Document · PDF

Bijlage. Eindrapport De impact van COVID-19 - noodzakelijke keuzes voor een beter Amsterdam

RAAD 10 maart 2021, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Brief van het college van b&w inzake de aanbieding van het rapport De impact van Covid-19: noodzakelijke keuzes voor een beter Amsterdam. Nr. VN 2021-00606727.261 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

•

Indicatieve score van stand van stad in 2030 – voor discussie! 91

•

Vergezichten

Impact op doelen

Regionale metropool

Leesversie

Regionale metropool: een hoge welzijnsstandaard voor iedereen, met het risico dat de economie verzwakt

Kansengelijkheid

• • •

Duurzaamheid • •

Verdienvermogen

Veiligheid & leefbaarheid

(Individueel) welbevinden

• • • • • • •

Grootschalige (begeleide) omscholing, baangarantie voor omscholers, en verhoogde focus op vaardigheden in plaats van CV / ervaring vergroot aanzienlijk de kansen van praktisch opgeleiden en kwetsbaren (bv. statushouders) Minder nadruk op de topgroepen op de arbeidsmarkt, en meer ruimte voor en focus op lager- en middel-opgeleiden betekent uitstekend onderwijs voor iedereen (bv. verbeteringen praktijkonderwijs door voldoende docenten en stageplekken) Stadsuitbreiding met verbeterde bereikbaarheid maakt regionale woningmarkt toegankelijk, ook voor lage- en middeninkomens Een van-A-tot-Z-herinrichting van het economische systeem (o.a.

circulariteit) biedt kansen op (bijna) volledige milieu- en klimaatneutraliteit Verminderde internationale goederen- en personenstromen beperken grootschalig verkeer door lucht, over wegen en over water De voordelen van een volledige en structurele inbedding in het internationale economische verkeer vervallen als veel handels- en personenstromen geregionaliseerd worden Risico dat competitiviteit/(prijs)efficiëntie afneemt door verminderde blootstelling aan uitdagers in wereldmarkt Risico dat (gemeente)financiering van sociale en duurzame initiatieven onder druk staat en extra steun van Rijk vereist Toename van veiligheid en sociale cohesie door inclusieve karakter van economie en maatschappij, verhoogde inzet op (leef)kwaliteit in iedere woon(kern) zorgt voor verbeterde leefbaarheid in elke wijk Mogelijk maken van volledige wooncarrière binnen regio zorgt ervoor dat mensen langer in de regio wonen waardoor de kans op (sociale) binding met wijk en mgeving toeneemt In een regio waarin iedereen meedoet, komt verborgen leed eerder aan de oppervlakte en leven minder mensen in isolement Door vernieuwingen in de zorg blijven kwetsbare of zieke inwoners (langer) deelnemen aan het maatschappelijk verkeer Een duurzamere leefomgeving door natuurinclusief wonen en/of wonen buiten het centrum van de stad leidt tot minder stress/gezondheidsklachten; minder 'grotestedenproblematiek'

Indicatieve score van stand van stad in 2030 – voor discussie! 92

•

EINDE VAN DOCUMENT Terug naar de inhoudsopgave

De stad staat voor grote keuzes – welke richting slaat u het liefst in?

Terug naar de inhoudsopgave

Appendix A - Definitie best caseen worst case-scenario's 94

Leesversie

Meer detail | Twee scenario's voor 2022-2025 gedefinieerd, best case en worst case, op basis van sleutelonzekerheden Virus

Economisch

Maatschappelijk

Scenario A: best case

De weg naar boven

Scenario B: worst case

Blijvende verstoring

Sleutelonzekerheid Verspreiding en verstorende invloed van het virus in Nederland

Zeer beperkt; het virus is onder controle

Heroplevingen van (nieuw/gemuteerd) virus; het virus waart in golven rond, bijvoorbeeld omdat het vaccin onvoldoende impact heeft of doordat er nieuwe varianten zijn ontstaan

Impact van vaccin

Effectief én voldoende dekking

Alleen de kwetsbaarsten zijn effectief beschermd; of, met een nieuw virus, niemand is beschermd

Restricties op gedrag / activiteiten: zwaarte

Virus is onder controle, dus meeste beperkingen opgeheven

Beperkingen in golven; minder ingrijpende beperkingen zijn mogelijk als het lukt om de kwetsbaarsten te vaccineren

Restricties op gedrag / activiteiten: type (generiek?)

Niet van toepassing

Specifieke/gerichte beperkingen; wat kan, mag – zo min mogelijk generieke restricties

Impact sneltesten & tracen

Beschikbaar en ingezet waar nog nodig/wenselijk

Bestaat, maar is onvoldoende beschikbaar en/of onvoldoende effectief om het virus echt te beteugelen

Sleutelonzekerheid Europese of mondiale verstoring van economie

Nee (of beperkte impact/niet ontwrichtend)

Ja, bijvoorbeeld door de internationale impact van het virus (beperkingen internationaal (handels)verkeer), of als gevolg van keteneffecten (eurocrisis, financiële of schuldencrisis)

Groeipad

Stabiel en regulier groeipad (ca. +1,5% NL [CPB-raming], MRA: ca. +2%)

Volatiel krimppad (ca. -1,5% NL, MRA: ca. -2%)

Adaptatievermogen / veerkracht

Relatief hoog – getroffen sectoren veren terug en/of economie weet zich relatief efficiënt te herstructureren; beperkte hysterese / padafhankelijkheid

Relatief laag – met sterk adaptatievermogen was invloed verstoring minder ingrijpend geweest; nu meer hysterese / padafhankelijkheid

Steun van Rijksoverheid

Zoals voor de coronacrisis (geen)

Sectoren-/loonsteun afgebouwd in 2021, want financieel/politiek niet haalbaar/wenselijk vol te houden; geen steun gemeentekas

Ziekte-/zorgdruk

COVID-19-gerelateerde zorg valt weg, echter zal zorgdruk verhoogd zijn i.v.m. inhaalslag uitgestelde reguliere zorg

Golven van hogere zorg-/ziektedruk resulteren in oplopende stuwmeer van zorg, harde beslissingen worden geforceerd

Vertrouwen in overheid en instituties

Zoals voor de coronacrisis, geen verhoogde polarisatie, maar ook geen stijging in overheidsvertrouwen

Polarisering / fel debat over rol van overheid en impact op specifieke groepen

Maatschappelijke onrust

Zoals voor de coronacrisis

95 Hoge mate van zorgelijkheid en onzekerheid onder bevolking; risico op verstoringen van openbare orde (bijv. grote demonstraties)

Deze variabelen zijn uitgewerkt op basis van hun meest waarschijnlijke karakter in ieder scenario

Terug naar de inhoudsopgave

Appendix B - Gedetailleerde aannames voor schattingen op voornaamste data-indicatoren 96

Impact COVID-19

Kansen

Middellange termijn impact

Leesversie

Meer detail | Ruimtecreatie van ~215-440k m2 kantoor- en winkelruimte, die mogelijk ingezet kan worden voor leidende doelen Additionele verhuurbare kantooroppervlakte geschat op ~90-210k m2 eind 2023 Percentage verhuurbare vloeroppervlakte

5% 0%

7,6%

8,8%

5,3%

Leegstand pre-COVID

5,3%

6,3%

Eind 2021

Eind 2023

Scenario B Scenario A

Percentage verhuurbare vloeroppervlakte 30%

23,4%

20%

14,6% 3,9%

Voor de 2023 schattingen zijn de volgende aannames gebruikt: • Scenario A: 1% stijging door effecten van verhoogd thuiswerken. Dit is gebaseerd op 10-20% meer thuiswerken, maar een gedempt effect (~10%) door lange duur huurcontracten en concentratie thuiswerkers op dezelfde dagen (ma, wo en vr) • Scenario B: geobserveerde stijging zet verder door, maar gedempt (~50%), evenredig met demping BRP-krimp Voor de huidige voorraad is de monitor Kantoren van gemeente Amsterdam gebruikt

Additionele verhuurbare winkeloppervlakte geschat op ~125-230k m2 eind 2023

10%

Basis voor deze analyse is het rapport van Colliers op leegstand specifiek in Amsterdam, eind 2021 cijfers zijn gebaseerd op hun scenario 1 & 4 respectievelijk

5,8%

Scenario B

Scenario A 14,6%

Leegstand Eind 2020 Begin 2022 Eind 2023 pre-COVID

Aannames en inputs – Winkels: Voor pre-coronacrisis percentages en de huidige voorraad zijn de Winkelleegstandsbarometer van de gemeente Amsterdam gebruikt 2020 en 2022 cijfers zijn gebaseerd op de schattingen van Planbureau voor leefomgeving (i.s.m. Locatus) voor Amsterdam specifiek Voor de 2023 schattingen zijn de volgende aannames gebruikt: • Scenario A: leegstad neemt niet verder toe, maar door structurele effect van verschuiving naar e-com neemt het op deze termijn ook niet af • Scenario B: leegstad neemt verder toe, maar gedempt (~50%) evenredig met demping BRP-krimp

Bron: Colliers "geen massale kantorenleegstand door coronacrisis"; Amsterdam gemeente monitor kantoren; Planbureau voor leefomgeving "Veerkracht op de proef gesteld"; Amsterdam gemeente Winkelleegstandsbarometer; NVM Kantoren in cijfers

10%

Aannames en inputs – Kantoren:

Impact COVID-19

Kansengelijkheid

Middellange termijn impact

Leesversie

Meer detail | Groei in werkloosheid in scenario B sterk en ongelijk verdeeld

Percentage werkloze Amsterdammers (in bijstand, WW of arbeidsongeschikt)

Scenario A

In scenario A vindt er tot en met 2023 geen netto banenverlies plaats, maar naar verwachting wel vergrote kansenongelijkheid: kwetsbaren zijn vaker (en langer) werkloos geweest, en juist voor hen maakt die langdurige afstand tot de arbeidsmarkt herintreding lastig

Scenario B

Naar verwachting vindt er in scenario B na 2023 verdere toename van werkloosheid plaats

60% 55k 20%

19%

33% 16k

12%

10% 0%

Lageropgeleiden Jan 2020

Dec 2023

11%

Overige niveaus #k

Incrementeel banenverlies

1. O.b.v. CPB data over MRA, waarin sinds 2013 BRP met ~20% stijgt en arbeidsvolume met ~10% Bron: CPB; Gemeente Amsterdam – Werkloosheid naar Stadsdeel; SEO; CBS; Economische Verkenningen MRA 2020

Aannames en inputs: BRP impact is vertaald naar verwachte arbeidsverlies: • BRP-ontwikkeling voor 2020-2023 is gebaseerd op CPB prognoses i.c.m. Economische Verkenningen MRA (meer detail op BRP deep-dive): BRP-ontwikkeling 2019-2023 ca. +2% in scenario A en -9% in scenario B • BRP verhoudt zich tot incrementeel arbeidsverlies volgens Okun's wet: in MRA was dit empirisch gelijk aan factor 50%1, i.e. -4% BRP resulteert in 2% arbeidsverlies: – In scenario A is deze factor verlaagd naar ca. 40%, door de relatief kortstondige crisisperiode, en hierdoor relatief hoge bedrijfsvertrouwen – In scenario B is de factor verhoogd naar ca. 60%, door het (recentelijk) hoge percentage flexwerkers, is het voor werkgevers makkelijker afstand te doen van personeel • Aanname is dat arbeidsverlies BRP-krimp volgt met vertraging van ~1 jaar Verschil impact tussen lageropgeleiden en de rest gebaseerd op verschil in krimp tussen sectoren met met relatief veel/weinig lageropgeleiden o.b.v. SEO analyse: • Relatieve impact van COVID-19 per sector bepaald o.b.v. geobserveerde impact en keteneffecten in zware vs.

lichte termijn (SEO analyse) • Sectoren geclassificeerd als typisch lager opleidingsniveau en overige opleidingsniveaus om impact te berekenen per niveau Vervolgens is deze relatieve impact vertaald naar aantal verloren banen: • Verschil in BRP-impact vertaald naar aantal verloren banen per niveau • Bestaande werkloosheid per opleidingsniveau gebaseerd op werkloosheid per stadsdeel op 1 januari 2020, aanname is dat Nieuw-West, Zuidoost en Noord representatief zijn voor lageropgeleiden • Werkloosheid in 2023 is gelijk aan bestaande geregistreerde werkloosheid plus 98 incrementeel arbeidsverlies door BRP-krimp

Toename werkloosheid onder lageropgeleiden naar verwachting bijna 2x zo groot in scenario B

Impact COVID-19

Kansengelijkheid

Middellange termijn impact

Leesversie

Meer detail | Classificatie sectoren naar opleidingsniveau Sector Loterijen en kansspelen

Niveau Laag

A 0%

B -40%

-3% -10%

Post en koeriers

Laag

-1%

-4%

Overige industrie

Laag

-4% -15%

Hoog

-1%

Overige transportmiddelenindustrie

Laag

-5% -15%

Laag

-1%

Tabaksindustrie

Laag

-1%

-8%

Bibliotheken, archieven, musea en dergelijke Midden

-60% 75%

Laag

-1%

-2%

Metaalproductenindustrie

Midden

-9% -12%

Laag

-27% -89%

Veterinaire dienstverlening

Hoog

Reclamewezen en marktonderzoek

Midden

-8% -28%

Waterleidingbedrijven

Laag

-9%

Design, fotografie, vertaalbureaus

Midden

-4% -13%

Drankenindustrie

Laag

-9% -29%

-2%

Voedingsmiddelenindustrie

Laag

-6%

Rubber- en kunststofproductindustrie

Laag

-3% -13%

Diensten op het gebied van informatie

Midden

-9%

Meubelindustrie

Laag

-8% -26%

-14% -47%

Productie van films, TV, radio en muziek

Midden

-5% -17%

Farmaceutische industrie

Midden

-1%

-10% -6%

Ideële, belangen-, hobbyverenigingen

Laag

-5%

Reparatie van consumentenartikelen

Laag

-8%

Midden

Research

Hoog

-3%

Papierindustrie

Laag

-38%

Laag

-14% -47%

Sport en recreatie

Laag

-2%

-5%

Bouwmaterialenindustrie

Laag

-1%

-2%

Restaurants en cafés

Laag

-15% -52%

Uitzending van radio- en televisieprogramma's Midden

-12%

Textiel-, kleding-, lederindustrie

Laag

-32%

Verzekeraars en pensioenfondsen

Hoog

-17%

Landbouw

Laag

-4%

Ondersteunende activ. delfstoffenwinning

Laag

Energiebedrijven

Hoog

-9%

Overige zakelijke dienstverlening

Hoog

-2%

-5%

Aardolie-industrie

Midden

-4%

Overige financiële dienstverlening

Hoog

-25%

Creatieve diensten, kunst en amusement

Midden

-62% -69%

Grafische industrie

Midden

-21%

Vervoer door de lucht

Midden

-56% -97%

Overige persoonlijke dienstverlening

Midden

Basismetaalindustrie

Laag

-4% -15%

Elektrotechnische industrie

Midden

-4% -15%

Auto- en aanhangwagenindustrie

Laag

-12% -50%

Houtindustrie

Laag

-21%

Logiesverstrekking

Laag

-50% -69%

Riolering, afvalbeheer en sanering

Laag

-9%

Overige delfstoffenwinning (geen olie en gas) Laag

-2%

Reparatie en installatie van machines

Laag

-21% -22%

Chemische industrie

Midden

-9%

Visserij

Laag

-4%

Verhuur van roerende goederen

Laag

-7%

Grond-, water- en wegenbouw

Laag

-3%

Bosbouw

Laag

-5%

Autohandel en -reparatie

Laag

-6% -25%

Winning van aardolie en aardgas

Laag

-2%

Huishoudens met personeel

Laag

Vervoer over land

Laag

Beveiligings- en opsporingsdiensten

Laag

-1%

-3%

Goederen en diensten n.e.g.

Laag

Niveau Laag

A -3%

B -9%

Sector Vervoer over water

Niveau Laag

A 0%

Bankwezen

Hoog

-21%

Uitgeverijen

Midden

Holdings en managementadviesbureaus

Hoog

-3%

Schoonmaakbedrijven, hoveniers e.d.

IT-dienstverlening

Midden

-7%

Architecten-, ingenieursbureaus e.d.

Exploitatie onroerend goed excl. woningbezit Hoog

-11%

Gespecialiseerde bouw

Openbaar bestuur en overheidsdiensten

Midden

-1%

Elektrische apparatenindustrie

Opslag, dienstverlening voor vervoer

Laag

-3% -11%

Algemene bouw en projectontwikkeling

Machine-industrie

Midden

-1%

Reisbureaus, reisorganisatie en -info

Juridische diensten en administratie

Hoog

-19%

Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling

Laag

-12% -17%

Onderwijs

Midden

Huurwaarde eigen woningbezit

Hoog

Gezondheidszorg

Midden

Detailhandel (niet in auto's)

Laag

Telecommunicatie Verzorging en welzijn

Bron: SEO; CBS

-7%

-19%

B -9%

-25%

Sector Groothandel en handelsbemiddeling

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9856233/1