsituatie te komen. Neutraal wil dat zeggen dat voor het proces niet van belang is welk standpunt juridisch het (meest) juist(e) is. Die standpunten spelen in het proces (gezamenlijk een scenario vinden) namelijk geen rol meer. Dat zorgt ervoor dat het proces niet wordt gehinderd door het terugvallen op de basispositie. Dat betekent dat dit besluit meebrengt elk van partijen hun standpunten tijdens het doorlopen van het proces opgeven. Daar krijgen beide partijen echter tijdswinst, proceskostenbesparing en zekerheid voor terug, waaronder het voorkomen van het verwezenlijken van het risico voor elk van de partijen dat hun standpunt niet juist is of niet juist wordt geacht. Het is namelijk op voorhand geen gegeven dat de gemeente Amsterdam/het waterschap AGV gelijk heeft. Behoudt men de originele positie en komt men er niet uit, dan zal het een keer aan de rechter voorgelegd moeten worden. Dan loopt men altijd het risico dat de rechter de ander volgt. Zelfs als men meent volledig gelijk te hebben (analyse suggereert dat dat niet het geval is) loopt men nog altijd het risico dat de rechter iets anders beslist (procesrisico).

Dan is de gemeente Amsterdam/het waterschap slechter af dan met het nu voorgestelde neutrale proces als alternatief. Zelfs als de gemeente Amsterdam/het waterschap AGV gelijk krijgt, dan zal dat na een procedure zijn die, zeker met hoger beroep en wellicht cassatie, jaren kan duren. Als tot het eind wordt doorgeprocedeerd kan dat makkelijk tien jaar duren. De kosten zullen ook oplopen. Een uitzondering hierop is dat een partij zich niet aan de eventueel bereikte overeenstemming of de procesafspraken houdt. In dat geval kan de andere partij de overeenstemming of de procesafspraken ontbinden. Dan herleven voor beide partijen de oorspronkelijke standpunten weer. Deze oplossing past in de samenwerking die er na 1 januari zal zijn. In alle scenario’s is immers aandacht voor continuatie van gebruik en het beheersen van de kosten.

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

Voor de verdelingspercentages is aansluiting gezocht bij de verdeling van de apparaatskosten in de begroting 2025, zijnde gemeente Amsterdam 55,7% en waterschap AGV 44,3%. In de beginjaren was de gemiddelde verhouding 60% gemeente Amsterdam en 40% waterschap AGV. De laatste jaren is het aandeel van waterschap AGV in die verhouding steeds groter geworden. Ter illustratie; in de begroting 2024 was het percentage gemeente Amsterdam 53% en waterschap AGV 47%. Ad. 11 Vast te stellen dat de ondernemingsraad betrokken is bij de uitwerking en komende vervolgstappen, waarbij de ondernemingsraad formeel advies zal worden gevraagd op het organisatieplan. Op 17 juli 2024 is de ondernemingsraad van stichting Waternet door de algemeen directeur van stichting Waternet in zijn hoedanigheid van bestuurder in de zin van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) gevraagd naar een reactie op het hoofdlijnenbesluit. Op 14 oktober 2024 heeft de ondernemingsraad zijn reactie gegeven. De ondernemingsraad heeft in zijn reactie negen risico’s benoemd die ook al op diverse inspraakmomenten bij de opdrachtgevers waren neergelegd. Tevens heeft de ondernemingsraad tien aanbevelingen gegeven voor het verdere verloop van het proces.

Naast de reguliere overlegvergaderingen met de (voltallige) ondernemingsraad vindt tweewekelijks overleg plaats tussen de ondernemingsraad-werkgroep ontvlechting en de stuurgroep ontvlechting. In de ondernemingsraad-werkgroep ontvlechting heeft een afvaardiging van de ondernemingsraad zitting en verzorgt op die manier de nauwe betrokkenheid van de ondernemingsraad bij het proces. Alle stukken zijn in de voorbereiding op de (bestuurlijke) besluitvorming gedeeld met de ondernemingsraad en op verzoek besproken met de ondernemingsraad-werkgroep ontvlechting. De ondernemingsraad is gevraagd mee te lezen op het uitwerkingsbesluit en zijn opmerkingen daarop te maken. De ondernemingsraad heeft daar gebruik van gemaakt. De ondernemingsraad heeft op grond van de WOR geen overleg-, advies- en instemmingsrecht met betrekking tot besluiten ter vaststelling van publiekrechtelijke taken en besluiten over het beleid voor en de uitvoering van die publiekrechtelijke taken, zoals het eerder genomen hoofdlijnenbesluit en onderhavig uitwerkingsbesluit. De ondernemingsraad heeft formeel recht van advies op het voorgenomen besluit tot vaststelling van het op te stellen organisatieplan en de implementatie daarvan. Het advies zal conform de WOR aan de ondernemingsraad worden gevraagd op een zodanig moment dat het van wezenlijke invloed kan zijn op het definitief vast te stellen organisatieplan. Ad.

12 In te stemmen met het op 4 juni om 16:30 gelijktijdig openbaar maken van de besluiten inclusief bijlagen door zowel het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam. De voordracht en de bijlagen bevatten informatie die bij ongelijktijdige openbaarmaking het politieke besluitvormingsproces onder druk zet. Daarnaast betreft het een voorstel met verstrekkend gevolgen voor de medewerkers van de stichting Waternet, waardoor het van belang is dat zij uit eerste hand de informatie verkrijgen en niet vanuit de pers. Ad. 13 Kennis te nemen dat de besluiten in deel A zowel op doel als op inhoud gelijk zijn tussen het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam. In lijn met de wens tot een gelijkvormig besluit te komen, waarmee recht wordt gedaan

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

aan de gedeelde besluitvorming en het verschil in werkwijze en om te voorkomen dat er verschillende opvattingen ontstaan over de besluiten, is het besluit zoals is voorbereid door AGV als bijlage toegevoegd. Het waterschap AGV zal voorliggende collegevoordracht als bijlage meegestuurd krijgen. DEEL B AMSTERDAM Ad. 14 De voorgenomen inrichting van de aangepaste stichting vast te stellen, waarbij: a. De Amsterdamse taken zoveel mogelijk in twee aparte organisatieonderdelen worden ondergebracht, te weten een organisatieonderdeel drinkwater en een organisatieonderdeel Amsterdamse Riool- en Watertaken; b. De werkzaamheden die nog niet kunnen worden gesplitst binnen de aangepaste stichting voor het waterschap AGV, worden uitgevoerd in een kolom Gemeenschappelijke Diensten, op basis van een Dienstverleningsovereenkomst tussen de aangepaste stichting en waterschap AGV. De aangepaste stichting bestaat op 1 januari 2026 op hoofdlijnen uit een Raad van Bestuur (ofwel stichtingsbestuur) en drie organisatieonderdelen, namelijk: Drinkwater, Amsterdamse Riool- en Watertaken en een kolom Gemeenschappelijke Diensten (GD). Nader onderzoek volgt naar de meerwaarde van een Raad van Toezicht voor het intern toezicht op de stichting als geheel.

Aanvullend wordt er in de tweede helft van 2025 gekeken naar wat werkbaar en haalbaar is en welke hulpstructuren en eventueel nog nodig zijn op 1 januari 2026. Deze hulpstructuren komen zo snel als mogelijk te vervallen in de ontwikkeling naar de inrichting zoals in het organisatieplan omschreven. Het organisatieplan en de eventuele noodzakelijke hulpstructuren op 1 januari 2026 worden de komende periode nader uitgewerkt en formeel afgestemd met de OR. In bijlage 1 is de inrichting van de stichting Waternet op hoofdlijnen beschreven. Ad. 15 De voorgenomen governance van de aangepaste stichting vast te stellen, waarbij: a. De gemeente Amsterdam de enige bestuurlijke opdrachtgever is; b. De Wethouder Water namens het college van B&W opdracht geeft aan de aangepaste stichting om haar werkzaamheden uit te voeren; c. De aangepaste stichting een raad van bestuur heeft, belast met de dagelijkse leiding van de stichting, met hierin directeuren die dagelijks leidinggeven binnen de stichting, waarbij de statutaire directie bestaat uit initieel drie leden en in ieder geval een oneven aantal; d.

de aangepaste stichting een raad van toezicht heeft, belast met het interne toezicht op de correcte taakuitoefening door de raad van bestuur en mogelijk als aanvullende opdracht om toe te zien op een tijdige en zorgvuldige ontvlechting van de Gemeenschappelijke Diensten; Het betreft een voorgenomen inrichting. De inspectie voor de Leefomgeving en Transport en Ondernemingsraad zullen in het vervolgtraject conform hun respectievelijke

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

rollen worden betrokken. Dat doen ze op het moment dat hun goedkeuring/ advies nog van wezenlijke invloed kan zijn op de uiteindelijke inrichting. In lijn met de aangedragen verbeter- en aandachtspunten van de externe toezichthouders inspectie voor de Leefomgeving en Transport en RMA is de governance voor de aangepaste stichting op hoofdlijnen uitgewerkt. Hierbij zijn de grootste verandering dat de Raad van Bestuur enkel bestaat uit statutair benoemde bestuurders, waarmee het meer op afstand komt te staan van politieke zaken. En er een onafhankelijke raad van toezicht wordt ingericht. Bij de uitwerking van de governance is de structuur zo ingericht dat de ARW-taken zo gemakkelijk mogelijk kunnen worden onderbracht binnen de gemeente Amsterdam. Gemeenteraad en college B&W De gemeenteraad van Amsterdam controleert het college van burgemeester & wethouders (college van B&W). Het college van B&W bepaalt op hoofdlijnen via het algemeen mandaat en de jaarmandaten de taken en de invulling van de taken van Stichting Waternet. Met het jaarmandaat wordt jaarlijks ook het budget voor de uitvoering van de taken bepaald. Directeuren gemeente Amsterdam De stedelijke directeuren hebben op reguliere basis afstemming over de uitvoering van de taken, de plannen en de verantwoording.

Hiermee is er duidelijke sturing vanuit gemeente Amsterdam aanwezig met aandacht voor de kaders die gelden vanuit de externe toezichthouders. Daarnaast heeft de coördinerend directeur voor het financiële gemeentelijke programma 2 een verantwoordelijkheid binnen de planning & control cyclus van de toekomstige Waternet omdat alle Amsterdamse taken van de toekomstige Waternet onderdeel uitmaken van programma 2. Afdeling Water De afdeling Water van V&OR functioneert als gedelegeerd opdrachtgever voor alle Amsterdamse watertaken namens de directeuren van gemeente Amsterdam zolang de Stichting Waternet nog bestaat. Raad van bestuur In de aangepaste statuten van stichting Waternet wordt opgenomen hoe de werking en samenstelling van de raad van bestuur van de stichting Waternet zal zijn vanaf 1 januari 2026. Belangrijke aanpassing ten opzichte van de huidige situatie is dat de raad van bestuur alleen nog bestaat uit niet-politiek benoemde bestuurders ofwel statutair directeuren (dus geen dijkgraaf of wethouder). Hiermee komt de stichting als uitvoeringsorganisatie meer op afstand te staan van het politiek-bestuurlijke en wordt de governance minder complex. Het stichtingsbestuur zal bestaan uit initieel drie statutaire directeuren, in ieder geval een oneven aantal, die dagelijks leidinggeven aan de stichting Waternet.

De directeur Drinkwater is het aanspreekpunt voor de externe toezichthouder inspectie voor de Leefomgeving en Transport. Daarbij wordt de komende periode nader bepaald wat een (tijdelijke) samenstelling van de directie moet zijn om de transitie in goede banen te leiden. Raad van toezicht (RvT)

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

De RvT heeft de rol van intern toezichthouder op de Stichting als geheel. Dit wordt met de nadere uitwerking van de statuten vastgelegd. De externe toezichthouder inspectie voor de Leefomgeving en Transport kan voor een belangrijk deel steunen op het intern toezicht dat door de raad van toezicht wordt uitgevoerd. Besluitvorming In de statuten staat omschreven hoe de besluitvorming van de raad van bestuur zal zijn. Daarbij geldt dat de raad van bestuur (dat wil zeggen de statutaire directeuren tezamen) een collegiaal bestuur vormen en vanuit die rol alle directeuren – ondanks de portefeuilleverdeling – gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor alle taken van de Stichting Waternet Amsterdam. Los van de betrokkenheid bij de voordracht van het lid van de RvT met expertise over de GD-kolom, zal de invloed van AGV geborgd zijn in het gezamenlijk op te stellen plan voor doorontwikkeling op digitalisering en ontvlechting van de ITdienstverlening en een stelsel van samenwerkingsafspraken per 1 januari 2026, welke zijn overeengekomen tussen AGV, AMS en de Stichting Waternet Amsterdam (zoals omschreven in Bijlage 1, Hoofdstuk 1.5). De statuten en governance van de Stichting Waternet Amsterdam worden nader uitgewerkt en in overleg met de notaris in de tweede helft van 2025 opgesteld. Ad.

16A om opdracht te geven aan de Wethouder Water om de hoofdstructuur van de stichting Waternet voor 1 november 2025 uit te werken, bestaande uit: a. Een gedetailleerde uitwerking b. Een samenwerkingsovereenkomst c. Gewijzigde statuten en andere benodigde juridische stukken De contouren van de hoofdstructuur van de aangepaste stichting zijn uitgewerkt (zie ad 14 en ad 15). Komende periode worden de contouren nader uitgewerkt tot een organisatieplan en een detailontwerp voor de organisaties, welke worden voorgelegd aan de OR. Tevens wordt de wijze waarop wordt samengewerkt tussen de aangepaste stichting en het waterschap AGV met bijbehorende samenwerkingsafspraken in de tweede helft van 2025 nader uitgewerkt. Voor 1 januari 2026 wordt een samenwerkingsovereenkomst (SOK, indien juridisch nodig meerdere SOK’s) opgesteld tussen AGV en Amsterdam waarin de strategische en operationele samenwerking middels stichting Waternet wordt geborgd. Deze overeenkomst legt vast op welke onderwerpen vanaf 1 januari 2026, voor een bepaalde en onbepaalde tijd samenwerking zal zijn. Onderdeel van deze SOK is de strategische samenwerking, samenwerking op IT-dienstverlening en mogelijk huisvesting en facilitair en de operationele samenwerkingen. In de SOK staat onder andere: a. Welke samenwerkingsafspraken zijn gemaakt en hoe dit (op hoofdlijnen) wordt georganiseerd. b.

De wijze van vergoeding voor de samenwerking en de uitvoering van diensten voor elkaar wordt op hoofdlijnen in deze SOK vastgelegd. Uitgangspunt daarbij is dat AGV en de kolommen Drinkwater en ARW-gelijk worden behandeld. c. Uitgangspunt is ook dat er voor AGV en de verschillende kolommen gelijkwaardige afspraken bestaan met eenzelfde kostenstructuur, een samenwerkingsoverleg en hoe een dergelijk overleg zal functioneren.

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

d. Compensatie voor geleverde uren en personeel die werken voor de verschillende kolommen. e. Mogelijkheden voor gezamenlijke inkoop. f. Een verdeelsleutel voor mogelijke additionele kosten buiten de DVO’s. g. De spelregels over hoe wordt omgegaan met risico’s, verrekeningen en eventuele vroegtijdige uitstap (op onderdelen) van AGV dan wel de kolommen Drinkwater en Amsterdamse Riool- en Watertaken (exit strategie). h. Exit-afspraken bij uittreden, waarin afspraken wordt gemaakt over aansprakelijkheid, verrekening en resterende (gezamenlijke) risico’s na verdeling en wanneer een dergelijke aansprakelijkheid zal aflopen. Uitgangspunt is hierbij de aansprakelijkheid voor de GDkolom gelijk blijft aan de huidige situatie. Dat wil zeggen dat in eerste instantie aansprakelijkheid met betrekking tot de kolommen Drinkwater en Amsterdamse Riool- en Watertaken bij AMS ligt, en met betrekking tot de GD-kolom bij de AGV of AMS indien het evident een van hen betreft. Als het gezamenlijk is of niet duidelijk, geldt een vaste verdeelsleutel. De aansprakelijkheid van AGV zal in ieder geval met het verloop van tijd afnemen en op enig moment zijn afgelopen. De inrichting en samenwerkingsafspraken worden vastgelegd in de statuten en andere benodigde juridische stukken.

De werkstroom Juridisch en Governance ziet toe op het zorgvuldig en volledig vastleggen van alle benodigde afspraken in de juiste documenten. Bovenstaande afspraken worden ook in een collegebesluit voorgelegd ter besluitvorming en afgestemd in het huidige stichtingsbestuur. Ad. 16B: de uitgewerkte structuur ter besluitvorming aan het college van B&W voor te leggen, nadat: a. de statuten en regelementen passende bij de hoofdstructuur van de aangepaste stichting zijn gewijzigd; b. de inspectie voor de Leefomgeving en Transport hiermee heeft ingestemd; c. het Ministerie van Infrastructuur en Milieu hierover is geïnformeerd; d. de Ondernemingsraad van Stichting Waternet hier zijn advies/zienswijze op heeft kunnen uitbrengen conform de wet op de Ondernemingsraden (WOR). De keuze om het splitsingsproces zorgvuldig te doorlopen leidt ertoe dat er in de tweede helft van 2025 bestuurlijk besluitvorming nodig is op de nadere uitwerking van de kaders die met het huidige besluit worden gesteld. Het te doorlopen proces met betrekking tot het opstellen van nieuwe statuten en regelementen ziet er als volg uit: a. de nieuwe statuten en regelementen worden opgesteld in samenspraak met de notaris; b. dit wordt ter instemming voorgelegd aan de inspectie voor de Leefomgeving en Transport voorgelegd; c. Hierna vindt er afstemming plaats met het huidig zittende stichtingsbestuur;

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

d. waarna de statuten en regelementen definitief worden vastgesteld door het college van B&W.

Ad. 17 In te stemmen met een onderzoek op welke wijze en op welke termijn de Amsterdamse Riool-en Watertaken kunnen worden ondergebracht bij de gemeente Amsterdam, waarbij het streven is dit onderzoek voor 1-1-2027 af te ronden. Begin juli wordt een organisatieplan opgeleverd. Dit plan vormt de basis voor de nieuwe directie Amsterdamse Riool en Watertaken binnen de aangepaste stichting. In dat organisatieplan wordt beschreven: de hoofdstructuur, de sturingsprincipes, het detailontwerp, de ontwikkelopgaven en de implementatie van het nieuwe organisatieonderdeel. Het organisatieplan vormt de basis voor de toedeling van taken, assets, formatie en de plaatsing van het personeel. Het zal samen met het aangepaste mandaat de opdracht vormen voor de directeur ARW. In dit organisatieplan worden ook de trajecten beschreven naar de integratie van de water- en riooltaken binnen de gemeente Amsterdam. Onderdeel van dat traject zijn positioneringsonderzoeken met betrokken stedelijke directies en afdelingen. De opdrachten voor deze positioneringsonderzoeken zullen in de stuurgroep Amsterdam afgestemd worden. De verwachting is dat er (minimaal) twee positioneringsonderzoeken komen. Een voor de watertaken (brug- en sluisbediening, baggeren en drijfvuilvissen, vlootonderhoud en nautische taken).

Daarnaast een voor de riooltaken, waarin nadrukkelijk gekeken wordt naar de relatie met de organisatie van het stedelijk assetmanagement en de regie op de ondergrond. Ad. 18 In te stemmen met een onderzoek naar de positionering van drinkwater, waarbij: a. wordt onderzocht of het omvormen van de kolom drinkwater tot een naamloze vennootschap (NV Drinkwater) – dan wel een alternatief – voor Amsterdam de beste oplossing biedt voor het onderbrengen van de Amsterdamse drinkwatertaken. Het streven voor dit deel van het onderzoek dit voor 1 januari 2027 af te ronden; b. wordt onderzocht of en onder welke voorwaarden het meerwaarde heeft voor de drinkwaterkolom om als zelfstandige NV gezamenlijk werkzaamheden uit te voeren of te fuseren samen met andere drinkwaterbedrijven in Nederland. Het streven is dit deel van het onderzoek voor 1 januari 2027 wordt afgerond. c. de inspectie voor de Leefomgeving en Transport en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu dienen te worden meegenomen. Begin juli 2025 wordt een organisatieplan opgeleverd, dat de basis vormt voor de nieuwe directie Drinkwater binnen de aangepaste stichting. In dat organisatieplan wordt beschreven de hoofdstructuur, de sturingsprincipes, het detailontwerp, de ontwikkelopgaven en de implementatie van de nieuwe directie.

Het organisatieplan vormt de basis voor de toedeling van taken, assets, formatie en de plaatsing van het personeel. Het vormt samen met het aangepaste mandaat de opdracht voor de directeur DW. In dit organisatieplan worden ook de trajecten beschreven naar doorontwikkeling van de directie Drinkwater naar een eigenstandige drinkwater organisatie. Onderdeel van dat traject zijn positioneringsonderzoeken met betrokken stedelijke directies en

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

afdelingen. De opdrachten voor deze positioneringsonderzoeken worden in de stuurgroep Amsterdam afgestemd. De verwachting is dat er ten minste wee positioneringsonderzoeken komen. Eén voor de mogelijkheid tot omvorming van de directie Drinkwater naar een naamloze vennootschap als alternatief voor Amsterdam. Daarnaast één waarin de nodige voorwaarden worden onderzocht voor een zelfstage NV of een fusering met andere drinkwaterbedrijven. Ad. 19 Vast te stellen na toetsing van het ontvlechtingsplan aan de criteria voor de regeling grote projecten om deze regeling op het Amsterdamse deel van het ontvlechtingsplan toe te passen, waarbij: a. Een basisrapportage wordt opgesteld met een risicoparagraaf die voldoet aan de Regeling Grote Projecten Amsterdam; b. Een risico overzicht wordt opgenomen, uitgebreid met de juridische en financiële risico’s; c. een dwarskijksessie op de uitwerking van de governance en de samenwerkingsafspraken van de aangepaste stichting wordt uitgevoerd; d. De rapportage en het overzicht, zoals in lid a, b en c worden beschreven en in het tweede deel van 2025 worden uitgewerkt. De Regeling Grote Projecten is opgesteld voor grote en complexe projecten met het doel om bestuurlijk voldoende zicht en grip te hebben op de risico’s en resultaten van grote en complexe projecten en programma’s door: a. Zorg te dragen voor een goede governance; b.

Verplichten tot organiseren van Tegenspraak; c. Geven van een samenhangend overzicht op tijd, geld, kwaliteit en risico. De ontvlechting van de stichting Waternet voldoet aan het merendeel van de formele criteria tot toetreding tot de Regeling Grote Projecten waaronder: a. Substantiële gemeentelijke verantwoordelijkheid als opdrachtgever, medeopdrachtgever in samenwerkingsverbanden en/of als risicodragend opdrachtnemer; b. Verwacht budget van € 30 miljoen of meer; c. Grote impact op gemeentelijke bedrijfsvoering; d. Grote impact op de samenleving; e. Meerjarige doorlooptijd; f. Betrokkenheid meerdere externe partijen; g. Politieke gevoeligheid; h. Organisatorisch complex besturing- en uitvoeringsproces. Ad. 20 In te stemmen met het dekken van de huidige frictiekosten voor de gemeente Amsterdam voor de periode 2025 -2029 – in acht nemende de mate van onzekerheid van de raming – op onderstaande wijze: a. drinkwatertaken worden gedekt uit de reserve egalisatie drinkwatertarieven; b. rioleringstaken worden gedekt uit de voorziening rioolrecht;

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

c. de overige watertaken worden gedekt uit de algemene reserve frictiekosten; d. eventuele toekomstige additionele frictiekosten integraal worden afgewogen. Er is een uitgebreid en gestructureerd overzicht opgesteld van de frictiekosten, waarbij de situatie voor de Amsterdammer gelijk blijft. Dit is gebeurd op basis van de huidige inzichten waarbij in deze fase altijd sprake van een bepaalde mate van onzekerheid. De volgende aandachtspunten zijn geïdentificeerd voor verdere toetsing en/of aanvulling: a. De kosten met betrekking tot de plaatsing van personeel, het sociaal statuut, personele frictiekosten, liquidatiekosten en contracten zijn nog niet afgestemd op de organisatie-inrichtingen zoals deze door de opbouwteams zijn uitgewerkt. b. Mogelijk verzet van werknemers tegen (her)plaatsing, en het ontbreken van capaciteiten in voor de nieuwe organisaties kan leiden tot personele frictiekosten. c. Bij de ontvlechting moeten bepaalde openstaande balansposities worden verrekend zoals bijvoorbeeld de liquide middelen, crediteuren en indien gewenst openstaande langlopende leningen. Dit kan vervolgens leiden tot hogere frictiekosten. d. Er zijn kosten gebudgetteerd op basis van de inzet van zowel externe als interne medewerkers. Deze kosten kunnen hoger uitvallen indien de ontvlechting langer duurt dan oorspronkelijk. De frictiekosten worden op dit moment geraamd op 26,3 mln. euro.

Het aandeel van de gemeente Amsterdam hierin is 15,7 mln. euro. Deze kosten worden nu als volgt gedekt: Reserve egalisatie drinkwatertarieven 9, 14 mln. Voorziening rioolrecht 5,18 mln. Algemene reserve frictiekosten 1,33 mln. Bovenstaande dekkingsbronnen zijn toereikend voor deze kosten. Bij eventuele toekomstige additionele frictiekosten zal dit opnieuw beoordeeld moeten worden Ad. 21 Vast te stellen dat de financiële consequenties van de ontvlechting van de huidige stichting Waternet mee worden genomen bij de opstelling van de begroting van de aangepaste stichting en het opstellen van het jaarmandaten 2026 en de verwerking daarvan in de gemeentelijke begroting mee te nemen bij de opstelling van de Voorjaarsnota 2026. Op dit moment verwachten we dat een verhoging van de structurele kosten als gevolg van de ontvlechting van AGV, opgevangen kan worden binnen budgettaire ruimte. De structurele kosten worden beïnvloed door de nieuwe organisatie-inrichtingen en kunnen hoger uitvallen door dissynergie in contracten, additionele bemensing en IT-licenties. Naarmate de organisatie-ontwerpen verder worden ontwikkeld, wordt de impact op de structurele kosten steeds duidelijker. Ad.

22 In te stemmen met het ter wensen en bedenkingen voorleggen aan de gemeenteraad van de beslispunten 3, 8, 9, 10, 14 en 15 uit het voorliggende uitwerkingsbesluit ‘ontvlechting Waternet’, conform artikel 169, vierde lid van de Gemeentewet. Op 17 juli 2024 is het hoofdlijnenbesluit aan de gemeenteraad voorgelegd ter wensen en bedenkingen, waarbij zij zijn geïnformeerd over de ontvlechting van waternet met als

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

doel dat het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam als twee zelfstandige organisaties uit elkaar gaan. De stichting Waternet blijft tijdelijk in aangepaste vorm behouden voor de uitvoering van de Amsterdamse watertaken. Hierover en over de voorgenomen inrichting en governance van deze aangepaste stichting wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld zijn wensen en bedenkingen over te brengen. Ter volledigheid wordt het gehele voorliggende collegebesluit ter informatie gedeeld. Ad 23 In te stemmen met het opleggen van geheimhouding op de voordracht en alle bijgevoegde bijlagen op grond van artikel 87 van de Gemeentewet. Dit in verband met de belangen genoemd in artikel 5.1, lid 2 onder b en i van de Wet open overheid. De geheimhouding wordt opgelegd tot 4 juni 16:30. Voorgesteld wordt dat op de voordracht en alle bijlagen geheimhouding wordt opgelegd op grond van artikel 87 van de Gemeentewet. Dit omdat de voordracht en bijlagen informatie bevatten die bij directe openbaarmaking daarvan het politieke besluitvormingsproces zoveel onder druk zet dat dit schadelijk is voor het goed functioneren van de bestuursorganen van de gemeente (artikel 5.1, tweede lid, onder i van de Wet open overheid).

Ook betreft het een voorstel met verstrekkende gevolgen voor de stichting Waternet en haar medewerkers (artikel 5.1, tweede lid onder b) en is het belangrijk dat zij deze informatie als eerste krijgen en niet vanuit de pers. Ad. 24 In te stemmen met het mandateren van de wethouder Water tot het opheffen van het embargo en het openbaren van de stukken op 4 juni 16:30. Gevraagd wordt om de wethouder te mandateren de geheimhouding op te heffen en de voordracht met alle bijbehorende bijlagen openbaar te maken op 4 juni 16:30, of wanneer nodig een later moment waarbij het gelijktijdig openbaar maken van de stukken met het waterschap AGV en het personeel van Waternet essentieel is. Ad 25 Kennis te nemen van de voorgenomen vervolgstappen waaronder: a. Ingeval er wezenlijke wensen en bedenkingen worden geuit een formeel besluit over bovengenoemde inhoud; b. Het nemen van een collegebesluit over de juridische naam, de statuten, de DVO’s en de SOK, passende bij de gestelde kaders zoals vastgesteld in het nu voorliggende uitwerkingsbesluit; c. Het informeren van de gemeenteraad aangaande middels een raadsinformatiebrief over de in lid a genoemde punten; d. Het voorleggen van de positionering van drinkwater en de Amsterdamse Riool- en Watertaken.

Na instemming met de besluiten worden in de programma organisatie (opbouwteams en werkstromen) de genoemde onderwerpen uitgewerkt en wordt de ontvlechting voorbereid. Het uitgangspunt hierbij is dat de uitvoering van de wettelijke verplichtingen met betrekking tot de watertaken ten alle tijden door blijft gaan. Ad. 26 Kennis te nemen van de uitwerking van de aangenomen moties, die op hooflijnen betrekking hebben op ‘goede zorg voor het personeel, samenwerking, huisvesting en de kosten’, te weten 319_24, 320_24, 326_24, 327_24, 328_24, 329_24, 335_24 en 336_24.

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

Het overzicht van de afzonderlijke moties met bijbehorende afdoeningsteksten per motie zijn opgenomen in bijlage 10. Participatie

Niet van toepassing.

Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: Ja, zie beslispunt 8, 9, 20 en 21. Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting: <vrije tekst> Conclusie: <vrije tekst> Communicatie Binnen de gemeente

Publicatie besluit in de Dagmail van 4 juni. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld wensen en bedenkingen te uiten.

Buiten de gemeente

Documenten Registratienr.

Naam

< registratienummer>

Bijlage 1: Inrichting en samenwerking 1-1-2026

< registratienummer>

Bijlage 2: Uitgangspunten ontvlechting

< registratienummer>

Bijlage 3: Implementatieplan 1-1-2026

< registratienummer>

Bijlage 4: Kosten ontvlechting

< registratienummer>

Bijlage 5: Risicoanalyse

< registratienummer>

Bijlage 6: Samenwerkingsovereenkomst

< registratienummer>

Bijlage 7: Concept plan van scheiding

< registratienummer>

Bijlage 8: Formele ontvlechtingshandelingen

< registratienummer>

Bijlage 9: Toelichting 11 voorwaarden van splitsing

< registratienummer>

Bijlage 10: Afhandeling moties en amendementen

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

< registratienummer>

Bestuursvoorstel Waterschap AGV - Uitwerkingsbesluit ontvlechting stichting Waternet Raadsvoordracht ontvlechting Waternet Commissievoordracht ontvlechting Waternet

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

V&OR, Dries van der Eerden, dries.van.der.eerden@amsterdam.nl, 0629571047 Besluit college van burgemeester en wethouders

<automatisch, na afloop vergadering>

Classificatie: Intern

Portefeuille

Gemeente Amsterdam

Agendapunt

College van burgemeester en wethouders Voordracht voor de vergadering van <datum>

Classificatiegegevens 1

Classificatie

2

Wie legt geheimhouding op?

3 4

Gaat het stuk geheim door naar de commissie en/of raad? Einddatum

5

Uiterlijke einddatum

6 7

Grondslag Motivatie

Openbaar/vertrouwelijk/geheim/strikt geheim (niet openbaar, vul dan ook rij 3 t/m 7 in) Het college van B en W (let op dat er een beslispunt geheimhouding in de voordracht zit) [ja] - Tot een bepaalde datum - Tot een bepaald moment (vul dan hieronder de uiterlijke datum in) - Voor onbepaalde tijd [Indien er geen specifieke einddatum kan worden genoemd, hier een uiterlijke einddatum invullen.] [Vul hier het Woo-artikel in op grond waarvan dit stuk niet openbaar is] [Leg in gewone taal uit waarom dit stuk geheim of vertrouwelijk is. Wat gaat er mis als deze informatie openbaar wordt? Indien voor onbepaalde tijd, motiveer de lengte van de opgelegde geheimhouding] *vul dit ook in bij de onderbouwing besluit

Classificatie: Intern