Bijlage 5. Bijlagen regels bestemmingsplan.pdf

20m+

2e lijn 60m

15m

totaal +10%

3m

Luchtig silhouet door getrapte opbouw

2e lijn 45m

m2 BVO

totaal +10%

Zoneringskaart, deze kaart laat zien in welk gebied torens van bepaalde hoogte mogelijk zijn torens tot 30m mogelijk

torens tot 45m mogelijk

torens tot 60m mogelijk

zoekgebied tot 120m

45º

60m 45m

21m 60m

25m 40m

45m

21m

21m

21m

35m

21m

15m 9m

0-20m

20m+

15m

m2 BVO

totaal +10%

m2 BVO

35m

totaal +10%

50m

Afstand tussen de verschillende torens

Voorbeelduitwerking ahv maquette hoogbouw Maquettebouw 24studio Z-as

25

Ho 30 Ge Ma

Bird eye impressie grootschalige ontwikkelingen aan het IJ

Specials Zowel de kavels als de bebouwing aan het IJ zijn grootschaliger dan de landinwaarts gelegen kavels en gebouwen. Een fenomeen dat zich op meer plekken aan de noordelijke IJ-oever laat zien, zowel in industriële loodsen als nieuwbouw. Naast hoogbouw leveren deze grootschaliger gebouwen een robuuste en herkenbare kadering van het open IJ. In het Hamerkwartier blijven o.a. de Kromhouthal en de voormalige STORK-loods op de Hamerkop staan als relicten uit het industrieel verleden. Mogelijk worden ze passend uitgebreid met nieuwbouw. Zo dragen ze bij aan een gevarieerd en herkenbaar silhouet aan het IJ. Ook op de kavels van DRAKA en Amvest is ruimte voor een in schaal robuust gebouw. Deze specials hebben een bouwhoogte tot 30 meter.

Voorbeeld uitwerking special ahv maquette Maquettebouw studio Z-as

26

27

28

29

Uitwerking Eigen Haard plot - Urhahn Tussenstand april 2021

Amvest

Provast/Hines Draka kavels Eigen Haard

Ontwikkelaars en hun kavels op de zuidelijke ontwikkellocaties

Schematische weergave tussenstandontwikkeling Eigen Haard plot

Uitwerking grote zuidelijke kavels

met bureau Urhahn. Dit heeft nog niet geleid tot een passend ruimtelijk plan. In de nu voorliggende versie van het Stedenbouwkundig plan is daarom het gemeentelijk stedenbouwkundig plan opgenomen, aangevuld met wel passende voorgestelde gebouwuitwerkingen. Met flexibiliteit om tot een optimalere planuitwerking te komen.

Drie ontwikkelaars en hun ontwerpers werken aan de stedenbouwkundige uitwerking van de grote kavels aan het IJ. In nauw overleg en binnen de kaders van de gemeente zijn zij auteur van deze delen van het stedenbouwkundig plan.

De Hamerkop (ook een voormalige STORK-machinefabriek, later expediteur Hooyer) is in eigendom bij Amvest CS. KCAP werkt aan de planuitwerking, die in grote lijnen past binnen de gemeentelijke kaders. Daarom is het in deze versie van het Stedenbouwkundig Plan opgenomen, echter met een aantal gemeentelijke correcties op gebouwniveau (aantal hoogtes en footprints aangepast).

In het geval van de Draka kavels, waar ontwikkelaars Provast/Hines namens eigenaar Prysmian samenwerkt met bureau Rijnboutt, heeft dit geleid tot een stedenbouwkundige uitwerking die past binnen de gemeentelijke kaders. Deze uitwerking is onderdeel van het Stedenbouwkundig Plan. Eigen Haard is eigenaar van de voormalige STORKfabriek en werkt voor de planontwikkeling samen

Plankaart tussenstand ontwikkeling Eigen Haard door Urhahn

30

31

Uitwerking Draka plot - Rijnboutt Tussenstand april 2021

Uitwerking Amvest plot - KCAP Tussenstand april 2021

Schematische weergave ontwikkeling Draka kavels

Schematische weergave ontwikkeling Amvest plot

Plankaart voor ontwikkelgebied

Plankaart tussenstand ontwikkeling Amvest door KCAP

32

33

Advies Oeververbinding De Commissie Oeververbindingen onder leiding van D’Hooghe stelt twee bruggen voor om de binnenring van Amsterdam te voltooien; een aan de westkant en een aan de oostkant van de stad. Deze bruggen zijn bestemd voor voetgangers, fietsers en worden gebruikt door een tram/bus om Amsterdam Noord beter te verbinden met de stad. De verbinding aan de oostkant wordt voorgesteld vanuit Azartplein naar de huidige pontaanlanding bij het Hamerkwartier. Dit heeft vergaande consequenties voor de ontwikkellocaties die bij deze aanlanding liggen en voor de inrichting van de Johan van Hasseltweg. In deze Investeringsnota wordt de balans gezocht tussen reserveringen, die zorgen dat de oeververbinding mogelijk gemaakt kan worden, en een doorkijk naar mogelijke inpassingen. Deze ontwerpopgave wordt na dit Investeringsbesluit verder opgepakt. De komende periode wordt gebruikt om te onderzoeken of de aanlanding van de brug via het Rietlandpark met de verbinding over de IJhaven, zoals nu geadviseerd door commissie D’Hooghe, inderdaad de beste optie is.

Schematische weergave van het voltooien van de binnenring

Eerste ideeën voor Oostelijke oeververbinding, takt aan op de Johan van Hasseltweg

Afbeelding uit adviesrapport Oeververbindingen Sluiten van de binnenring via twee bruggen

34

35

Johan van Hasseltstrook

GVB pontveerhaven

Het behouden van de bebouwing aan de noordzijde van de Johan van Hasseltweg betreft een tijdelijke overgangssituatie. De omzetting van het wegprofiel zonder deze bebouwing hangt af en valt samen met de realisatie van een HOV-lijn en/of brug met fietsroute over het IJ. Het kaartbeeld toont de tijdelijke situatie waarin geen HOV-profiel is weergegeven.

De GVB pontveerhaven groeit uit z’n jasje en is op zoek naar een vervangende dan wel aanvullende locatie aan de westzijde van de stad. Mogelijk blijft GVB een deel van de haven en kade gebruiken. Onder voorwaarden is dit goed in te passen in de ontwikkeling van het Hamerkwartier: ■ De bedrijfsvoering maakt woonbebouwing in alle gevelwanden grenzend aan de havenkom mogelijk zonder geluidluwe gevels; ■ Ten minste het oostelijk 1/3 deel van de havenkom komt beschikbaar voor publiek gebruik; ■ Het steigerplan wordt zo vormgegeven dat hekken niet nodig zijn; ■ De noord- en oostkade worden openbaar, evenals de kade rondom de twee voormalige directiewoningen; ■ GVB gebruikt voor de bedrijfsvoering de gebouwen op de westelijke kade. De onbebouwde ruimte rondom het gebouw wordt niet afgehekt en is zoveel mogelijk publiek toegankelijk. ■ De ruimtelijke eenheid van de kades rondom de havenkom in stand houden.

Jachthaven Aeolus Uitsnede Johan van Hasseltstrook

Uitsnede Motorkanaal

Uitsnede Havenkom incl. GVB pontveerhaven

incl. Aeolus Jachthaven

Verenigingsjachthaven Aeolus wil graag in het Motorkanaal blijven. Nu duidelijk is dat de Javabrug er niet komt, is er geen directe harde noodzaak tot uitplaatsing meer. Onder condities is ook de gemeente voorstander van deze jachthaven in het Motorkanaal. Deze condities zijn: ■ Het clubhuis op de kop van het Motorkanaal wordt verplaatst, en de oever wordt openbaar. Het clubhuis komt in de plint van bebouwing aan oost- of westzijde van het Motorkanaal, of in een passend schip in de jachthaven. Via een watertrap is vanaf het Motorplein het water te bereiken en de noordelijke 30 meter van het kanaal is publiek te gebruiken en vrij van ligplaatsen; ■ Steigers van de jachthaven liggen vrij van de oever en op dusdanige afstand dat voor beveiliging geen hekken meer nodig zijn. Alle hekken worden verwijderd; ■ In samenspraak wordt een passende configuratie voor het aangepaste steigerplan met ligplaatsen gevonden; ■ Aeolus kan zich vinden in de realisatie van een fietsbrug over het Motorkanaal nabij het IJ, met een locatie en ontwerp die het functioneren van de jachthaven, ook voor jachten met staande mast, mogelijk maakt.

Aanplemping De eventuele aanplemping bij de Amvestkavel op de Hamerkop is geen onderdeel van dit Investeringsbesluit. Wel geldt dit als ambitie binnen de Investeringsnota. De haalbaarheid wordt bepaald in samenhang met de toekomstige oeververbinding i.c.m eventueel verplaatsen van vaarroutes en wachtplaatsen. De kansrijkheid dient verder te worden onderzocht tijdens de planuitwerking Oostbrug, dat voortkomt uit het advies van commissie D’Hooge.

Eerste idee voor aanlanding Johan van Hasseltweg, ontwerpopgave wordt na Investeringsbesluit opgepakt

37 3D impressie oostelijke oeververbinding

Programma

woninggroottes. Van gedetailleerd voor Sociaal tot globaal voor Vrije sector, met Middelduur daartussenin.

Programmadifferentiatie in een hoogstedelijke setting karakteriseert Hamerkwartier. 2/3 van het totaalprogramma zal wonen zijn, 1/3 voorzieningen en werken.

Voor maatschappelijke voorzieningen is een borging door een precieze aanwijzing van functies, locaties en grootte opgenomen. Voor commerciële voorzieningen zijn, gezoneerd, metrages gemotiveerd en gemaximeerd. Voor werkfuncties gelden maxima (kantoren) en minima (bedrijven).

De tabel op deze pagina geeft een nadere duiding van de onderverdeling binnen deze twee categorieën. Voor wonen geldt, naast een differentiatie naar financieringscategorie, een kaderstelling naar

Categorie/type

m2 GO

kamers

%

Sociaal* Alleenwonend, kort

25

1

3%

Regulier/stel zonder kind

45

2

14%

Ouderen

60

3

3%

Gezin, klein

75

3

6%

Gezin, groot

95

4+

3%

Middeldure koop

50

2

10%

Middeldure huur

50

2

20%

Middeldure huur

70

3

10%

30% 55m2 gemiddeld

Middelduur

Vrije sector (huur/koop)

30%

Totaal

100%

Bovenstaande samenstelling geldt voor alle ontwikkelvelden m.u.v. de Draka en Exclusiva kavels, waar afwijkende afspraken zijn gemaakt. * Per doelgroep binnen sociale woningbouw geldt een bandbreedte van ± 5 m² GO

Totaal programma Hamerkwartier

38

39

40% 55m2 gemiddeld 30%

Werkprogramma

Gebruiksspecificaties werkruimten Hamerkwartier heid, de overige meters worden op de verdieping opgelost. Hierdoor ontstaat een wisselende verschijningsvorm in de straat met een combinatie van wonen en werken. Hieronder volgt een opsomming voor de fysieke randvoorwaarden en gebruiksspecificaties voor de verschillende bedrijfstypes. Deze randvoorwaarden zijn onderdeel van de studie Hamerkwartier Werkt!

Hamerkwartier richt zich op de productieve en creatieve bedrijvigheid. Dit is onder te verdelen in drie typen: reguliere bedrijfsvloeren, kantoren en de hybride bedrijfsvormen waar productieve bedrijvigheid gemengd is met kantoorruimte. Naast nieuw in te passen bedrijvigheid blijft ook ca. 80.000 m2 werkprogramma behouden in het gebied. 50% van het bouwveldoppervlak wordt gevuld met bedrijvig-

Kantoorruimte

Voor werkruimtes die als creatief kantoor zijn bestemd, geldt: ■ 18-25 m2 BVO/1 fte (inclusief freelancers); ■ > 50% van het werkvloeroppervlak (BVO) is ingericht als kantoor.

Productieve bedrijfsruimte

Voor werkruimtes die als productief bedrijf zijn bestemd, geldt: ■ Er wordt gewerkt aan het fabriceren, onderhouden en/of overslag van producten en goederen; ■ > 40 m2 BVO/1 fte (inclusief freelancers); ■ < 30% van het werkvloeroppervlak (BVO) is ingericht als kantoor.

Hybride bedrijfsruimte

Voor werkruimtes die als hybride bedrijf zijn bestemd, geldt: ■ Er wordt gewerkt aan zowel het aanbieden van diensten als het fabriceren, onderhouden en/of overslag van producten en goederen; ■ 25 – 40 m2 BVO/1 fte (inclusief freelancers); ■ 30-50% van het werkvloeroppervlak (BVO) is ingericht als kantoor.

Horeca

Een horecavergunning in het Hamerkwartier wordt bij voorkeur afgegeven aan een onderneming die: ■ ofwel ondersteunend is aan een maatschappelijke functie, een productief bedrijf of een kunst- en cultuurvoorziening; ■ ofwel een aandeel van het personeel is geworven uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; ■ of draagt op een andere manier bij aan de doelstellingen van het Hamerkwartier.

Fysieke randvoorwaarden Meng op bouwveldschaal

■ Meng woon- en werkfuncties op bouwblokniveau om het woon-werkkarakter van Hamerkwartier te weerspiegelen en het ontwikkelen van minder rendabele werkfuncties tegelijk te ontwikkelen met het geambieerd woonprogramma; ■ Sta lichte vorm van zonering toe onder voorwaarden.

Creëer ruimte voor parkeerhubs

■ Maak privaat ontwikkelde parkeerlocaties (semi)openbaar t.b.v. van de bereikbaarheid; ■ Realiseer één of twee parkeerhubs t.b.v. de bereikbaarheid

Volg algemene uitgangspunten

■ Toets plannen kwalitatief met de in tabel op blz. 42 benoemde uitgangspunten van een gemengd Hamerkwartier; ■ Supervisieteam gebruikt het Ontwikkelkader als toetskader voor het advies aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

Volg de richtlijnen per bouwveld

Volg de benoemde richtlijnen en spelregels voor de bouwvelden: ■ 50% van de footprint is gereserveerd voor niet-woonfuncties; ■ 50% van de plintgevel is gereserveerd voor niet-woonfuncties; ■ Initiatiefnemer toont gedurende de planvorming aan dat de op het bouwveld geprojecteerde ambities voor de werkfuncties haalbaar zijn; ■ Bij de bouw van een toren > 50m wordt de ontwikkelende partij geacht garant te staan voor de bouw van een 1500 m2 grote grondgebonden bedrijfshal; ■ Bij de bouw van een toren > 30m wordt de ontwikkelende geacht garant te staan voor de bouw van een 1000 m2 grote grondgebonden bedrijfshal.

Volg richtlijnen per gebouw

Volg de benoemde richtlijnen en spelregels voor de gebouwen (zoals aangegeven in tabel blz 43): ■ < 2.000 m2 BVO kantooroppervlak per gebouw; ■ < 1.000 m2 BVO per kantoorvloer; ■ 1x in Hamerkwartier een bedrijfsverzamelgebouw met 5000 m2 aan kantooroppervlak.

Creëer voldoende ruimte voor bedrijfsactiviteiten in de Openbare Ruimte

■ Realiseer voldoende ruimte (zoals aangegeven in het handboek Openbare Ruimte) in de openbare ruimte voor laaden losactiviteiten; ■ Realiseer functionele minipockets door het terugleggen van de rooilijn op eigen terrein.

Maak een inspiratiedocument met mengmogelijkheden

■ Toon met inspirerende voorbeelduitwerkingen en referenties de mogelijkheden om wonen en werken te mengen binnen een bouwveld.

40

Tabel: Gebruiksspecificaties t.b.v. het Omgevingsplan

41

Gebouwspecificaties werkruimten Hamerkwartier Bedrijfsruimte regulier

■ 1000 m² BVO footprint, mogelijkheid op te delen in verhuurunits van ca. 500 m²; ■ basisverdiepingshoogte is minimaal 8 m; ■ Een tussenverdieping voegt maximaal 50% vloeroppervlak toe aan de bedrijfsloods (ondersteunend kantoor); ■ grote kolomvrije overspanning van minimaal 8 m breed; ■ obstakelvrije plintruimte op maaiveldniveau met betredingsmogelijkheden (gemotoriseerde) voertuigen. ■ Gevels zijn optimaal geïsoleerd tegen geluidsproductie; ■ Binnenruimte kan mechanisch geventileerd worden om bij momenten van geluidsproducerende activiteiten de ruimte te kunnen afsluiten; ■ Dakvlak is als collectieve ruimte toegankelijk voor bewoners en/of werknemers; ■ Dakvlak is voorzien van beplanting.

Hybride bedrijfsruimte

■ Verschijningsvorm van een bedrijfsruimte (zie boven: o.a. op maaiveldniveau, verhoogde verdiepingshoogte, kolomvrije overspanning, mechanische ventilatie); ■ Maximaal 50% ondersteunend kantoor i.p.v. 30% bij een reguliere bedrijfsruimte; ■ Duidelijk te onderscheiden van zowel reguliere bedrijfsruimte als creatief kantoor, t.b.v. publiekrechtelijk kader & handhaving op gebruik.

Creatief kantoor

■ < 2.000 m2 BVO per gebouw; ■ < 1.000 m2 per verdiepingsvloer; ■ op te delen in verhuurunits van maximaal 1.000 m2; ■ flexibel indeelbare plattegrond; ■ verdiepingshoogte van 3,5 meter.

Tabel gebouwspecificaties t.b.v. het omgevingsplan

Uitgangspunten gemengd Hamerkwartier ■ De realisatie van minder rendabele functies wordt tegelijkertijd met de meer rendabele functies ontwikkeld en niet naar achter gefaseerd. ■ Een multifunctionele levendige plint activeert de straat over de hele dag ■ De architectuur weerspiegelt het woon-werk karakter van het gebied ■ Bestaande werkfuncties en gebouwen worden deels behouden, afhankelijk van hun technische, historische en gebruikswaarde. ■ De bedrijven zijn goed bereikbaar voor bedrijfsvoertuigen (op- en overslag van producten, werknemers en bezoekers). ■ De openbare ruimte is veilig voor alle voetgangers en fietsers (jong en oud, snel en langzaam) op elk moment van de dag. ■ Woon- en werkfuncties vormen een synergie Tabel Uitgangspunten t.b.v. het afwegingskader * afwijkingen zijn mogelijk, zie voor nadere toelichting en voorwaarden hoofdstuk 4 Hamerkwartier Werkt!

42

43

Commerciële voorzieningen

■ Voor een aantal voorzieningen geldt een zoekgebied; dit is aangegeven met een stippellijn in de kleur van de voorziening. De voorziening moet op een van de kavels binnen dit zoekgebied gerealiseerd worden. ■ Sommige voorzieningen zijn gedurende de ontwikkeling al nodig. Dit zal in overleg met de gemeente georganiseerd worden.

■ Voor overige horeca en leisure voorzieningen ligt het zoekgebied aan de stadsstraten (Meeuwenlaan, Johan van Hasseltweg), het Gedempt Hamerkanaal en het Oeverpark (zie kaart onder). In de blokpaspoorten vindt u een indicatie van de metrages per kavel.

weg – Gedempt Hamerkanaal is totaal 500 m2 retail als ondersteunende functie aan de brede, hybride publieke programmering mogelijk gemaakt. Deze retail bestaat uit units van maximaal 200m2. De exacte locatie is nog niet vastggelegd. Dit kan landen in I2 of I3. In deze hub(s) worden diverse deelmobiliteiten aangeboden. Denk aan elektrische deel auto’s in alle soorten, elektrische (bak)fietsen en andere hybride transportmiddelen. Een klein to go food winkel, een tijdschriftenwinkel, een schoenmaker en stomerij alsmede een fietsenmaker zijn waardevolle aanvullingen voor het welslagen van dit concept, zonder direct concurrerend te zijn voor de overige winkels in het gebied

Maatschappelijke voorzieningen

Kaart zoekgebied commerciële voorzieningen

Totale hoeveelheden:

Kaart zoekgebied maatschappelijke voorzieningen

Verdere verdeling van programma is terug te vinden in

Horeca

11.050 m2

Legenda

de blokpaspoort per ontwikkelveld.

Leisure

10.875 m2

Zorgcluster

Voortgezet onderwijs

Retail

7.350 m2

Eerstelijnszorg

Alles-in-één-school

Buurtkamer

Sporthal

Dagbesteding

Cultuurcluster

Behandelwoonlocatie jeugd

Buitensport

Bij de ontwikkeling van het Hamerkwartier hoort de ontwikkeling van commerciële voorzieningen. In onderstaande kaart zijn de gebieden aangegeven die geschikt zijn voor één of meerdere typen commerciële voorzieningen. De invulling van commerciële voorzieningen geschiedt in samenwerking met de gemeente waarbij de volgende uitgangspunten gelden: ■ Het zoekgebied voor de supermarkten en de detailhandel is kavel A2 aan het Gedempt Hamerkanaal, E0 aan de Motorkade en de noordzijde van kavel E0 aan de Meeuwenlaan. Ook voor 250 m2 ondersteunende horeca is het zoekgebied op deze kavels. Voor de mobiliteithub(s) op de hoek Johan van Hasselt-

Totaal

Bij de ontwikkeling van het Hamerkwartier hoort de ontwikkeling van verschillende maatschappelijke voorzieningen. In onderstaande kaart zijn de maatschappelijke voorzieningen die nodig zijn in het nieuwe Hamerkwartier opgenomen. De invulling van maatschappelijke voorzieningen geschiedt in samenwerking met de gemeente waarbij de volgende uitgangspunten gelden:

29.275 m2 Zoekgebied retail

Zoekgebied

44

45

Maatschappelijk en collectieve voorzieningen

geldt als hoogstedelijk gebied en er is uitgegaan van maximaal 6.500 woningen. Ten aanzien van maatschappelijke voorzieningen wordt maatwerk toe-gepast voor de specifieke situatie van het Hamerkwartier.

Bebouwd en onbebouwd De Input voor deze tabel is gebaseerd op vastgestelde referentienormen. Het Hamerkwartier Voorziening

m2 BVO binnen per voorziening

m2 buiten per voorziening

Beoogde locatie kavel

Toelichting

Ca. 3 Alles-ineen-scholen

3.700 (ca. 2.200 m2 footprint gebouw)

1700

H, A7 t/m A10 C5 t/m C10

Onderwijs, kinderdagverblijf en gymzaal voor kinderen van 0-12 jaar

VO-school

6.400 (7.500 incl gymzalen; niet nodig gezien realisatie sporthal)

Buitenruimte ntb (ca 1000) plus ruimte voor 672 fietsen/scooters

A1 t/m A3

School voor voortgezet onderwijs voor kinderen van 12-18 jaar

Groenopgave

woning eco groen. De norm is vastgesteld in de projectnota. Er wordt genoeg groen gerealiseerd om 6.365 woningen te bouwen. Deze getallen zijn inclusief de groenstrook aan de noordoostzijde van de Johan van Hasseltweg. Hier dient nog definitieve besluitvorming plaats te vinden. De groenstrook is wel onderdeel van het geschetste eindbeeld.

De groennorm is vastgesteld als onderdeel van Koers 2020 – 2025 en is opgenomen in het voorzieningenmodel. Alle nieuwe buurten die na 2018 worden gerealiseerd dienen aan deze norm te voldoen. De referentienorm Groen is nodig om van Amsterdam een economisch sterke én een leefbare, klimaatadaptieve stad te maken.

In het Hamerkwartier zal 40% van het uitgeefbare kaveloppervlak in groen gerealiseerd worden op daken van ontwikkelingen en gebouwen.

De mate waarin voorzieningen voorkomen wordt bepaald door het type woonmilieu. In Hamerkwartier wordt uitgegaan van Centrumstedelijke norm van 8 m2/woning voor gebruiksgroen en 8 m2/

Groen tabel

6.000 woningen

6.500 woningen

Gebruiksgroen (8 m2 per woning)

48.000 m2

52.000 m2

Ecogroen (8 m2 per woningen en extra 0,1 m2 per 1 m2 BVO kantoor-, winkel of bedrijfsruimte (terrein))

48.000 m2

52.000 m2

6.000 woningen en 234.00 m2 niet wonen*

119.400 m2

6.500 woningen en 234.000 m2 niet wonen*

127.400 m2

niet-wonen*

Sporthal

3.000 – 3.800

A1-A2

Binnensport in stadsdeel Noord

Zorgcluster (sociaal buurtteam en gezondheidscentrum)

1.500 (300 + 1200)

E0

Nieuwe locatie voor sociaal buurtteam tbv groter gebied, i.c.m. eerstelijnszorg: wisselende combinatie van behandelkamers, spreek- en wachtruimten, oefenruimten, kantoren en flexibele werkplekken, evt met apotheek

2 à 3 eerstelijns-zorgvoorzieningen/ huisartsen

150

I3, optioneel: C7/C8

Voor huisartsenzorg en evt. andere eerstelijnszorgverleners

2 à 3 buurtkamers

120

A1 t/m A3 I4 optioneel: C4

Ontmoetingsruimte voor de buurt tbv samenzijn, activering, talentontwikkeling etc.

Te realiseren groen totaal Hamerkwartier

Dagbesteding ouderen (meedoen)

100 (icm andere MV)-150 (standalone)

I4

Rustige huiskamerachtige ruimte tbv dagbestedingsactiviteiten voor ouderen/mensen met dementie

IJ-Oeverpark

29.000 m2

Meeuwenlaan

3.150 m2

1.150 m2

4.300 m2

Pocketsparks

4.480 m2

1.420 m2

5.900 m2

Begeleid wonen jongeren 1x

200

Kinderen of jongeren (max. 4) wonen met professionele opvoedouder resp. (ambulante) begeleiding

Johan van Hasseltzone

14.080 m2

14.080 m2

16.650 m2

53.280 m2

Cultuur*

1.500

Gericht op culturele activiteiten voor talentontwikkeling, productie en presen-tatie van kunst en cultuur

Ecogroen Groen op straat

4.920 m2

2.360 m2

7.280 m2

Ruimte voor sport waar ook georganiseerde buitensport op gezette tijden programma aanbiedt

Groen op kavels en gebouwen

34.000 m2

30.700 m2

64.700 m2

Totaal ecogroen

38.920 m2

33.060 m2

71.980 m2

Totaal groen

75.550 m2

49.710 m2

125.260 m2

4.570 woningen

1.795 woningen

6.365 woningen

Sport (on)georganiseerd

± 3.000

50

A7 t/m A13

A1

± 13.000

Hamerkop onder C7 en sportpark de Weeren

Gebruiksgroen

fase 1

Totaal gebruiksgroen

Sport in de openbare ruimte

± 6.500

Oeverpark, Motorplein, meeuwenlaan, JvHasseltzone

Sport, sportieve recreatie en bewegen

Speelplekken

± 3.250

Groene pockets, Oeverpark, Motorplein, Meeuwenlaan, JvHasseltzone

Speelplekken in de buurt (jongere kinderen)

*In programma ‘niet wonen’ wordt gerekend met: 80.000 m2 BVO behoud niet wonen 30.000 m2 BVO nieuw commercieel 124.000 m2 BVO nieuw werkfuncties

Speelvelden

± 6.500

Oeverpark, Motorplein

Speelvelden in de buurt (oudere kinderen)

Totaal: 234.000 m2 BVO

Aantal woningen mogelijk (na aftrek 23.400 m2 voor niet wonen)

fase 2

fase 2

* Genoemd metrage is sec voor cultuurcluster met podiumfuctie. Daarnaast wordt meer ruimte geboden voor kunst en cultuur en cultureel ondernemerschap in Hamerkwartier.

46

totaal 29.000 m2

36.630 m2 fase 1

47

23.400 m2

totaal

5

2

HUBS

5 3

2

6

3

4 3

4

1

2

2

Stedelijke Speeltuin: R=500m Buurt Speeltuin: R=200m

7

Hoofdinfrastructuur: veilige oversteekplekken en stoepen Wegen met autovrije trottoirs Autovrij openbare ruimte Groen (parken, scholen en wadi’s) Verbindingen Hamerkwartier

Stedelijke Speeltuin: R=500m

1

Compact Urban Sportpark

Kort parkeren

Buurt Speeltuin: R=200m

2

Speeltuin

Laden en lossen, geen parkeren

Hoofdinfrastructuur: veilige oversteekplekken en stoepen Wegen met autovrije trottoirs Autovrij openbare ruimte Groen (parken, scholen en wadi’s) Verbindingen Hamerkwartier

1

Compact Urban Sportpark

2

Speeltuin

3

Openbare schoolplein

4

Water sport en spelen

5

Groen spelen in de natuur

6 7

Buurtplein Oeverpark

Openbare schoolplein 3 Sportopgave

Parkeren bewoners, werknemers en bezoekers Sport en spelen programma gerealiseerd bedraagt: ■ 6.500 m2 urban sportpark op Hamerkop (mocht niet alles in de openbare ruimte passen, dan dient ook gebruik te worden gemaakt van dakvlakken). Rest in sportpark de Weeren. ■ 6.500 m2 sport in openbare ruimte ■ 3.500 m2 speelplekken (0-6jaar) waaronder 3 schoolpleinen, die openbaar toegankelijk zijn na schooltijd ■ 3.000 m2 speelvelden (6-12 jaar) in Oeverpark en Motorplein

Water sport spelen Het is4 belangrijk datensporten en bewegen in de stad 5mogelijk is,spelen zowel verenigingsverband als in Groen in deinnatuur andere Buurtplein of op eigen initiatief. In Hamer6 verbanden kwartier maken we ruimte voor sport in het park, Oeverpark 7 op straten en pleinen; van calisthenics tot freerunning tot jeu des boules. Sport en spelen is voor alle leeftijden, en voor iedereen dichtbij en toegankelijk. Sport- en speelplekken zijn aantrekkelijk ingericht. De wensen van de bewoners uit de buurt zijn een belangrijk uitgangspunt voor de inrichting van sport- en speelruimte. Dit wordt verder uitgewerkt in Handboek Openbare Ruimte. Hamerkwartier is een centrumstedelijk (ook wel grootstedelijk) milieu. Als sportnorm geldt hiervoor 1 m2 sport in de openbare ruimte per woningen en 2 m2 georganiseerde buitensport per woning

Er komen in alle groene pockets speelvoorzieningen voor alle leeftijden. Daarnaast komen er twee grote speelplekken in Oeverpark en Motorplein

48

houders en klanten/bezoekers plek te bieden. Het mobiliteitsplan Hamerkwartier en de actualisatie parkeren, verkeer en hubs, oktober 2021’ stellen dat één of meerdere mobiliteitshubs noodzakelijk zijn om een autoluw karakter in Hamerkwartier te creëren. In “actualisatie parkeren, verkeer en hubs”, is gekeken welke locatie het meest geschikt is voor het realiseren van een mobiliteitshub. Hieruit komt naar voren dat een of twee mobiliteitshubs aan de Johan van Hasseltweg het meeste bijdragen aan de parkeerstrategie voor Hamerkwartier. De hub moet in 2030 voorzien in 135 parkeerplaatsen, waarvan ca. 70 voor deelmobiliteit. In het eindbeeld in 2040 zijn dit 280 parkeerplaatsen, waarvan 90 plaatsen voor deelauto’s. De mobiliteitshub is in eerste instantie bedoeld voor bewoners en bezoekers van Hamerkwartier.

Voor het parkeren worden er normen nagestreefd die passen bij de ruimtelijke inrichting en het mobiliteitsmilieu van het toekomstig Hamerkwartier. Daarbij wordt voor wonen aangesloten op de nota Parkeernormen auto 2017. Het geldende principe is parkeren op eigen terrein; in het gebied worden geen parkeervergunningen uitgegeven. Het Hamerkwartier zal transformeren tot een hoogstedelijk gemengd gebied. Daarbij zal de druk op de openbare ruimte groot worden. Omdat er meer mensen van de openbare ruimte gebruik zullen maken, zal er minder ruimte komen voor parkeren. De nu beschikbare parkeerplekken in de openbare ruimte (ca. 1000) zullen gefaseerd worden opgeheven. In de eerste fase van de ontwikkeling zelfs tot de helft. Dit komt met name door werkzaamheden op het Gedempt Hamerkanaal, de Motorkade, de Meeuwenlaan en de Van Hasseltweg nabij de rotonde en wegen rondom bouwprojecten. Evengoed blijven er voldoende plekken over om vergunning-

De exacte locaties komen terug in desbetreffende blokpaspoorten.

49

Impressie van Hamerstraat, met rechts een pocketpark

50

51

2

Openbare ruimte Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van het Handboek Openbare Ruimte. Dit handboek beschrijft de essentie van de toekomstige inrichting van het Hamerkwartier. Het Handboek Openbare Ruimte is bijlage bij de Investeringsnota.

Samenvatting

Ambitie openbare ruimte

Het Handboek Openbare Ruimte bevat uitgangspunten voor het ontwerp en de inrichting van de openbare ruimte van het Hamerkwartier. Het beschrijft de gewenste kwaliteit van de ruimtes en welke functionaliteiten daarbij horen. Locaties van de straten, pockets en inrichtingselementen zijn indicatief en worden later in het proces bepaald.

Het Hamerkwartier kent de volgende ambities voor de openbare ruimte: ■ Gezond: divers groen dichtbij, focus op fietser en voetganger, voorzieningen in de buurt, aanleiding geven tot bewegen (sport en spelen) ■ Klimaatadaptief: rainproof, veel bomen voor schaduw, inheemse beplanting en ecologie ■ Circulair: hergebruik bestaande materialen, bestaande objecten integreren in het ontwerp ■ Verbonden: veilige looproutes naar omliggende buurten; sport en speelprogramma wordt complementair aan het aanbod in de omgeving. ■ Flexibel: dubbelgebruik van de ruimtes door bewoners en bedrijven; minimaliseren vaste objecten in de straten; minimale hoogteverschillen tussen rijweg en trottoir. ■ Divers: zichtbare geschiedenis, gevarieerd aanbod van voorzieningen, diverse openbare ruimtes; ruimte voor eigen invulling.

Karakter en identiteit De geschiedenis van Hamerkwartier is geworteld in het verleden als industrieel gebied op de grens tussen het IJ en de Vogelbuurt. De ruimtelijke structuur van de huidige openbare ruimte van Hamerkwartier wordt bepaald door de kanaalprofielen en industriële functies die ooit het gebied via water bereikbaar moesten houden. Op deze manier kan de geschiedenis van het gebied nog steeds gelezen worden in de ruimtelijke structuur.

52

53

Impressie openbare ruimte, met wadi, Meeuwenlaan

54

55

Fasering en tijdelijke inrichting

Ruimtelijke structuur

De openbare ruimte wordt in fases aangepakt. In de tussentijd wordt een tijdelijke openbare ruimte ingericht die leefbaar, veilig en bereikbaar is. Er wordt een BLVC (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie) kader opgesteld. Kabels en leidingen worden vervangen in het Gedempt Hamerkanaal en in de Schaafstraat – dit wordt ook wel de backbone genoemd. De rotonde bij de Meeuwenlaan en Johan van Hasseltweg wordt omgevormd tot kruispunt.

56

Verbinding met omgeving

Groene randen

Continue route langs het water

Hoofdaansluiting

Straten

Bijzondere plekken

57

Plankaart openbare ruimte

58

59

15.0m

Werk/Werk

3.15m 2.5m

3.85m 15.0m

2.5m 3.00m

kavelgrens

2.5m 3.00m

kavelgrens

3.85m

kavelgrens

kavelgrens

3.15m 2.5m

Woon/Werk

Verkeersstructuur Hamerkwartier Gebiedsontsluitingsweg 50 km/h

Gebiedsontsluitingsweg 30 km/h

Woon-/werkstraat, één richting

Autovrij met tijdvenster voor logistiek

Erftoegangsweg 30 km/h

Autovrij

Woon- en werkstraat

Tussenruimte

Mobiliteit – autoluwe wijk

Bedrijvenlogistiek

Werk- en woonstraten moeten autoluw worden ingericht. Verblijfskwaliteit en veiligheid staan centraal. Deze straten worden toegankelijk voor verkeer tot 7,5 ton en niet langer dan 10 meter. Door de lage verkeersintensiteit van de woonwerkstraten, het alleen faciliteren van laden en lossen (geen autoparkeren), ontstaat na werktijden ruimte voor bewoners om de straat te gebruiken. De laad- en losstrook kan samen met het trottoir als brede stoep gebruikt worden. Lage trottoirbanden helpen om de hele breedte van de straat als een geheel te benutten.

Op de kavels wordt een extra verlengstuk van de bedrijfsvloer mogelijk gemaakt, een zogenoemde tussenruimte. Bedrijven kunnen tijdelijk in deze ruimte hun goederen stallen, werk uitvoeren, etc. Deze tussenruimte zal functioneren als een voortuin van bedrijven. De tussenruimte is te allen tijde openbaar toegankelijk.

■ Voetgangers, fietsers en OV staan in Hamerkwartier centraal. ■ Autoverkeer wordt zo veel mogelijk opgevangen in parkeergarages aan de randen van het gebied. ■ Wie bij zijn voordeur móet zijn met de auto, kan er bij (AOV, mindervalide bewoners, etc.) ■ Er komen bredere stoepen, met ruimte om te verblijven en elkaar te ontmoeten. ■ Fijnmazig loopnetwerk en een hoge verblijfskwaliteit nodigen uit tot bewegen. ■ Logische en directe routes naar dagelijkse voorzieningen, brede stoepen en goede oversteekplaatsen, ook van en naar omliggende buurten. ■ Meer ruimte voor laden en lossen, parkeren van fietsen, scooters, kleine elektrische voertuigen. Deelmobiliteit volop beschikbaar, als alternatief voor (auto)bezit.

■ Voor laden en lossen wordt een extra brede bezoekersparkeerstrook (gemaakt op de maat van een 7,5-ton vrachtwagen). ■ Gedempt Hamerkanaal is toegankelijk voor al het verkeer, woon-/werkstraten faciliteren vrachtwagens tot 7,5 ton en 10 m lang. ■ De bevoorrading van het Oeverpark en de plinten van Meeuwenlaan gebeurt tijdens venstertijden. ■ Verhuizers, nood-en hulpdiensten kunnen elke plek in het gebied bereiken.

60

61

HUB

Materialen

parkeernormen zoals omschreven in de Nota Parkeernormen Fiets en Scooter. Benodigde parkeerplaatsen voor wonen en niet-wonen worden gerealiseerd op eigen kavel.

Hamerkwartier is een industrieel gebied, waar diverse relicten en materialen vertellen over het verleden. Het gebied is ruw, rauw en functioneel. Het is van belang voor het behoud van dit industriële karakter om historische materialen een plek te geven in de openbare ruimte. Deze materialen zijn betonplaten en gebakken klinkers. Stelconplaten worden hergebruikt voor laden en lossen en parkeerplekken. Hergebruikte gebakken klinkers worden toegepast in het trottoir. Om zo veel mogelijk hergebruikt materiaal toe te passen is een onderzoek nodig om te bepalen welk formaat gebakken klinkers het meest beschikbaar is en past in het gebied. Er wordt nu uitgegaan van linge- of dikformaat.

Bezoekersparkeren voor woningen wordt gerealiseerd in de openbare ruimte en bedraagt minimaal 0,5 fietsparkeerplaats per woning en 0,13 parkeerplaats voor scooters. Bezoekers kunnen parkeren in daarvoor aangewezen vakken.

Maaiveldhoogtes en rainproof

Bezoekersparkeren

■ Laad-en-losplekken in de woon-/werkstraten zijn na werktijden voor het verblijven van bewoners, parkeren is hier niet mogelijk ■ Mindervalideparkeerplaatsen zijn mogelijk in alle autotoegankelijke delen. ■ Deelauto’s in de parkeerhub(s)

De parkeerhub(s) (boven- of ondergronds) aan de rand van het gebied zal het grootste deel van het bezoekersparkeren opvangen. De parkeervoorzieningen moeten altijd openbaar zijn. In de openbare ruimte komen laad-en-losplekken. ■ Het Gedempt Hamerkanaal is voorzien van laaden-losplekken, kort parkeren buiten werktijden is hier toegestaan.

Fietsparkeren

0.9

5+

Voor het Hamerkwartier gelden fiets- en scooter-

1.1

De openbare ruimte wordt een verlengstuk van de bedrijfsvloer, er komen laad-en-losplekken om logistiek te faciliteren. In de woon-/werkstraten worden lage trottoirbanden toegepast voor comfortabel in- en uitrijden van vrachtverkeer. Ter bescherming van de bomen wordt voorgesteld om een vierkante (beton) boomkrans te onderzoeken en deze zo te ontwerpen dat regenwater wordt doorgelaten.

Bijzondere plekken Nader te bepalen, karakterbehoud, hergebruik Stelconplaat

1.2

0+

0+

■ Gemiddelde maaiveldhoogte is NAP +1.0 m. Er wordt rekening gehouden met aansluiting op het huidige maaiveldniveau en de bestaande bebouwing bij het lokaal ophogen van het maaiveld. Ophjogen van het gebied is daardoor beperkt mogelijk ■ De openbare ruimte moet een bui van 60mm in 1 uur kunnen verwerken zonder schade aan huizen en vitale infrastructuur. De ambitie is 70mm in 1 uur. ■ Actief infiltreren is in principe niet mogelijk, tenzij aangetoond kan worden dat actieve infiltratie geen negatieve effecten heeft op het grondwaterregime in de omgeving. ■ In de Meeuwenlaan komt een groenzone om bij extreme neerslag overtollig hemelwater te bergen en te infiltreren en/of af te voeren naar oppervlaktewater. ■ De perceeleigenaar is zelf verantwoordelijk voor de verwerking van hemelwater op eigen terrein (60 mm).

1.1

5+

0.95+

5+

1.15+

5+ 1.2

0.80+

0.90+

1.00+

0.95+

1.1

1.10+

0+

1.2

0.40-

1.00+

1.15+

1.25+

1.15+

1.15+

1.15+

0.40-

1.25+

1.20+

0.85+

0.40-

Asfalt, zwart en rood

Gebakken klinkers, keiformaat,

Gebakken klinkers, linge-/

Stelconplaten, 2.0 x 2.0m, en

rood bruin

dikformaat, rood bruin

2.0 x 1.0m, beton

Trottoir- en opsluitbanden,

Vierkante boomkrans (beton),

Straatkolk, 450x200mm

uitgewassen Amsterdam, beton

verhoogd ter bescherming van

Kaart maaiveldhoogtes en afwateringsrichting Waterbergende straat (bergen in groen, onder parkeervakken, in stoepen en tussen stoepen; niet op rijweg bij hoofdwegen)

Waterafvoerende straat (geen obstructies, water tussen stoepen, in open goten en groenzones onder afschot afvoeren)

Waterberging

Uitloop/overloop

62

Waterspreidende straat (water bergen tussen stoepen, extra vergroenen, drempels)

Water

bomen en water doorlatend

63

Ondergronds, kabels en leidingen

Straatprofielen

Meeuwenlaan

■ Gedempt Hamerkanaal als het hoofdtracé voor kabels en leidingen ■ Regeneratieleiding in Gedempt Hamerkanaal, WKO leidingen op de kavels ■ Trafo’s worden inpandig opgelost ■ In de 15m straten is voldoende ruimte voor een rij bomen

50 km/h straat

Afvalinzameling Het doel is om zo veel mogelijk van het huishoudelijk afval en bedrijfsafval gescheiden in te zamelen. Gescheiden fracties maken hergebruik mogelijk. De hoge toekomstige dichtheden in het Hamerkwartier bieden echter beperkt ruimte voor gescheiden afvalcontainers in de openbare ruimte. Er is gekozen om bewonersafval in ondergrondse afvalcontainers in de openbare ruimte in te zamelen. Afval van nietwoonfuncties wordt niet in de openbare ruimte, en uit het zicht, opgelost.

Johan van Hasseltweg 50 km/h straat

Prognose van aantal afvalinzamellocaties

64

65

66

Gedempt Hamerkanaal

Motorkade

30 km/h straat

30 km/h straat

Schaafstraat

Beitelkade

30 km/h straat

30 km/h straat

67

Participatie De transformatie van het Hamerkwartier zal meer dan 10 jaar duren en in die tijd zullen de onderwerpen voor participatie gaan verschuiven van betrokkenheid bij ontwerpopgaven naar eigenaarschap over de eigen wijk. Uitgangspunten participatie: ■ Er wordt duidelijk gecommuniceerd over wat, wanneer en hoe kan worden meegedacht over openbare ruimte. ■ Bewoners en stakeholders worden betrokken bij de invulling van groene pockets aan Meeuwenlaan, Motorplein en Oeverpark en tijdelijke inrichting. ■ Sport en spelen wordt complementair met de voorzieningen in de omgeving; er wordt gekeken naar het netwerk van de voorzieningen.

Impressie Johan van Hasseltweg

Participatie Hamerkwartier, 2017

68

Impressie Oeverpark

70

71

3

Beeldkwaliteit Sturen en verleiden, regie op ruimtelijke kwaliteit Bij de transformatie van het Hamerkwartier wordt gestreefd naar een hoge ruimtelijke kwaliteit. Met dit beeldkwaliteitsplan geven we aan met welke sturende principes we deze hoge kwaliteit willen bereiken. Daarbij is dit beeldkwaliteitsplan, samen met een proactieve bouwplanbegeleiding door het supervisieteam, met name een stimulerend kader voor ontwikkelaars en architecten. Daarnaast biedt het een helder toetsingskader. Omdat de transformatie van het Hamerkwartier een langjarig proces zal zijn dat wel twee decennia zal beslaan, zorgt het beeldkwaliteitsplan met bijbehorend protocol ook voor continuïteit in het kwaliteitsniveau van bouwplannen. De sturende principes vindt u in het tweede deel van dit beeldkwaliteitsplan. Ze zijn gebaseerd op en worden gemotiveerd door de kernwaarden en ambities, maar ook de context en condities die voor het Hamerkwartier gelden. Die vindt u in het eerste deel van dit beeldkwaliteitsplan en in het hoofdstuk Stedenbouwkundig plan. De sturende principes staan dus in dienst van het bereiken van de kernwaarden en ambities en zijn daarmee middelen, geen doelen op zich.

CRK en supervisie De finale toets van bouwplannen op beeldkwaliteit is de verantwoordelijkheid en bevoegdheid van de onafhankelijke Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK). Zij doet dit op basis van de voor het Hamerkwartier relevante gebiedstyperingen in de welstandsnota De schoonheid van Amsterdam. Tussen de gebiedstyperingen in de welstandsnota en dit Beeldkwaliteitsplan zou geen discrepantie moeten bestaan. Daarmee is een logische continuïteit en verwachtingenopbouw in de kwalitatieve bouwplanbegeleiding gewaarborgd. Supervisor en supervisieteam begeleiden bouwplannen proactief op basis van dit Beeldkwaliteitsplan met als doel: het meest passend plan, binnen de opdracht van de opdrachtgever én in de context van het Hamerkwartier. De supervisor adviseert de CRK met een onderbouwd advies. De CRK behoudt echter haar onafhankelijke verantwoordelijkheid en bevoegdheid een finaal advies op een bouwplan te formuleren.

73

Kernwaarden en ambities

Hoogstedelijke mix

Diversiteit

Voortbouwen op het bestaande

Flexibel

verrassing zijn de norm, afgewisseld met gezonde portie ratio en pragmatisme.

De lat ligt hoog. Naast een context en condities die het speelveld van de transformatie afbakenen en karakteriseren, zijn er kernwaarden en ambities die kleur en betekenis geven aan de transformatie. Doelen die de regie, met name op beeldkwaliteit, door de gemeente motiveren.

Circulair en duurzaam Te hergebruiken en hergebruikte materialen in gebouwen en openbare ruimte zijn een vanzelfsprekendheid waar dit meerwaarde oplevert. Hetzelfde geldt voor de toegepaste bouwmethodiek, materialen en detailleringen die mooi en duurzaam verouderen zodat ze niet snel vervangen worden of deprimerend stemmen. Energiebehoefte wordt geminimaliseerd en wordt voorzien uit hernieuwbare bronnen. Veel daken en gevels zijn groen, niet alleen als aantrekkelijke tuin maar ook functioneel: waterbergend en verkoelend. Deze optelsom van inspanningen die bijdragen aan een beter Hamerkwartier en een betere wereld zijn in de architectuur zichtbaar in innovatieve, architectonisch tot de verbeelding sprekende oplossingen.

Diversiteit en variatie Het Hamerkwartier wordt een wijk met een rijke diversiteit. Niet alleen door de manier waarop oude en nieuwe gebouwen samen naast elkaar staan, maar ook door de hoogstedelijke mix van functies. Naast creatieve maakbedrijven en kantoren komen er ook maatschappelijke en commerciële voorzieningen, én wonen in velerlei soorten. De diversiteit zit hem niet alleen in sociale diversiteit, maar ontstaat ook door de ruimtelijke variatie in de maat en de verschijningsvorm van gebouwen. Ranke torens naast bedrijfsloodsen, in een staalkaart van architectonische concepten. Waarbij niet mooi of lelijk bepalend zijn, maar passend en consistent.

Hoogwaardige openbare en collectieve ruimte Bij de herontwikkeling van het Hamerkwartier wordt de meeste openbare ruimte toegevoegd en vergroend op de meest onderscheidende plekken: aan het IJ in een 50 meter breed oeverpark, aan de drie insteekhavens op kades en pleinen, door vergroening van de Meeuwenlaan en de Van Hasseltweg. Daarnaast ontstaan natuurlijk lichte straten en pleintjes. Al deze plekken zijn van betekenis voor alle Amsterdammers, alle Noorderlingen en alle bewoners en gebruikers van Hamerkwartier en de

Kwalitatief hoogstedelijk milieu

Kwaliteit boven tempo & volume

Collectief

Hoogstedelijkheid gaat gelukkig niet alleen over aantallen woningen en inwoners, over hoeveelheid vierkante meters en bouwhoogtes, over dichtheid en FSI. Natuurlijk is er alle aanleiding om bij transformatie op zoek te gaan naar een ruimtelijk model dat veel woningzoekenden, ondernemers, kunstenaars en maatschappelijke voorzieningen een plek kan bieden. Maar dan alleen in een setting die een zeer aantrekkelijk stuk stad oplevert, verbonden met de rest van de stad en de omliggende buurten. Met samenhang en balans, aantrekkelijke straten met genoeg zon en licht. Straten met actieve en flexibele plinten waar van alles gebeurt dat bijdraagt aan de economie van de stad én aan de levendigheid in de buurt. Fiftyfifty gemengd met wonen aan de straat zodat er ook in de avond en in het weekend ogen op straat zijn. Een wijk waar ook voldoende ruimte en groen is.

Flexibel en functioneel

Hoogwaardige openbare ruimte

Circulair

74

Techniek is leidend, decoratie dienend. Flexibiliteit is het uitgangspunt, aanpasbaarheid is vanzelfsprekend. Vorm volgt functie. Zo gaat het al een eeuw in het Hamerkwartier en ook de komende decennia zal dit de ontwerphouding zijn, voor zowel gebouwen als de openbare ruimte. Dit is geen vrijbrief voor luiheid, willekeur of desinteresse. Sublimiteit, schoonheid, verleiding en esthetiek, innovatie en

Referentiebeeld Kabeldistrict, Delft. Mei Architect and Planners

75

Impressie Gedempt Hamerkanaal

76

77

omliggende buurten. Om te recreëren, te sporten, te spelen. Maar ook om bij de voordeur van je huis en je bedrijf te komen, met je bakfiets en je bestelbus. Dit vraagt vernuftige en robuuste ontwerpen van hoge kwaliteit.

met veel programma, veel vierkante meters. Op straatniveau vallen met name de open 8 meter hoge plinten op, die laten zien wat er in de gebouwen gebeurt. Aan elke straatwand is dat voor de helft bedrijven en voorzieningen. Daarboven zijn ook de collectieve, groene daktuinen zichtbaar. Hoogbouw is terugliggend ten opzichte van de rooilijn geplaatst.

Kwaliteit boven tempo en volume De finale kernwaarde bij ontwerpen voor Hamerkwartier. Dat je in gezeik minder fijn kan wonen, daar is iedereen het over eens. Dat betekent niet dat meer altijd beter is. Daarbij wordt de invulling van kwaliteit bepaald door bovengenoemde kernwaarden en ambities.

Het architectonisch beeld van gebouwen varieert. In grootte, in leeftijd, in architectuurstijl, in materiaal, soms mooi, soms lelijk. Ontwikkelaars en architecten hebben hier keuzevrijheid. Gebouwen zijn wel altijd robuust en hebben een heldere samenhang tussen constructie en gevel. Materialen zijn natuurlijk of duurzaam, verouderen mooi en vallen binnen een terughoudend kleurenpalet. Ook is elk gebouw consistent in architectonisch concept, materialisatie en detaillering. Een subtiel spel waarbij zowel contrasten als samenhang van belang zijn.

Sturende principes Sturende principes zijn de instrumenten om kwaliteit te bereiken. Concrete handvatten voor de ontwerper en voertuigen in het gesprek tussen architect en supervisieteam. Liefst niet in de vorm van regels en voorschriften, alhoewel soms onontkoombaar. We leveren ze op 4 schaalniveaus: ■ Het Hamerkwartier ■ Het bouwveld ■ Het gebouw ■ Het gebouwelement/de functionaliteit De stedenbouwkundige principes, die gelden voor het hele Hamerkwartier, zijn eerder al beschreven in het hoofdstuk Stedenbouwkundig plan. Hier volgt een korte samenvatting.

Het Hamerkwartier Noord is een mozaïek van wijken, buurten, terreinen met elk een eigen karakter en identiteit. Naast elkaar gelegen scherven in dit mozaïek contrasteren vaak in schaal, textuur en karakter. Zo ook bij Hamerkwartier en de omliggende buurten. Dit contrast wordt niet weggepoetst of ontkend bij nieuwbouw. Wel worden overgangen zorgvuldig gemaakt, door aan de randen hoogtes getrapt op te bouwen en toepassing van een kleine korrel.

Schematische weergave Hamerblok op zuidelijke kavels

De huidige structuur van noord-zuidstraten gericht op het IJ wordt verder uitgebouwd. Waar nodig worden straten toegevoegd. Bijna elk langgerekt bouwblok kent ook een informele doorsnijding om doorwaadbaarheid te vergroten en adressen toe te voegen. De historische driedeling van grote kavels en gebouwen aan het IJ, een kleinschaliger variatie aan gebouwen in de noordstrook en de tussenmaat aan de Van Hasseltweg wordt verder uitgebouwd. Het Hamerkwartier wordt een hoogstedelijk gebied Schematische weergave Hamerblok op noordelijke kavels

78

79

Bouwveld principes Het Hamerblok is samengesteld uit verschillende gebouwtypen: soms bestaande (en te handhaven) gebouwen, bedrijfsloodsen, ranke woontorens (over het algemeen twee per Hamerblok), hybride gebouwen van 17 of 21 meter hoog met wonen boven een plint met voorzieningen of creatieve bedrijven. Hier en daar is er een special. Deze individuele gebouwen onderscheiden zich doordat ze elk hun eigen architectuur en materialisatie hebben. Met consistentie van vloer tot kroon. Het Hamerblok kent ook drie werelden op drie hoogtes. Aan de straat heeft elk gebouw een 9 meter hoge plint. De maat van de gevelopeningen is fors. Vanaf de straat is zichtbaar wat er achter de gevels gebeurt. Daar zijn bedrijven, voorzieningen, foyers van woongebouwen, of woningen gesitueerd. De materialen in de gevels hebben structuur, zijn tactiel. Op 9 meter hoogte bevindt zich een tweede wereld van collectieve daktuinen op de daken van bedrijfsloodsen. Deze tuinen zijn groen en toegankelijk vanuit naastgelegen woongebouwen en kantoorruimtes. Het groen op deze collectieve tuinen is zichtbaar vanaf de straat. De gevels aan deze groene collectieve ruimtes zijn tot een hoogte van 21 meter boven straatniveau informeler dan de gevels aan de staat en rijkelijk voorzien van uitkragende balkons.

Verticale parcelering

Boven de 21 meter begint een abstractere wereld van torens met gevels waarin de optelsom van individuele woningen een raster vormen, dat zich als een tweede schil om de torens heen plooit. In deze gevels zijn op innovatieve en aantrekkelijke wijze ook buitenruimtes, groen, waterberging en zonnepanelen geïntegreerd.

Duidelijke driedeling

80

81

Gebouwprincipes

hergebruik vindt plaats in nauw overleg met dienst Monumenten en Archeologie. Het terugbrengen van oorspronkelijke architectonische kenmerken en kwaliteiten is vanzelfsprekend. Toevoegen van gebouwvolume is denkbaar, mits kwalitatief te motiveren. In geval van volumineuze toevoegingen hebben we het over een special.

Het Hamerkwartier kent in essentie 5 gebouwtypen: ■ Bestaande, te handhaven gebouwen, veelal historisch waardevol of kenmerkend, soms monumentaal ■ Nieuwe bedrijfsloodsen ■ Ranke woontorens ■ Hybride gebouwen met wonen boven/in een plint ■ Specials

Voor bijvoorbeeld het Kromhoutcomplex op de STORK-kavel gelden hoge ambities. Instandhouding van Architectuur wordt hier in bouwplanontwikkeling gecombineerd met een publieke programmering van de gebouwen. Daarnaast wordt een overbouwing van een deel van het complex geambieerd. Ten slotte wordt dat deel van het gebouwcomplex dat in de oeverparkzone steekt publiek toegankelijke binnenruimte.

Te behouden gebouwen/gebouwdelen Deze gebouwen bepalen in hoge mate het karakter en de identiteit van het gebied. Ze zijn of worden opgeknapt om weer decennialang nieuw gebruik te kunnen faciliteren. Ook kunnen kenmerkende gebouwelementen hergebruikt worden in nieuwe bebouwing of openbare ruimte. Herontwikkeling en

Referentiebeelden hoe om gegaan kan worden met te behouden gebouwen/gebouwelementen

82

83

Bedrijfshallen Deze loodsen hebben een modale footprint en vrije vloer van ca. 1.000 m², met zo weinig mogelijk kolommen en een vrije hoogte van 8 meter. Ze kunnen een zware vloerbelasting aan. Ze hebben open gevels aan de straat zodat zichtbaar is wat er in de loodsen gebeurt. Ze hebben intern, dan wel in een overgangszone, ruimte voor expeditie. Ze zijn splitsbaar in meerdere kleine units die goed bereikbaar en zichtbaar zijn vanaf de straat, dan wel vanaf hof of steeg. Boven op deze loodsen zijn collectieve groene daktuinen die toegankelijk zijn en te gebruiken voor naastgelegen woongebouwen. Dit vraagt om grondpakketten tot 1 meter dik en een gebouwconstructie die dit aan kan. ■ O  ppervlak Bij elke torenontwikkeling dient een loods van ten minste 1.000 m2 te worden ontwikkeld. In de loods mag een tussenverdieping worden toegevoegd. Deze vloer is maximaal 50% van het grondoppervlak. ■ Vrije verdiepingshoogte Loods heeft een minimale vrije verdiepingshoogte van 8 m. ■ Overspanning Een loods heeft een grote kolomvrije overspanning van minimaal 8 m breed. Uitzonderingen zijn mogelijk, afhankelijk van het bouwplan, bijvoorbeeld om ruimte te bieden aan extra dikke grondpakketten t.b.v. wortelpakketten van bomen op de daktuin. Obstakelvrije plintruimte op maaiveldniveau met betredingsmogelijkheden voor (gemotoriseerde) voertuigen.

■ Collectiviteit Het dakvlak van een loods dient als collectieve buitenruimte voor bewoners van de toren. Het dakvlak is voorzien van beplanting, zichtbaar vanaf de straat. Aan toren loods gekoppeld van 1000m2

Maximaal 50% van oppervlak

8m vrije verdiepingshoogte 1000m2 grondoppervlak

Aan toren loods gekoppeld van 1000m2

Referentiebeelden bedrijfshallen

Principe schema’s randvoorwaarden bedrijfshallen

84

85

Toren/Hoogbouw

De torendelen boven de 21 meter kennen dezelfde architectuur als de twee onderste delen maar zijn technischer en abstracter uitgewerkt, met een fijnmaziger structuur en een lichtere tint in dezelfde kleur. In deze torendelen wordt ook de eerder omschreven extra schil toegevoegd die onlosmakelijk onderdeel is van de gevelarchitectuur.

Woontorens zijn meest gemiddeld 45 of 60 meter hoog. Eventueel op te hogen tot 50 respectievelijk 70 meter, in ruil voor extra kwaliteit (hoge verdiepingen; veel relevante collectieve ruimte toevoegen aan de straat; aan de daktuinen; verspreid over de toren of in de top; maatschappelijke/culturele functies op de verdiepingen). Ze hebben een bescheiden footprint van 600 m2 (45 meter torens) dan wel 500 m2 (60 meter torens) die rechthoekig is en haaks gericht zijn op het IJ of de Johan van Hasseltweg. Deze footprints zijn uit te breiden met een alzijdige en omhullende structuur die privé buitenruimte van variërende diepte, windbescherming, zonnewering, plaats voor groen, bevestiging voor zonnecollectoren, enz. op innovatieve en aantrekkelijke wijze incorporeert. De bijkomende totale oppervlakte van alle betreedbare vloerdelen in de omhullende structuur mag 10-15% van de footprint van de toren bedragen.

Er zijn 3 hogere torens (90-120m) die een relatie met elkaar aangaan. Deze torens hebben een verjonging om en nabij 21, 45 en 70m. De positie van de verjonging bij de torens moet onderling van elkaar verschillen.

De bedoeling is om met deze structuur zowel bij te dragen aan een betere leefkwaliteit van de woningen alsook een praktische oplossing te bieden voor onderhoud en technieken. Daarnaast wordt de structuur ook ingezet voor de architecturale identiteit van de torens. Voorwaardelijk voor deze omhullende structuur is dat door doorzichten, materialisatie, detailleringen en kleurstelling de torens rank en slank blijven ogen. De torens hebben in hun fundament een ruimere footprint om entree, foyer, bergingen, collectieve fietsenberging en andere voorzieningen te kunnen huisvesten. Elke toren heeft een bewuste beëindiging waarin techniek is geïncorporeerd. Deze techniek kan zichtbaar zijn, mits aantrekkelijk vormgegeven. Een collectieve of openbare toegankelijke functie of ruimte is een pré. De torens hebben elk één architectonisch concept en een eenduidige materialisatie en kleur en uitwerking. Ze hebben een alzijdige en eenduidige architectuur. Toch kunnen ze een getrapte opbouw hebben, waarbij de plint (de eerste 9 meter) grotere gevelopeningen/zichtbare constructie heeft, met meer textuur in de materialisering die ook donkerder kan zijn. De tussenwereld tussen de 9 en 21 meter heeft in de niet naar de straat toe gerichte gevels een tweede huid met uitkragende balkons, groene gevels en een informelere materialisatie.

De naar de straat toe gerichte gevel heeft een setback van minimaal 3 meter. De ritmiek in de gevel is fijnmaziger dan in de plint, de textuur minder gearticuleerd, de kleurstelling tussen donker en licht in.

ALZIJDIGE GEVEL

TOREN

MIDDENDEEL

PLINT

ALZIJDIGE GEVEL

TOREN

MIDDENDEEL

PLINT

Referentiebeelden hoogbouw Continuiteit in de gevel

Principe schema’s randvoorwaarden hoogbouw Continuiteit in de gevel

86

87

Woongebouw op plint/appartementen Deze gebouwen zijn 17 dan wel 21 meter hoog en niet te lang. Schijven die doorzichten belemmeren worden voorkomen. De gebouwen hebben een plint van 9 meter hoog die geprogrammeerd is met voorzieningen, een werkfunctie of woningen. Woningen aan de straat maken gebruik van deze specifieke ligging en zijn niet gesloten naar de publieke ruimte. Erboven liggen 2 tot 4 woonlagen die toegang hebben naar een collectieve buitenruimte. Op locaties waar rekening gehouden dient te worden met geluidsbelasting op de gevel, kunnen dove gevels een oplossing zijn. Hier dient rekening gehouden te worden met de situering van ruimtes.

Referentiebeelden woongebouw op bedrijfsplint

88

89

Grondgebonden-/rugwoningen

Specials

■ Transparantie Grondgebonden- of rugwoningen hebben een hoge mate van transparantie in de gevel. Het doel hierachter is om zoveel mogelijk daglicht in de woning te krijgen, aangezien deze voornamelijk eenzijdig georiënteerd zijn. ■ Verdiepingshoogte Eenzijdig georiënteerde grondgebondenwoningen hebben een hoge verdiepingshoogte die aansluit op de reguliere plinthoogte van naastgelegen bebouwing. Hierin kan een tweede woonlaag worden tegoevoegd. Dit komt in de gevel tot uitdrukking. De typologie maakt gebruik van Herkenbare plint deze kwaliteit en komt bezonning ten goede.

Specials zijn grootschalige uitzonderingen met een ligging aan het IJ. Zij zijn tot 30 meter hoog. Ze staan als grootschalig bouwblok op de grond met een alzijdige oriëntatie en hybride programmering in de plint of ze zijn een toevoeging op een grootschalig, gehandhaafd monumentaal gebouw. Daarmee contrasteren ze in materiaal, constructie, gebruik en uitstraling. Door een tussenruimte zijn de gebouwdelen onderscheidend. De toevoeging ‘special’ legitimeert zijn uitzondering door de combinatie van een relevante programmatische toevoeging en exceptionele, sublieme architectuur.

monolitische blokken met een sculpturaliteit en perforaties die anticiperen op omgevingskwaliteiten of -beperkingen zoals zonlicht, uitzicht, gebruikskwaliteit of nabijheid van andere blokken. Materialisatie en kleurstelling is eenduidig maar kennen subtiele variaties in structuur en tint. Door hun maat en architectuur anticiperen ze op de grote maat van het IJ en refereren aan het industrieel verleden van de industrieterreinen aan het IJ.

Ook de specials( bijv A13, zie H5) die geen toevoeging zijn op een te handhaven gebouw zijn exceptioneel en subliem in architectuur. Het zijn

3m 4m 4m

Referentiebeelden grondgebonden woningen

Referentiebeelden specials

90

91

Gebouwelementen en functionaliteiten Collectieve daktuin Collectieve buitenruimtes zijn een essentiële kwaliteit in het Hamerkwartier. De meest voorkomende vorm is de collectieve daktuin, en dan meestal op een niveau van 9 meter boven het maaiveld, gesitueerd op het dak van bedrijfsloodsen. De modale maat van deze bedrijfsloodsen is 1.000 m2, daarmee zijn de daktuinen ook fors van maat. Ze hebben een grondpakket van plaatselijk 1,0 en in ieder geval 0,5 meter zodat er goede groeikansen voor kleine bomen zijn. Naast een daktuinen op 9m hoge bedrijfsloodsen, komen er ook daktuinen op de lagere woongebouwen (tot 21 of 17m) en op de setbacks voor. De daktuinen zijn onderdeel van de architectonische ontwerpopgave en worden in samenhang met de gebouwen ontworpen door de landschapsarchitect die is aangesteld door de ontwikkelaar. De daktuinen zijn een mix van gebruiksgroen, kijkgroen en ecologisch groen, en hebben een waterbergende functie. Het groen is zo vormgegeven dat het goed zichtbaar is vanuit het publieke domein, meestal naastgelegen straten. De daktuinen zijn toegankelijk vanuit aangrenzende naastgelegen woontorens of woongebouwen. Daktuinen lager dan 17 meter boven maaiveld zijn groen en hebben primair een gebruiksfunctie. Toepassing van PV-panelen geschiedt alleen in combinatie met pergola’s.

Balkons Naast collectieve daktuinen zijn ook privé buitenruimtes mogelijk, in verschillende verschijningsvormen.

Aan naar het openbaar domein (straten en pleinen) gerichte gevels tot een hoogte van 21 meter worden privé buitenruimtes vormgegeven als inpandige loggia’s. Uitkragende balkons zijn, in overleg met het supervisieteam, een uitzondering die toegevoegde waarde opleveren voor het straatbeeld. Ruim uitkragende balkons worden toegejuicht aan de gevels met oriëntatie op de binnenzijden van het Hamerblok en/of op collectieve daktuinen tussen de 9 en 21 meter hoogte. Vanzelfsprekend zijn deze balkons integraal onderdeel van het architectonisch gevelontwerp. Voor torens geldt dat vanaf een hoogte van 21 meter boven maaiveld (en voor naar de straat toe gerichte gevels boven de 9 meter) privé buitenruimten zijn vormgegeven als een extra gebouwschil waarin groen, PV-panelen en balkons architectonisch zijn geïntegreerd. Zie omschrijving onder toren/ hoogbouw. Daarnaast zijn inkastingen in de torens die een aantrekkelijke sculpturaliteit opleveren denkbaar met als functie collectieve buitenruimtes.

Entree Gebouwentrees zijn herkenbaar vormgegeven, bieden beschutting doordat ze terugliggen in de gevel of een luifel hebben. Ze worden geflankeerd of zijn onderdeel van een ruime en welkome collectieve foyer van het betreffende gebouw. Gecombineerde entrees van werk- en woongebouwen worden toegejuicht.

Foyer

Techniek op en aan gebouwen is aan het zicht onttrokken door ruim opgaande gevels, dan wel door een overtuigende autonome omkasting.

In het Hamerkwartier kennen niet alleen hotels en theaters foyers. Ook werkgebouwen, hybride gebouwen en woongebouwen hebben foyers met een gebruiksfunctie voor de bewoners, gebruikers en ook bezoekers van het gebouw. Combinaties met conciërges, fietsenstalling, horeca, werkplekken, sportfaciliteiten, culturele expo- en podiumfuncties worden toegejuicht. Deze foyers hebben de in Hamerkwartier gebruikelijke vrije plinthoogte van 8 meter, en hun aanwezigheid en gebruik is vanuit de straat royaal zichtbaar.