BRIEF Woonbrief 2021

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 juni 2021 Wonen L. Ivens Directie Wonen bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Woonbrief 2021

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Veel Amsterdammers kunnen geen betaalbare woning vinden of hebben grote moeite de maandelijkse woonlasten te betalen. Er is ook een grote groep die zich zorgen maakt of de woning wel goed onderhouden wordt of hun woonomgeving leefbaar en veilig blijft. Ook nu de coronacrisis onze samenleving in haar greep houdt, zijn de woonopgaven van Amsterdammers onverminderd urgent. Deze zorgen en uitdagingen van Amsterdammers houden het stadsbestuur dagelijks bezig. Betaalbaar en goed wonen is een grondrecht. In artikel 22 van de Grondwet staat: “Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid”. Het feit dat wonen een prominente plek in de Grondwet heeft, maakt duidelijk dat het de plicht van de overheid is om de huidige problemen op de woningmarkt aan te pakken. En het is de vraag of de overheid dit wel voldoende doet. Met de Woonbrief 2021 informeert het college u over de staat van het Amsterdamse woonbeleid. Dit jaar ligt er als onderbouwing geen rapportage van het onderzoek Wonen in Amsterdam, maar er is toch voldoende informatie om duidelijk te maken dat de uitdagingen voor een betaalbare en leefbare stad nog steeds groot zijn. De indeling van deze brief is als volgt: 1) Inleiding 2) Feiten, cijfers & ontwikkelingen 3) Ontwikkeling & uitvoering van beleid 4) Aanvullende maatregelen & conclusie

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 2 van 28

1 Inleiding

Dit college geeft uitvoering aan de Woonagenda 2025, die is vastgesteld door de gemeenteraad op 19 juli 2017. De Woonagenda heeft als uitgangspunt voldoende, betaalbare en goede woningen in 2025. Voldoende woningen zodat voorraad en woningbehoefte in 2025 beter op elkaar aan kunnen sluiten, betaalbare woningen die bewoond worden door de huishoudens die hierop zijn aangewezen, en goede woningen die gezond, veilig en comfortabel zijn om in te wonen. Sinds het vaststellen van de Woonagenda is de spanning op de Amsterdamse woningmarkt toegenomen. Ondanks alle inzet zijn de huur- en koopprijzen verder gestegen en blijven de wachttijden voor sociale huur lang. Amsterdam is nationaal en internationaal een zeer populaire plek om te wonen en deze populariteit komt met een prijs: schaarste. Sinds het vaststellen van de Woonagenda is de woningbouwproductie enorm hoog met bijna 22.000 woningen in drie jaar tijd. Meer aanbod is volgens veel experts het antwoord op schaarste, maar niet op de prijzen. De prijzen en wachttijden blijven stijgen en veel Amsterdammers maken zich zorgen over de toekomst van het wonen in onze stad. De vraag wat voor stad we willen zijn is, meer dan ooit, urgent. Willen we een stad zijn voor alleen geslaagden of is Amsterdam van iedereen? Dit college heeft de ambitie dat iedereen die dat wil in Amsterdam kan wonen.

Dus niet alleen de mensen met een goed gevulde portemonnee, maar ook huishoudens met een midden of laag inkomen. Het feit dat geen topfunctie hebt, dat je studeert of dat je werk zoekt, moet niet betekenen dat je niet kan wonen in Amsterdam. De werkelijkheid is helaas anders. Steeds minder huishoudens komen in aanmerking voor een sociale huurwoning, terwijl de wachttijden lang zijn. Huren in de vrije sector is zo duur dat veel mensen die in die sector wonen, op zoek zijn naar een andere woning. De koopsector is overspannen. De makelaarskoepel NVM noemt de huidige situatie ‘absurd’. De gemiddelde vierkante meterprijs in de koopsector ligt boven de € 6.000 wat betekent dat iemand met een modaal inkomen nog geen appartement van 30 m² kan kopen, als zo’n woning al te koop staat. Dit staat allemaal nog los van de staat van de woningen, die lang niet altijd goed is. Een goede woning tocht of schimmelt niet, heeft geen loden leidingen en is in de winter warm te houden zonder dat dat honderden euro’s kost. Onze stad heeft behoefte aan voldoende aanbod van goede, betaalbare woningen. Woonruimte is een schaars goed en wonen is een eerste levensbehoefte. Vraag en aanbod van woonruimte aan de markt overlaten leidt tot excessen. En dat is wat we nu zien. Terecht dat mensen op dit moment naar de overheid kijken om de huidige problemen aan te pakken.

Niet alleen omdat het in de Grondwet staat omschreven als overheidstaak, maar ook omdat het duidelijk is dat de markt het niet alleen kan oplossen. De gemeente Amsterdam doet wat ze kan, binnen de beperkte ruimte die het Rijk biedt. En daar zit een groot deel van het probleem. De rijksoverheid heeft de huurmarkt in hoge mate geliberaliseerd en laat de Amsterdamse sociale huursector jaarlijks meer dan € 200 miljoen aan verhuurderheffing betalen. Het exploiteren van dure woningen wordt aangemoedigd, het verhuren van goedkope woningen ontmoedigd. De mogelijkheid om tijdelijke huurcontracten toe te passen is steeds verder verruimd. Koopwoningen worden omgezet

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 3 van 28

in huurwoningen en voor de hoofdprijs verhuurd. Een woning die eerst € 500 per maand opbracht en die nu meer dan € 1.50o per maand moet kosten, daar wordt niemand, behalve de eigenaar, beter van. Koopstarters hebben het nakijken. Huishoudens met een laag- of middeninkomen worden zo de stad uitgedrukt. De nieuwbouwproductie zit alweer jaren op een zeer hoog niveau en dat is voor een groot deel te danken aan particuliere investeerders. Zo dragen zij bij aan het oplossen van de woningnood in Amsterdam. Maar ook zij zien in toenemende mate de noodzaak van een overheid die kaders stelt, huisjesmelkers aanpakt en een einde maakt aan de verhuurderheffing. Dit college blijft strijden voor een Amsterdam dat voor iedereen is. De instrumenten die de gemeente tot haar beschikking heeft, zet het college in. En het college gebruikt haar contacten in Den Haag en Brussel om dingen voor elkaar te krijgen. Bijvoorbeeld voor een vergunning voor de toeristische verhuur van woningen, een woningbouwimpuls om nieuwbouw te versnellen, een bescherming tegen het opkopen van woningen en de erkenning dat corporaties in zwaar weer zitten en meer huurprijsregulering nodig is. Maar de volgende stappen zijn harder nodig dan ooit. Nog steeds betalen corporaties verhuurdersheffing. Geld dat ook dit jaar weer gebruikt had kunnen worden voor lagere huren, nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming.

En nog steeds verdwijnen voorheen betaalbare sociale en middeldure huurwoningen naar het dure huursegment. Is € 1.000 voor een woning van 50 m² een onredelijke bovengrens? Tot op heden wel. Dat moet anders, maar de gemeente zit niet aan deze knoppen. Hier is het Rijk aan zet. De vraag die dit college zich telkens stelt is: doen we alles wat we kunnen om de wooncrisis aan te pakken? Binnen de mogelijkheden die er zijn, is het antwoord bijna ‘ja’. Er zijn wat het college betreft echter nog 3 maatregelen die overwogen kunnen worden om in te zetten: een opkoopbescherming, verhuurdersvergunning en huisvestingsvergunning voor bestaande middeldure huurwoningen. Het college licht deze maatregelen toe aan het eind van deze Woonbrief.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 4 van 28

2 Feiten, cijfers & ontwikkelingen

Deze Woonbrief biedt een korte update van de feiten, cijfers van en ontwikkelingen op de Amsterdamse woningmarkt onderverdeeld in de drie thema’s van de Woonagenda 2025: voldoende, betaalbare en goede woningen. Omdat het tweejaarlijkse onderzoek Wonen in Amsterdam (WiA) alleen in de oneven jaren wordt uitgevoerd, is de Woonbrief van dit jaar niet aangevuld met WiAcijfers. Wel zijn er recente statische data beschikbaar over de woningvoorraad. Ook over het aanbod van sociale huurwoningen zijn actuele cijfers beschikbaar. Daarnaast gaat de brief in op de recente ontwikkelingen op het terrein van woningkwaliteit. De coronacrisis heeft gevolgen voor de groei van de Amsterdamse bevolking, er is sprake van een kleine groei van de bevolking in 2020. In deze Woonbrief wordt dieper ingegaan op de ontwikkeling van de migratie van en naar Amsterdam vanwege de mogelijke gevolgen hiervan op de woningmarkt, bijvoorbeeld voor betaalbaarheid en woonvoorkeuren. Thema voldoende woningvoorraad In 2020 zijn 5.932 zelfstandige permanente woningen in aanbouw genomen. De bouwpiek is nog niet ten einde en het college werkt eraan om deze de komende jaren door te zetten. Voor het zevende jaar op rij is gestart met de bouw van meer dan 5.000 woningen. De corporaties hebben met 2.270 sociale huurwoningen een inhaalslag gemaakt en voor het eerst sinds jaren meer dan 2.000 woningen in aanbouw genomen.

Een goed resultaat, maar het past nog niet bij de ambitie van de gemeente en de corporaties om gemiddeld 2.500 woningen per jaar te halen. De bouw van middeldure huur bleef met 575 woningen sterk achter bij de verwachtingen. In 2021 trekt de bouw van middeldure huur sterk aan en is een inhaalslag ingezet. In 2020 is het aantal particuliere huurwoningen voor het eerst sinds 2007 weer groter dan het aantal koopwoningen (zie figuur 1). Terwijl het aantal particuliere huurwoningen sinds 2008 onafgebroken groeit (na een decennialange daling), is de groei van het aantal koopwoningen afgevlakt. In 2020 was er zelfs sprake van een daling. In de nieuwbouw zijn koopwoningen gerealiseerd en koopwoningen worden zelden gesloopt, deze daling is dus het gevolg van het omzetten van koopwoningen in particuliere huurwoningen via buy-to-let of leave-to-let. Bij buy-to-let worden woningen gekocht om te verhuren, bij leave-to-let houdt de eigenaar-bewoner de woning in bezit na een verhuizing om deze vervolgens te verhuren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 5 van 28

Figuur 1: verdeling koop, corporatie huur en particuliere huur 200.000 175.000 150.000 125.000 100.000 75.000 50.000 25.000

Koopwoningen

Corporatiewoningen

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

0

Particuliere huurwoningen

Thema voldoende woningaanbod Ten tijde van het verschijnen van de Woonagenda, in 2017, was de gemiddelde woon- en inschrijfduur van doorstromers en starters respectievelijk 10,8 en 20,3 jaar. Gemiddeld moest iemand 15 jaar wachten op een sociale huurwoning. In 2019, het jaar waarvan de meest recente cijfers beschikbaar zijn was dit gedaald tot 13,2 jaar. In dat jaar was de gemiddelde woon- en inschrijfduur van doorstromers en starters respectievelijk 10,6 en 17,7 jaar1. Het aantal ingeschreven woningzoekenden bij WoningNet in Amsterdam is in de periode 20172019 opgelopen van 221.794 naar 237.186, een stijging van 7%. De sociale verhuur (via WoningNet en directe bemiddeling) is in dezelfde periode bijna gelijk gebleven van 7.513 in 2017 naar 7.485 in 20192. De schaarste is dus licht toegenomen. Dat de wachttijden desondanks licht gedaald zijn kan te maken hebben met het feit dat woonduur enkele jaren geleden is afgeschaft en er steeds minder woningzoekenden zijn die met de overgangsregeling nog gebruik kunnen maken van hun lange woonduur. Goed zicht op de ontwikkelingen in de particuliere huursector is lastig omdat een groot deel van de particuliere huursector vrije sectorhuurwoningen zijn waar geen vergunningsplicht voor geldt. Voor de vrije sector is Pararius één van de weinige informatiebronnen. In alle kwartalen van 2020 berichtte Pararius dat de huurprijzen per m² dalen.

Dat is positief, maar de gemiddelde huurprijs in de vrije sector blijft te hoog voor mensen met een middeninkomen. In Amsterdam stagneerden de huurprijzen vanaf het tweede kwartaal van 2019. In de rest van het land volgde deze stagnatie krap 1 2

AFWC jaarbericht 2020 AFWC jaarbericht 2020

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 6 van 28

een jaar later (Q1 2020). Ook prijsdalingen werden eerst in Amsterdam geconstateerd en volgden vervolgens op landelijk niveau. Waar de prijzen in de vrije huursector licht dalen, is er in de koopsector nog steeds sprake van stijgende prijzen, waarbij woningzoekenden zeer veel moeite hebben om hun koopwens te vervullen. De mediane vraagprijs in Amsterdam was volgens gegevens van de MVA in het vierde kwartaal van 2020 opgelopen tot € 474.393, de mediane transactieprijs was € 492.847, bijna € 20.000 hoger dan de vraagprijs. De prijs per m² in Amsterdam is in dat laatste kwartaal van 2020 opgelopen tot € 6.000. Figuur 2: vraagprijs per m2 in Amsterdam en Nederland 6500 6000 5500 5000 4500 4000 3500 3000 2500 2000 1500 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Amsterdam

Nederland

Thema goede woningen Op 1 januari 2020 kende Amsterdam ruim 250.000 woningen van voor 1981, waarvan ruim 165.000 woningen van voor 1946 (bron: OIS). Deze oudere woningvoorraad is vaak, naar de nieuwbouwstandaard, van matige kwaliteit. Natuurlijke veroudering, verouderde materialen als lood en asbest, maar ook externe ontwikkelingen zoals droogte, warmte en de energietransitie vragen om steeds nieuwe investeringen van woningeigenaren om een woning goed en gezond te houden. Het verbeteren van woningen is vaak een ingewikkeld proces. Op bouwkundig vlak, maar ook vanwege de noodzakelijke samenwerking met andere huurders, verhuurders en eigenaar-bewoners in één complex. Dit leidt ertoe dat tijdige investeringen in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad soms uitblijven. Door de hoge druk op de woningmarkt is kwaliteit nauwelijks meer factor bij verhuur of verkoop. Om meer aandacht te besteden aan kwaliteit, veiligheid, gezondheid en comfort van de bestaande woningvoorraad en de stadsdelen te ondersteunen in hun toezichtstaak, is in 2017 begonnen met de uitvoering van het Programma Woningkwaliteit. De resultaten van de inzet op wo-

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 7 van 28

ningkwaliteit laten zien dat een goede en veilige woning voor veel Amsterdammers niet vanzelfsprekend is. Alleen al op basis van externe gevelopnames kun je in Amsterdam gebreken vermoeden bij zo’n 7.500 woningen. Daarnaast kunnen gebrekkig onderhoud, loden leidingen, verouderde installaties en onvoldoende ventilatie, zonder dat het van buiten zichtbaar is, ook resulteren in kwalitatief onvoldoende of zelfs ongezonde of onveilige woningen. De laatste jaren zijn naar aanleiding van de inzet van toezicht en handhaving door het Programma Woningkwaliteit in een aantal themaprojecten in en aan zo’n 1.500 woningen verbeteringen aangebracht. Het programma heeft eraan bijgedragen dat vele woningen op de aanwezigheid van loden leidingen zijn onderzocht en loden leidingen gesaneerd worden. Ook zijn woningeigenaren en bewoners breed geïnformeerd over het belang van goede en veilige woningen en hoe ze daar zelf aan kunnen bijdragen. Aanvullende trends en ontwikkelingen Op 31 december 2020 telde Amsterdam 872.922 inwoners. Dat zijn er 165 meer dan een jaar eerder, een zeer lage groei van 0,02 %. In voorgaande jaren nam de bevolking jaarlijks met bijna 10.000 inwoners toe. Dat de bevolking over heel 2020 nog iets is gegroeid, komt vooral door de maanden januari en februari, toen de coronacrisis nog aanstaande was.

Vanaf maart 2020, toen de eerste lockdown in ging, stokte de immigratie, de grote drijfveer achter de bevolkingsgroei. De groei kwam aan het einde van de zomer weer enigszins op, toen studenten aan hun studie begonnen en de stad tijdelijk uit lockdown was. In december 2020, toen een nieuwe lockdown in ging, nam het aantal inwoners weer af. Het sterftecijfer valt 10% hoger uit in 2020, een gevolg van de coronapandemie. Afgelopen jaar stierven 5.724 Amsterdammers, tegen 5.248 een jaar eerder. Toch is nog altijd sprake van een geboorteoverschot: er werden meer dan 10.000 Amsterdammertjes geboren. Het geboorteoverschot zorgt ervoor dat de bevolkingsontwikkeling van Amsterdam in 2020 toch nog een klein plusje scoort, want er vertrokken vorig jaar meer inwoners dan erbij kwamen. De immigratie uit andere landen liep flink terug, net als emigratie naar het buitenland. De binnenlandse migratie nam toe: ruim 52.000 Amsterdammers verhuisden naar een andere gemeente in Nederland, bijna 3.000 meer dan in 2019. Voor veel mensen is Amsterdam niet meer te betalen. Daarnaast vertrekken veel inwoners omdat ze rust of meer groen wensen, al dan niet na gezinsuitbreiding. En er zijn signalen dat de vergrote mogelijkheden voor thuiswerken het laatste zetje zijn om de krappe woning te verlaten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Figuur 3: binnen- en buitenlandse migratie van en naar Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 8 juni 2021 Pagina 8 van 28

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 9 van 28

3 Ontwikkeling & uitvoering van beleid

Deze Woonbrief rapporteert over de ontwikkeling en uitvoering van het woonbeleid onderverdeeld in de drie thema’s van de Woonagenda 2025: voldoende, betaalbare en goede woningen. Onder deze drie thema’s zitten elf punten: woningbouw, doelgroepen, samenwerkingsafspraken, kwetsbare huishoudens, woonruimteverdeling, woninggebruik, toeristische verhuur, woonfraude, kansengelijkheid, woningkwaliteit en duurzaamheid met in totaal 43 onderwerpen of maatregelen.

Voldoende woningen Voor het uitgangspunt ‘voldoende woningen’ is de ambitie in de Woonagenda om de woningvoorraad en woningbehoefte in 2025 beter op elkaar te laten aansluiten. I. Woningbouw Het bouwen van woningen levert een belangrijke bijdrage aan het oplossen van de huidige problemen op de woningmarkt. Dit college zet daarom, met succes, volop in op nieuwbouw. De ambitie is niet alleen veel bouwen, maar ook in een mix van betaalbare en duurdere woningen. De grootste uitdaging ligt in het bouwen in het sociale en middeldure segment. Hier zet het college, door middel van afspraken met ontwikkelende partijen en stimulerende maatregelen, extra op in. 1. Bouwen van betaalbare koopwoningen In de Woonagenda 2025 is vastgelegd dat 40 % van de nieuwbouw wordt gerealiseerd in het middeldure huur- en koopsegment. In projecten met meer dan 800 woningen is het mogelijk om middeldure koopwoningen te bouwen die vallen binnen de 40 % middelduur in plaats van de 20 % vrije sector. Begin 2019 is vastgelegd dat middeldure koopwoningen marktconform worden ontwikkeld. De maximale verkoopprijs van een middeldure koopwoning bedraagt in 2020 € 314.000 (VON). Dit bedrag is inclusief de afkoopsom voor de erfpacht (waarbij ook gekozen kan worden voor een jaarlijkse canonbetaling). Op dit moment staan er ongeveer 1.000 middeldure koopwoningen in de plannen.

Door de prijsstijgingen worden deze middeldure koopwoningen overigens steeds kleiner. Met Neprom is gekeken naar de mogelijkheden om de bouw van middeldure koopwoningen te stimuleren. Over de uitkomsten van deze verkenning wordt later dit jaar verslag gedaan. 2. Bouwen van Jaarlijks 1.670 middeldure huurwoningen Op 3 februari 2020 heeft het college een intentieverklaring met IVBN, Neprom en Vastgoed Belang ondertekend. Deze intentieverklaring bevat afspraken over betaalbare woningen, onder andere over de bouw van 10.000 nieuwe middeldure huurwoningen in vijf jaar tijd. Afgesproken is dat het is toegestaan om een huurverhoging te hanteren van inflatie plus 1 %-punt, dat bij nieuwe verhuringen de aanvangshuur gelijk is aan de huur die de vorige huurder betaalde en dat vanaf het 21e jaar het bij nieuwe verhuringen is toegestaan een hogere huurverhoging toe te passen. Vanwege de intentieverklaring zijn de voorwaarden voor de bouw van middeldure huurwoningen op 2 juni

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 10 van 28

2020 aangepast. Het college heeft toen ook ingestemd met de uitgangspunten en het beleid om eeuwigdurende middeldure huur mogelijk te maken. De Verordening doelgroepen woningbouw Amsterdam 2019 (doelgroepenverordening) en de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020 zijn met ingang van 2021 gewijzigd in lijn met deze gemaakte afspraken. Corporaties kunnen, conform de gewijzigde Woningwet, in een gelijk speelveld met marktpartijen meedingen naar de realisatie van middeldure huurwoningen in Amsterdam. Het Rijk heeft per 1 januari 2021, mede op verzoek van gemeenten, de verplichte marktverkenning buiten werking gesteld waardoor het proces is vereenvoudigd. Corporaties hebben de mogelijkheid om zelf, bij sloop/nieuwbouw van corporatiewoningen, middeldure huurwoningen toe te voegen. In de Samenwerkingsafspraken zijn hierover afspraken gemaakt. Corporaties realiseren een groei van de middeldure woningvoorraad in Amsterdam van 1.100 woningen in de periode 2020-2023. De groei wordt gerealiseerd door nieuwbouw en wijzigingen in de bestaande woningvoorraad. De voorraad middeldure huurwoningen in het bezit van corporaties stijgt hiermee naar 7.000. Corporaties en gemeente onderzoeken de mogelijkheden om vanuit de niet-DAEB middeldure huurwoningen te ontwikkelen. In de tweede helft van deze afsprakenperiode kan dat leiden tot extra nieuwbouw van 250 middeldure huurwoningen per jaar. 3.

Bouwen van sociale huurwoningen Het doel om jaarlijks gemiddeld 2.500 sociale huurwoningen in aanbouw te laten nemen door corporaties is ambitieus. Twee keer per jaar krijgt de gemeente van de corporaties een update van de planvoorraad, waarin tot uiting komt wat de corporaties verwachten te kunnen realiseren. De inspanning van gemeente en corporaties is gericht op verdere vergroting van de planvoorraad en op het voorkomen van vertraging in projecten. De groei van de planvoorraad moet enerzijds komen uit de plannen voor de ontwikkelbuurten en eigen locaties van corporaties, en anderzijds door het verwerven van posities bij particuliere transformatie. Bij de ontwikkelbuurten is tempo belangrijk, maar het mag niet te koste gaan van zorgvuldige planvorming en participatie met de bewoners. Transformatie biedt kansen tot vergroting van de planvoorraad, ook op korte termijn. De gemeente stimuleert in proces en beleid dat particuliere eigenaren bij het realiseren van sociale huur samenwerken met corporaties. Corporaties worden door private partijen benaderd, maar zoeken ook zelf actief marktpartijen op. Het is een relatief nieuw fenomeen. Succesvolle onderhandelingen leiden tot groei van de planvoorraad. 4.

Stimuleren woningbouw in transformatiegebieden Voortvloeiend uit de intentieverklaring met IVBN, Vastgoed Belang en Neprom heeft het college op 2 juni 2020 uitzonderingen op het stedelijk uitgangspunt van 40-40-20 benoemd voor transformatieprojecten, onder de voorwaarde dat een corporatie de mogelijkheid krijgt voor de afname van de ontwikkelde sociale huurwoningen. Het doel hiervan is het stimuleren van de productie in de transformatiegebieden. Door de samenwerking met corporaties aan te moedigen kan beter geborgd worden dat de sociale huurwoningen langdurig in het sociale segment blijven en dat deze vaker aan de beoogde doelgroepen toegewezen worden. Indien een ontwikkelaar van een transformatieproject hiertoe bereid is, krijgt deze de mogelijkheid om naast 30 % sociale huurwoningen en minimaal 40 % middeldure huurwoningen 30 % vrije sectorwoningen te realiseren. Indien aantoonbaar geen corporatie gevonden kan worden om de sociale huurwoningen af te nemen, dan kan er gekozen worden voor een alternatieve programmatische verdeling (0-80-20 of 0-100-0).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 11 van 28

Hierbij stelt de gemeente dan de voorwaarde dat er door de gemeente aan te wijzen maatschappelijke beroepsgroepen gehuisvest worden. 5. Versnellen woningbouw binnen de Metropoolregio Amsterdam Amsterdam heeft in Metropoolregio-verband afspraken gemaakt over de woningproductie. In 2019 hebben de MRA-gemeenten vervolgens een Woondeal gesloten met het Rijk. Met het Rijk is in de Woondeal afgesproken het hoge tempo van gemiddeld 15.000 per jaar (waarvan 7.500 voor Amsterdam) vast te houden onder voorwaarden van middelen om de bestaande voorraad betaalbaar te houden en het verbeteren van de investeringscapaciteit van de corporaties. Dit hoge tempo is in het Bestuurlijk overleg Leefomgeving, onder dezelfde voorwaarden opgehoogd naar 17.500 per jaar voor de hele regio. Ten behoeve van het nieuwe kabinet wordt in beeld gebracht met behulp van welke maatregelpakketten dit nog verder kan worden versneld. Het Rijk heeft eenmalig middelen beschikbaar gesteld voor het versnellen van de nieuwbouwproductie van woningcorporaties via de Heffingsmindering en de realisatie van complexe ontwikkelingen met veel betaalbare nieuwbouw via de Woningbouwimpuls. De Amsterdamse corporaties hebben voor de bouw van circa 10.000 woningen circa € 250 miljoen heffingsmindering toegekend gekregen.

Amsterdam heeft in de eerste tranche € 13.121.137 voor 3.713 woningen in Sloterdijk I Zuid toegekend gekregen, in de tweede tranche € 19.783.795 voor 4.147 woningen bij IJburg 2e fase. 6. Uitvoeren actieplan wooncoöperaties In mei 2020 is een gemeentelijk programma wooncoöperaties van start gegaan met verschillende programmalijnen: concrete locaties, activering corporaties en doorontwikkeling regelgeving, randvoorwaarden en vereenvoudigen financiering. Dit behelst onder meer de uitwerking van een financieringsregeling, aanpassingen in de huisvestingsverordening en praktijkontwikkeling met !WOON als ondersteuner en Platform Amsterdamse Wooncoöperaties als belangenbehartiger van initiatieven en gesprekspartner gemeente. De financieringsregeling betreft een lening die ingezet kan worden voor de planfase (kosten planontwikkeling) en de realisatiefase. De planning is om de lening rond het zomerreces van 2021 te hebben vastgesteld zodat wooncoöperaties een aanvraag kunnen indienen. In de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020, die per 1 januari 2022 wordt gewijzigd, worden beheercoöperaties (woongemeenschappen) uitgezonderd van de huisvestingsvergunningplicht (en daarmee van de woonruimteverdelingsregels) en de betreffende wooncomplexen worden in een bijlage bij de verordening opgenomen.

De voorgestelde manier van uitzonderen geeft inzicht in de woongemeenschappen in de stad en biedt de transparantie die de Huisvestingswet voorschrijft. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor woongemeenschappen om aan eigen leden toe te wijzen. II. Doelgroepen Het college heeft aandacht voor alle groepen woningzoekenden. Verschillende groepen, zoals ouderen, jongeren en woonwagenbewoners, vragen echter om maatwerk wat betreft hun woonbehoefte. Het college zet dan specifiek beleid, afspraken en gerichte uitvoeringsmaatregelen in met

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 12 van 28

als doel het verbeteren van de kansen die deze groepen hebben op de Amsterdamse woningmarkt. 7. Uitvoeren Programmaplan Ouderenhuisvesting 2019-2022 Op 1 juli 2020 is de Intentieverklaring Zelfstandig Geclusterd Wonen voor Ouderen in Amsterdam 2020-2025 door de gemeente Amsterdam en 22 partijen ondertekend, waaronder woningcorporaties, zorgpartijen, marktpartijen, kennispartners en betrokken bewoners(gemeenschappen). De intentie is om in 2025 in totaal 2.000 geclusterde ouderenwoningen in aanbouw te hebben genomen in een mix van sociale , middeldure en dure huur. Er zou in 2020 een stedelijke conferentie ouderenhuisvesting worden gehouden. Die is vanwege de coronamaatregelen tot nader order uitgesteld. Zodra de situatie het toelaat wordt de conferentie alsnog georganiseerd. De verhuisregelingen Van Hoog naar Laag en Van Groot naar Beter zijn Amsterdamse regelingen die gelden voor huurders van een sociale huurwoning van een corporatie. In de Samenwerkingsafspraken is overeengekomen om de verhuisregelingen te verbeteren. Zo kunnen ouderen met Van Hoog naar Laag vanaf 65 jaar in plaats van vanaf 70 jaar gebruikmaken van het meenemen van de oude huur bij verhuizing en komen er meer soorten woningen in aanmerking om vanuit te verhuizen. De aanpassingen worden doorgevoerd door de corporaties en WoningNet en gaan per 1 juli 2021 in.

In 2020 verhuisden 92 ouderen dankzij de regeling Van Hoog naar Laag. Dat waren er in 2019 nog 172. Het is aannemelijk dat die daling te maken heeft met de coronacrisis. Ouderen bleven veel thuis en fysiek contact met de corporaties of !WOON was beperkt mogelijk. Het gebruik van de regeling Van Groot naar Beter is in 2020 toegenomen. In 2019 kwamen 82 grote woningen van tenminste 70 m² en tenminste vier kamers vrij voor doorstroming. In 2020 waren dat er 102. Hierdoor is het budget van € 500.000 voor deze regeling in 2020 bijna volledig besteed. 8. Realiseren van jongeren- en studentenhuisvesting De gemeente zet voor de periode 2019-2022 in op het in aanbouw nemen van 9.000 betaalbare jongeren- en studentenwoningen in Amsterdam en 1.500 studentenwoningen in de regio. Om de productiedoelstelling te kunnen halen moeten jaarlijks gemiddeld 2.250 eenheden in aanbouw worden genomen. In 2019 en 2020 zijn samen 2.325 woningen voor jongeren en studenten in aanbouw genomen, waarvan 975 permanente nieuwbouwwoningen in 2020. Er was een tekort aan planaanbod en een groot deel van de planvoorraad van circa 2.100 eenheden heeft vertraging opgelopen in de planvorming. Voor het behalen van de doelstelling moet met name de planvoorraad jongerenhuisvesting worden vergroot.

In 2020 is met de oplevering van het RIGO-rapport ‘Gelijke monniken, gelijke kappen?’ de verkenning naar het samenvoegen van jongeren- en studentenhuisvesting afgerond. De conclusies van de verkenning is om geen beleid te vormen om jongeren- en studentenhuisvesting samen te voegen. Ingezet wordt op het vergroten van het aanbod van jongerenhuisvesting. Ook wordt in 2021 het jongerencontract geëvalueerd. Op basis van die evaluatie wordt gesproken met de partners van de Samenwerkingsafspraken over eventueel nieuwe of aanvullende afspraken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 13 van 28

De Woontop jongerenhuisvesting vond op 12 november 2020 in digitale vorm plaats. Ruim 1.500 kijkers hebben het live gevolgd. De verschillende gesprekken met jongeren leverden conclusies en leerpunten op die in een raadsbrief zijn gedeeld. In het verlengde van de Woontop heeft de gemeente Amsterdam samen met De Key en de TU-Delft het Uplift Jongerenpanel opgericht met op dit moment rond twintig actieve panelleden. Er worden in 2021 en 2022 in totaal drie sprints met het jongerenpanel gehouden over het jongerencontract, woonconcepten en de evaluatie programma JSHV 2019-2022. Op elk van deze thema’s werkt het jongerenpanel toe naar een beleidsvoorstel. 9. Voorrang geven aan Amsterdamse jongeren Het systeem waarmee gemeente en corporaties begin 2020 de voorrang voor Amsterdamse jongeren wilden implementeren bleek de privacy niet voldoende te borgen. Eind 2020 is een nieuwe methode gevonden, waarbij woningzoekenden via een app (Qii) geverifieerde adresgegevens zelf invoeren in WoningNet. Ook is het noodzakelijk om het medegebruiken van het systeem van WoningNet door de gemeente voor urgent woningzoekenden, beter te laten voldoen aan de privacyregels. Daar wordt een Privacy-convenant Woonruimteverdeling voor voorbereid, hetgeen vertraging oplevert. De voorrang gaat naar verwachting in de tweede helft van 2021 van start. 10.

Huisvesten woonwagenbewoners en beheren van standplaatsen In 2020 is in het kader van het meerjarig onderhoud gestart met het onderhoudswerkzaamheden aan de woonwagenlocaties. De werkzaamheden worden in de zomer van 2021 afgerond. Als onderdeel van de totstandkoming van het nieuwe beleidskader woonwagens en standplaatsen zijn in 2020 de woonbehoefte en -wensen van woonwagenbewoners onderzocht. Het woonbehoefteonderzoek is voorbereid samen met de bewonerscommissie Woonwagenbelangen Amsterdam (WWBA). Zo is samen met de WWBA het onderzoeksbureau gekozen en de vragenlijst opgesteld en is er een algemene bewonersbijeenkomst geweest. De enquête is vervolgens gestuurd naar alle hoofdbewoners die bij beantwoording ook hun volwassen kinderen en andere inwonenden konden betrekken, en naar bij de gemeente bekende de ‘spijtoptanten’. Op die manier is getracht een goed beeld te krijgen van de wensen en behoeften van zowel huidige huurders alsmede de (toekomstige) standplaatszoekenden. De rapportage dient als onderlegger voor het conceptbeleidskader Woonwagenbewoners en Standplaatsen, waar op dit moment aan wordt gewerkt. Na het zomerreces van 2021 wordt het concept-beleidskader ter inspraak aangeboden aan alle woonwagenbewoners zodat het in het najaar 2021 behandeld kan worden door de raadscommissie en de gemeenteraad. 11.

Vergroten slaagkans voor rolstoelwoningen In 2020 zijn er aanzienlijk meer rolstoelwoningen verhuurd dan in 2019: 74 rolstoelwoningen ten opzichte van 30 woningen in 2019. Dit is het resultaat van het voortzetten van de pilot Verbouwd Rolstoelgeschikt en de verhuisregeling Verhuizen uit Rolstoelwoningen. Binnen de pilot zijn 12 reguliere huurwoningen rolstoelgeschikt gemaakt. In 2020 verhuisden 6 huishoudens uit hun rolstoelwoning via de verhuisregeling, waardoor er onder andere 3 ruime vijfkamerrolstoelwoningen vrij zijn gekomen. Er zijn meer huishoudens die aangeven dat ze graag willen verhuizen uit hun rolstoelwoning. Het blijkt echter lastig om woonwensen te koppelen aan vrijkomende woningen, maar het komt regelmatig voor dat bewoners zelf een geschikte woning vinden. Momenteel wordt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 14 van 28

onderzocht of het mogelijk is de bewoners zelf een andere woning te laten zoeken. Het doel is om in 2021 zelf zoeken mogelijk te maken. In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 zijn afspraken gemaakt om een plan te ontwikkelen om de achterstand in rolstoelwoningen weg te werken. Deze afspraken zijn in 2020 uitgewerkt in de Aanpak Rolstoelwoningen. In de Aanpak Rolstoelwoningen worden afspraken vastgelegd over concrete aantallen te realiseren rolstoelwoningen. Dit gebeurt via nieuwbouw van rolstoelwoningen en voortzetting van het verbouwd rolstoelgeschikt maken van woningen. Ook eerdergenoemde verhuisregeling neemt een prominente plek in. Afgesproken is dat de corporaties in principe geen rolstoelwoningen verkopen. Voor het zomerreces van 2021 krijgt de raad een brief over de Aanpak Rolstoelwoningen. 12. Voorrang voor maatschappelijke beroepsgroepen Per 1 januari 2020 is gestart met de voorrangsregeling voor huisvesting van maatschappelijke beroepsgroepen. In 2020 zijn voor de regeling 1.012 kandidaten voor bemiddeling aangemeld. Hiervan zijn 450 kandidaten inmiddels toegelaten tot de regeling. Gedurende het jaar 2020 zijn er 140 woningen van woningcorporaties en private verhuurders toegewezen. Uit de eerste resultaten blijkt dat de vraag naar woonruimte zich met name richt op sociale huurwoningen en minder op middeldure huurwoningen.

Eén van de oorzaken hiervan is dat het veelal startende leerkrachten en zorgmedewerkers zijn die huisvestingsproblemen hebben en voorgedragen worden door hun werkgever. Om de regeling efficiënter te maken en het aantal weigeringen terug te brengen worden er aanpassingen voorbereid voor de wijziging van de huisvestingsverordening per 1 januari 2022. De werkwijze met de kandidatenlijsten wordt aangepast om het proces van de beoordelingen soepeler te laten verlopen en er wordt een maximaal aantal weigeringen toegestaan. Daarnaast worden doorstromers uit de sociale sector toegevoegd als voorrangscategorie voor het middeldure segment. In de nieuwe huisvestingsverordening wordt ook voorgesteld om politiemedewerkers toe te voegen aan de regeling. III. Kwetsbare groepen Sommige Amsterdammers zijn dakloos of dreigen zonder hulp dakloos te worden. Dakloosheid gaat vaak gepaard met andere problematiek zoals verslavingen, psychische problemen en/of werkloosheid. In de huidige woningmarkt waarin woonruimte zeer schaars is, hebben de kwetsbare groepen de aandacht nodig die ze verdienen en is meer betaalbaar aanbod nodig. Tegelijkertijd moeten we kritisch kijken wie voor welke woonplek in aanmerking komt, omdat gewone woningzoekenden ook kans moeten houden op een woning. 13.

Uitvoeren Programma huisvesting kwetsbare groepen Sinds 2016 werken zorgaanbieders, woningcorporaties en de gemeente Amsterdam samen in het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG). De hoofddoelstelling van het programma is woonoplossingen realiseren voor mensen in een kwetsbare situatie met een urgent woonprobleem, die (op termijn) in staat zijn zelfstandig te wonen. In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 tussen de woningcorporaties, de huurderskoepels en de gemeente is afgesproken dat corporaties jaarlijks 1.800 sociale huurwoningen toewijzen aan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 15 van 28

kwetsbare doelgroepen. In 2020 hebben corporaties 1.793 woningen geleverd. Er is vooral veel inzet geleverd om voor de statushouders alle benodigde woningen toe te wijzen. Daarmee zijn in totaal 768 statushouders geplaatst. Het is echter niet gelukt om de afgesproken verdeling tussen de doelgroepen te realiseren. Meer woningen dan afgesproken gingen naar mensen die geen woonbegeleiding krijgen (sociaal-medisch urgenten), terwijl de groepen die gehuisvest worden met begeleiding (voornamelijk uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen) te weinig woningen kregen. In 2021 is niet alleen het vraagstuk van de verdeling, maar ook de sterk toegenomen vraag aanleiding geweest om lastige keuzes te maken en scherp te sturen op aantallen en verdeling. Met de corporaties en de huurders wil de gemeente nieuwe afspraken maken over de huisvestingsopgave voor kwetsbare groepen. In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 is afgesproken dat de corporaties jaarlijks 1.800 van de reguliere sociale verhuringen toewijzen aan kwetsbare doelgroepen. Door de forse extra toestroom van statushouders, toename van de problematiek van dak- en thuisloosheid alsmede een stijging van het aantal sociaal-medisch urgenten is het aanbod onvoldoende en is bijstelling nodig.

Daarom worden maatregelen genomen om het aanbod te vergroten, de vraag te verkleinen en een lobby in Den Haag te voeren om integraal te kijken naar deze opgave. Het programma behelst echter nog veel meer. De activiteiten van het programma voor de periode 2019-2022 zijn opgedeeld over vier actielijnen: 1. preventie van dakloosheid en ondersteuning, 2. voldoende passende woonplekken, 3. zorgzame stad en wijk, en 4. implementeren, leren en evalueren. Over de voortgang van de activiteiten en resultaten is de gemeenteraad geïnformeerd in de voortgangsrapportage over 2020. Op 14 april 2021 is deze voortgangsrapportage besproken in de raadscommissie. In deze brief wordt verder ingegaan op een aantal acties binnen het PHKG, die exemplarisch zijn voor de brede scope. 14. Aanscherpen urgentieregels Er komen steeds meer mensen met urgente woonproblemen, waardoor het aantal urgenties stijgt. Maar voor deze mensen zijn onvoldoende woningen beschikbaar. Hierdoor wordt de wachttijd voor mensen met een urgentie steeds langer. Dit is zeer onwenselijk. Mensen met een urgentie moeten snel een woning krijgen. Meer woningen voor urgenten gaat ten koste van andere woningzoekenden en is daarom geen optie. Door de criteria voor urgentie nog verder aan te scherpen en in de beoordeling nog strenger te zijn, wordt de wachttijd verkort.

Deze pijnlijke maar noodzakelijke maatregel vermindert niet de problematiek van huishoudens met urgente woonproblemen, maar voorkomt de valse hoop van een urgentie met jarenlange wachttijden. De aanscherpingen treden naar verwachting in werking in het najaar van 2021. 15. Aanbieden van tijdelijke woningen voor economisch daklozen Woningcorporaties, de Regenboog Groep en de gemeente werken sinds 2020 samen aan de pilot Tijdelijk Onder Dak. Het doel is de groeiende groep woningzoekenden die economisch dakloos zijn, voor een jaar aan een woning te helpen en ze zo een adempauze te geven. De woningcorporaties verwachten jaarlijks circa 200 woningen beschikbaar te stellen. Het gaat om woningen die op de nominatie staan voor renovatie of sloop. Op elke woning kunnen steeds twee mensen maximaal één jaar wonen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 16 van 28

Bij de selectie en matching van de kandidaten voor Tijdelijk Onder Dak maakt de Regenboog Groep gebruikt van de aanmeldlijst die ook gebruikt wordt voor hun project Onder de Pannen. Steeds meer andere gemeenten kopiëren het concept van Onder de Pannen: een project waarbij daklozen (die niet verslaafd zijn of psychiatrische aandoeningen hebben) tijdelijk onderdak krijgen bij mensen die een kamer beschikbaar hebben. Het aantal succesvolle matches stijgt ieder jaar: 86 in 2020. Het uitstroompercentage naar eigen woonplekken was 49 %. 16. Vergroten van kennis en de handelingsmogelijkheden bij het voorkomen dakloosheid Meer beleid is lang niet altijd de oplossing, inzicht in wat er al mogelijk is kan enorm helpen. Sinds 2019 is er de Woonwaaier: een overzicht van ruim vijftig regelingen en voorzieningen om Amsterdammers te ondersteunen bij het behouden of vinden van een passende woonplek. Professionals maken goed gebruik van de Woonwaaier, maar er is meer nodig. Het is belangrijk dat zij de mogelijkheden uit de Woonwaaier creatief weten in te zetten. Ook bleek intensiever contact tussen het woon- en het sociale domein wenselijk. In alle stadsdelen zijn in 2020 workshops over de Woonwaaier gegeven. Deze resultaten worden meegenomen bij het verbinden van het woondomein aan de buurtteams. 17.

Uittesten aanpak Wonen buiten Amsterdam Met de aanpak Wonen buiten Amsterdam wordt gekeken of voor Amsterdamse gezinnen buiten Amsterdam meer perspectief is op een woning. Het liefst in combinatie met betaald werk. Momenteel wordt een aanpak getest om mensen vanuit de Noodopvang gezinnen en de maatschappelijke opvang, maar ook economisch daklozen die nu in hotels verblijven of via Tijdelijk Onder Dak gehuisvest worden, naar een woning buiten Amsterdam te begeleiden. Het gaat nog om kleine aantallen, maar de eerste ervaringen zijn positief. Ook dit jaar wordt deze aanpak ingezet.

Betaalbare woningen Het uitgangspunt ‘betaalbare woningen’ in de Woonagenda is erop gericht dat Amsterdammers wonen in een woning die past bij wat ze kunnen betalen en de woonbehoeften die zij hebben. 18. Borgen betaalbaarheid bestaande voorraad Instrumenten die de bestaande voorraad betaalbaar houden, hebben een veel groter effect dan instrumenten die alleen de betaalbaarheid in de nieuwbouw borgen: de nieuwbouw omvat jaarlijks rond de 1 % van de voorraad. Het instrumentarium dat de gemeente heeft is echter beperkt, namelijk het maken van afspraken met verhuurders. Met woningcorporaties worden, conform de Woningwet, prestatieafspraken gemaakt. Met beleggers en particuliere verhuurders, verenigd in IVBN en Vastgoed Belang, is in 2020 de eerdergenoemde intentieverklaring ondertekend waarin ook afspraken staan over de hoogte van de huren. Een belangrijk zorgpunt blijven de aanvangshuren in de bestaande voorraad, zeker van woningen die zich nu nog in het gereguleerde huursegment bevinden. Bij mutatie vindt huurharmonisatie plaats, wat in Amsterdam betekent dat deze woningen verdwijnen naar het dure huursegment. De minister heeft inmiddels het besluit tot aanpassing van het WWS naar de Tweede Kamer gestuurd, met een maximering van de WOZ-waarde binnen het WWS op 1/3e.

Woningen blijven dan, vaker dan nu, in het gereguleerde segment en indien een verhuurder zich hier netjes aan houdt. De

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 17 van 28

noodknop is door de minister niet uitgewerkt zoals in de Woondeal afgesproken. De minister concludeert dat met het initiatiefwetsvoorstel voor maximering van de huurstijgingen in de vrije huursector op inflatie plus 1 %-punt voor de komende drie jaar, invulling is gegeven aan de noodknop. Echter bij de noodknop ging het primair om het voorkomen van te excessieve aanvangshuren in het vrije huursegment. Het college zet daarom deze lobby voort richting een nieuw kabinet. 19. Langer sociaal houden particuliere sociale huurwoningen Om uitvoering te geven aan de intentieverklaring met IVBN, Neprom en Vastgoed Belang heeft het college op 2 juni 2020 de instandhoudingstermijn van sociale huurwoningen die door private partijen (niet zijnde corporaties) worden gerealiseerd en geëxploiteerd van 15 jaar naar 25 jaar verlengd. Hierdoor blijven sociale huurwoningen, langer beschikbaar in het sociale segment. Het verlengen van de termijn naar 25 jaar kan een drukkend effect hebben op de investeringsbereidheid van particulieren in sociale huurwoningen. Indien dit ertoe leidt dat particulieren afzien van exploitatie, dan wordt eerder de samenwerking met corporaties gezocht waardoor deze een betere positie krijgen. IV.

Samenwerkingsafspraken De gemeente Amsterdam, de corporaties (verenigd in de AFWC) en de huurderskoepels (verenigd in de FAH) hebben Samenwerkingsafspraken gemaakt voor de samenwerking in de periode 2020 tot en met 2023. Door deze afspraken groeit het aantal sociale huurwoningen, investeren we in de sociale woningvoorraad en blijven de huren betaalbaar. 20. Groei aantal sociale huurwoningen en diversiteit woningvoorraad De groei van de sociale huurwoningvoorraad wordt bijgehouden via de monitor Samenwerkingsafspraken. Op 1 januari 2020 hadden de corporaties 165.020 zelfstandige sociale huurwoningen in bezit. De sterke daling van de voorraad sociale huurwoningen van corporaties is na meer dan 25 jaar een halt toegeroepen. De monitor over 2020 wordt in de tweede helft van 2021 naar de gemeenteraad gestuurd. Het doel is het voorkomen dat er gebieden ontstaan die niet toegankelijk zijn voor bewoners met een laag- of middeninkomen en dat er evenmin gebieden ontstaan waar geen bewoners zijn met een hoger inkomen. Niet iedere wijk hoeft een afspiegeling te worden van de (gemiddelde) samenstelling van de woningvoorraad in Amsterdam. De diversiteit van de verschillende Amsterdamse gebieden is namelijk ook onderdeel van de aantrekkelijkheid van Amsterdam. Voor 8 van de 22 gebieden hebben huurders, corporaties en de gemeente afgesproken hoe de voorraad sociale huur zich gaat ontwikkelen.

In de monitor van de Samenwerkingsafspraken wordt bijgehouden in hoeverre de gemaakte afspraken ook uitgevoerd worden. 21. Verkennen alternatieve financieringsfaciliteit corporaties In 2021 is, in het kader van de Samenwerkingsafspraken, door Vanberkel Professionals onderzoek gedaan naar de alternatieve financieringsfaciliteit voor woningcorporaties. Doel was de inventarisatie van de mogelijkheden en de daarmee gemoeide risico’s om als gemeente een bijdrage te leveren aan de investeringscapaciteit van de woningcorporaties. De ambitie is de groei van de sociale huurvoorraad te bevorderen door het instellen van een alternatieve financieringsfaciliteit. Kort samengevat geeft Vanberkel aan dat tekorten aan financieringsmogelijkheden niet het probleem

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 18 van 28

zijn voor de corporaties. Er zijn voldoende aanbieders van financiering. Een gemeentelijke financieringsfaciliteit zou zich hier niet in positieve zin van onderscheiden. Het college beschouwt daarom het onderzoek naar een alternatieve financieringsfaciliteit als afgerond. Het afschaffen van de verhuurderheffing zou de belangrijkste oplossingsrichting zijn om de investeringscapaciteit van corporaties te vergroten en de noodzaak tot verkoop van woningen te verkleinen. Met de vorming van een nieuwe regering staat de toekomst van de verhuurderheffing opnieuw op de agenda. De gemeente heeft in het voorjaar van 2020 samen met de partners van de Samenwerkingsafspraken een brief gestuurd aan het Rijk met de oproep de verhuurderheffing af te schaffen met het oog op de investeringscapaciteit van woningcorporaties. Mocht de verhuurderheffing blijven bestaan dan wil het college onderzoeken of de sociale huurwoningen opgekocht kunnen worden om te blijven verhuren aan mensen met een laag of middeninkomen. Deze maatregel is geen leenfaciliteit aan woningcorporaties. 22. Uitvoeren Woonlastenakkoord In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 is afgesproken dat partijen de inzet voor de doelgroep van het Woonlastenakkoord voortzetten.

Daarnaast hebben gemeente, corporaties en huurderskoepels het Nibud een onderzoek laten doen naar woonlasten in Amsterdam om te toetsen of de juiste huishoudens in de stad worden ondersteund. Naar aanleiding van dit onderzoek is afgesproken dat de partijen zich in willen spannen om iets extra’s te doen voor de laagste inkomens bij de jaarlijkse huurverhoging, binnen de bestaande afspraak over de huursomstijging. Nu de huren voor 2021 door de landelijke maatregel bevroren zijn, is deze afspraak voor dit jaar niet meer actueel. Als tweede is afgesproken de uitkomsten van het onderzoek in te brengen bij de landelijke gesprekstafel over de huurtoeslag met de vraag hoe de huurtoeslag effectiever kan werken. Tot slot is op verzoek van de raad het Nibud-onderzoek ook verzonden aan de Minister van BZK. V. Woonruimteverdeling De wachttijden voor sociale huurwoningen zijn te lang voor woningzoekenden die dringend op zoek zijn naar een woonplek. Zeker voor starters op de woningmarkt. Meer aanbod is de beste oplossing voor dit probleem, een betere verdeling is optie twee. Samen met de omliggende gemeenten en de betrokken corporaties zijn we de afgelopen periode gaan kijken of de woonruimteverdeling niet anders en beter kan. Daarnaast worden de mogelijkheden voor lokale en gebiedsgerichte voorrang voor woningzoekenden vergroot. 23.

Herzien van de woonruimteverdeling Het voorstel voor een nieuwe woonruimteverdeling heeft als doel meer ruimte te bieden aan woningzoekenden met een dringende verhuiswens ten opzichte van huishoudens met vooral een kwalitatieve verhuiswens. Naast wachten (inschrijfduur) gaan ook zoekgedrag en de situatie van de woningzoekende een rol spelen bij toewijzing. Voor bepaalde omstandigheden, namelijk ‘gescheiden met kinderen’, ‘inwonende gezinnen’ en ‘problematisch thuiswonenden jongeren’ kunnen situatiepunten worden toegekend. Ook is er voor de Amsterdamse jongeren in een jongerenwoning met een tijdelijk jongerencontract de mogelijkheid startpunten aan te vragen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 19 van 28

De gemeenteraden van vijftien gemeenten die betrokken zijn bij de nieuwe woonruimteverdeling hebben in februari, maart en april 2021 ingestemd met de nieuwe woonruimteverdeling; de gemeenteraad van Amsterdam heeft op 31 maart 2021 ingestemd met het beleidsvoorstel voor een nieuwe woonruimteverdeling ‘Een sociale huurwoning zoeken verandert’. Nu alle vijftien gemeenten akkoord zijn, is het tijd voor de volgende stap: het verwerken van het nieuwe beleid in de lokale huisvestingsverordening. De wijzigingsverordening voor de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020 naar aanleiding van het beleidsvoorstel wordt op 7 juli 2021 aan de gemeenteraad van Amsterdam voorgelegd. Dit jaar starten ook de voorbereidingen voor het invoeren van het nieuwe systeem. Gemeenten en corporaties passen hun organisatie aan. WoningNet en Woonmatch richten hun websites opnieuw in. Het moment van inwerkingtreding van de nieuwe woonruimteverdeling is medio 2022. 24. Verruimen lokale voorrang en gebiedsgerichte voorrang nieuwbouw De Huisvestingswet geeft de kaders voor het toepassen van lokale voorrang door gemeenten. Jaarlijks kan maximaal 25 % van de woningen worden toegewezen met voorrang aan inwoners van de eigen gemeente.

De wens van de gemeenten in de voormalige Stadsregio Amsterdam is om meer maatwerk toe te kunnen passen en rekening te kunnen houden met de toegenomen schaarste en verschillen per gemeente. In overleg met het Rijk is een experiment ingediend om het percentage lokale voorrang variabel te maken tussen de samenwerkende gemeenten waarbij geldt dat het gemiddeld niet meer mag zijn dan 30 % van het aantal (sociale) verhuringen in de regio. Daarnaast wordt op het verzoek van enkele stadsdelen om bewoners uit omliggende gebieden bij nieuwbouwprojecten voorrang te geven, een regeling ontwikkeld die in werking kan treden per 1 januari 2022. Op verzoek van stadsdelen kan de gemeenteraad dan bij nieuwe complexen vaststellen dat bij eerste oplevering 25 % van de woningen met voorrang wordt toegewezen aan bewoners uit het gebied of de nabijgelegen gebieden. Dit kan gaan gelden bij zowel sociale als middeldure huurwoningen, van zowel corporaties als particuliere verhuurders. 25. Verkennen aanbodplatform middensegment In 2020 is met de vertegenwoordigers van beleggers en corporaties gesproken over het combineren van de huisvestingsvergunning voor middeldure huurwoningen in de nieuwbouw en een aanbodplatform. En hoe hierin samengewerkt kan worden.

Doelstelling van een aanbodplatform zijn het bevorderen van de doorstroming uit de sociale huursector door het transparanter maken van het aanbod, het beperken van mutatieleegstand en een efficiënte vergunningverlening. In delen van de stad en ook buiten Amsterdam, zoals in Utrecht, wordt hiermee ervaring opgedaan. In 2021 kunnen hierbij volgende stappen gezet worden in samenwerking met beleggers en woningcorporaties.

Goede woningen Het derde uitgangspunt van de Woonagenda is ‘goede woningen’. Woningen zijn om in te wonen, zijn van voldoende kwaliteit en duurzaam. Bewonersondersteuning is daarbij van belang voor huurders en kopers. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat discriminatie goed wonen in de weg staat. De aanpak van discriminatie heeft prioriteit.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 20 van 28

VI. Woninggebruik De gemeente kan sturen op het gebruik van woningen. Mag een grotere woning opgedeeld worden in kleinere woningen? Mag een woning aan meerdere huishoudens verhuurd worden? Mag een koopwoning verhuurd worden? Dit college heeft de teugels aangehaald omdat gesignaleerd wordt dat dit uiteindelijk vaak neerkomt op weinig woonruimte van een matige kwaliteit voor hoge prijzen. Maar de goeden moeten niet lijden onder de kwaden, dus wordt een verbod vaak als een laatste redmiddel gezien. 26. Aanscherpen regels voor woningvormen Het beleid voor woningvormen is aangepast per 1 januari 2021. Woningvormen is het verbouwen van een zelfstandige woning in meerdere zelfstandige woningen. Het zorgt ervoor dat het aantal woningen toeneemt, maar ook dat het aantal grote woningen afneemt. Waardoor er minder ruimte is voor gezinnen in de stad. Vanaf 2021 kunnen appartementen alleen worden gevormd tot kleinere woningen als de oorspronkelijke woning minimaal 100 m² groot is. De gevormde woningen moeten gemiddeld minimaal 40 m² groot zijn. Bij grondgebonden woningen is woningvormen alleen toegestaan als de woning een gebruiksoppervlak heeft van tenminste 200 m². De gevormde woningen moeten een gemiddeld oppervlak hebben van 100 m².

In de stadsdelen Centrum Oost en Zuidoost, mogen de gevormde woningen bovendien niet kleiner zijn dan 40 m², vanwege het relatief hoge aantal kleine woningen in die stadsdelen. Het college wil het effect van de nieuwe regels afwachten, voordat nieuwe beleidswijzigingen zoals een quotum worden ingevoerd. Van belang hierbij zijn de onderzoeksresultaten van WiA 2021. 27. Evalueren beleid voor kamerverhuur en inwoning Voor de nieuwe bestuursperiode 2022-2026 wordt het beleid voor kamerverhuur en inwoning tegen het licht gehouden. Het college is voornemens het nieuwe kamerverhuurbeleid twee jaar na de invoering grondig te evalueren. In de periode van twee jaar moeten de effecten van onder andere de quota die per 1 april 2020 zijn ingevoerd, duidelijk worden en kan de implementatie van het nieuwe beleid worden geoptimaliseerd. Bovendien kunnen zo ook de resultaten uit WiA 2021 worden meegenomen. 28. Invoeren verhuurverbod nieuwbouw Vanaf 8 juli 2020 geldt een verhuurverbod voor nieuwbouw in alle projecten op erfpachtgrond waar op dat moment geen afspraken waren gemaakt. Bij nieuwbouw is het namelijk mogelijk om als gemeente eisen te stellen als de woningen worden gerealiseerd op gemeentelijke erfpachtgrond. Het beleid ‘Nieuwbouw koopwoningen voor eigenaar-bewoners’ is op 8 juli 2020 vastgesteld door het college. VII.

Toeristische verhuur Sinds de sterke opkomst van vakantieverhuur in Amsterdam, nu bijna tien jaar geleden, is de toeristische verhuur van woningen een belangrijk dossier. Wat voorheen een marginaal verschijnsel was, werd in de loop van jaren een bijna niet te stoppen fenomeen. Het grote geld dat verdiend kon worden met toeristische verhuur zorgde dat woningen niet langer bewoond werden en de leefbaarheid in buurten hard achteruit ging. Dit college heeft met succes gezorgd dat dit minder

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 juni 2021 Pagina 21 van 28

haar stempel drukt op de stad. Met een registratieplicht, een vergunningsplicht en minder verhuurdagen per jaar wordt de toeristische verhuur van woningen teruggedrongen. In 2020 lag het toerisme op een paar maanden na helemaal stil vanwege de coronacrisis. De rust in de stad maakte duidelijk hoe groot de rol van het toerisme is in de stad. 29. Invoeren registratieplicht toeristische verhuur en EU-lobby De Wet toeristische verhuur is op 1 januari 2021 in werking getreden, met als belangrijkste instrument de registratieplicht voor toeristische verhuur van woonruimte. Om die registratieplicht goed toe te kunnen passen is door Amsterdam een landelijk registratiesysteem gebouwd, in samenwerking met een aantal andere gemeenten. Vanaf 1 april 2021 kan in Amsterdam met het nieuwe systeem een registratienummer worden aangevraagd. Verhuurders kunnen dan niet langer anoniem hun woning aan toeristen verhuren en overtredingen kunnen beter gehandhaafd worden. Amsterdam trekt een lobby van 22 Europese steden met als inzet betere EU-wetgeving op het gebied van toeristische verhuur in woningen. De komende periode is de focus van de lobbygroep gericht op de nieuwe Digital Services Act, waarin de regels ten aanzien van digitale platformen wordt opgenomen. 30.

Uitvoeren beleid toeristische verhuur van woonruimte In 2020 is een vergunningsplicht ingevoerd voor zowel het gebruik van een woning als bed & breakfast (B&B) als voor vakantieverhuur. Ook is per 1 juli 2020 vakantieverhuur verboden in drie wijken in stadsdeel Centrum. Het verbod op vakantieverhuur is echter op 12 maart 2021 door de rechter ongeldig verklaard. Hierdoor kan in deze drie wijken vooralsnog een vergunning worden aangevraagd voor vakantieverhuur. Het college onderzoekt hoe de verbodswijken opnieuw kunnen worden ingevoerd. De B&B-vergunning is ingevoerd per 1 januari 2021. Om het aantal B&B’s in de stad niet te groot te laten worden is het aantal B&B-vergunningen gelimiteerd door middel van wijkquota (voor 99 wijken). In 2020 zijn 2.035 B&B-vergunningen verstrekt. Op 1 januari 2021 was in alle wijken nog ruimte binnen de quota. De vergunning voor vakantieverhuur is, als gevolg van een rechterlijke uitspraak, ingevoerd per 1 juli 2021. In de periode van 1 juli 2020 t/m 31 december 2020 zijn 1.478 vergunningen voor vakantieverhuur verleend. De raadscommissie van 14 april 2021 is via de rapportage toeristische verhuur geïnformeerd over beide vergunningen en de ontwikkelingen ten aanzien van de toeristische verhuur van woonruimte. 31.