Coalitieakkoord-2026-2030 Jouw stad is mijn stad

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× In het contact met ongedocumenteerden maken we duidelijk dat iedereen die in Amsterdam is kan rekenen op de mogelijkheid een klacht te doen bij de ombudsman en kinderombudsman. We vragen ombudsman en Kinderombudsman extra aandacht te hebben voor de positie van ongedocumenteerden.

Dit blijven we doen × De 24-uursopvang voor ongedocumenteerden blijft bestaan. De maximumtermijn voor opvang van anderhalf jaar wordt losgelaten en in plaats daarvan wordt maatwerk geboden. × We gaan door met het Programma Ongedocumenteerden Amsterdam. We versterken hier binnen de positie van vrouwen en zorgen dat zij ook meer zichtbaar worden voor hulpverlening. × Geen mens illegaal. We straffen niemand voor het hebben van geen papieren en gaan ze ook niet met dat doel opsporen. We verzetten ons tegen strafbaarstelling van illegaliteit, omdat die niet past bij een humane benadering van mensen in kwetsbare situaties. Als er toch een wet komt die mensen zonder papieren strafbaar maakt, zullen wij deze wet geen prioriteit geven in de uitvoering. × Amsterdam blijft investeren in opvang voor ongedocumenteerde mensen, juridische en maatschappelijke ondersteuning en intensiveert dit wanneer de strafbaarstelling onrechtmatig verblijf het bestaan voor mensen nog moeilijker maakt. Den Haag moet dit betalen, maar als zij laten afweten doet Amsterdam dit zelf. × We gaan in gesprek met de politie om te zorgen dat ongedocumenteerde mensen veilig aangifte kunnen doen.

“De gemeente moet haar rol pakken om te zorgen dat ongedocumenteerden wel naar de politie gaan wanneer ze slachtoffer van een misdrijf zijn.” – Stadsgesprek

24

Hoofdstuk 3

Een stad van de toekomst

25

3. Een stad van de toekomst De klimaatcrisis is een van de grootste bedreigingen van deze tijd. Ook in Amsterdam worden de gevolgen steeds zichtbaarder: hete zomers, extremer weer en toenemende druk op natuur, gezondheid en leefbaarheid. Tegelijk biedt de energietransitie kansen om de stad groener, gezonder en eerlijker te maken. Als internationale stad neemt Amsterdam ook verantwoordelijkheid voor klimaat, grondstoffengebruik en mensenrechten wereldwijd. Een stad van de toekomst begint echter dicht bij huis. Iedereen heeft recht op schone lucht, droge voeten en veilige woningen zonder schimmel of ondergelopen kelders. Daarom verbinden we duurzaamheid aan gezond­ heid, bestaanszekerheid en woonkwaliteit. Een duurzame en groene stad betekent lagere energierekeningen, schonere lucht, comfortabele woningen en meer grip op onze energievoorziening. De afhankelijkheid van fossiele energie heeft laten zien hoe kwetsbaar we zijn. Daarom maken we energieonafhankelijkheid tot een belangrijk uitgangspunt.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

26

3.1 Een duurzame toekomst Bij de aanpak van de klimaatcrisis staat rechtvaardigheid centraal. Bewoners met de kleinste portemonnee moeten het meest profiteren. We zetten in op lokale en collectieve oplossingen, zoals energiecoöperaties, zodat bewoners kunnen meedelen in duurzame energie die in de stad wordt opgewekt. We richten ons de komende jaren op uitvoering. We bouwen verder aan zonneen windenergie, investeren in energiebesparing, stimuleren duurzaam bouwen en zetten de overstap naar aardgasvrij wonen voort. Ons doel blijft om de CO₂-uitstoot in 2030 met 60 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Daarvoor zijn grote stappen van het kabinet nodig, maar Amsterdam blijft concrete maatregelen nemen voor een schone, betaalbare en betrouwbare energievoorziening.

Dit gaan we doen × Warmte is een basisvoorziening. Daarom zetten wij in op een sterk publiek warmtebedrijf samen met Firan, EBN, Diemen en andere gemeenten. Publieke belangen zoals betaalbaarheid, duurzaamheid, leveringszekerheid en democratische controle staan daarbij centraal. Voor grootschalige, betaalbare publieke warmtenetten zijn we wel afhankelijk van landelijke keuzes, waaronder de overname van private warmtebedrijven door het kabinet. × We onderzoeken hoe energiecoöperaties een onderdeel kunnen worden van het publiek warmtebedrijf. Als dit niet wenselijk is, dan zorgen wij ervoor dat er voldoende ruimte is voor de energiecoöperaties om zelf warmte­ plannen te ontwikkelen. × We investeren in duurzame warmtebronnen zoals geothermie en riothermie. Zolang duurzame alternatieven nog niet voldoende beschikbaar zijn, benutten we restwarmte van de afvalenergiecentrale en datacenters om de uitstoot nu al te verminderen. × We geven energiecoöperaties en buurtinitiatieven meer ruimte. Bij aanbestedingen en inkoop heeft lokaal en coöperatief eigendom de voorkeur, zodat de opbrengsten van de energietransitie zoveel mogelijk terugvloeien naar de stad en haar bewoners.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× We ondersteunen Bedrijveninvesteringszones (BIZ’en) die zich willen ontwikkelen tot energiecoöperaties, zodat ondernemers gezamenlijk kunnen investeren in opwek, opslag en slim energiegebruik. De gemeente stelt zich dienstbaar op bij de vergunningverlening om te helpen deze transitie te versimpelen en versnellen. × We voeren een klimaatbegroting in om klimaatbeleid structureel te verankeren in de gemeentelijke besluitvorming. Daarmee maken we inzichtelijk wat de uitstoot in de stad is, wie waarvoor verantwoordelijk is en welke impact beleid en investeringen hebben op de klimaatdoelen. × Als uit het onderzoek blijkt dat ultra-fast-fashion geweerd kan worden in het reclamebeleid dan doen we dat, zolang dit geen vergaande financiële gevolgen heeft.

Dit blijven we doen × We benutten alle geschikte daken voor zonne-energie en investeren in collectieve energieopslag, zoals buurtbatterijen, zodat bewoners optimaal gebruik kunnen maken van lokaal opgewekte stroom. × Windenergie blijft noodzakelijk voor voldoende duurzame energieopwek. We houden vast aan de bestaande doelstellingen, met oog voor natuur, gezondheid en leefomgeving. Omwonenden laten we meeprofiteren via lokale energiecoöperaties. × We werken aan een betaalbare overstap naar aardgasvrij wonen. Warmte­ netten zijn in sommige buurten een oplossing, terwijl elders (hybride) warmtepompen of warmte-koudeopslag beter passen. Betaalbaarheid voor bewoners staat altijd voorop × Grote vervuilers moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Daarom zetten we het beleid voor de grootste uitstoters voort en versterken we de handhaving van milieuregels. We laten de Omgevingsdienst actief toezien op naleving van de wettelijke energiebesparingsplicht voor grootverbruikers. × We geven uitvoering aan de gemaakte afspraken met de tien grootste uitstoters. We gaan voor alle grootverbruikers de wettelijke energiebesparingsplicht handhaven. × De gemeente moet zelf het goede voorbeeld geven. We blijven investeren in het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen en zetten energie­ besparing voort. 27

3.2 Schone lucht en een gezonde leefomgeving Dit gaan we doen × We breiden de uitstootvrije zone voor bestel- en vrachtverkeer uit in 2028, in goede samenspraak met ondernemers en met oog voor overgangs­ regelingen en uitvoerbaarheid. × We zetten in op uitstootvrij vervoer voor taxi’s en touringcars zodra landelijke instrumenten dit mogelijk maken. × We maken het gemeentelijk wagenpark volledig uitstootvrij.

Dit blijven we doen × We voeren in 2027 een houtstookverbod in bij code oranje en rood, om de luchtkwaliteit en gezondheid van Amsterdammers te beschermen. × We blijven onverminderd inzetten op het terugdringen van de uitstoot van ICL. We zorgen samen met de omgevingsdienst voor naleving en strikte handhaving, want de overlast voor de inwoners moet stoppen.

3.3 Groen Samen met Amsterdammers gaan we door met de stad rigoureus vergroenen. We betrekken bewoners actief bij vergroening en maken meer ruimte voor stadslandbouw en buurtinitiatieven. De ruimte in onze stad is schaars. We maken keuzes die ervoor zorgen dat de stad leefbaar is voor mensen én dieren.

Dit gaan we doen × We vervangen waar mogelijk grijs door groen en leggen nieuwe parken aan. × We planten de komende jaren duizenden extra bomen en hanteren een ‘nee, tenzij’-principe bij kap. × We geven een extra impuls aan groen en speelvoorzieningen in Zuidoost, Nieuw-West en Noord. × We investeren extra in klimaatadaptatie, met aandacht voor hitte-eilanden en kwetsbare buurten. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× Braakliggend terrein wordt standaard ingezaaid. × We geven een extra impuls aan ARTIS, zodat ARTIS weer van alle Amsterdammers wordt en bijdrage van ARTIS aan de brede welvaart in Amsterdam behouden blijft. × Woonboten horen bij onze stad. Daarom werken we samen met woonbootbewoners aan duidelijke, uitlegbare en consistente regels rond ligplaatsen, vergunningen, verbouwen en vervangen, zodat bewoners kunnen rekenen op voorspelbare kosten en transparante besluitvorming.

Dit blijven we doen × We beschermen de hoofdgroenstructuur. We versterken biodiversiteit en ecologisch beheer. × Groen, bodem, water en ondergrond worden zoveel mogelijk als een samenhangende stedelijke infrastructuur georganiseerd. Door hier bestuurlijk, organisatorisch en financieel op te sturen vermijden we veel kosten, hoeven straten nog maar één keer open, vindt minder oponthoud plaats en blijft er geld over voor groen en onderhoud.

“We hebben iedereen nodig om de stad te vergroenen. Laten we al de groene energie in de stad beter faciliteren, kanaliseren en onnodige belemmeringen wegnemen.” – Stadsgesprek

3.4 Ruimtelijke ordening Dit gaan we doen × Gezien de grote ruimtelijke impact valt energie infrastructuur in deze periode onder de portefeuille ruimtelijke ordening om zo processen te versnellen. × Wanneer het kabinet besluit in de natuur rondom Amsterdam onderstations te bouwen zoeken wij actief mee naar alternatieven en dringen wij aan op compensatie. 28

× Waar tijdelijke energievoorzieningen noodzakelijk zijn voor maatschappelijke voorzieningen, maken we zorgvuldige en realistische keuzes met oog voor duurzaamheid en compenseren we de CO2 die extra wordt uitgestoten. × We zetten in op behoud van mogelijkheid voor grafrust die voor onbepaalde tijd verlengd kan worden op gemeentelijke begraafplaatsen en maken samen met betrokken gemeenschappen afspraken over het faciliteren van eeuwigdurende grafrust op geschikte gronden, in gemeenschappelijk of eigen beheer. × Het aanpakken van netcongestie krijgt hoge prioriteit. De signalen rondom netcongestie zijn voor heel Nederland alarmerend: als we niet innovatief handelen en energie besparen, zal een energieaansluiting voor ondernemers en bewoners toekomstmuziek worden. Daarom investeren we in energiehuisjes, onderstations en slimme energiesystemen. × De rafelranden geven onze stad karakter. We blijven aandacht hebben voor de balans tussen de groei van de stad en het behoud van deze rafelranden. Waar mogelijk proberen we de toegankelijkheid van deze rafelranden voor bewoners te vergroten.

× We breiden de ADAM-regeling verder uit, zodat meer mensen ondersteuning kunnen krijgen bij de zorg voor hun huisdieren. Hiervoor wordt extra budget vrijgemaakt. × We blijven in gesprek over dierenwelzijn binnen Artis en onderzoeken hoe extra investeringen kunnen bijdragen aan het welzijn van de dieren. × Tegelijkertijd kijken we naar mogelijkheden om Artis toegankelijker te maken voor inwoners met een Stadspas, bijvoorbeeld door hogere kortingen, zodat meer Amsterdammers kennis kunnen maken met natuur en dieren. × We versterken de samenwerking tussen zorgpartijen, dierenartsen en dierenwelzijnsorganisaties door middel van training en kennisdeling. Huiselijk geweld gaat namelijk regelmatig samen met geweld tegen huisdieren. Professionals worden daarom beter getraind in het herkennen en signaleren van deze problematiek, zodat sneller passende hulp kan worden ingezet. × We ondersteunen welzijnsorganisaties en betrokken instanties bij situaties waarin een inboedel wordt verkocht, zodat huisdieren niet onderdeel worden van de verkoop. We zorgen ervoor dat deze dieren veilig worden opgevangen in een asiel of andere passende opvanglocatie.

Dit blijven we doen:

Dit blijven we doen

× We volgen de huidige inzet op de Lutkemeerpolder. We steunen de ingediende partiële herziening die onder andere borgt dat de eerdere afspraak van 3 hectare wordt vastgelegd (en waarbij de totstandkoming van een eventuele voedselhub planologisch mogelijk blijft).

× We zetten de jaarlijkse chipacties voort en ondersteunen dieren­ eigenaren met een laag inkomen bij het laten chippen van hun dieren. Hiermee vergroten we de kans dat vermiste dieren snel weer met hun eigenaar herenigd kunnen worden en voorkomen we onnodige druk op dierenopvangorganisaties. × We zetten ons in om de verkoop van dieren in winkels verder terug te dringen, omdat dierenwelzijn en verantwoord eigenaarschap beter gewaarborgd kunnen worden via gespecialiseerde opvang, fokkers en adoptieorganisaties.

3.5 Dierenwelzijn Dit gaan we doen × Bij gebiedsontwikkeling houden we rekening met wat dieren nodig hebben, zoals voldoende ruimte voor natuur en leefgebieden voor in het wild levende dieren. Ook kijken we naar passende hondenlosloopgebieden, waarbij we steeds een zorgvuldige afweging maken tussen verschillende ruimtevragen in de stad, zoals speelruimte voor kinderen, groenvoor­ zieningen en recreatie. Het uitgangspunt is een leefbare stad voor zowel mens als dier. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

29

3.6 Voedsel Er zijn veel voedselinitiatieven in de stad en zij zijn belangrijk voor de stad: ze gaan verspilling tegen, maken goed en gezond voedsel toegankelijker en zorgen voor sociale cohesie. Daarom zetten we de voedselstrategie voort. Daarbij sluiten we aan bij de uitgangspunten van voedselorganisaties die inzetten op een duurzaam, eerlijk en toekomstbestendig voedselsysteem. We gaan de vele initiatieven die Amsterdam rijk is verbinden, verbeteren de coördinatie en informatievoorziening en nemen onnodige drempels weg.

Dit gaan we doen × Groen wat nu geen ecologische waarde heeft en niet gebruikt wordt kan door Amsterdammers gebruikt worden om voedsel te verbouwen. Hiervoor schrappen we beperkende regels en werken de stadsdelen via de lijn “ja, tenzij”. × Bij gebiedsontwikkeling is aandacht voor een gezonde voedselomgeving, stadslandbouw en actief tuinieren en wordt de nieuwe Europese richtlijn Bodemmonitoring betrokken. × We besteden aandacht aan de problematiek van honger en voedseloverschotten door beter gebruik te maken van bestaande voedselstromen en verspilling tegen te gaan. Daarbij zoeken we naar manieren om voedsel dat overblijft beschikbaar te maken voor mensen die het nodig hebben. × We willen de kracht van consumenten in de grote steden beter samenbrengen, zodat er meer bewustwording ontstaat rondom lokaal, eerlijk en duurzaam geproduceerd voedsel. Door vraag en aanbod sterker met elkaar te verbinden, kunnen consumenten en boeren elkaar versterken. × We ondersteunen samenwerkingsvormen en coöperaties van boeren, zodat zij gezamenlijk sterker staan in de markt, kennis kunnen delen en meer invloed hebben op eerlijke prijzen, duurzame productie en regionale afzet.

Dit blijven we doen × We zetten de voedselstrategie voort en betrekken boeren in Noord en Weesp. Gezamenlijk zetten we in op korte voedselketens, sterke natuur en een eerlijke prijs voor de boer. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

30

Hoofdstuk 4

Werk, ondernemen en bestaans­ zekerheid

31

4. Werk, ondernemen en bestaanszekerheid Amsterdam staat de komende jaren voor een belangrijke economische opgave. Onze stad groeit, verandert en internationaliseert, terwijl tegelijkertijd de druk op ruimte, personeel, energie, leefbaarheid en gelijke kansen toe­ neemt. Amsterdammers, ondernemers en maatschap­ pelijke organisaties krijgen steeds directer te maken met geopolitieke spanningen, technologische veranderingen en economische onzekerheid. We zorgen dat er voor iedereen werk is dat bij hen past. Werk geeft een inkomen, maar ook structuur en ontmoeting. Om het verdien­model van de stad nu en in de toekomst op pijl te houden maken we daarom keuzes voor de sectoren waar we sterk in zijn en waar we in willen groeien. De economie van de toe­ komst draait om brede welvaart: een sterke economie die ook zorgt voor goede banen, leefbare buurten, duurzaam­ heid, innovatie en kansen voor alle Amsterdammers. Met aandacht voor de bestaanszekerheid van Amsterdammers en een toekomst zonder schulden.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

Amsterdam maakt ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid. We zorgen voor voldoende ruimte voor economische activiteiten en versterken het vestigings­ klimaat voor bedrijven die bijdragen aan de innovatieve economie van de toekomst. We versterken het onder­ nemers­klimaat door samenwerking te stimuleren en regel­ druk te verminderen en blijven inzetten op het tegengaan van over­toerisme. Voor de Amsterdamse arbeidsmarkt komen we met gerichte actie. Tekorten aan personeel pakken we samen met kennis­instellingen aan. We investeren in een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het benutten van lokaal talent. We erkennen sekswerk als legi­ tiem werk. Samen bouwen we aan een sterke, duurzame en innova­ tieve economie waarin zoveel mogelijk Amsterdammers kunnen meedoen en profiteren en bouwen we aan een duurzame arbeidsmarkt.

32

4.1 Sociale economie Amsterdam barst van de lokale ondernemers. Ze maken onze stad aantrekkelijk en ondersteunen het leven in de stad. Op tal van manieren dragen lokale ondernemers, MKB’ers en impactondernemers bij aan de economie en de opgaven in de stad. De komende vier jaar gaan we de samenwerking met lokale ondernemers verstreken en ruimte maken voor nieuwe vormen van sociaal ondernemerschap en de gemeenschapseconomie. Hierbij hebben we meer aandacht voor het stimuleren van ondernemerschap in Nieuw-West, Zuidoost en Noord en houden we samen met ondernemersverenigingen onze eigen regelgeving tegen het licht.

× Vergunningsprocedures worden sneller, voorspelbaarder en transparanter ingericht. × We breiden de advies- en fixteams uit zodat we meer ondernemers kunnen helpen verduurzamen en hun energierekening naar beneden kunnen brengen. × We breiden de aanpak van duurzaamheidsambassadeurs uit zodat we meer bedrijven kunnen helpen bij de verduurzamen en circulair te ondernemen. × We gaan aan de slag met het verder opzetten van hergebruikcentra, verspreid door de hele stad, en ondersteunen we de vele bestaande initiatieven. We breiden het aantal kringlopen en repaircafés uit, met name in gebieden en stadsdelen waar deze nog niet zijn

Dit gaan we doen

Toerisme

× Sociale- en impactondernemers helpen we actief. Ze kunnen bij de gemeente terecht voor hulp en ondersteuning. × We maken een Amsterdamse (Social) Impact Coalitie in samenwerking met het Social Impact Fonds om kennis te delen, barrières weg te halen en te kunnen groeien. × Het MKB en coöperaties zijn essentieel om onze circulaire ambities te laten slagen. We ondersteunen hen door een loket op te richten, een Amsterdamse (Social) Impact Coalitie te starten die kan helpen met adviezen, inspiratie, vergunningstrajecten, kennisnetwerken en subsidies beschikbaar te stellen. × We versterken de aanpak ondernemerschap voor Nieuw-West, Zuidoost en Noord in samenhang met het opzetten van ondernemershubs en broedplaatsen. × We stimuleren meer vrouwelijk ondernemerschap door specifieke opleiding en financiering te faciliteren. × Het wordt voor Amsterdamse MKB’ers, sociale ondernemers en coöperaties makkelijker om toegang te krijgen tot het inkoopbeleid van de gemeente Amsterdam. We versoepelen voor hen de huidige kaders. × Om de markten voor de toekomst te beschermen en ondernemerschap te faciliteren behouden we markten in beheer waar het moet en maken we ze zelfstandig waar het kan.

× We verhogen de toeristenbelasting stevig naar 16% in 2027 en daarna jaarlijks 1%-punt tot uiteindelijk 20% om bezoekers meer te laten bijdragen aan de stad. × We onderzoeken een verbreding van de vermakelijkheidsretributie voor een hogere bijdrage van dagbezoekers bij bezoek aan de stad. × We vullen het vastgoedfonds structureel bij om panden in de binnenstad te verwerven, transformeren en functies uit te kopen. × We sluiten de PTA in Amsterdam en beëindigen de mogelijkheid om Amsterdam met zeecruises te bereiken. Over alternatieven gaan we met Rijk en regio in gesprek × De vergunningsplicht in de binnenstad wordt definitief uitgerold en we starten met de straten waar de noodzaak het hoogst is. × Het Erotisch Centrum komt er niet. In de vorige raadsperiode is op verzoek van de coalitie gezocht naar een geschikte locatie, maar het vorige college koos er bewust voor om de uiteindelijke beslissing over te laten aan het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad. Deze coalitie kiest er nu voor om niet verder te gaan met het plan, waarmee de wens voor een Erotisch Centrum vervalt. Om de druk in de binnenstad te verlichten zet de gemeente in op kleinschalige initiatieven. × We stoppen met stadspromotie gericht op toeristen en verlagen onze bijdrage aan Amsterdam&Partners.

We zetten meer in op samenwerking met ondernemers, bewoners en kennisinstellingen voor de nieuwe bezoekerseconomie met meer evenwicht.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

33

4.2 Innovatieve economie

Dit blijven we doen

De kracht van de Amsterdamse economie is haar diversiteit en innovatie. We willen dat onze economie klaar is voor de toekomst en sturen daarom in de richting van het toekomstig verdienmodel van onze stad. Brede welvaart is daarbij het uitgangspunt waarmee we oog hebben voor verantwoorde groei. We verleggen de focus van brede innovatiehub naar productieve scale-up economie gericht op drie domeinen: AI/digitaal, klimaat en gezondheid. Zo werken we toe naar een stad waar baanbrekende technologie voor de maatschappelijke opgave de toekomst vormgeven. Ook maken we meer ruimte voor duurzame maakindustrie en circulaire ondernemers. Door toptalent in de stad te koppelen aan de uitdagingen van morgen en alternatieve voor de huidige economische modellen en ondernemingsvormen ruimte te geven zorgen we voor een innovatieve economie. Hiervoor trekken we samen op met bedrijven, kennisinstellingen, coöperaties en inwoners om zo een sterke, meer onafhankelijke en duurzame Amsterdamse economie vorm te geven.

× Schiphol is belangrijk voor de internationale bereikbaarheid en de aantrekkingskracht van Amsterdam, via ons aandeelhouderschap blijven we ons inzetten om de veiligheid en leefbaarheid te vergroten en de overlast en uitstoot te verlagen. × We maken afspraken over de internationale bereikbaarheid en zetten in op een vermindering van het aantal privé- en budgetvluchten. Onze inzet blijft dat het aantal vluchten naar 400.000 gaat.. × Onze haven behoort in 2040 tot een van de duurzaamste havens van Europa. Samen met het havenbedrijf werken aan de ambitie om de haven uit te laten groeien tot ‘Green Port Amsterdam’.

Dit gaan we doen × Amsterdam heeft een voorlopersrol in verantwoorde tech en trekt ondernemers die zich daarbij willen aansluiten. We bouwen een tech-coalitie van tech-ondernemers, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en coöperaties om dit vorm te geven, hierbij geven we extra ruimte aan zij die via tech maatschappelijke problemen willen oplossen. × Amsterdam positioneert zich als leidende verantwoorde tech-regio. We versterken het Nederlandse en Europese techklimaat en verkleinen onze afhankelijkheid van buitenlandse techgiganten. × We versterken ons ecosysteem door betere samenwerking voor de maatschappelijke opgave. Hierbij zoeken we nadrukkelijk aansluiting met bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, de MRA, de Amsterdam Economic Board en ROM InWest. × We zetten ons in om koplopers op het gebied van duurzaamheid naar Amsterdam te halen. × In het versterken van handelsrelaties met andere steden en regio’s zorgen we voor een goede afspiegeling van de Amsterdamse economie met meer oog voor Nieuw-West, Zuidoost en Noord.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

“Er is zoveel potentie in de stad! Samen kunnen we bouwen aan een nieuwe economie voor Amsterdam.” – Stadsgesprek

4.3 Ruimte voor werk en vitale buurten De druk op de ruimte in de stad is groot, maar een leefbare stad heeft ook ruimte nodig voor bedrijven, innovatieve werkplekken, duurzame maak­ industrie, logistiek en lokaal ondernemerschap. We geven gericht ruimte aan sectoren zoals AI & Tech, Life Sciences & Health, de creatieve industrie en duurzame maakindustrie. Daarbij zetten we in op het verduurzamen van bedrijven en organisaties. Op het verminderen van de uitstoot en het sluiten van de kring­lopen om zo verspilling tegen te gaan. Door Amsterdammers te helpen met het maken van duurzame en bewuste keuzes en het stimuleren van delen en repareren verkleinen we onze ecologische voetafdruk.

Dit gaan we doen × In de groei van de stad en de gebiedsontwikkeling wordt voldoende ruimte gehouden voor bedrijven, initiatieven en maakindustrie. Zij worden betrokken bij de ontwikkeling van de stad. 34

× Om bedrijven ruimte te geven zetten we in op de komst van meer bedrijfsverzamelgebouwen en werkcorporaties. × We zorgen voor voldoende fysieke ruimte, campussen, innovatiehubs en doorgroeiende scale ups, zodat innovatieve bedrijven zich langdurig aan Amsterdam kunnen verbinden. × We versterken het fundament van onze innovatiedistricten om sneller te komen tot schaalbare initiatieven die werken aan de maatschappelijke uitdagingen. × We breiden de aanpak van duurzaamheidsambassadeurs uit zodat we meer bedrijven kunnen helpen bij de verduurzamen en circulair te ondernemen.

“Breid de ondernemersvergunningen uit. Hiermee worden malafide ondernemers aangepakt, dalen huurprijzen en krijgen bonafide ondernemers een eerlijkere kans.” – Stadsgesprek

4.4 Meedoen via werk en ontwikkeling We zorgen dat er voor iedereen werk is dat bij hen past. We lopen voor op de inzet voor bestaanszekerheid, maar er is meer nodig. Om de ambities van de stad waar te kunnen maken en tegelijkertijd de arbeidsmarkt gezond te houden zetten we de aanpak in de tekortsectoren door en begeleiden we Amsterdammers in het vinden van een passende baan. In Amsterdam werken we aan het vertrouwen van werkgevers in werknemers en waardering via vaste contracten en een leefbaar loon. We treden hard op bij discriminatie, uitbuiting en schijnzelfstandigheid. Tegelijkertijd investeren we in initiatieven en organisaties die sociale werkgelegenheid bieden of bijscholing.

Dit gaan we doen × We komen tot een centrale aanpak om lokaal arbeidsmarkttalent te ont­ wikkelen, aan te trekken en tekorten in cruciale sectoren tegen te gaan. × Samen met onderwijs en kennisinstellingen maken we afspraken over opleidingen die perspectief bieden op een baan in een cruciale sector voor de stad. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× Om uitval en talentverlies te voorkomen komt er een hbo-agenda naar model van de mbo-agenda. × De bijverdienpremie wordt voortgezet en meer onder de aandacht gebracht. De uitstroompremie die mensen beloont wanneer ze vanuit de bijstand aan het werk gaan wordt gecontinueerd. × We ondersteunen sociale firma’s en organisaties die beschut werk faciliteren actief. Door met ze samen te werken, te helpen bij hun vragen en bij ze in te kopen. × Arbeidsmigranten krijgen betere bescherming. We gaan uitbuiting tegen en stimuleren goed werkgeverschap. We willen betere samenwerking met de Arbeidsinspectie voor een snelle en efficiënte aanpak van uitbuiting. × Goed werkgeverschap met een vast contract maken we de norm. Zowel binnen onze eigen organisatie als in Amsterdam. × Wij erkennen sekswerk als legitiem werk en zetten in op een beleid dat de positie, veiligheid en rechten van sekswerkers versterkt. We binden gezamenlijk hard de strijd aan tegen mensenhandel en uitbuiting van sekswerkers. × We zorgen voor het behoud van voldoende vergunde werkplekken, waar­onder het behoud van het huidige aantal ramen in de stad.

Dit blijven we doen × We continueren en intensiveren de samenwerking met het Regionaal Werkcentrum (RWC) en het UWV om de toeleiding tot de arbeidsmarkt te verbeteren. × We gaan door met de Buurtbanen en de banen als Buurtmedewerker.

4.5 Een toekomst zonder schulden Voor veel Amsterdammers is bestaanszekerheid nog geen feit. Een bijstandsuitkering, AOW of laag loon is vaak niet genoeg om van te leven. Steeds meer mensen, ook met werk, kunnen hun vaste lasten niet betalen. Toeslagenouders dragen nog elke dag de gevolgen van wat hen is aangedaan. Kinderen groeien op zonder geld voor sport, schoolspullen of een warme jas. Schulden brengen stress en uitzichtloosheid. Iedereen verdient een stevige basis en een leven 35

zonder zorgen over de eerste levensbehoeften en generationele armoede moet worden bestreden om zoveel mogelijk kinderen een eerlijke kans te geven.

Dit gaan we doen × We geven duidelijke voorlichting over regelingen, zoals aanvullende bijstand en inkomenssteun voor gezinnen, en wijzen ook op landelijke regelingen zoals de AIO. × We zorgen dat de regelingen simpeler worden en makkelijker te vinden. × We versterken programma’s als Vroeg erop af en de Pauzeknop, zodat schulden niet verder oplopen. Mensen krijgen passende hulp om schuldenvrij te worden en te blijven. × We maken de minimaregelingen toegankelijker, met name onder werkende armen, onder andere door toegang tot de regelingen te vereenvoudigen en regelingen samen te voegen. × Informele en formele hulpverlenende instanties versterken elkaar en nemen drempels naar goede hulpverlening weg door goed samen te werken. We maken afspraken om doorverwijzing goed te laten verlopen en dubbel werk te voorkomen.

Dit blijven we doen × Met een automatische toeslagencheck zorgen we dat Amsterdammers tot 130% van het sociaal minimum krijgen waar ze recht op hebben zonder extra controle. × We blijven inzetten op het verkorten van de doorlooptijden en het vergroten van het bereik bij schuldhulpverlening, zodat mensen sneller een passende oplossing krijgen. × Om het aantal huisuitzettingen in Amsterdam zo minimaal mogelijk te houden gaan we door met de succesvolle aanpak Vroegsignalering. × We blijven ons inzetten voor het oplossen van de gevolgen van het toeslagen­ schandaal. Bij de afhandeling van de schade stellen we een menselijke benadering centraal, waarbij betrokkenen regie en eigenaarschap over hun herstel­ proces kunnen ervaren.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

36

“Verbonden in de voorbereiding, vastberaden in de uitvoering. Een nieuw hoofdstuk voor heel Amsterdam.” – Thomas Bayer, Red Amsterdam Noord, stadsformateur

Hoofdstuk 5

De overheid als bondgenoot

38

5. De overheid als bondgenoot De gemeente staat voor de opgave om meer naast Amsterdammers te staan. In de praktijk ervaren mensen nog te vaak dat de overheid ingewikkeld, afstandelijk en moeilijk toegankelijk is. Wie hulp nodig heeft of iets wil organiseren in de stad, loopt geregeld vast in regels, procedures of onduidelijkheid over waar hij of zij terecht kan. Tegelijkertijd zien we dat de uitvoering niet altijd aansluit op de werkelijkheid van bewoners en ondernemers. De kern van deze opgave is dat de gemeente het vertrouwen in Amsterdammers weer als uitgangspunt neemt. Vertrouwen van inwoners in de overheid ontstaat niet vanzelf, maar wordt verdiend door hoe de overheid handelt. Zolang de overheid primair uitgaat van controle, bewijs en risicovermijding, blijft de afstand bestaan.

Daarbij hoort dat fouten niet direct zouden moeten leiden tot zware gevolgen. Het uitgangspunt moet zijn dat fouten hersteld kunnen worden, zonder dat mensen direct vastlopen in procedures of sancties. Beleid en uitvoering moeten dichter bij elkaar komen te liggen, en signalen uit de stad moeten sneller worden opgepakt. Met deze inzet werken we toe naar een overheid die betrouwbaarder is in haar handelen, duidelijker in haar communicatie, haar basistaken zoals betrouwbare dienstverlening op orde heeft en die daadwerkelijk functioneert als bondgenoot van bewoners en ondernemers.

Een deel van de Amsterdammers komt vast in het systeem. Dat speelt juist bij mensen die afhankelijk zijn van ondersteuning, maar ook bij ondernemers en initiatief­nemers die iets willen bijdragen aan de stad. Wanneer standaard­procedures leidend zijn en er weinig ruimte is om af te wijken, blijven oplossingen soms uit terwijl die in de praktijk wel mogelijk zijn.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

39

5.1 Een overheid die naast je staat De gemeentelijke dienstverlening moet begrijpelijk, toegankelijk en menselijk zijn. Juist in buurten waar de druk op leefbaarheid, veiligheid of voorzieningen groot is, moet de gemeente eerder aanwezig zijn en sneller kunnen handelen. Dit vraagt ook om een andere inrichting van de gemeentelijke organisatie. De afgelopen jaren is de organisatie fors gegroeid, terwijl de meerwaarde van verdere groei steeds kleiner is geworden. Tegelijkertijd is de afstand tussen beleid en uitvoering groter geworden. Daardoor sluiten regels en processen niet altijd meer goed aan op de praktijk in de stad. We kiezen voor minder stapeling van beleid, minder regels en meer focus op wat daadwerkelijk effect heeft voor Amsterdammers.

×

×

Dit gaan we doen × Het recht op een fout is een leidend principe in het handelen van de gemeente. We erkennen dat mensen fouten maken, net als de overheid zelf. Daarom krijgt herstel voorrang boven sanctionering. × De gemeente gaat uit van vertrouwen in bewoners en ondernemers. Procedures worden eenvoudiger ingericht en onnodige bewijslast wordt verminderd, zodat inwoners niet telkens opnieuw hoeven aan te tonen waar zij recht op hebben. × Uitvoerende medewerkers krijgen meer ruimte om maatwerk toe te passen wanneer standaardprocedures onvoldoende aansluiten op de situatie van bewoners of ondernemers. × Bewoners en ondernemers die vastlopen in regels of procedures krijgen sneller toegang tot een duidelijke oplossing binnen de gemeentelijke organisatie, volgens het principe van “geen verkeerd loket”. × De gemeente kiest vaker voor direct contact en persoonlijk herstel voordat juridische stappen of handhaving worden ingezet. × De gemeente communiceert duidelijker en begrijpelijker, zodat inwoners beter weten wat er van hen wordt gevraagd en wat zij van de gemeente mogen verwachten. × De gebiedsmakelaar in de buurten wordt een vaste buurtregisseur: een herkenbaar aanspreekpunt voor bewoners en ondernemers dat de buurt goed kent, zichtbaar aanwezig is en snel kan schakelen binnen de gemeentelijke COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× × × × ×

organisatie. De buurtregisseur heeft niet alleen een signalerende rol, maar ook de mogelijkheid om problemen direct te laten oppakken of op te schalen – en krijgt dus meer slagkracht. Met de verandering van naam verandert ook de bevoegdheid: die wordt groter. We werken toe naar een slankere en effectieve organisatie, met als doel een reductie van 2500 fte in 2031, inclusief inhuur. Het grootste deel hiervan wordt gerealiseerd tussen 2026 en 2028. De reductie vindt met name plaats in algemene functies in schaal 10 en hoger, waar de groei de afgelopen jaren het sterkst is geweest. Dit betekent een krimp van dit deel van de organisatie van ongeveer 20%. We verkleinen de externe inhuur substantieel, zodat de organisatie minder afhankelijk is van tijdelijke capaciteit en kennis structureel behouden blijft. We verminderen en centraliseren de strategische- en onderzoekscapaciteit. Een centraal strategisch team zorgt voor beter inzicht in de effectiviteit, uitvoerbaarheid en impact van beleid. We verminderen en centraliseren ook de communicatie capaciteit. Nieuw beleid krijgt standaard een uitvoeringstoets en signalen vanuit de praktijk moeten sneller leiden tot aanpassingen in beleid of uitvoering. De beste mensen zetten we daar in waar de opgaven het grootst zijn.

De stadsdelen krijgen meer doorzettingsmacht in de uitvoering, zodat signalen uit buurten sneller kunnen leiden tot concrete oplossingen. Stadsdeelbestuurders krijgen structureel overleg met clusterdirecteuren om de afstand tussen stedelijke diensten en stadsdelen te verkleinen. De gemeente creëert meer ruimte voor bewonersinitiatieven en onder­ nemerschap in de stad, door procedures eenvoudiger te maken en sneller te beslissen bij initiatieven uit buurten.

“Vergroot het vertrouwen in politiek en overheid door zichtbaar aanwezig te zijn in de buurten en duidelijk terug te koppelen wat er met signalen en input van bewoners gebeurt. Veel Amsterdammers begrijpen de wereld van de Stopera niet.” – Stadsgesprek Verbinding

40

Dit blijven we doen

Dit blijven we doen

× Persoonlijk contact blijft mogelijk wanneer inwoners vastlopen in digitale processen of formulieren. Niet voor iedere dienst wordt een aparte papieren route ingericht, maar bewoners moeten wel snel hulp kunnen krijgen als digitaal contact voor hen niet werkt.

×

5.2 Democratisering en participatie Amsterdammers moeten invloed kunnen uitoefenen op hun leefomgeving en kunnen vertrouwen op een gemeente die luistert, terugkoppelt en handelt. We versterken daarom de democratische infrastructuur van de stad. We investeren in opkomstbevordering en zichtbaarheid van de democratie in de buurten. In een tijd van toenemende polarisatie versterken wij de democratische basis door gerichte investeringen in participatie en dialoog.

Dit gaan we doen × We organiseren een stadsbrede bijeenkomst om met bewoners, maatschappelijke organisaties en volksvertegenwoordigers deze nieuwe coalitieperiode te beginnen. × We organiseren een burgerberaad in Zuidoost over een thema zoals wonen, veiligheid of gezondheid en een stadsbreed burgerberaad over de coöperatieve stad: hoe de gemeente haar uitvoerende taken kan verbeteren × We stellen partijen met maximaal vier zetels in staat om twee fractievertegenwoordigers vanuit de gemeentebegroting te bekostigen, zodat alle fracties hun taken in de gemeenteraad en raadscommissies zorgvuldig en volwaardig kunnen uitvoeren. × Ervaringsdeskundigen en sleutelfiguren betrekken we structureel bij beleid en uitvoering, bijvoorbeeld in de jeugdzorg en armoedeaanpak, en zorgen we voor passende waardering en beloning van hun inzet. × We gaan nauwer samenwerken met stadsdeelcommissies en stadsdeelpanels worden weer mogelijk om bewoners structureler te betrekken bij besluitvorming. We geven bij participatie duidelijke kaders zodat bewoners vooraf weten waar ze wel en niet over mee kunnen beslissen en we evalueren de referendumverordening. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

We gaan door met de Jongerenadviesraad en de kinderraad om zo kinderen en jongeren meer invloed te geven op ons beleid. × Burgerberaden blijven een belangrijk instrument om de Amsterdammers te betrekken bij het maken van beleid. De focus ligt eerst op de uitvoering van de aanbevelingen van eerdere burgerberaden. × Buurtplatforms spelen een belangrijke rol in democratisering.

5.3 Menselijke dienstverlening en digitalisering Amsterdam, Nederland en Europa moeten zoveel mogelijk digitaal onafhankelijk worden van (Amerikaanse) tech giganten. Binnen ons economisch beleid zetten we in op ondernemers met democratische en duurzame bedrijfsmodellen die een duidelijke maatschappelijke bijdrage leveren. Hierin werken we nadrukkelijk samen met kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties in de stad.

Dit gaan we doen × Gezinnen met een laag inkomen kunnen iedere vijf jaar een gratis laptop krijgen. We voeren een tegemoetkoming voor internetkosten in bij armoederegelingen. × Samen met Amsterdammers, maatschappelijke organisaties en ondernemers werken we aan de sociale media van de toekomst als alternatief voor de schadelijke online leefwereld waar onze jongeren nu mee te maken hebben. We stimuleren platforms die gebouwd zijn op publieke waarden zoals transparantie, privacy en duurzaamheid en initiatieven die werken aan een publieke digitale infrastructuur. × We versterken het belang van privacy in de organisatie, zodat toezicht en handhaving op gegevensgebruik worden versterkt binnen de gemeentelijke organisatie. × In alle bibliotheken moeten Amsterdammers terecht kunnen voor digitale hulp. We financieren lokale initiatieven die bijdragen aan digitale gelijkheid. × We vergroten de kennis van de gemeente op het gebied van kunstmatige intelligentie en waar we het wel en niet voor kunnen en willen inzetten. 41

× Er moet ruimte gevonden worden in de schaarse Europese datacenter­ capaciteit.We zetten het huidige datacenter beleid door en willen dat er meer mogelijkheden komen om te sturen op welke partij voor welke doeleinden gebruik maakt van de schaarse capaciteit bij Europese datacentra. Hierin zoeken we nadrukkelijk de samenwerking op met bedrijven, lokale, nationale en Europese overheden om samen de kansen te benutten.

Dit blijven we doen × We committeren ons aan de ambities voor digitale autonomie zoals geformuleerd in de Meerjarenstrategie Digitale Autonomie 2026 - 2035, en maken geld voor de uitvoering van deze Meerjarenstrategie. × We werken er naartoe dat in 2030 minimaal 30% van de cloudopslag­ diensten en cloudapplicaties van Nederlandse of Europese leveranciers zijn, en dat alle bedrijfskritische applicaties draaien op Nederlandse of Europese platforms. In 2035 moeten ook alle gevoelige data digitaal autonoom zijn opgeslagen en beheerd. × We zetten in op samenwerking met het rijk om een landelijke overheidscloud te ontwikkelen om de zeggenschap over onze kritieke digitale infrastructuur terug te pakken en onafhankelijk te worden van (Amerikaanse) tech giganten. × Systemen van de gemeente die op basis van een algoritme besluiten nemen, laten we testen op ethische principes zoals integriteit, discriminatie en vooroordelen. Alle algoritmen die in Amsterdam worden gebruikt, worden opgenomen in het algoritmeregister, waarbij we ook vaststellen wat hun maatschappelijke impact is. × We gaan uit van dataminimalisatie: we verzamelen als gemeente niet meer data dan nodig is, en gaan zeer zorgvuldig om met persoonsgegevens. We handhaven de meldplicht voor dataverzameling in de openbare ruimte. We beschermen de digitale rechten van Amsterdammers door geen gebruik te maken van gezichtsherkenning.

Ook willen we gezichtsherkenning van bellen verbieden.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

5.4 Een schone stad Iedere Amsterdammer wil een schone stad. Zwerfafval is niet alleen een ergernis, maar tast ook de leefbaarheid en veiligheid van buurten aan en kan leiden tot verdere verloedering. Een schone stad is daarom een publieke basisvoorziening waar de gemeente stevig op moet sturen. Daarbij hoort ook dat we sterk inzetten op afvalpreventie: minder afval produceren en beter scheiden, zodat er überhaupt minder op straat belandt.

Dit gaan we doen × We werken toe naar één organisatie voor een schone stad. Deze organisatie kan sneller, efficiënter en consistenter werken aan het schoonhouden van de stad. Als eerste concrete stap brengen we alle teams die zich bezighouden met beleid, meldingen, bijplaatsingen, projecten en coördinatie onder gezamenlijke aansturing van het directeurenteam Schoon. × We starten meteen met het verder doorvoeren van het “treintje” van afval ophalen en daarna vegen in de gebieden die dat nodig hebben. × We gaan extra investeren om de stad schoon te maken. Dat betekent onder andere extra veegploegen. We brengen het beheer dichter bij de wijk met wijkverzorgers in kleinere gebieden, zodat problemen sneller worden opgepakt en bewoners weten bij wie ze terechtkunnen. × We gaan anders sturen op het schoonniveau. In plaats van te kijken naar het gemiddelde schoonniveau van de stad als geheel, investeren we in schonere buurten. Wijken die het verst onder de norm zitten, krijgen voorrang. Om snel resultaat te boeken en geen tijd te verliezen, hanteren we een crisis­aanpak. Deze wordt bestuurlijk aangestuurd door een team bestaande uit de wethouder Schoon en twee dagelijks bestuurders (db-leden). Ambtelijk wordt de aanpak geleid door het directeurenteam Schoon.

× Op basis van beschikbare informatie, zoals meldingen, en de kennis van medewerkers op straat (gebiedsteams, reinigers, buurtconciërges, afval­ beheerplannen, etc.) wordt voor elke wijk een maatwerkplan opgesteld. Dit plan bevat duidelijke doelen, mijlpalen en een kort en krachtig dashboard om de voortgang te monitoren. × In de plannen is aandacht voor alle mogelijke oorzaken van overlast, zoals een tekort aan afvalvoorzieningen, achterblijvende afvalinzameling, gedrag 42

van bewoners, ondernemers of bezoekers, onduidelijke regels, etc. × We starten een programma “Afvalpreventie” waarbij de grootste inzamelstromen worden aangepakt bij de bron, zoals herbruikbare bekers voor de horeca. Daarnaast wordt gekeken naar betere inzameling van reststromen zodat deze nuttig zijn voor recycling. × Bedrijven die hun afvalcontract niet op orde hebben of afval op straat dumpen, worden daarop aangesproken en krijgen stevige boetes, waarbij zij ook verantwoordelijk worden voor de opruimkosten. Verkeerd aangeboden (bedrijfs)afval pakken we strenger aan. × We trekken samen op met ondernemers om de stad schoon te houden. In het centrum wordt een collectief van ondernemers, bewoners en de gemeente opgestart waarbij de VBOA een belangrijke gesprekspartner is. Hierbij is speciale aandacht voor het tegengaan van de enorme hoeveelheid afval bij grote evenementen. × We onderzoeken samen met de BIZ-en hoe de logistiek voor afval nog meer gebundeld kan worden. Daarnaast gaan we in overleg met inzamelaars over het vergroten van het aantal grondstoffenhubs. × We onderzoeken of we kunnen samenwerken met andere gemeenten in het organiseren van het ophalen en verwerken van afval. Zo kunnen we gezamenlijk inzetten op een circulaire economie. × We stoppen met de eigen bedrijfsafvaltak en verplichten alle ondernemers een afvalcontract te hebben.

We schaffen het reinigingsrecht voor onder­ nemers af. × Met de tien grootste vervuilers van de openbare ruimte gaan we om tafel zitten om afspraken te maken hoe zij gaan bijdragen aan het schoon houden van onze straten. We focussen ons op grote maatregelen die bijdragen aan een schone stad, en beperken kleinschalige experimenten die ten koste gaan van de capaciteit die bedoeld is voor een schone stad.

Dit blijven we doen × Grofvuil op afspraak zetten we door. We gaan door met het prullenbak­ offensief waarin we kritisch kijken waar afvalbakken weg kunnen worden gehaald om te voorkomen dat er troep rondom de afvalbakken ontstaat. × We zetten in op gedragsverandering (onder andere met betrekking tot statiegeld). × We zorgen voor transparante communicatie over het schoonniveau in de stad en blijven informatie ook op papier beschikbaar stellen, omdat niet iedereen digitaal bereikt wordt. × De kosten voor GFE/T-inzameling in Amsterdam zijn hoog, terwijl de scheidingspercentages laag blijven. We gaan door met de uitrol, maar stellen het tussendoel bij naar 20% van de huishoudens. Het uiteindelijke doel van 75% blijft ongewijzigd.

“ Geef prioriteit aan handhaving op grofvuil en afval.” – Stadsgesprek Zuidoost

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

43

Hoofdstuk 6

Vrij en veilig

44

6. Vrij en veilig In een wereld vol oorlog en onrust kiest Amsterdam ervoor een baken van vrijheid, hoop en mensenrechten te zijn. In onze stad kun je zijn wie je bent en leven zoals je wilt. We zijn trots op onze vrijzinnigheid. We bescher­ men de democratie en onze rechten, vieren verschillen en blijven werken aan een open, inclusieve en recht­vaardige samenleving. Dat vraagt ook om zelfreflectie, van de gemeente én van alle Amsterdammers. We zien dat de vrijheid van verschillende groepen onder druk staat. Daarom blijven we discriminatie in al haar vor­ men bestrijden. Tegelijk vieren we deze gemeen­schappen als onmisbaar onderdeel van onze stad, besteden we aandacht aan onze gedeelde geschiedenis en gaan we de duistere bladzijden uit het verleden niet uit de weg.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

Als internationale mensenrechtenstad nemen we verant­ woordelijkheid. We zijn trots dat onze burgemeester voorzitter is van het Pact of Free Cities. We komen op voor mensenrechten, bieden een veilige haven aan mensen op de vlucht en beschermen het recht om te demonstreren. Mensenrechten staan centraal, zowel lokaal als in onze internationale relaties. Daarom richten we ook ons inkoop­ beleid zo in dat we geen bedrijven steunen die bijdragen aan mensenrechtenschendingen. We blijven het demonstratierecht actief faciliteren als fundament van onze democratie en zorgen dat mensen veilig en zichtbaar hun stem kunnen laten horen.

45

6.1 Inclusie, diversiteit en anti-discriminatie We beschermen grondrechten actief en nemen vrijheid als ondeelbaar uitgangspunt: de rechten van de één kunnen nooit ten koste gaan van die van een ander. Daarom blijven we alle vormen van discriminatie actief bestrijden, waaronder moslimdiscriminatie, antisemitisme, seksisme, LHBTQIA+-discriminatie, anti-zwart racisme, anti-Aziatisch racisme en discriminatie van mensen met een beperking. Amsterdam maakt mensenrechten leidend in bescherming van groepen die disproportioneel geraakt worden. Dat doen we samen met de gemeenschappen zelf, zodat beleid aansluit bij ervaringen in de praktijk en daadwerkelijk bijdraagt aan gelijke kansen en veiligheid voor iedereen. We treden krachtig op tegen institutioneel racisme en werken aan een overheid die eerlijk en rechtvaardig handelt voor iedereen. We versterken de sociale samenhang in de stad door meer ondersteuning te bieden aan informele organisaties die bijdragen aan ontmoeting, vertrouwen en wederzijds begrip. We stimuleren de ontwikkeling van inclusieve ontmoetingsplekken in buurten, waar Amsterdammers elkaar kunnen ontmoeten ongeacht achtergrond of overtuiging.

Dit gaan we doen × We verbeteren de aanpak van geweld tegen LHBTQIA+-personen door meldingen toegankelijker te maken en beter op te volgen, zodat slachtoffers zich gehoord en beschermd voelen. × We organiseren een structureel overleg met de LHBTQIA+-gemeenschap, zodat verschillende initiatieven elkaar nog beter kunnen vinden en signalen uit de praktijk direct worden meegenomen in beleid en maatregelen. × We maken structureel geld vrij voor de route naar herstel tot tenminste 2040. Dit wordt gebruikt om een fonds te vullen wat samen met de gemeenschap vormgegeven kan worden en zal worden ingezet voor erkennen en herstel van historisch onrecht. × We versterken interreligieuze netwerken om dialoog en samenwerking tussen verschillende geloofsgemeenschappen te bevorderen. × We maken de stad toegankelijker voor mensen met een beperking. We versnellen het wegnemen van fysieke knelpunten in bestaande straten

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

×

×

×

×

×

× ×

en gebouwen, en toetsen gemeentelijke voorzieningen standaard op toegankelijkheid. We verbeteren digitale toegankelijkheid van gemeentelijke diensten. We werken hierbij samen met ervaringsdeskundigen om structureel te toetsen wat er beter moet. We maken meldpunten van discriminatie beter zichtbaar via gerichte campagnes, scholen en sociale media, en zorgen dat ze eenvoudiger toegankelijk zijn. We versterken onze rol in opvang en ondersteuning van mensen op de vlucht. We ondersteunen Oekraïeners in het behoud van de Oekraïense cultuur door de start van een Oekraïens cultuurcentrum. Amsterdam biedt bescherming aan dissidenten, journalisten en mensen­ rechtenactivisten die niet veilig zijn in hun land, en groeit uit naar een sanctuary city. Inclusie en antidiscriminatie worden collegebreed verankerd als leidend principe in beleid, uitvoering en dienstverlening. Alle portefeuillehouders dragen vanuit hun eigen domein verantwoordelijkheid voor het bevorderen van gelijke kansen, inclusie en het tegengaan van discriminatie. We vergroten de zichtbaarheid van de Palestijnse gemeenschap door ruimte te bieden voor ontmoeting, cultuur en dialoog. Er zijn volkeren die het recht missen zelf te mogen beschikken over hun taal, cultuur en identiteit. Zij hebben geen eigen staat, noch worden zij als minderheid in bestaande staten erkend of gerespecteerd.

Deze ‘vergeten volkeren’ – zoals de Palestijnen, Koerden, Oeigoeren of de Kopten – worden dikwijls onderdrukt of leven in Diaspora. Met de huidige geopolitieke expansiedrift van machtige staten wordt hun lot kwetsbaarder en hun vrijheid van expressie beperkter. Om hen recht te doen en een plek te geven voor herdenking en viering richt het college een monument op om het zelf­ beschikkingsrecht van volkeren te eren.

Dit blijven we doen × We ondersteunen het Joodse leven in de stad, met aandacht voor de diversiteit binnen de gemeenschap en voor jongeren. Daarbij steunen we initiatieven die jonge Joodse Amsterdammers ruimte geven om samen te komen, hun identiteit zichtbaar te maken en het Joodse leven te vieren. 46

× We zijn trots dat dit jaar de World Pride in Amsterdam is en erkennen dat LHBTQI+-Pride niet alleen een viering is, maar ook een protest voor gelijke rechten en sociale acceptatie. × We gaan door met de aanpak moslimdiscriminatie op basis van concrete acties en met draagvlak van islamitische Amsterdammers. × Informele ontmoetingsplekken zoals buurthuizen en culturele broed­ plaatsen krijgen financiële steun.

“Betrek ervaringsdeskundigen bij het toegankelijker maken van de stad voor mensen met een beperking, en zorg voor representatie en echte inclusie van de groep in proces en besluitvorming.” – Stadsgesprek Inclusie

6.2 Perspectief voor jongeren Voor veel kinderen is Amsterdam is een fijne plek om op te groeien, vol kansen die voor het oprapen liggen voor een mooie toekomst. Tegelijkertijd vraagt opgroeien in een grote stad veel van jongeren en kinderen en zien we dat kansen niet eerlijk zijn verdeeld. Kansengelijkheid bevorderen is daarom ons uitgangspunt. Toegang hebben tot goede zorg en ondersteuning is daarom van essentieel belang. Het doel is niet om onze jongeren in een systeem te duwen, maar hen de steun en ruimte bieden om binnen hun eigen vertrouwde wereld volwassen te worden. We gaan meer investeren in de eigen omgeving. De beste kans op veilig opgroeien ligt namelijk niet in een instelling, maar thuis, op school en in de buurt. Waar de online wereld voor veel jongeren een bron van kennis, ontspanning en sociale interactie is, brengt deze ook steeds duidelijkere risico’s met zich mee. Jongeren moeten zich bewust zijn van de gevaren voor hun veiligheid, (mentale) gezondheid, financiën en sociale druk. Ook online moet iedereen kunnen zijn wie ze willen zijn, in een veilige omgeving.

Dit gaan we doen: × We realiseren in Noord, Nieuw-West en Zuidoost extra laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren, in samenwerking met scholen en buurtorganisaties. COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

× Er is extra aandacht in het werk van jongerenwerkers voor de manosfeer en het tegengaan van vrouwonvriendelijke denkbeelden. × Jongerenwerkers worden gericht opgeleid en ingezet om criminaliteit te voorkomen, met speciale aandacht voor online beïnvloeding en ronselpraktijken. × Jongeren raken, soms via online werving of door criminele uitbuiting, betrokken bij de drugscriminaliteit. We moeten er vroeg bij zijn en de ouders en verzorgers meteen betrekken. Met versterkt toezicht en handhaving, op straat én online.

Dit blijven we doen × We gaan door met de gemeentelijke aanpak Online Leefwereld Jongeren. We geven jongeren een tweede kans, door meer in te zetten op interventies waarbij verschillende partners samenwerken om jongeren uit de zware criminaliteit te laten stappen of om na de straf hun leven weer op orde te krijgen.

6.3 Veiligheid in elke buurt Zorg en veiligheid raken steeds meer met elkaar verweven. Daarom zorgen we voor voldoende opvang, versterken we de samenwerking tussen politie, gemeente en zorgpartners en zetten we in op preventie dichtbij mensen: in buurten, op scholen en online, samen met informele organisaties. Sociale samenhang is daarbij essentieel, want veilige buurten ontstaan waar mensen naar elkaar omkijken. Daarom investeren we extra in leefbaarheid en veiligheid in Noord, Nieuw-West en Zuidoost, met gerichte inzet op schoon, heel en veilig, extra handhaving en perspectief voor jongeren via sterk jongerenwerk. Tegelijk bouwen we aan een weerbare stad door buurtnetwerken, ontmoetingsplekken en lokale initiatieven te versterken, zodat problemen vroeg worden gesignaleerd en bewoners, professionals en organisaties samen een sterk vangnet vormen. In zo’n stad sta je er niet alleen voor in moeilijke tijden, maar is er altijd een vangnet van mensen, professionals en organisaties die samen optrekken om iemand “uit de brand te helpen”.

47

Dit gaan we doen

Dit gaan we doen

× In buurten waar de druk op veiligheid en leefbaarheid het grootst is, zoals Noord, Nieuw-West en Zuidoost, zetten we extra capaciteit in van toezicht, handhaving en politie. Tegelijk breiden we het aantal wijk-BOA’s uit, zodat er meer zichtbaarheid en aanspreekbaarheid in de buurt is. × We werken actief aan het herstellen en versterken van vertrouwen in de overheid, onder andere door terugkoppeling te geven op meldingen en zichtbaar op te treden in de wijk. × We versterken de relatie tussen zorg en veiligheid, omdat vraagstukken rond onbegrepen gedrag en verslaving om een menselijke en zorggerichte aanpak vragen. × We investeren in passende voorzieningen, zoals extra afkoelwoningen, met oog voor de draagkracht van buurten. In buurten waar problemen zich opstapelen, zetten we extra in op samenhangende ondersteuning en vroegsignalering om escalatie te voorkomen. × We versterken de maatschappelijke weerbaarheid, zodat Amsterdam beter voorbereid is op crises en snel en effectief kan handelen wanneer dat nodig is.

× We starten een offensief voor vrouwen, met duidelijke doelen voor emanci­ patie, preventie en veiligheid, en speciale aandacht voor vrouwen in een kwetsbare positie. Deze agenda ontwikkelen we samen met vrouwen­ organisaties, met aandacht voor woonzekerheid, werk en armoede, de openbare ruimte en grassroots vrouwenorganisaties. × We intensiveren de aanpak van huiselijk geweld. Partnergeweld is femicide en intieme terreur, geen familiedrama. Ook starten we een pilot met het delen van informatie volgens “Clare’s Law”. Met gerichte campagnes en betere communicatie vergroten we het bewustzijn rondom partnergeweld, zodat signalen eerder worden herkend en gemeld. Daarbij nemen we ook signalen zoals dierenmishandeling mee, omdat die kunnen wijzen op huiselijk geweld achter de voordeur. × We investeren in meer en betere opvangplekken voor slachtoffers en versterken organisaties zoals Veilig Thuis. Ook bouwen we de gespecialiseerde meidenopvang (ROSA) verder uit, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. Vrouwen zonder verblijfsstatus worden beter beschermd en ondersteund, en we zetten ons in voor aanpassing van landelijke regels die hen afhankelijk maken van een partner. × We werken samen met internationale mensenrechtenorganisaties en andere steden aan het internationaal verbeteren van de positie van vrouwen.

6.4 Vrouwenveiligheid Vrijheid en veiligheid horen onlosmakelijk bij elkaar. Daarom is het onacceptabel dat veel vrouwen zich onveilig voelen. We pakken geweld tegen vrouwen stevig aan. We hebben daarbij extra aandacht voor huiselijk geweld. Van voorlichting en campagnes tot opvangplekken en een gerichte daderaanpak: we doen er alles aan om de cyclus van geweld te doorbreken. Gender mainstreaming breiden we verder uit, zodat al het gemeentelijk beleid bijdraagt aan de emancipatie van vrouwen, non-binaire en transpersonen. We betrekken mannen actief via campagnes, wijkgerichte projecten en samenwerking met scholen en sport­ verenigingen om schadelijke genderpatronen bespreekbaar te maken en gedrag te veranderen. We investeren in de veiligheid in de openbare ruimte en in het uitgaansleven.

COALITIEAKKOORD AMSTERDAM 2026-2030

“Wij hopen op een vrouwenagenda voor de hele stad, naar voorbeeld van de vrouwenagenda die voor Stadsdeel Nieuw-West is opgesteld.” – Stadsgesprek Inclusie

48

6.5 Criminaliteit bestrijden De politie, met wijkagenten voorop, is een onmisbare partner in de stad. Juist omdat we op de politie vertrouwen, blijven we kritisch op het optreden waar dat nodig is. Ook digitale veiligheid krijgt meer aandacht: we pakken online criminaliteit aan en investeren in Europese technologie om minder afhankelijk te zijn van grote techbedrijven.