Bijlage GOP 2_2025_10 CHV Buitenveldert.pdf
Tekst van het document
61
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
6
18 september 2025 Definitief
Cultuurhistorische aspecten
Buitenveldert heeft een bewonersgeschiedenis waarin enkele bekende namen voorkomen, zoals die van politicus Joop den Uyl en Cornelis van Eesteren. Beiden woonden in een patiowoning aan de Weldam, Den Uyl en diens echtgenote op nummer 5 en Van Eesteren op Weldam 11. Herman J.J. Kaldewaaij, beter bekend als de revueartiest Willy Walden, woonde met echtgenote Aase Rasmussen, ook revueartiest en binnenhuisarchitecte, op Weldam 7. Architect Nielsen, die samen met Spruit deze patiowoningen ontwierp, woonde zelf op Van der Boechorststraat 32. Nielsen was niet de enige architect die voor Buitenveldert ontwierp en er ook zelf ging wonen. Het echtpaar Hartsuyker-Curjel, die de patiowoningen aan Cannenburg 13-27 ontwierpen, gingen zelf op nummer 23 wonen. Architect Klein (Amsterdam 1916 - ?) die in Buitenveldert ruim twintig vrijstaande woonhuizen ontwierp, waaronder zijn eigen huis aan De Cuserstraat 9. Architect Salomonson betrok een drive-in woning aan de Van Nijenrodeweg 913, gebouwd naar ontwerp van architect Zanstra. Hij ontwierp zelf de inrichting, waarover werd gepubliceerd in Goed Wonen (1964) en in Visie (1965) onder de titel ‘De les van de eenvoud’. Tijdens de periode waarin Buitenveldert werd gebouwd, trokken relatief veel Joodse gezinnen naar de wijk.
De komst van een Joodse gemeenschap naar Buitenveldert hangt samen met de verkoop in 1955 van het complex van vier synagogen aan het Jonas Daniël Meijerplein, wat vroeger het hart van de Joodse Gemeente in Amsterdam was. Het Joodse leven heeft zich sinds de jaren 1920 dan al voor een groot deel verplaatst naar Amsterdam-Zuid, waar de Jacob Obrechtstraatsjoel (1928) en de Lekstraatsjoel (1937) werden gebouwd. Vanaf de jaren 1960 kozen met name jonge Joodse gezinnen het nabij Zuid gelegen Buitenveldert om zich te vestigen. De nieuwe wijk bood de mogelijkheid om na de oorlog opnieuw te beginnen, in een moderne en groene woonomgeving en toch dichtbij de Joodse winkels en voorzieningen in Amsterdam-Zuid. In de nieuwe wijk bouwden de bewoners al snel een vitaal en modern Joods leven op. Niet snel na hun komst volgden veel Joodse instellingen, restaurants en winkels, die hun locatie in AmsterdamZuid inwisselen voor Buitenveldert of Amstelveen. In 1965 startte de ‘Sjoel Buitenveldert’ in een woning op Marquette 38. Drie jaar later verwierf de Nederlands-Israëlitische HoofdSynagoge (NIHS), ook wel bekend als de Joodse Gemeente Amsterdam, het voormalige kerkgebouw van de Vrije Gemeente in de Van der Boechorststraat, dat is ontworpen door Gerrit Rietveld.
De NIHS vestigde er het Joods Cultureel Centrum en gebruikte het gebouw voor haar feestzalen, haar kantoren en de Sjoel Buitenveldert, die in 1974 van Marquette hiernaartoe verhuisde. Tot midden jaren tachtig was het de enige synagoge in Buitenveldert. In de jaren negentig vestigden zich meerdere synagogen in Buitenveldert. Ook Joodse scholen verplaatsten zich naar Buitenveldert. Basisschool Rosj Pina vestigde zich in 1973 aan de Noordbrabantstraat. Het Joods Lyceum Maimonides verhuisde in 1980 van de Voormalige Stadstimmertuin naar een nieuw schoolgebouw tegenover Rosj Pina. Later kwamen er ook andere Joodse scholen voor basis- en voortgezet onderwijs naar Buitenveldert.
62
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Nadat het zandlichaam van het geplande tracé van de Rijksweg 3 was afgegraven, werd in het zuidelijk deel van het vrijgekomen terrein op 11 mei 1989 de eerste paal geslagen voor een Joods zorgcentrum, Beth Shalom. Op 28 mei 1991 opende prinses Juliana het gebouw, met daarin onder meer een verzorgingshuis, verpleegafdelingen, een dagcentrum, een sjoel en aanleunwoningen. De aanwezigheid van de Joodse scholen, het bejaardentehuis, synagogen, en de koosjere winkels en restaurants die zich met name rond de Kastelenstaat bevinden, geven Buitenveldert een eigen identiteit.
Opening van de Bank of Tokyo door de Amsterdamse burgemeester Ivo Samkalden op 16 juni 1972. Bron: NA, Anefo, 2.24.01.05, 925-6724.
In Buitenveldert woont sinds de jaren 1970 ook een relatief grote Japanse gemeenschap. Een belangrijke factor voor de vestiging van Japanners in Buitenveldert – en Amstelveen – was de komst van de Bank of Tokyo naar Amsterdam in 1963. In navolging van de eerste Japanse bedrijven in Europa koos de Japanse bank Amsterdam om daar een kantoor te vestigen. Dit kantoor fungeerde in eerste instantie als intermediair tussen het moederbedrijf in Japan en het Europese hoofdkantoor in Londen. Met de toename van het Japanse aandeel in de Europese markt groeide het Nederlandse kantoor uit tot een servicecentrum voor alle financiële zaken in de Europese Unie. Met de groeiende aanwezigheid van het Japanse bedrijfsleven in Amsterdam is er ook behoefte aan een luxe verblijfsmogelijkheid in Amsterdam. In 1971 opent de in Japan dan al befaamde hotelketen Okura zijn tweede vestiging wereldwijd in Amsterdam-Zuid. Met de komst van het
63
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
hotel naar Europa komt er ook 200 honderd man Japans personeel mee, waardoor de Japanse gemeenschap in Amsterdam in één klap verdubbelt, zo meldt een Nederlandse krant. Andere Japanse bedrijven volgen, waaronder Yamaha Motor N.V., dat het Amsterdamse verkoopkantoor in Buitenveldert vestigt, en Nomura Securities Company, het grootste Japanse makelaarskantoor in effecten. Dat de keuze voor Japanse bedrijven op Amsterdam valt, hangt samen met de lange diplomatieke relaties tussen Nederland en Japan, het feit dat Amsterdam een belangrijk financieel centrum op het Europese vasteland is en het feit dat Nederlanders het Engels goed spreken, de enige buitenlandse taal die veel Japanners goed beheersen. In de jaren 1980-1990 volgen meer Japanners als kenniswerkers naar Nederland en strijken neer in Buitenveldert en Amstelveen om te werken voor Japanse bedrijven in en rond Amsterdam. Tot op heden leeft er in Buitenveldert een grote Japanse gemeenschap, wat in het straatbeeld is terug te zien aan het Japanse winkel- en horeca aanbod.
64
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
7
18 september 2025 Definitief
Ordewaardering
Buitenveldert is gewaardeerd op de waarderingskaart Stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit AUP. In 2016 zijn de waarderingskaarten van de AUP-gebieden vastgesteld in het kader van de herziening van de welstandnota. Op deze kaarten is de bebouwing (inclusief bruggen) gewaardeerd met een ordewaardering, van basisorde oplopend via orde 3 en orde 2 naar orde 1. Uniek aan deze waarderingskaart is de introductie van tussenwaarderingen, waarbij de hoogte van de uiteindelijke ordewaardering wordt bepaald door het aantal punten van maximaal 5 dat aan de volgende tussenwaarderingen wordt toegekend: A. Bouwtype: de interne organisatie van het object en de typologie B. Architectuur: de ruimtelijke vormgeving van de objecten C. Verkaveling: de groepering van objecten D. Tuinstadkarakter: de bijdrage van objecten aan de kwaliteit van tuinstedelijke ensembles als geheel (relatie met veld als geheel) Dat betekent dat een gebouw ondanks een minder hoge architectuurwaarde toch een hoge ordewaardering kan krijgen op basis van een uitzonderlijke verkaveling en/of tuinstadkarakter.
Aangezien er in het plangebied geen bebouwing met een basisorde aanwezig is, worden alleen orde 1, 2 en 3 hieronder verder toegelicht: Orde 1 / 18-20 punten: monumenten of monumentwaardige bebouwing (paars) Een architectuureenheid die op basis van typologie, een voor die periode bijzondere en/of karakteristieke architectonische vormgeving, de positie in een verkavelingseenheid en/of zijn bijdrage aan een verkaveling en veld de status heeft van rijks- of gemeentelijk monument of daarvoor in aanmerking komt. Orde 2 / 15-17 punten: hoge waarde (rood) Een architectuureenheid met een voor de periode karakteristieke architectonische vormgeving en/of typologie, die bovendien een belangrijke bijdrage levert aan de compositie van de verkavelingseenheid en het veld. Orde 3 / 11-14 punten: middelhoge waarde (oranje) Een architectuureenheid met een voor de periode kenmerkende vormgeving en/of kenmerkende typologie en/of belangrijke bijdrage aan de compositie van de verkaveling en het veld. Basisorde / 1-10 punten: lage waarde (geel) Een voor de periode kenmerkende architectuureenheid zonder architectonische of stedenbouwkundige meerwaarde, ofwel ontstaan door geringe ontwerpkwaliteit ofwel door latere, ingrijpende wijzigingen waardoor deze de architectonische meerwaarde en/of bijdrage aan de compositie van de verkaveling heeft verloren.
65
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Op de waarderingskaart AUP staan ook de bruggen en de wegen- en groenstructuren aangegeven.
7.1
Bebouwing
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop de totaalwaarderingen van de bebouwing. Bron: maps.amsterdam.nl.
66
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop alle tussenwaarderingen A. Bouwtype. Bron: maps.amsterdam.nl.
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop alle tussenwaarderingen B. Architectuur. Bron: maps.amsterdam.nl.
67
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop alle tussenwaarderingen C. Verkaveling. Bron: maps.amsterdam.nl.
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop alle tussenwaarderingen D. Tuinstadkarakter. Bron: maps.amsterdam.nl.
68
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop de groen- en wegenstructuur en bijbehorende legenda. Bron: maps.amsterdam.nl.
7.2
Monumenten
Buitenveldert kent twee gebouwde rijksmonumenten, het Christelijk Lyceum Buitenveldert aan de De Cuserstraat 3 en de Riekermolen tussen het Amstelpark en de Kalfjeslaan. De Sint Augustinuskerk (Amstelveenseweg 965 en Kalfjeslaan 398-400), de Pinksterkerk (Van Boshuizenstraat 652), Paviljoen Buitenveldert (Weldam 1-3, Van der Boechorststraat 26) en de Andrieskerk (Groot-Essenburg 78, Arent Janszoon Ernststraat 869) zijn gemeentelijke monumenten. Ook enkele bijzondere woningen, zoals villa’s, bungalow en geschakelde patiowoningen, zijn inmiddels aangewezen tot gemeentelijk monument (Daelenbroek 1, Herinkhave 19, Weldam 10 en Weldam 5-11/Van der Boechorststraat 28-34, Europaboulevard 55). In Buitenveldert bevinden zich twee groene monumenten, te weten het gemeentelijk monument Amstelpark en het rijksmonument Gijsbrecht van Aemstelpark, waarvan de bescherming zich beperkt tot een deel van het park.
7.3
Overige elementen
In het plangebied bevinden zich ook elementen die geen bouwwerken en/of nog niet gewaardeerd zijn, maar wel cultuurhistorische waarde hebben. Bruggen Het merendeel van de in Buitenveldert gelegen bruggen kennen een basisorde of orde 3waardering. Eén brug heeft een orde 1, te weten de Gwijde van Henegouwenbrug (brugnummer 805) die de Buitenveldertselaan over het Gijsbrecht van Aemstelpark voert. Drie bruggen hebben een orde 2: brug 111 die de Buitenvelderstelaan over het Klein Loopveld voert, brug 840 die in het verlengde van de Arent Janszoon Ernststraat over de afwateringstocht naar het Amstelpark leidt en brug 482 die in het noorden van het Amstelpark over de afwateringstocht naar het doolhof op het eilandje gaat.
69
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Uitsnede van de Waarderingskaart AUP met daarop de bruggen. Bron: maps.amsterdam.nl.
Naoorlogse monumentale wandkunst Vanaf de jaren vijftig werd de zogenaamde percentageregeling van kracht, waardoor bij elk nieuw gebouw 1% (later 1,5%) van de bouwsom aan kunst kon worden besteed. Hierdoor zijn in de wederopbouwperiode ruim tweehonderd Amsterdamse wandkunstwerken gerealiseerd die een onmisbaar onderdeel zijn van de stad. Naast hun esthetische kwaliteiten weerspiegelen ze ook de tijdsgeest van de wederopbouwperiode waarin hoop, herstel en saamhorigheid een grote rol speelden en kunst vanzelfsprekend werd gezien als van grote maatschappelijke waarde. Op onderstaande kaart staan de in het plangebied aanwezige wandkunstwerken aangegeven, die een waardering Top (in rood) of een waardering Waardevol (oranje) hebben gekregen. Drie van deze kunstwerken bevinden zich in of op gebouwen op het terrein van de VU en het academisch ziekenhuis. De kunstwerken maken onderdeel uit van een pand dat de status gemeentelijk of rijksmonument heeft, dan wel een orde 1 of 2 heeft gekregen. Pekkendam 9 (orde 2) In de villa aan de Pekkendam 9 zijn twee glasappliquéramen aanwezig met waardering Waardevol. Zij zijn gemaakt door Richard Wieland. Deze ramen realiseerde hij in 1974. Bijzonder is dat de buren op Pekkendam 11 ook glasappliquéramen hebben. Die zijn een jaar later gemaakt door de kunstenaar Louis la Rooy. Pekkendam 11 (orde 2)
70
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
In de villa aan de Pekkendam 11 in zijn meerdere glasappliquéramen aanwezig met de waardering Waardevol. Zij zijn in 1975 gemaakt door Louis la Rooy. Bijzonder is dat de buren, Pekkendam 9 ook glasappliquéramen hebben. Die zijn een jaar eerder gemaakt door Richard Wieland. Cannenburg 45 (orde 1) In de voordeur van de villa bevindt zich een glasraam met de waardering Waardevol. Het is in 1965 gemaakt door Ted Felen. Arent Janszoon Ernststraat 869, Andrieskerk (gemeentelijk monument) In de kerk bevinden zich drie kunstwerken: een wandschildering van de in Amsterdam geboren kunstenaar Wilfried Ogilvie, glas-in-loodramen van de Duitse glaskunstenaar Udo Zembok en een wandschildering in de weekkapel van de van oorsprong Russische Margarita WoloschinSabaschnikowis. Het trio van kunstwerken heeft de waardering Waardevol. De Cuserstraat 3, Christelijke Scholengemeenschap Buitenveldert (rijksmonument) Bij het schoolplein voor de school bevindt zich het kunstwerk De Kletsmuurtjes (1963) van kunstenaar Charles Karsten. Het heeft de waardering Top. Teilingen 1 (orde 1) Boven de entree van het bedrijfs- en appartementengebouw Teilingen 1 bevindt zich een groot rond abstract glas-in-betonraam gevuld met glasappliqué dat in 1966 gemaakt is door Jo Pessink. Het heeft de waardering Waardevol gekregen.
Van Boshuizenstraat 422, kerk De Goede Herder (orde 2) De rooms-katholieke kerk De Goede Herder aan de Van Boshuizenstraat 422 bezit een glas-inloodraam (1968) van Jaap Min en vier glas-in-loodramen van Annet Min (uitvoering 2000-2002 naar oorspronkelijk ontwerp van Jaap Min). Het geheel is als Top gewaardeerd. Limburghof 4 (orde 2) De villa op Limburghof 4 heeft een balkonfries met een betonreliëf van Pierre van Soest. Het dateert uit 1961 en is gewaardeerd als Top.
71
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Uitsnede van de kaart Naoorlogse Monumentale Wandkunst. Bron: maps.amsterdam.nl.
72
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Bronnen Archieven Koninklijke Bibliotheek (KB) •
Delpher
Nationaal Archief (NA) •
Fotocollectie
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) •
Beeldbank
Stadsarchief Amsterdam (SAA) •
Algemene collectie: Kaarten van stadsgedeelten
•
Archief van de Dienst Openbare Werken; Centraal Tekeningen Archief
•
Archief van het Gemeentelijk Grondbedrijf
•
Beeldbank
•
Collectie Atlas Kok
Literatuur •
• • • • • •
• • • • • •
Dungen, L. van den, ‘'Een bebouwingscomplex van een schoon en geheel eigen karakter': Planontwikkeling voor de laatste uitbreiding van het Algemeen Uitbreidingsplan Amsterdam', Kunstlicht (22), nr 2/3, 2001, p. 25-32. Dungen, L. van den, Zondagmiddag Buitenveldert. Idee en planvorming voor de laatste uitbreiding van het Algemeen Uitbreidingsplan Amsterdam, Amsterdam 2000. Eelerwoude, Aldo van Eyck-speelplekken in Amsterdam Zuid, Culemborg 2016 (rapport in opdracht van Gemeente Amsterdam). Eesteren, C. van, Tuinstad Buitenveldert, Ons Amsterdam (10), nr 4, 1958, p. 110-114. Feddes, Y. (red.), De Groene Kracht: De transformatie van de Westelijke Tuinsteden, Amsterdam 2011. Gemeente Amsterdam, Quickscan Verdichting Buitenveldert. Mei 2023, Amsterdam 2023. Mens, E.H.M., Een architectuurhistorische waardestelling van naoorlogse woonwijken in Nederland: het voorbeeld van de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam, Eindhoven 2019 (proefschrift Technische Universiteit Eindhoven). Mulder, J.H., Buitenveldert, Ons Amsterdam (18), nr 3, 1966, p. 86-89. Mulder, J.H., Tuinstad “Buitenveldert”, Ons Amsterdam (13), nr 11, 1961, p. 347-352. Schilt, J. [et al.], Atlas AUP Gebieden Amsterdam, Amsterdam 2013. Spangenberg, P., Weeffouten in Buitenveldert; ontwerp in 60 jaar drastisch veranderd, Ons Amsterdam (46), nr 7/8, 1994, p. 182-186. Steenhuis, M.
(red.), De Nieuwe Grachten Gordel: De realisatie van het Algemeen Uitbreidingsplan van Amsterdam, Bussum 2017. Onna, C. van, en J. van der Werf, Cultuurhistorische verkenning en advies Kenniskwartier, Amsterdam 2012 (rapport Bureau Monumenten & Archeologie, Gemeente Amsterdam, 19 juli 2012).
73
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
• • • •
18 september 2025 Definitief
Onna, C. van, Cultuurhistorische verkenning en advies Buitenveldert, Amsterdam 2012 (rapport Bureau Monumenten & Archeologie, Gemeente Amsterdam, 4 april 2012). Voerman, L., en J. Emmerik, Cultuurhistorisch onderzoek Amstelpark, Amsterdam 2022 (rapport in opdracht van Gemeente Amsterdam, 23 februari 2022). Vos, A., en A. Reijndorp, De tuinstad van de toekomst. De toekomst van de tuinstad, Amsterdam 1995 (rapport dRO Amsterdam, april 1995). Werf, J. van der, Cultuurhistorische verkenning Gijsbrecht van Aemstelpark, Amsterdam 2016 (rapport Bureau Monumenten & Archeologie, Gemeente Amsterdam, april 2016).
•
‘Buitenveldert heeft haar sjoel’, in Nieuw Israëlitisch Weekblad, 08-10-1965, p. 4.
•
‘Japanners kopen Nederlandse aandelen’, in Algemeen Dagblad, 28-11-1972, p. 21.
•
‘Toga: écht Japans eethuis; geen voze show’, in Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad, 21-01-1971, p. 15.
Websites Atlas Ordekaarten - Stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit Monumenten Naoorlogse Monumentale Wandkunst •
1958: Buitenveldert en Amstelveen, Joodse Canon, https://joodsecanon.nl/l4z/1958Buitenveldert-en-Amstelveen/ (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Baron Okura’s droom, https://www.artofokura.nl/nl/stories/the-art-of-memories/baronokuras-droom/ (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Beth Shalom, NIHS, https://www.nihs.nl/synagoges/beth-shalom/ (geraadpleegd 18-102024).
•
De 'nieuwe Jodenbuurt' van Amsterdam, Oneindig Noord-Holland, 21/02/2013, https://onh.nl/verhaal/de-nieuwe-jodenbuurt (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Eisenman, J., Weemoedige Boomers: sjoel Buitenveldert is niet meer, De Vrijdagavond, 15 februari 2024, https://devrijdagavond.com/2024/02/15/opinie/weemoedige-boomerssjoel-buitenveldert-is-niet-meer/ (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Fentener van Vlissingen, H. (Regisseur), Buitenveldert 1958, 1998, 2008: de ontwikkeling van een stadswijk (Documentaire), Productie Exposorium, Vrije Universiteit Amsterdam, 1998, 1998: Buitenveldert 1958, 1998, 2008: de ontwikkeling van een stadswijk :: Geheugen van de VU (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Historie van Joods Amsterdam, NIHS, https://www.nihs.nl/jga-nihs/historie/historie-vanjoods-amsterdam/ (geraadpleegd 18-10-2024).
•
JCC Sjoel, NIHS, https://www.nihs.nl/synagoges/jcc-sjoel/ (geraadpleegd 18-10-2024).
•
Markx, S., Japanse bedrijven in Amsterdam, Ons Amsterdam, 18 september 2013, www. onsamsterdam.nl/artikelen/japanse-bedrijven-inamsterdam#:~:text=De%20Bank%20of%20Tokyo%20was,Hotel%20in%20de%20Ferdin and%20Bolstraat (geraadpleegd 18-10-2024).
74
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
•
18 september 2025 Definitief
MUFG bolsters Japanese business life in the Amsterdam Area, I Amsterdam, updated 27 February 2024 at 13:45, https://www.iamsterdam.com/en/business/key-sectors-forbusiness/news-stories-from-fintech-and-finance/mufg (geraadpleegd 18-10-2024).
75
Gemeente Amsterdam Monumenten en Archeologie
18 september 2025 Definitief
Colofon Datum:
18 september 2025
Status:
Definitief
Tekst en onderzoek:
Charlotte van Emstede
Redactie:
Sandra Guarda en Tessa Henkes
© Monumenten en Archeologie, Gemeente Amsterdam, 2025 (tot 1 januari 2015 Bureau Monumenten & Archeologie) Postbus 10718, 1001 ES Amsterdam, erfgoed@amsterdam.nl De teksten en informatie uit deze uitgave mogen door derden gebruikt worden voor niet-commerciële doeleinden mits van bronvermelding sprake is. Bij vermenigvuldiging op enigerlei wijze voor commerciële doeleinden voorafgaande schriftelijke toestemming van M&A nodig. Als een andere partij dan de Gemeente Amsterdam als rechthebbende wordt vermeld dan moet u toestemming voor hergebruik bij die partij vragen. M&A aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. M&A doet zelf altijd haar uiterste best rechthebbende te vermelden en waar nodig om toestemming voor gebruik te vragen. Mocht u van mening zijn dat uw copyright geschaad is dan verzoeken we contact met ons op te nemen.
76