Bijlage.Rapport Noordzeekanaalgebied in ontwikkeling 2022
Tekst van het document
NOORDZEEKANAALGEBIED IN ONTWIKKELING EEN OVERZICHT VAN RUIMTELIJKE, ECONOMISCHE EN ENERGIETRANSITIE PROJECTEN IN HET NZKG
2022
Voorwoord Het Noordzeekanaalgebied (NZKG) maakt niet alleen nu, maar ook de komende jaren een enorme ontwikkeling door. Zo zagen we de energietransitie in de havengebieden langs het 21 kilometer lange Noordzeekanaal in een versnelling komen, ondanks de Covid-19-pandemie. Ook uit onze Monitor Ruimte-Intensivering NZKG bleek dat de regio zich economisch goed doorontwikkelde. Toch zijn we er nog niet. We werken als betrokken partijen daarom hard aan de uitvoering van de Visie NZKG 2040. Als we terugblikken op het afgelopen jaar, zien we mooie mijlpalen. De intensieve samenwerking tussen de bedrijven, netbeheerders, gemeenten en provincie resulteerden in het Cluster Energie Strategie (CES 1.0 NZKG). Dit industrieel cluster formuleerde haar ambitie en de te ondernemen stappen om de CO2-uitstoot in het NZKG te verminderen. Samen benutten we de kansen die de energietransitie met zich meebrengt en dragen we bij aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord. Ook de start van het NOVI-traject is een belangrijke mijlpaal van 2021. Vanwege de grote en complexe opgaven waar we in het NZKG voor staan, de beperkte ruimte en de impact die de ontwikkelingen in het NZKG nationaal hebben, is het NZKG aangewezen als NOVI-gebied. We staan nu als regio zij aan zij met het Rijk om vanuit een gedeeld perspectief keuzes te maken welke functies waar een plek krijgen.
Om de samenhang van de opgaven in het NZKG in beeld te brengen, hebben we alle relevante informatie over de activiteiten van de NOVI, de energietransitie en de overige ruimtelijk-economische ontwikkelingen overzichtelijk gebundeld in deze rapportage ‘Noordzeekanaalgebied in ontwikkeling | 2022 (een overzicht van ruimtelijke, economische LUCHTFOTO BEDRIJVENTERREIN BEVERWIJK | Foto: Bram van de Biezen
PROGRAMMABUREAU NZKG Plein 1945 – nr. 96 (6e etage)
en energietransitie projecten in het NZKG)’. We zijn ervan overtuigd dat deze uitgave een goed overzicht geeft van deze dynamische regio. Als u na het lezen vragen of ideeën heeft voor het versterken van de regionale samenwerking, laat het ons dan weten via info@noordzeekanaalgebied.nl
1971 GC IJmuiden T (0255) 56 05 00
Tot slot wil ik alle betrokkenen, die zich al jaren inzetten voor de samenwerking in het
E-mail: info@noordzeekanaalgebied.nl
NZKG, bedanken.
Website: www.noordzeekanaalgebied.nl
2
Twitter: @PBNZKG
Mede namens Edward Stigter, voorzitter van het Bestuursplatform Energietransitie NZKG,
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/company/programmabureau-noordzeekanaalgebied
wens ik u veel leesplezier.
Juli 2022: dit rapport is een uitgave van het Programmabureau Noordzeekanaalgebied. Tekst: Programmabureau NZKG in samenwerking met het Adviesteam en projectleiders. Disclaimer beeldmateriaal: Het Programmabureau NZKG heeft getracht alle rechthebbenden van het b eeldmateriaal te achter halen. Mocht u desondanks menen recthebbende te zijn, neem dan gerust contact met ons op via het bovenstaande mailadres. Vormgeving en druk: Opzet, Santpoort-Zuid.
Zita Pels Voorzitter Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied
3
Inhoud VOORWOORD
3
DEEL II
32
INLEIDING
6
4. ENERGIETRANSITIE IN HET NOORDZEEKANAALGEBIED
33
DEEL I
7
4.1
Samenwerken aan versnelling
35
4.2
Uitvoeringsprogramma Energietransitie NZKG
37
2. RUIMTELIJKE EN ECONOMISCHE OPGAVEN
8
4.2.1 Cluster Energie Strategie en programmering
37
4.2.2 Data safehouse en monitoring
40
2.1
NOVI-gebiedsaanpak NZKG
8
4.2.3 Ruimtelijke verkenning energieprojecten
40
2.1.1 Verstedelijkingsstrategie MRA
8
4.2.4 Investeringsagenda NZKG
41
2.1.2 Fasen NOVI-gebiedsaanpak NZKG
9
4.2.5 Communicatie en informatievoorziening
41
2.1.3 Planning
10
4.2.6 Randvoorwaarden energietransitie
42
4.2.7 Kennisinstellingen, arbeidsmarkt en onderwijs
42
Versnellingstafels
45
2.2
2.3
Thematische bouwstenen NOVI-gebiedsaanpak NZKG
11
2.2.1 Energietransitie
11
2.2.2 Circulaire economie
11
2.2.3 Water en klimaatadaptatie
11
2.2.4 Milieuruimte
11
Monitor Ruimte-Intensivering NZKG
14
3. PROJECTEN EN RUIMTELIJK- ECONOMISCHE OPGAVEN
16
4.3 4.3.2
4.4
4.3.1 Versnellingstafel Waterstof
45
Versnellingstafel Elektriciteit
49
4.3.3 Warmte en Stoom
57
4.3.4 Carbon Capture Utilisation and Storage (CCUS)
59
Regionale roadmaps
61
3.1
Energiehaven
16
5. SAMENWERKING IN HET NOORDZEEKANAALGEBIED
62
3.2
Programma Tata Steel 2020 – 2050
18
5.1
Het Bestuursplatform NZKG
62
3.3
Zeetoegang IJmond
20
5.2
Het Bestuursplatform Energietransitie NZKG
62
3.4
Transformatie bedrijventerrein Kop van de Haven en Parallelweg
22
5.3
Het Programmabureau NZKG
63
3.5
Programma Haven-Stad
24
3.6
Transformatie van de Achtersluispolder en de Dam tot Dam fietsroute
26
6. RELATIE MET ANDERE OPGAVEN EN PROGRAMMA’S
64
3.7
Hembrugterrein
27
6.1
MRA
64
3.8
Natuurontwikkelingen in de Houtrakpolder
29
6.2
Waterschappen
64
3.9
Sluis Haven Informatie Punt (SHIP)
30
6.3
Rijksprogramma’s
64
6.4
Plabeka
66
6.5
Regionale Energiestrategie/Regionale Structuur Warmte
66
6.6
Regionaal Mobiliteitsplan
66
6.7
Branche Organisatie Zeehavens
69
6.8
Ondernemersverenigingen
69
09
15
29
39
52
65
Inleiding RUIMTELIJK- ECONOMISCHE PROJECTEN
Het Noordzeekanaalgebied is het havengebied van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Al jaren wordt hier intensief samengewerkt om het gebied aantrekkelijk te houden om te werken, maar ook om er te wonen en te recreëren. Want in het NZKG kan het allemaal.
Uitgeest
Heemskerk
Er is een groot besef in de MRA dat de economische voorspoed veel kansen biedt voor inwoners, ondernemers
Purmerend Krommenie
en voor heel Nederland. De regio kent een spectaculaire banengroei en een snelle toename van het aantal
Wormer
Wijk aan Zee
inwoners en bezoekers. De MRA ontwikkelt zich in hoog tempo tot een wereldstad die internationaal tot de
Wormerveer
Beverwijk
top behoort.
1
Er is ook een keerzijde: de leefbaarheid van de regio komt onder druk te staan en de ruimte voor nieuwe
2
ontwikkelingen wordt beperkter. De snelheid waarmee economische ontwikkelingen zich voltrekken,
4 3
IJmuiden
Assendelft
5
Zaandijk
Velsen-Noord Velsen-Zuid
in combinatie met de druk op de ruimte, de sociaal-maatschappelijke opgaven die daarbij horen en de Driehuis
transitieopgaven op het gebied van energie en klimaat, vragen van alle betrokken partijen zorgvuldige,
Zaandam
Oostzaan
Santpoort-Noord
gezamenlijke keuzes in de gebiedsontwikkeling.
Velserbroek
7
6
De samenwerking in het NZKG is daarom de laatste tijd uitgebreid. Samen met partners uit het bedrijfsleven,
Santpoort-Zuid
Westpoort
Landsmeer
8
Spaarndam
netbeheerders en kennisinstellingen werken de regionale en lokale overheden en het Rijk intensief samen om de diverse opgaven een plek te geven.
Bloemendaal aan zee
ersluispolder
Bloemendaal
1
Ontwikkeling Averijhaven
2
Sluis- en Haven Informatie Punt Haarlem
9
Spaarnwoude
3
Zeetoegang IJmond
4
Versterking en positionering haven De Pijp Beverwijk
5
Transformatie van De Pijp Beverwijk
6
Natuur, recreatie of agrarische functies Houtrakpolder
7
Hembrugterrein
8
Transformatie van de Achtersluispolder en de Dam tot Dam fietsroute
9
Haven-Stad Amsterdam
Amsterdam-Noord
Zwanenburg Amsterdam
IJburg
Amsterdam-Zuid Diemen Duivendrecht
Bijlmermeer Amstelveen
Oudekerk aan de Amstel
Bron: provincie Noord-Holland
2. Ruimtelijk-economische opgaven 2.1 NOVI-GEBIEDSAANPAK NZKG economie en bedrijventerreinen.
Het havengebied van de MRA is een aantrekkelijk
In het NZKG komen de vier prioriteiten samen
Zo speelt het NZKG een belangrijke rol in de
gebied vanwege de vele kansen die er zijn. Er is een
die allemaal ruimte vragen. Het doel van de NOVI-
energietransitie én in de circulaire economie.
sterk economisch groeipotentieel, er wordt gewoond
gebiedsaanpak NZKG is het vaststellen van een
Daarnaast liggen er grote ambities op het gebied van
en gewerkt in steden en dorpen, er is een Natura
samenhangende ruimtelijke strategie, zodat deze
woningbouw en havenlogistiek. Tot slot moet er
2000-gebied om de Europese biodiversiteit te
maatschappelijke opgaven op een goede manier
ruimte worden gevonden voor water in het gebied.
4. In de NOVI-gebiedsaanpak NZKG wordt sturend
waarborgen én het is een belangrijke energiehub.
ingepast kunnen worden in het NZKG. De ruimte
Zeespiegelstijging en de daling van het land maken
richting gegeven aan hoe gezondheid en
Ondertussen wordt er nog gezocht naar ruimte voor
voor nieuwe ontwikkelingen in de regio wordt
deze uitdaging groot en daarom worden deze
leefbaarheid in het NZKG en met name de IJmond
het tijdelijk bergen van overtollig water bij piekbuien.
steeds beperkter vanwege:
opgaven vanuit een gebiedsperspectief uitgewerkt in
zich ontwikkelen.
1. Schaarste aan fysieke ruimte in hectares.
de NOVI-gebiedsaanpak NZKG.
Om grote en complexe opgaven aan te pakken die
2
van essentieel belang zijn voor Nederland, heeft het
3. Schaarste op het elektriciteitsnet op korte en
Rijk een Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Er is daarbij afgesproken dat het Rijk deze opgaven samen met de regio’s oppakt.
middellange termijn. schaarste op de arbeidsmarkt wordt in Nederland de komende jaren nog groter.
In de NOVI komen landelijke en regionale belangen samen. De visie wordt opgesteld aan de hand van
Deze schaarste vraagt om heldere afspraken over de
vier prioriteiten:
voorwaarden waaronder ruimte gebruikt kan worden.
scheppen over de ruimtelijke ontwikkelingen in de Houtrakpolder.
5. Ten slotte moet duidelijk worden hoe de toekomst van de piekwaterberging in het NZKG er uit komt
Schaarste aan milieu- en risicoruimte.
4. Schaarste aan arbeid op de arbeidsmarkt. Deze
3. De NOVI-gebiedsaanpak NZKG moet helderheid
Voor de verdere uitwerking van de gebiedsaanpak
te zien.
heeft de Verstedelijkingsstrategie voor het NZKG vijf punten meegegeven:
2.1.2 FASEN NOVI-GEBIEDSAANPAK NZKG
1. De Amsterdamse haven moet zich gaan
Het Bestuursplatform NZKG is de bestuurlijk
ontwikkelen tot een hub voor duurzame brandstof
opdrachtgever van de NOVI-gebiedsaanpak NZKG.
en goederenstromen.
Daaraan wordt invulling gegeven door een Bestuurs-
2. Er moet ruimte worden gevonden voor circulaire
commissie, de projectleiding en door het kernteam.
Ook de tijd speelt hierbij een factor. Ruimte die nu wordt ingezet voor vernieuwing van verouderde industrie en energiesystemen, komt bijvoorbeeld
LUCHTFOTO VAN HET KANAAL MET DE HOUTRAKPOLDER OP DE VOORGROND | Foto: Bram van de Biezen
weer beschikbaar als deze industrieën en systemen zijn verdwenen. Tegelijkertijd moet er rekening gehouden worden met transitieruimte: oude en nieuwe systemen zullen tijdelijk naast elkaar bestaan, totdat het oude uitgefaseerd kan worden.
2.1.1 V ERSTEDELIJKINGSSTRATEGIE MRA Naast een gebiedsuitwerking vanuit de Nationale Omgevingsvisie is de NOVI-gebiedsaanpak NZKG ook een gebiedsgerichte uitwerking als onderdeel van het MRA Verstedelijkingsconcept (2022). Rijk en regio hebben de afgelopen twee jaar gewerkt aan de ontwikkelingsrichting en de voorwaarden voor verstedelijking in de MRA. De ontwikkelingsrichting voor het NZKG is nog niet helemaal uitgewerkt. Er moeten namelijk grote ambities worden verwezenlijkt die soms kunnen botsen met elkaar.
8
9
2.2 THEMATISCHE BOUWSTENEN NOVI-GEBIEDSAANPAK NZKG Per thematische bouwsteen wordt door inhoudelijke
teams concrete voorstellen per bouwsteen waaruit
In de inventarisatiefase van de NOVI-gebiedsaanpak
2.2.3 WATER EN KLIMAATADAPTATIE
experts input geleverd om de integrale ruimtelijke
knelpunten komen. In de confrontatiefase wordt
NZKG worden verschillende expertteams gevraagd
Het is belangrijk de toekomstbestendigheid van het
puzzel in het NZKG te kunnen leggen. Deze bouwste-
gezocht naar synergie waar o pgaven kunnen worden
om een thematische bouwsteen uit te werken voor
watersysteem te vergroten. Ruimtelijk brengt dit
nen bestaan uit energietransitie, circulaire economie,
gecombineerd of elkaar kunnen uitsluiten. In deze
de toekomst van het NZKG. Per thema wordt onder-
vraagstukken rondom waterberging, maaiveldhoogte,
water en klimaatadaptie en milieuruimte en een
fase gaat de regio in atelierbijeenkomsten in gesprek
zoek gedaan en worden prognoses en scenario’s
maaiveldontwerp en plaats voor (open) water met
gezonde leefomgeving.
over de verschillende opgaven en ambities voor het
ontwikkeld voor de toekomst, die vervolgens vertaald
zich mee.
gebied. Richtinggevende uitspraken die hierbij
worden in concrete, onderbouwde voorstellen.
2.1.3 PLANNING
worden geformuleerd, leiden in de strategieontwik-
Het opstellen van de NOVI-gebiedsaanpak NZKG
kelingsfase tot een ruimtelijke strategie. Naar
2.2.1 ENERGIETRANSITIE
dat er piekwaterberging nodig lijkt rond het NZKG.
gebeurt in drie fasen. In de inventarisatiefase, die tot
verwachting is de NOVI-gebiedsaanpak NZKG in het
Vrijwel alle onderdelen van de energietransitie
Dit zou in het Oer-IJ kunnen worden gerealiseerd,
september 2022 loopt, doen de thematische expert-
najaar van 2023 gereed.
hebben in de komende decennia ruimte nodig in het
al kan een piekwaterberging van zilt water uit het
NZKG. Deze ruimtevragen spelen boven- en onder-
NZKG een risico vormen voor de beschikbaarheid van
gronds en direct (fysieke ruimte) als indirect
zoet water in de toekomst.
In de Verstedelijkingsstrategie MRA is opgenomen
(milieuruimte). Door middel van een milieu-ruimte WINDMOLENS OP ZEE | Foto: Fotostudio Honing
lijke verkenning, wordt inzichtelijk gemaakt wat de
Ook moet er worden nagedacht over de gevolgen van
impact van de energietransitie in het gebied op deze
klimaatverandering. De verwachte zeespiegelstijging
onderdelen zal zijn. Deze verkenning is voor de zomer
moet een rol spelen in afwegingen in de ruimtelijke
van 2022 gereed en is input voor de integrale ruimte-
inrichting. Ook bescherming van vitale en kwetsbare
lijke puzzel op het gebied van energietransitie.
objecten en infrastructuur, die zich juist in het NZKG bevinden, en de benodigde klimaatadaptieve
2.2.2 CIRCULAIRE ECONOMIE
maatregelen voor toekomstige woningbouw vragen
Circulaire processen moeten gesloten worden op
om nadere uitwerking.
het juiste schaalniveau. Soms kan dat lokaal, soms is een nationaal of internationaal schaalniveau vereist.
De waterschappen en Rijkswaterstaat zijn trekker
Het NZKG zal in de toekomst naar verwachting een
voor deze thematische bouwsteen en adviseren het
belangrijke functie vervullen voor de circulaire
NZKG over waterveiligheid, watertekort door
economie en reststromenverwerking op regionaal
verzilting en droogte en wateroverlast. Dit advies
niveau in de metropoolregio, onder meer door
wordt in het najaar van 2022 verwacht.
beschikbaarheid van kades en ruimte voor opslag en
10
industriële processen. Ook liggen er kansen voor het
2.2.4 MILIEURUIMTE
sluiten van grondstoffenstromen op internationaal
Milieu- en risicoruimte is één van de schaarse
niveau, waarmee het NZKG in de toekomst mogelijk
middelen in het NZKG. Nieuwe ambities voor de
een strategisch belangrijke grondstoffenpositie
energietransitie en circulaire economie vragen om
vervult. De partners in het NZKG, onder leiding van
inpassing en mogelijk om verruiming van deze
de provincie Noord-Holland en gemeente Amsterdam,
ruimte, terwijl er voor woningbouw juist emissie
zullen in 2022 een onderzoek doen naar de ruimte
reductie nodig is. Door rekening te houden met
lijke impact van circulaire economie in het NZKG.
benodigde milieucontouren kan ruimtegebruik in het
Hierbij wordt ook naar grondstoffenstromen en
NZKG geoptimaliseerd worden, waardoor ruimtelijke
waardeketens gekeken. Dit onderzoek zal ook een
ordening kan bijdragen aan een evenwichtige
bouwsteen worden voor de gebiedsuitwerking van de
ontwikkeling binnen het gebied. De ambitie in de
NOVI. Het onderzoek is naar verwachting eind 2022
Nationale Omgevingsvisie om maatwerk te leveren
gereed.
op het gebied van vergunningen en distributie van
11
milieuruimte en het bevorderen van een gezonde
Havenlogistiek
•
Achtersluispolder, gemeente Zaanstad.
onderzoek naar het verbinden van de snelwegen
leefomgeving vraagt mogelijk om nieuw instrumen-
De havenbedrijven in het NZKG stellen in samenwer-
•
Havenstad, gemeente Amsterdam.
A8 en A9 en een Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
tarium vanuit de omgevingswet. Hierover worden
king met het ministerie van I&W een prognose op
vanuit het NOVI-gebiedsaanpak NZKG-traject concrete
over de ontwikkeling van de havenlogistieke functie
Landschapskansen
van de Zaanbrug, zodat fietsers en voetgangers
voorstellen gedaan bij het Rijk. De inwerkingtreding
in het gebied. Deze prognoses worden vervolgens
De behoefte aan ruimte voor landschap en ecologi-
zich gemakkelijk en veilig tussen de gemeenten
van de omgevingswet (1 januari 2023) loopt tegelijk
meegenomen in de NOVI-gebiedsaanpak NZKG.
sche structuren en de toekomstige kansen in het
Wormerland en Zaanstad kunnen bewegen.
met de modernisering van het omgevingsbeleid.
Ook voor de korte termijn wordt er gekeken hoe
NZKG zijn voor een groot deel al in kaart gebracht in
bedrijventerreinen langs het NZKG kunnen worden
de Verstedelijkingsstrategie MRA. De polders die zijn
Meer informatie is te vinden op:
Onderzoeken leveren input voor de bouwsteen
verbeterd door middel van gronduitgifte, werk
drooggemaakt om het NZKG te graven, zijn de
• www.amsterdam.nl/sprongoverhetij
milieuruimte. Zo loopt er een onderzoek ‘Omgevings-
gelegenheid, milieucategorieën en herstructurering.
gebieden waar nu gezocht wordt naar plekken waar
• www.noord-holland.nl/Onderwerpen/
veiligheid Westpoort in relatie tot energietransitie’,
De Monitor Ruimte-Intensivering NZKG geeft
overtollig water kan worden opgevangen. Dat zal
Verkeer_vervoer/Projecten_Verkeer_en_Vervoer/
uitgevoerd door Port of Amsterdam, gemeente
hiervoor elk jaar een actueel overzicht.
betekenen dat het landschap en de ecologie daar
Zaanbrug/Over_het_project
mogelijk kan veranderen. Dit biedt kansen voor
Amsterdam en provincie Noord-Holland, dat inzichtelijk
• www.noord-holland.nl/Onderwerpen/
maakt wat de behoefte aan risicoruimte gaat zijn in de
Woningbouwopgave
landschapsontwikkeling, versterking van de ecologi-
Verkeer_vervoer/Projecten_Verkeer_en_Vervoer/
toekomst. Ook is er een aantal onderzoeken versche-
De woningbouwambities moeten zorgvuldig afge-
sche structuren en recreatief gebruik.
Verbinding_A8_A9
nen over leefbaarheid in de IJmond van het RIVM.
stemd worden met ontwikkelingen die invloed
• www.rijkswaterstaat.nl/wegen/projectenover-
hebben op de milieu- en risicoruimte in de haven- en
Bereikbaarheid als voorwaarde voor succes
zicht/a7-a8-verbeteren-bereikbaarheid-
Naast de bovengenoemde prioriteiten uit de
industriegebieden van het NZKG. De leefbaarheid en
Goede infrastructuur en bereikbaarheid is een
amsterdam-hoorn
Nationale Omgevingsvisie kent het NZKG specifieke
de gezondheid is hierin een belangrijke factor. Om de
belangrijk onderdeel van een economisch sterke
‘eigen’ opgaven rond ruimte voor havenlogistiek,
ambities van woningbouw goed mee te nemen, wordt
regio. In het project ‘Sprong over ’t IJ’ wordt gewerkt
woningbouw, bereikbaarheid en landschap en is ook
over inpassing, zonering en fasering input geleverd
aan het structureel verbeteren van de oversteek over
hier de stikstofproblematiek aan de orde.
voor vier grote woningbouwprojecten:
het IJ voor fietsers, voetgangers en mogelijk ook voor
Deze thema’s zijn dan ook onderdeel van de
•
Spoorzone Beverwijk, gemeente Beverwijk.
openbaar vervoer met een nieuwe veerverbinding,
NOVI-gebiedsaanpak NZKG.
•
Hembrugterrein, gemeente Zaanstad.
twee bruggen en een tunnel. Verder loopt er een
NAUERNA MET OP VOORGROND NAUERNASCHE VAART EN HET SLUISJE. ERACHTER ZIJKANAAL D EN HET NOORDZEEKANAAL
12
A7/A8. In Zaanstad wordt gewerkt aan het vervangen
CIRCULAIR PROCES IN DE HAVEN VAN AMSTERDAM | Foto: Port of Amsterdam
13
2.3 MONITOR RUIMTE-INTENSIVERING NZKG DOELSTELLING:
Zuid is een lichte daling ten opzichte van 2019
Het is een complexe puzzel om alle opgaven de
te zien (€ 28 miljoen).
ruimte te geven. De haventerreinen onderscheiden het NZKG en zijn ook nodig om diverse opgaven
WERKGELEGENHEID
daadwerkelijk een plek te geven, zoals werkgelegen-
In 2020 waren er in de gemeenten langs het kanaal
heid en noodzakelijke transities in energie en
meer dan 830.000 banen, een stijging van ruim
circulaire economie. De stand van zaken op de haven-
17.000 banen ten opzichte van 2019. Ruim 86.000
terreinen wordt daarom jaarlijks gemonitord.
van deze banen zijn op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal gesitueerd, een stijging van bijna
Het is nog steeds de ambitie dat de bedrijventerreinen
1.700 ten opzichte van 2019. Sinds de eerste meting
langs het kanaal zo intensief mogelijk worden
(2014) groeide de werkgelegenheid vooral in het
gebruikt. Tegelijkertijd zijn er transformatieplannen
Amsterdamse havengebied. Hier nam de zakelijke
(Transformatie van De Pijp Beverwijk, Haven-Stad
dienstverlening toe en kwamen er stadsverzorgende
Amsterdam, Transformatie van de Achtersluispolder
bedrijven bij.
en het Hembrugterrein). Jaarlijks wordt daarom de Monitor Ruimte-Intensivering uitgegeven, die inzicht
OVERSLAG EN SCHEEPSBEZOEKEN
geeft in de uitgifte van terreinen, werkgelegenheid,
De coronacrisis had een grote impact op de havens in
toegevoegde waarde, overslag op de terreinen en de
het NZKG. Dit zorgde ervoor dat de energietransitie
nog beschikbare ruimte. Deze monitor bevat objectieve
in een stroomversnelling is gekomen, maar ook dat
en betrouwbare informatie en levert bruikbare input
de (kolen)overslag afnam. De overslag daalde met
voor de politieke afweging over het al dan niet
ruim 13 ton ten opzichte van 2019 naar ruim
uitbreiden van het havenareaal in het NZKG.
90 miljoen ton overslag. Het aantal bezoeken van zeeschepen is in 2020 gedaald van 7.528 in 2019
GRONDUITGIFTE
naar 6.600.
Uit de zevende Monitor Ruimte-Intensivering NZKG blijkt dat er ruim 24 hectare grond is uitgegeven op
Om inzicht in de ontwikkelingen in de regio te
de bedrijventerreinen. Hiervan is zes hectare
houden, wordt de Monitor Ruimte-Intensivering voor
kadegebonden en 18 hectare niet-kadegebonden
2022 eventueel vernieuwd. Deze vernieuwing wordt
terrein. Als gevolg van deze gronduitgifte is in 2020
samen met de betrokkenen uitgewerkt in de monitor
in totaal nog 296 hectare beschikbaar op de
van 2022.
bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal, waarvan 129 hectare kadegebonden terrein is.
De Monitor Ruimte-Intensivering verschijnt in een kaartapplicatie op www.noordzeekanaalgebied.nl
ECONOMISCHE WAARDE De totale economische waarde in 2020 in het NZKG (inclusief Tata Steel) is € 9.628 miljoen, een stijging van € 210 miljoen ten opzichte van 2019. Met name in het Amsterdamse havengebied is de toegevoegde waarde sterk gestegen (€ 222 miljoen). In IJmondDAMEN SHIPREPAIR AMSTERDAM VANAF HET KANAAL | Foto: Michel Schnater
14
15
3. Projecten en ruimtelijk-economische opgaven Er zijn in het NZKG diverse projecten opgestart en
Mijlpalen:
gebundeld, gebaseerd op de Visie NZKG 2040, die
•
bijdragen aan de gezamenlijke ambities en koers.
• afronden onderzoek Energiehaven 2022;
Zo zijn er projecten die de havenontwikkeling direct
• bij positieve besluitvorming Energiehaven is
en indirect stimuleren en die juist (milieu-)ruimte
ARTIST IMPRESSIES VAN DE TOEKOMSTIGE ENERGIEHAVEN
ontmantelen van het baggerdepot Averijhaven 2022;
realisatie voorzien in de periode 2024-2025.
geven of nemen. Waar, hoe en welke ruimte dit is, blijft een complexe puzzel die de partners in het
Relatie met andere projecten:
NZKG gezamenlijk oppakken.
Zeetoegang IJmond en Energietransitie.
3.1 ENERGIEHAVEN
Communicatie: Ontmanteling van het depot via www.rijkswaterstaat.nl Communicatie over het bestemmingsplan vindt
De Energiehaven is vanwege de ligging buiten de
plaats in overleg met Rijkswaterstaat door de
zeesluizen en de nabijheid tot de te realiseren
gemeente Velsen.
windparken op zee, een uitstekende locatie om in te zetten voor assemblage (en onderhoud) van windmolens. De Energiehaven versterkt de bestaande haveninfrastructuur met kades en circa 15 hectare grond waar (offshore windgerelateerde) duurzame
DOELSTELLING:
bedrijven zich kunnen vestigen. Het is daarmee een
Het ontmantelen van het baggerdepot
bron van werkgelegenheid in een duurzame sector in
Averijhaven, zodat het kan worden ingezet als
de regio. Met het project wordt bijgedragen aan
Energiehaven voor assemblage (en onderhoud)
zowel de energietransitie en verduurzaming van de
van windmolens van windparken op zee.
regio als aan de nationale klimaatdoelstellingen. Tot slot wordt binnen dit project een nieuwe lichterlocatie gerealiseerd.
TREKKER:
Het ontmantelen van het baggerdepot is gestart in
• Het ministerie van Infrastructuur en
2021. De baggerspecie (ongeveer 850.000 kubieke
Waterstaat is opdrachtgever voor het
meter) wordt uit het depot gehaald en opgeslagen in één van de overige Rijksdepots. Ook zijn grote
ontmantelen van het baggerdepot. • De provincie Noord-Holland is opdracht-
stappen gezet in het doorlopen van de ruimtelijke en
gever voor het onderzoek naar de
juridische procedures om de Energiehaven mogelijk
Energiehaven.
te maken. In 2022 wordt het ontmantelen van het baggerdepot afgerond. Daarnaast is de afronding van de b enodigde
BETROKKEN PARTIJEN:
ruimtelijke procedures voorzien. De businesscase
Gemeente Velsen, Port of Amsterdam,
wordt opnieuw tegen het licht gehouden om de
Zeehaven IJmuiden N.V., Tata Steel IJmuiden
meest recente ontwikkelingen, zoals stijgende prijzen
B.V., Rijkswaterstaat, ministerie van I&W en de
van materialen die nodig zijn voor de bouw, goed te
provincie Noord-Holland.
kunnen verwerken.
16
17
3.2 PROGRAMMA TATA STEEL 2020 – 2050 Het Programma Tata Steel is onderdeel van het
van de uitvoering van maatregelen uit de Roadmap
Programma Gezonde Leefomgeving van de provincie
GEZONDHEIDSONDERZOEKEN IJMOND
Plus van Tata Steel. Verder worden twee
DOELSTELLING:
Noord-Holland. Vanuit het programma Gezonde
De provincie Noord-Holland heeft in 2021 het
vervolgonderzoeken naar depositie in de IJmond
Het zoveel mogelijk verminderen van de
Leefomgeving wordt gezocht naar een balans tussen
Geurbesluit Tata steel aangescherpt. Hieraan
uitgevoerd en wordt het gewenste omgevingsoverleg
negatieve effecten en emissies van Tata Steel
economie en leefbaarheid in Noord-Holland. Dit is
voorafgaand heeft het RIVM, in opdracht van
met inwoners nader vormgegeven. Ook wordt met
op de gezondheid en veiligheid in de IJmond.
belangrijk in gebieden die gelijktijdig voor verschil-
de provincie Noord-Holland en de drie
Tata Steel en de andere overheden verder uitgewerkt
Dat wordt gedaan door het formuleren en
lende functies gebruikt worden, zoals wonen, werken,
IJmondgemeenten, een gezondheidsonder-
hoe de route naar een duurzame staalproductie
uitvoeren van een samenhangend pakket aan
recreëren, industrie, energietransitie en mobiliteit.
zoek uitgevoerd naar de (gezondheids)
verder vorm kan worden gegeven.
bestaande en nieuwe acties, zowel voor de
klachten in de IJmond en de samenstelling en
korte als de lange(re) termijn. Daarmee draagt
In 2021 is vanuit het programma Gezonde
gevolgen voor de gezondheid van neerge-
Relatie met andere projecten:
het Programma Tata Steel 2020 – 2050 bij
Leefomgeving meegewerkt aan onder andere het
daald stof en de herkomst van emissies in de
Energietransitie NZKG.
aan een gezondere en veilige leefomgeving in
Programma Tata Steel en de RIVM gezondheids
IJmond. De deelonderzoeken 1 en 2 zijn in
onderzoeken, de uitvoering van het Schone Lucht
2021 gepubliceerd. Het deelonderzoek 3 is
Meer informatie is te vinden op:
akkoord en het luchtmeetnet. Daarnaast heeft
begin 2022 gepubliceerd. In opdracht van de
Gezonde leefomgeving & Milieu - Provincie
provincie Noord-Holland in 2021 het Geurbesluit Tata
provincie Noord-Holland heeft het onder-
Noord-Holland https://www.noord-holland.nl/
Steel aangescherpt, waardoor de geurhinder ver
zoeksbureau Ipsos in 2021 de ervaringen van
Onderwerpen/Gezonde_leefomgeving_Milieu
TREKKER:
mindert. Ook levert het programma input in ruimte
de inwoners van de IJmond over hun leefom-
Gezonde Leefomgeving - Tata Steel
Provincie Noord-Holland.
lijke trajecten zoals de Verstedelijkingsstrategie MRA,
geving gemeten. Hieruit blijkt dat inwoners
https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/
de NOVI-gebiedsaanpak NZKG en gebiedsprocessen
van de regio IJmond positief zijn over het
Gezonde_leefomgeving_Milieu/Projecten/Tata_Steel
zoals Beverwijk Spoorzone en het Hembrugterrein.
woongenot in hun gemeente. Wel zijn er
Hollandse Luchten - Provincie Noord-Holland
zorgen over de veiligheid van de leefomge-
https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/
BETROKKEN PARTIJEN:
ving voor hun gezondheid.
Gezonde_leefomgeving_Milieu/Projecten/Hollandse_
Provincie Noord-Holland, IJmondgemeenten,
Luchten www.luchtmeetnet.nl
OD NZKG, ODIJ en GGD Kennemerland.
SAMENWERKEN AAN EEN GEZONDERE EN VEILIGE IJMOND De provincie Noord-Holland en de gemeenten
de IJmond.
Beverwijk, Heemskerk en Velsen hebben gezamenlijk het ‘Programma Tata Steel 2020-2050: Samenwerken
Bestuurlijk overleg Industrie & Gezondheid IJmond
aan een gezondere en veilige IJmond’ opgesteld,
Sinds november 2019 bestaat het bestuurlijk overleg
waarin informatie is te vinden over intensiever
Industrie & Gezondheid IJmond, waar de provincie
toezicht, aangescherpte vergunningen, onderzoek
Noord-Holland en de IJmondgemeenten onderdeel
naar de gezondheid en de leefomgeving, betere
van zijn. De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ), de
communicatie met de omwonenden en samenwer-
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG)
king tussen de verschillende overheden. En op de
en GGD Kennemerland treden op als adviseurs. Het
langere termijn de transitie naar een innovatieve en
doel is een gezondere leefomgeving in de IJmond
duurzame staalproductie. Bij dit rapport hoort het
bevorderen. Het Programma Tata Steel en het
‘Uitvoeringsprogramma VTH Tata Steel 2020 - 2022’,
Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond
opgesteld door de Omgevingsdienst Noordzeeka-
zijn hier een belangrijk onderdeel van. Er wordt
naalgebied en vastgesteld door de provincie vanuit
vanuit dit bestuurlijk overleg ook afgestemd met het
de verantwoordelijkheid voor vergunningverlening,
Bestuursplatform Energietransitie NZKG.
WOONWIJK NABIJ TATA STEEL
toezicht en handhaving bij Tata Steel. De gemeenten dragen de eerste verantwoordelijkheid voor de
ACTIES IN 2022
volksgezondheid onder de inwoners.
In 2022 wordt onverminderd ingezet op aanscherping van vergunningen van Tata Steel en monitoring
18
19
DOELSTELLING: Zeesluis IJmuiden geeft een impuls aan de groei van het goederentransport via het sluizencomplex IJmuiden. De sluis is daarmee belangrijk voor de economische ontwikkeling van de Amsterdamse havenregio en het NZKG. De maatregel Selectieve Onttrekking, een vast (doorvaarbaar) kunstwerk dat komt te liggen in het Binnenspuikanaal ten noorden van de zeesluizen, moet ervoor zorgen dat de toename van zoutwater in het Noordzeekanaal, als gevolg van de aanleg van de nieuwe zeesluis bij IJmuiden, wordt teruggedrongen.
TREKKER:
LUCHTFOTO ZEESLUIS IJMUIDEN
OPENINGSHANDELING DOOR KONING BEGELEID DOOR HUGO JUT
| Foto: Topview Luchtfotografie
| Foto: Rijkswaterstaat
3.3 ZEETOEGANG IJMOND
Aannemersconsortium OpenIJ heeft in opdracht van Rijkswaterstaat de Zeesluis IJmuiden
GETIJDEONAFHANKELIJK SCHUTTEN
waarmee hij het eerste schip toegang gaf tot
De wand houdt het zoetere water in de bovenste
gebouwd. Ook is OpenIJ verantwoordelijk voor
Zeesluis IJmuiden is 500 meter lang, 70 meter breed
het Noordzeekanaal.
waterlaag tegen. De maatregel Selectieve Onttrek-
26 jaar onderhoud. Rijkswaterstaat heeft in
en 18 meter diep en daarmee de grootste zeesluis ter
2021 de bouw van de maatregel Selectieve
wereld. Ook is de waterkerende hoogte van de
SELECTIEVE ONTTREKKING
functioneel gereed. Vanwege het beheersen van het
Onttrekking aan Van Hattum en Blankenvoort
zeesluis toekomstvast aangelegd. Dankzij de nieuwe
De grotere sluis verbetert de toegang tot het
zoutgehalte op het Noordzeekanaal wordt tot die tijd
(VHB) gegund.
zeesluis blijven de havens in het NZKG en de
Noordzeekanaal, maar brengt ook een extra toevoer
aanbodgestuurd geschut. In SHIP komen bezoekers
Europese achterlandverbindingen de komende
van zoutwater met zich mee. Door het volume van de
van alles te weten over Selectieve Onttrekking.
honderd jaar goed bereikbaar. De diepte van 18
Zeesluis IJmuiden stroomt bij het schutten van
king is volgens de huidige planning eind 2024
meter maakt het mogelijk de zeesluis getijdeonaf-
schepen veel meer zoutwater het Noordzeekanaal in
Mijlpalen:
BETROKKEN PARTIJEN:
hankelijk te gebruiken, waardoor de havens 24/7
vergeleken met de Noordersluis. Het is belangrijk om
2022
Het project Zeesluis IJmuiden is een samen-
bereikbaar zijn. Dat maakt de scheepvaartafwikkeling
maatregelen te nemen om verdere verzilting van het
• bestuurlijke opening Zeesluis IJmuiden 26 januari;
werkingsverband van de convenantpartners
voorspelbaarder en daarmee de dienstverlening
kanaal tegen te gaan. Door zoutwater selectief te
• OpenIJ onderhoud Zeesluis van start;
ministerie van I&W, de provincie Noord-Hol-
betrouwbaarder.
onttrekken, kan verdere verzilting van het kanaal
• voorbereidende werkzaamheden Selectieve
tegen worden gegaan. Hiermee zorgt Rijkswaterstaat
Onttrekking (onderzoek niet-gesprongen explo-
werking met Port of Amsterdam en de
De goede bereikbaarheid van het NZKG via de
ervoor dat een deel van het zoute zeewater, dat
sieven en afvoeren verontreinigde baggerspecie);
gemeente Velsen. Dit project wordt medegefi-
zeesluis draagt bij aan belangrijke transities in de
meekomt met elke schutting van de nieuwe zeesluis,
nancierd vanuit het CEF-programma (voor-
havens, zoals de energietransitie en de omslag naar
weer teruggaat naar zee. Als te veel zoutwater niet
(ligplaatsen schepen, autoafzetsteiger) naar het
heen TEN-T) van de Europese Unie.
een circulaire economie. Deze kunnen zich met de
wordt afgevoerd, kan het Noordzeekanaal te zout
zuiderbinnentoeleidingskanaal en de loswal Zuidersluiseiland.
land en de gemeente Amsterdam in samen-
komst van de zeesluis blijven ontwikkelen en
worden wat nadelig is voor de landbouw, natuur en
De gemeente Velsen als bevoegd gezag, de
uitbreiden en zo een aandeel leveren aan de
drinkwatervoorziening.
waterbeherende organisaties Rijkswaterstaat,
noodzakelijke verduurzaming van de economie
waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Waternet,
en samenleving.
• verplaatsen functies Binnenspuikanaal
Relatie met andere projecten: Rijkswaterstaat bouwt ten noorden van de zeesluis, in
Sluis Haven Informatie Punt (SHIP) en Energiehaven.
het Binnenspuikanaal, een betonnen wand. Onder in
het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, het Hoogheemraadschap van
OFFICIËLE OPENING KONING WILLEM ALEXANDER
de wand komt op een diepte tussen 16 en 23 meter
Communicatie:
Rijnland en provincie Noord-Holland en de
Koning Willem Alexander heeft woensdag 26 januari
onder het Normaal Amsterdams Peil (NAP) een
Via diverse kanalen, zoals de projectwebsites op
nautische sector: vertegenwoordigers
2022 officieel Zeesluis IJmuiden in gebruik genomen.
opening. In het reguliere waterbeheer wordt uitslui-
www.rijkswaterstaat.nl en
binnenvaart, Port of Amsterdam/Centraal
Vanuit het Sluis Operatie Centrum (SOC) opende de
tend het zoute water afgevoerd door de opening,
nieuwezeesluisijmuiden@rws.nl
Nautisch Beheer en Rijkswaterstaat zijn
Koning met een druk op de knop de binnendeur,
omdat zoutwater zwaarder is dan zoet water.
betrokken partijen bij de maatregel Selectieve Ontrekking.
20
21
3.4 TRANSFORMATIE BEDRIJVENTERREIN KOP VAN DE HAVEN EN PARALLELWEG INLEIDING
(milieucontouren, woon- en luchtkwaliteit, verkeers-
In de Visie NZKG 2040 is een gedeelte van het
bewegingen, bodemsanering), bereikbaarheid en
bedrijventerrein De Pijp in B everwijk vastgelegd als
duurzaamheid. Ook de verbinding van het centrum en
een transformatiegebied naar wonen en werken. De
het station met de Parallelweg en de Kop van de
gemeenteraad heeft in 2019 voor onder meer dit
Haven verdienen aandacht. Er is in april 2021
gebied de Visie Bedrijventerrein Beverwijk 2019-
besloten om het verzelfstandigingsproces van de
2023 vastgesteld. Deze visie is vrijwel in zijn geheel
Beverwijkse zeehaven voor drie jaar on hold te zetten
opgegaan in het gebiedsprogramma Spoorzone
in afwachting van de uitkomsten van de transforma-
Beverwijk, waarvoor de gemeenteraad in april 2021
tieplannen. Een beslissing die onderdeel was van de
groen licht heeft gegeven. Het programma is gestart
besluitvorming over de ontwikkeling van de Spoorzone.
om meer samenhang te brengen in de diverse
Deze vraagstukken moeten verder uitgewerkt worden
beleidsmatige en projectmatige ontwikkelingen in
met de relevante overheden, ondernemersvereniging
een brede strook aan beide zijden van de spoorlijn en
en (grond)eigenaren.
snelweg A22.
VOORUITBLIK Het transformatiegebied is sindsdien opgenomen in
Het komende jaar wordt voor de Spoorzone een
het gebiedsprogramma Spoorzone Beverwijk.
stedenbouwkundig plan gemaakt en worden de
De ambitie is een stoer, duurzaam en prettig leefbaar
plannen ten westen van het spoor en de A22 verder
gebied te realiseren, waar gewoond en gewerkt
ontwikkeld. Bij Ankie’s Hoeve vindt versnelde
DOELSTELLING:
wordt met voldoende voorzieningen én dat
woningbouwontwikkeling plaats.
Realisatie van een nieuw woon- en werk
onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van het centrum van Beverwijk.
LUCHTFOTO SPOORZONE BEVERWIJK | Foto: Erik Boschman
gebied in samenhang met het economisch Voor de plannen voor het gedeelte ten westen van de
revitaliseren van de bedrijventerreinen
A22 moet er nader onderzoek worden gedaan en
De Pijp en Wijkermeer, waaronder de
In de Spoorzone zijn tot 2040 ca. 6.500 woningen
afspraken worden gemaakt met betrokkenen. Denk
Beverwijkse zeehaven De Pijp.
gepland wat tot 2050 verder doorgroeit naar circa
hierbij onder meer aan afspraken met de provincie
Mijlpalen:
9.000 woningen. Beverwijk groeit hiermee naar
inzake het deels dezoneren van het bedrijventerrein
• 2022 - Op hoofdlijnen vaststellen ontwikkels
verwachting uiteindelijk van 40.000 naar 60.000
ten behoeve van de transformatie van de Kop van de
inwoners. Dat moet volgens de gemeente zorgen
Haven en de Parallelweg. Voor het oostelijk deel
TREKKER:
voor een impuls voor lokale en regionale voorzienin-
van de Parallelweg (vanaf de Woonplaza tot aan
Gemeente Beverwijk.
gen en voor doorstroming op de woningmarkt.
Broekpolder) wordt er samen met een grote
gebiedsprogramma Spoorzone Beverwijk.
Daarnaast neemt door de gebiedsontwikkeling het
institutionele partij onderzocht of er deelplan
• 2022 - Opstellen randvoorwaarden ontwikkeling
aantal arbeidsplaatsen naar verwachting met 5.000
ontwikkeling kan komen.
fte toe.
BETROKKEN PARTIJEN:
trategie door de raad. • 2022 - Opstellen milieueffectrapportage in het kader van de Omgevingsvisie met daarin het
Parallelweg Oost. • 2023 - Opstellen Omgevingsplan Beverwijk.
Relatie met andere projecten:
Grondeigenaren zijn provincie Noord-Holland,
Versterking en positionering van zeehaven De Pijp.
de gemeenten Velsen en Heemskerk, de
Communicatie:
De beoogde transformatie is opgenomen in het
Omgevingsdiensten ODIJ en OD NZKG, NS
www.spoorzonebeverwijk.nl
verstedelijkingsconcept 2050 van de MRA (2022).
en ProRail. Stakeholders zijn ondernemers
De ambitie voor de Spoorzone en daarmee voor de
vereniging Stichting Business Docks
Kop van de Haven en de Parallelweg brengt ook een
Wijckermeer en ondernemers uit het gebied.
ONTWIKKELINGEN
aantal vraagstukken met zich mee, zoals gezondheid
22
23
vanaf 2022 worden gestart met de planvorming en
worden onderzocht op welke manier bewoners en
kan er vanaf 2029 worden gestart met het daad
belanghebbenden actief kunnen worden betrokken
werkelijk bouwen van woningen. In de deelgebieden
bij de planvorming van Haven-Stad onder het motto
Sloterdijk Centrum en Sloterdijk I Zuid is wel al
‘Samen Stad Maken’.
gestart of zal dat op korte termijn gebeuren. Tevens faciliteert de programmaorganisatie dit jaar
ONTWIKKELINGEN EN PLANNEN IN 2022
initiatieven voor aanjaag- en placemakingprojecten,
Na de vaststelling van het Integraal Raamwerk kan
stuurt zij aan op het verkleinen van milieucontouren,
De realisatie van 40.000 tot 70.000 woningen
de invulling van de deelgebieden verder worden
coördineert zij bovenplanse projecten en houdt zij
en 45.000 tot 58.000 arbeidsplaatsen in het
vormgegeven. Het opstellen van een ruimtelijk
zicht op stakeholdermanagement.
Amsterdamse havengebied. Het projectgebied
programmatisch kader staat dit jaar gepland. Dit
van Haven-Stad bestaat uit twaalf deel
gebeurt in de vorm van een Projectnota voor de
Communicatie:
gebieden ten (noord)westen van het centrum,
Centrale Zone: een verzameling van deelgebieden
www.amsterdam.nl/projecten/haven-stad/
waaronder de (oude) havengebieden en
aan de zuidoever van Haven-Stad. Hierbij zal tevens
DOELSTELLING:
OVERZICHT DEELGEBIEDEN HAVEN-STAD
terreinen ten noorden en zuiden van het IJ. De ambitie is om deze deelgebieden, met
3.5 PROGRAMMA HAVEN-STAD
behoud van hun eigen karakteristieke kenmerken, de komende decennia te trans
3.6 TRANSFORMATIE VAN DE ACHTERSLUISPOLDER EN DE DAM TOT DAM FIETSROUTE
formeren naar gemengde hoogstedelijke Haven-Stad en de Achtersluispolder in Zaanstad zijn
woon-en werkgebieden.
TRANSFORMATIE ACHTERSLUISPOLDER
belangrijke transformatieprojecten binnen het NZKG
De Principenota Ontwikkelstrategie MAAK.Achter-
en de MRA. Daar vindt vanaf nu op grote schaal
sluispolder is in het eerste kwartaal van 2022
DOELSTELLING:
woningbouw plaats. Gebruikte gebieden worden
vastgesteld door de Zaanse gemeenteraad. Hierin
Transformatie van bedrijventerrein
staan onder andere strategische uitgangspunten voor
Achtersluispolder tot een gemengd
de transformatie en processtappen beschreven.
woon-werkgebied met stedelijke
hierbij heringericht tot moderne stedelijke wijken
TREKKER:
waar wonen en werken in hoge dichtheid wordt
Gemeente Amsterdam.
gemengd. Op deze manier wordt er tegemoet
voorzieningen en dichtheden die aansluiten
gekomen aan de grote woningbouwvraag, huis
De ontwikkeling van de Achtersluispolder tot een
vesting voor (toekomstige) arbeidskrachten en als
gemengd woon-werkgebied brengt bepaalde
bij Amsterdam.
impuls voor de stedelijke economie. Het waardevolle
BETROKKEN PARTIJEN:
landschap in het NZKG blijft hierdoor gespaard.
Provincie Noord-Holland, Port of Amsterdam,
in privaat bezit, is het gebied alleen ontsloten via
Daarnaast is er ruimte voor klimaatadaptie. In de
de Amsterdamse stadsdelen Nieuw-West,
de Sluispolderweg en moet het rekening houden
TREKKER:
Verstedelijkingsstrategie MRA worden deze trans
West en Noord en gemeenten Zaanstad,
met milieucontouren van zowel bestaande
Gemeente Zaanstad.
formatiegebieden als essentieel beschouwd om de
Oostzaan, ORAM, OV-Westpoort, Veban en
bedrijven op het terrein als aan de overkant van
benodigde bouwproductie in deze regio te waar
verscheidene bewoners-, sport-, volkstuinpark-
het Noordzeekanaal.
borgen. Om dergelijke ontwikkelingen evenwichtig te
en hobbyverenigingen.
laten plaatsvinden, moet er worden afgestemd met
opgaven met zich mee. Zo is de grond grotendeels
Een algemene Visie MAAK.Achtersluispolder wordt
BETROKKEN PARTIJEN:
andere opgaven zoals de energietransitie en de
Relatie met andere plannen en projecten:
opgesteld als basis voor de transformatie en de
Bedrijvenvereniging OVZZ
havenindustriële activiteiten. Dit vereist samen
Ontwikkelingen langs de Zaan, Transformatie
haalbaarheid wordt onderzocht met onder meer een
(Ondernemersvereniging Zaanstad-Zuid)
werking en ruimtelijke inpassing over en weer.
Achtersluispolder Zaanstad, de Omgevings
Milieueffect Rapportage en een Maatschappelijke
en bewonersvereniging Zijkanaal H.
visie Amsterdam (2020, 2021), de Gemeente-
Impact Analyse. Daarbij wordt er nadrukkelijk
Haven-Stad is voor een groot deel van het plan
lijke Havenvisie, de verkenning HOV ZaanIJ,
gekeken naar het toekomstig economisch profiel van
gebied nog in de voorbereidende fase. In de meeste
Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (Windvisie),
deelgebieden – de Pas op de Plaatsgebieden – kan er
de Adviescommissie Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam (Sprong over het IJ) en energietransitie en circulaire economie.
24
25
LUCHTFOTO VAN BEDRIJVENTERREIN ACHTERSLUISPOLDER | Foto: W. van Overmeeren
3.7 HEMBRUGTERREIN HEMBRUGTERREIN
OMGEVINGSPLAN
Het Hembrugterrein heeft jarenlang verborgen
De vernietiging van het Omgevingsplan Hembrug
gelegen aan de rand van Zaanstad. Het terrein wordt
terrein door de Raad van State, op 30 april 2019,
volledig opnieuw ontwikkeld. Op de 42,5 hectare
zorgde ervoor dat alle betrokken partijen opnieuw
staan 120 gebouwen, waaronder vijftig gemeentelijke
met elkaar in gesprek moesten over de toekomst van
en rijksmonumenten. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft
het terrein. Hierin is de gezamenlijke wens uitge
het Hembrugterrein in januari 2018 verkocht aan
sproken om tot een gemengd woon-werkgebied te
Hembrug Zaandam B.V. Op het terrein komen
komen. Het nieuwe plan, waaraan momenteel wordt
woningen, bedrijven, winkels en kantoren. Deels in
gewerkt, moet door alle partijen in de omgeving
bestaande monumenten, deels in nieuwbouw.
worden ondersteund. Hierbij moet het unieke karakter van het gebied behouden blijven, terwijl de milieu
Ook de ontwikkelende partij wil het unieke karakter
contouren van de bedrijven worden gerespecteerd.
van het Hembrugterrein behouden en versterken.
het gebied en wordt er gewerkt aan de ruimte-
Relatie met andere projecten:
lijk-programmatische kaders voor het eerste deel
Hembrugterrein, Haven-Stad Amsterdam, AVANT, Pact
gebied: het Sluiskwartier. De visie wordt samen met
Poelenburg, Monitor Ruimte-intensivering,
de belanghebbenden opgesteld.
Geluidsverdeelplannen Westpoort en HoogTij.
DAM TOT DAM FIETSROUTE ACHTERSLUISPOLDER
Mijlpalen:
Het voorlopige ontwerp van de Dam tot Dam
• Op 5 juli 2021 is de transformatie Achtersluis
fietsroute in de Achtersluispolder is in 2020 vast
polder tijdens een online informatiebijeenkomst
gesteld op basis van het schetsontwerp van de brug
toegelicht voor alle belanghebbenden.
Eén van de unieke onderdelen is het bos dat zich
RECENTE ONTWIKKELINGEN
jarenlang onaangetast heeft kunnen ontwikkelen.
Het merendeel van de woningen wordt op het
Eind 2019 heeft het Rijksvastgoedbedrijf het bos
noordelijke deel van het terrein ontwikkeld. Dit staat
overgedragen aan de gemeente Zaanstad. De ver-
in het masterplan van Hembrug Zaandam, wat in
wachting is dat het Hembrugterrein over vijftien jaar
2021 door de raad is vastgesteld. Besluitvorming
in geheel is herontwikkeld.
hierover vond plaats in het eerste kwartaal van 2022.
PAKHUIS DE VREDE IN DE ACHTERSLUISPOLDER | Foto: W. van Overmeeren
over het Zijlkanaal H. Deze fietsbrug levert een eerste, belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van
Communicatie:
de Zaan- en IJ-oevers en aan het verbinden van de
www.maakachtersluispolder.zaanstad.nl,
stedelijke weefsels van Zaanstad en Amsterdam.
Facebook (www.nl-nl.facebook.com/MAAK.Zaanstad/)
De fietsroute is een versneller voor verstedelijking
en Twitter (@MAAKZaanstad).
en zorgt voor een goede bereikbaarheid van de Achtersluispolder.
26
27
Er is een start gemaakt met de visievorming voor het
Relatie met andere projecten:
Hembrugbos. In de visie staat de ambitie om het
Transformatie Achtersluispolder, Haven-Stad
Hembrugbos (gedeeltelijk) weer toegankelijk te
Amsterdam, Dam tot Dam fietsroute en HoogTij.
maken voor bezoekers, waarbij er rekening wordt gehouden met de unieke flora en fauna die zich daar
Mijlpalen:
heeft ontwikkeld. Het beheer- en inrichtingsplan van
• Masterplan Hembrugterrein en startdocument
het bos wordt later in 2022 opgesteld, zodat de
kernkwaliteiten Hembrugbos is vastgesteld door
uitvoer kan starten in 2023.
de raad. • Enclave heeft onherroepelijke woonbestemming
In de Enclave herstructureren particulieren bestaan-
gekregen.
de gebouwen voor gemengd wonen en werken. De initiatiefnemers van de Enclave hebben in 2021 een
Communicatie:
onherroepelijke woonbestemming gekregen, zodat zij
www.hembrugontwikkelt.nl
verder konden werken aan hun plannen. In 2022 worden de meeste omgevingsvergunningaanvragen verwacht. Tenslotte is in 2021 een bestemmingsplan vastgesteld om het voorkeursscenario voor de oliehandel aan de Havenstraat mogelijk te maken.
DOELSTELLING:
DOELSTELLING:
Hier is beroep op aangetekend en uitspraak moet
De herontwikkeling van een voormalig
Bij de herinrichting van de Houtrakpolder in
nog worden a fgewacht.
defensieterrein op het kruispunt van de Zaan
de gemeente Haarlemmermeer staat natuur
en het IJ. Het is ruim 42 hectare parkachtig gebied, met tientallen monumentale
en recreatieve ontwikkeling centraal. Deze HET GROENE SCHIP | Foto: Staatsbosbeheer en Jan den Boef
ontwikkeling markeert de grens (buffer
industriële gebouwen, wordt in fases geschikt
functie) tussen de haven en het recreatie
gemaakt voor nieuwe functies. Met het deels
gebied Spaarnwoude. Het gebied gaat
openstellen van het monumentale Hembrugbos en de ruimte voor de ontwikkeling van creatieve maakindustrie en een cultuurcluster
3.8 NATUURONTWIKKELINGEN IN DE HOUTRAKPOLDER
is het gebied ook geschikt als een aangename De komende jaren worden de recreatiemogelijk
toeristische trekpleister in de regio.
heden van de Houtrakpolder verder ontwikkeld en krijgt de natuur nog meer ruimte. Staatsbosbeheer
TREKKER: Hembrug Zaandam B.V.
recreant: actieve beleving en sportieve activiteiten als aanvulling op kijk- en wandelgroen.
plek om te recreëren en is het een
DE ENCLAVE OP HET HEMBRUGTERREIN IN ZAANDAN | Foto: Jimmy van den Ban
voldoen aan de wensen van de hedendaagse
voert de komende jaren verschillende werkzaam
TREKKER:
heden uit om het gebied aantrekkelijker te maken.
Gemeente Haarlemmermeer en Staatsbosbeheer.
Mijlpalen: • In 2022 voert Staatsbosbeheer verschillende werkzaamheden uit om het gebied
BETROKKEN PARTIJEN: LUCHTFOTO VAN HET HEMBRUGTERREIN | Foto: Jimmy van den Ban
28
aantrekkelijker te maken.
BETROKKEN PARTIJEN: Recreatieschap Spaarnwoude, Hoogheem-
Hembrug Zaandam B.V., gemeente Zaanstad,
Communicatie:
raadschap van Rijnland, Afvalzorg en
ondernemers in het gebied en omwonenden.
www.haarlemmermeergemeente.nl
particulieren.
www.staatsbosbeheer.nl
29
3.9 SLUIS HAVEN INFORMATIE PUNT (SHIP)
DE WESTHAVEN IN AMSTERDAM | Foto: Bram van de Biezen
DOELSTELLING:
SHIP
Het Sluis Haven Informatie Punt (SHIP) heeft
Het Sluis Haven Informatie Punt (SHIP) is een
voor een sterkere profilering van de regio
bezoekerscentrum waar informatie wordt verstrekt
gezorgd door informatie te geven over de
over het gebied, de werking en bouw van de sluizen,
bouw van Zeesluis IJmuiden, de toekomst van
innovaties op het gebied van energietransitie,
de regio, vestigingsmogelijkheden voor
cicrulaire economie, klimaatadaptie en beroepen in
bedrijven, duurzaam en innovatief ondernemen
de regio. Het zou worden gesloten na de opening van
en technische beroepen en opleidingen.
de zeesluis IJmuiden, maar onder aanvoering van de gemeente Velsen hebben Economische Samen werking IJmond (ESU), Port of Amsterdam, Tata Steel, AYOP, ORAM, Amports en Zeehaven IJmuiden besloten
TIJDELIJKE VERLENGING SHIP VOORJAAR 2022
om het bezoekerscentrum langer open te houden.
De provincie Noord-Holland blijft betrokken bij het
SHIP werd gerealiseerd door het Bestuursplatform
beheer van SHIP. Ondertussen wordt er nagedacht
NZKG, onder aansturing van de provincie
hoe de actuele opgaven zoals de verduurzaming
Noord-Holland.
van de industrie, energietransitie en verdergaande verstedelijking in het NZKG voor het grote publiek en
ONTWIKKELINGEN IN 2021
voor de partners verder vormgegeven en verteld kan
SHIP heeft in 2021 te maken gehad met beperkende
worden.
coronamaatregelen, waardoor het aantal bezoekers terugliep. Zo waren er in 2021 7.665 bezoekers ten
De expositie bezoeken of een rondleiding boeken is
opzichte van 9.301 in 2020 en 27.676 in 2019.
nog steeds mogelijk via www.ship-info.nl
BEZOEKERSCENTRUM SHIP IN IJMUIDEN | Foto: Bart Homburg
30
31
4. ENoordzeekanaalgebied nergietransitie in het ENERGIEPROJECTEN Uitgeest
Heemskerk
2
Wijk aan Zee
3
18 15
4
Beverwijk
De energietransitie zorgt voor grote uit
Assendelft
Zaandijk
37
Velsen-Noord Velsen-Zuid
IJmuiden
25
13
32 Driehuis
Santpoort-Noord
23
Velserbroek
27
Spaarndam Bloemendaal aan zee
Bloemendaal
14
Zaandam
28
8
39 5
22
21
Spaarnwoude
6
40 Westpoort 35
31 30
9
41 Haarlem
19
1 7
Landsmeer
20
Zwanenburg
1
Vattenfall Hemweg – elektrolyse, duurzame brandstoffen, batterij, warmte, waterstofbijstook
15 Offshore wind activiteiten in de havens van IJmuiden en Amsterdam
2
Aanlanding wind op zee Verkenning extra aanlanding wind op zee 2031 – 2040 – CES-project 5
16 Zoekgebied RES
3 4
Nieuw 380-150kV-station Beverwijk en tracé Beverwijk-Oterleek – CES-project 8
5
Zoekgebied nieuw 380/150kV-station (Beverwijk-Vijfhuizen) – CES project 1
6
Twee nieuwe 150kV-stations Liander en TenneT Westpoort en Basisweg – CES project 2
7
Vervanging en uitbreiding huidig 150kV-station Hemweg – CES-project 3
6
8
Uitbreiden 380kV-station Oostzaan – CES-project 4
9
Nieuw 150kV-station Oostzaan – CES-project 7
10 Zoekgebied netverzwaring 380kV Kop van Noord-Holland – CES-project 6 11 Verzwaring 50/10kV-station Beverwijk 12 Twee nieuwe 50/10kV-stations als uitbreiding van 50/10kV-station Westhaven 13 Verzwaring Liander 50/10kV-station Zaandam-Noord 14 Verzwaring Liander 50/10kV-station Zaandam-West
Ook bedrijven en de industrie hebben grote
CO2-reductieopgave staat, is 18,3 megaton.
stappen te zetten. Onze omgeving gaat
Om invulling te geven aan het klimaatverdrag van
niet altijd makkelijk, zeker in een gebied waar
Parijs, waarbij het doel is om de opwarming van de
zoveel opgaven en uitdagingen samenkomen
aarde tot maximaal 1,5 graad te beperken, is in het
als het NZKG. Maar zo’n verandering biedt ook afspraken gemaakt in het Klimaatakkoord: de helft minder CO2-uitstoot in 2030 en
WARMTE
nagenoeg klimaatneutraal in 2050. Hiermee is in het NZKG direct gestart. Het Bestuurs
Vattenfall Hemweg – elektrolyse, duurzame brandstoffen, batterij,Amsterdam warmte, waterstofbijstook 29 Warmtenet IJmond 1
platform werkt in het programma energie-
19 Vervanging & uitbreiding 50/10kV-station Basisweg
31 AEB – CCS en stoomlevering 32 Warmteuitkoppeling Zaanstad
20 Liander + TenneT station Haven-Stad
WATERSTOF Amsterdam-Zuid
21 Verzwaring en uitbreiding 50/10kV-station IJpolder
Diemen 1 Vattenfall Hemweg – elektrolyse, duurzame brandstoffen, batterij, warmte, waterstofbijstook Duivendrecht 33 Heracless - waterstofroute Tata Steel
IJburg
transitie aan het aanjagen en versnellen van deze transitie.
34 H2ermes - waterstofelektrolyse
25 Verzwaring 50/10kV-station IJmuiden
35 H2era - waterstofelektrolyse
26 Zoekgebied nieuw station Liander + TenneT (optioneel) Cornelis Douwes
37 ZaannetH2Amstelveen
27 Zoekgebied Velserbroek nieuw 50/10kV-station in Haarlem-Noord
38 H2A - waterstofimport 39 H2BB - waterstofinfra
28 SS Westzanerpolder
energieproductie van het NZKG, die voor een grote
AANLANDING WIND OP ZEE
18 Energiehaven
24 Verzwaring en uitbreiding 50/10kV-station Velsen
we niet wachten en moeten we aan de slag.
10
17 Zoekgebied RES
23 Uitbreiding 50/10kV-station Ruigoord
duurzame toekomst willen geven, dan kunnen
De huidige CO2-uitstoot van de industrie en
Amsterdam-Noord
30 Stoomnet haven
22 50/10kV-station Ruigoord / (Uitbreiding velden)
één van de zes industrieclusters van Nederland.
kansen. In 2019 zijn er landelijk heldere
26
De ingetekende locaties van de projecten zijn indicatief.
ELEKTRICITEIT
dagingen in Nederland. Als we onze jeugd een
daardoor de komende jaren veranderen. Dat is
12
36
Het NZKG, waar veel maakindustrie is gevestigd, is
Oostzaan
16 38
Santpoort-Zuid
in 2050 nagenoeg klimaatneutraal te zijn.
Wormerveer
29
24
NZKG en de partners van het Bestuursplatform
verduurzaming van de industrie.
Wormer
17
CO2-uitstoot richting 2030 bijna te halveren en om
NZKG willen realiseren. De focus ligt hierbij op
Krommenie
33 34
NZKG de gezamenlijke ambitie uitgesproken om de
(UVP ET NZKG) is te lezen hoe het Programmabureau Energietransitie NZKG de verduurzaming van het
Purmerend
11
In het Uitvoeringsprogramma Energietransitie NZKG
36 H2avennet
Bijlmermeer
- Synkero + Argent Energy 40 Duurzame brandstoffenproductie Oudekerk aan de Amstel
CO2 31 AEB – CCS en stoomlevering 41 CO2-leiding (OCAP) Abcoude
DEEL II 33
Foto: Ed van de Pol
4.1 SAMENWERKEN AAN VERSNELLING De opgave is groot en het speelveld van de energie-
goede investeringsbeslissingen en besluitvorming te
transitie is complex. In het NZKG komen alle hoeken
kunnen komen, is samenwerking meer dan ooit
van het speelveld samen. Dit biedt veel kansen en
belangrijk. Met iedereen. Overheden en het bedrijfs-
uitdagingen. Als de energietransitie in dit gebied lukt,
leven, maar ook met de netbeheerders voor de
dan slaagt het overal. De komende jaren moeten
benodigde infrastructuur en de kennisinstellingen en
bedrijven belangrijke beslissingen nemen over hun
het onderwijs om bij te dragen aan onderzoek en een
toekomst, welke energiebronnen ze gaan gebruiken
gezonde arbeidsmarkt die klaar is voor de toekomst.
en wat daarvoor nodig is. Zij zijn voor die keuze onder meer afhankelijk van prijsontwikkeling,
Het UVP ET NZKG maakt de ontwikkeling naar een
investeringen door netbeheerders in het energie
duurzame industrie, de programmering en voortgang
netwerk, die op hun beurt weer afhankelijk zijn van
van projecten inzichtelijk en faciliteert de uitvoering:
voldoende vraag. Zo staat alles met elkaar in
wie doet wat, hoe verhoudt zich dat tot elkaar en hoe
verbinding. Daarnaast gaan lokale bestuurders over
kunnen we de uitvoering versnellen? Zo komen vraag
de benodigde besluitvorming om de transitie te
en aanbod bij elkaar en kunnen investerings
faciliteren en in te passen. Maar ook besluitvorming
beslissingen en besluitvorming over infrastructuur en
op landelijk of provinciaal niveau heeft lokale impact,
andere randvoorwaarden goed worden afgestemd.
zoals over de inpassing van en aanpassingen aan het
Samenwerking wordt voortgezet en waar nodig
energienet en de beschikbaarheid van alternatieve
geïntensiveerd met het oog op versnelling en het
energiedragers en -bronnen zoals waterstof. Om tot
realiseren van concrete projecten.
DECOMMISSIONING OFFSHORE | Foto: REYM
34
35
4.2 UITVOERINGSPROGRAMMA ENERGIETRANSITIE NZKG
Het Bestuursplatform Energietransitie is opdracht
de CES wordt georganiseerd langs de verschillende
gever voor het UVP ET NZKG. De Cluster Energie
energiedragers van de toekomst: waterstof,
Strategie (CES) NZKG en de transitiepaden voor
elektriciteit, warmte/stoom en Carbon Capture
De activiteiten en projecten uit het UVP ET NZKG zijn
Elk van de Nederlandse industrieclusters heeft een
bedrijven vormen de basis voor het programma,
Utilisation and Storage (CCUS). De partners in het
in dit hoofdstuk te lezen.
CES gemaakt, welke samen input zijn voor het
waarin randvoorwaarden op verschillende
NZKG zetten zich via versnellingstafels in om de
manieren in kaart worden gebracht en geagendeerd.
energietransitie in gang te zetten.
De verduurzaming van de industrie en uitvoering van
TREKKER
VERSNELLINGSTAFELS PROGRAMMA ENERGIETRANSITIE NZKG
Waterstof
Elektriciteit
Regionaal
Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en
4.2.1 CLUSTER ENERGIE STRATEGIE EN PROGRAMMERING
Klimaat (MIEK). Met dit programma voert het Rijk
In het NZKG streven de bedrijven naar een
regie op de versnelling van energie-infrastructuur-
CO2-reductie van 45-55 procent in 2030 en naar
projecten van nationaal belang. Dit zijn projecten die
95 procent in 2050. In de CES hebben bedrijven
meer dan één regio dienen, urgent en complex zijn in
aangegeven op welke wijze ze deze doelen willen
de uitvoering en een belangrijke rol spelen bij het
bereiken en wat daarvoor nodig is. Een belangrijke
reduceren van CO2. De CES wordt periodiek geactu
randvoorwaarde om CO2-reductie te realiseren, is
aliseerd om te kunnen bijsturen aan de hand van de
tijdige beschikbaarheid van energie-infrastructuur.
laatste ontwikkelingen. In de CES 1.0 NZKG (september
De CES is hierbij een belangrijk instrument. Hierin
2021) zijn twee projecten van nationaal belang
wordt de ontwikkeling van vraag en aanbod van
opgenomen: verzwaring van het elektriciteitsnet
energie als gevolg van verduurzaming van de
(acht deelprojecten) en de aanleg van de Regional
industrie in beeld gebracht en is geïnventariseerd
Integrated Backbone NZKG voor waterstof met
welke energie-infrastructuur nodig is om dat te
aansluiting op de landelijke waterstofbackbone.
faciliteren. De CES beschrijft zo de regionale verduurZaanstad Maakstad
zamingsambities en op welke wijze daar gezamenlijk
In het NZKG zijn ook vijf projecten van regionaal
aan wordt gewerkt.
belang in de CES 1.0 NZKG opgenomen: een stoomnet in de haven van Amsterdam, een warmtenet in de
IJmond
KERNTEAM PARTNERS
LUCHTFOTO BEDRIJVENTERREIN VELSEN | Foto: ODIJ en dronebeelden
36
Westpoort
37
IJmond, lokale waterstofinfrastructuur in Zaanstad en
pen van kolen naar waterstof of van aardgas naar
in de haven van Amsterdam en verzwaring van het
electriciteit. Een overzicht van de gezamenlijke
regionale elektriciteitsnet. De CES NZKG is begin
transitiepaden van het bedrijfsleven en welke
2022 geactualiseerd vanwege de in 2021 aangekon-