Bijlage 3 Gebiedsuitwerking Banne Zuid_vastgesteld DB_mei 2019.pdf

25

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

2.1.2 Opgave volwassenen  Het toegankelijker maken van de zorg en welzijnsvoorzieningen Bij een beperkte zelfredzaamheid, laaggeletterdheid en verstandelijke beperkingen is toegankelijkheid en laagdrempeligheid een belangrijke randvoorwaarde van voorzieningen om de doelgroep te bereiken. Juist in de Banne is dit in vergelijking met andere sociale accommodaties onvoldoende gerealiseerd. De maatschappelijke dienstverlening en schuldhulpverlening zijn gelegen in een groot hoog gebouw (Kadoelerbreek), waarvan aan de buitenkant niet zichtbaar is dat het deze functies herbergt. Hetzelfde geldt voor het Huis van de Wijk en de OBA in het winkelcentrum. Daarom is het nodig om op termijn te investeren in aanpassingen in de bestaande bouw van het Huis van de Wijk en het herhuisvesten van de frontoffices van de maatschappelijke dienstverlening en het sociaal loket op een meer toegankelijke en zichtbare plek.  Versterken sociale basis met outreachende werkwijze Los van de gebouwen en de inrichting daarvan vraagt een bevolking waarbij zo’n grote groep niet voldoende zelfredzaam is, mede door laaggeletterdheid, om een andere benadering van de doelgroep dan in een gemiddelde wijk. Dit geldt ook zeker voor de voorlichting en communicatie, die schriftelijk minder goed zal overkomen. Vanuit het participatiewerk is een meer outreachende benadering nodig.

Hetzelfde geldt voor professionals die bijvoorbeeld verantwoordelijk zijn als medewerker bij de schuldhulpverlening en de maatschappelijke dienstverlening. Dit kost echter veel meer tijd, capaciteit en geld. Er wordt hierbij aangehaakt bij de doorontwikkeling in het sociaal domein van de basisvoorzieningen. Maar zeker voor Banne Zuid geldt dat er een extra investering nodig is om de sociale basis te versterken.  Sociale wijkteams Banne Zuid kent meerdere huishoudens met kinderen/jongeren waarbij de problematiek zo complex is dat bewoners zelf de regie niet altijd meer kunnen uitvoeren. Hoewel Amsterdam meerdere soorten sociale wijkteams kent, laat de ervaring zien dat dit niet altijd afdoende is. Een pilot is nodig om te leren wat de beste werkwijze is om deze huishoudens goed te kunnen ondersteunen. Dit kan tevens fungeren als input voor de doorontwikkeling van de sociale wijkteams.  Ontmoeting Naast het realiseren van maatschappelijke voorzieningen dient er ook ingezet te worden op een breder pakket aan aanbod in de wijk. Ontmoeting, maar ook ondernemerschap staan centraal. Hiervoor liggen er kansen in een toegankelijke en aantrekkelijke openbare ruimte en het versterken van buurteconomie door middel van bijvoorbeeld tijdelijke initiatieven en ambachten.

 Zorgbestendige buurt In Banne Zuid zijn naast relatief veel kwetsbare huishoudens ook veel vormen van meer of minder begeleid wonen gehuisvest. Het is belangrijk dat er samenwerking plaatsvindt tussen de verschillende zorgpartijen met (woon- en/of zorg) vestigingen in de buurt, gemeente en woningcorporaties om gezamenlijk een gedifferentieerd woon-zorg aanbod te behouden en te versterken. Ook de in de buurt aanwezige informele zorgnetwerken kunnen hier bij betrokken worden.

2.1.3 Een veilige thuissituatie Naast veiligheid op straat is het hebben van een veilige thuissituatie belangrijk. Dit is niet voor iedereen vanzelfsprekend. De gemeente Amsterdam en stadsdeel Noord zetten zich in om onveilige thuissituaties zoals huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen.

26

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

Een veilige en stabiele thuissituatie is niet af te dwingen, maar als deze situatie er niet is kan er wel door middel van sociale steun ervoor gezorgd worden dat de schade beperkt blijft. Om sociale steun te kunnen geven, is het belangrijk dat mensen elkaar zien en horen en dat er een vorm van een netwerk is. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat in een buurt, wijk en woonblok mensen elkaar ontmoeten, leren kennen, zien en horen en daardoor ook in staat zijn om sociale steun te geven. Niet alleen aan de kinderen maar ook aan die volwassene die het moeilijk heeft. Het geeft even lucht en kan terugval in crimineel, gewelddadig gedrag en verslavingsproblematiek helpen voorkomen. In een buurt als Banne Zuid, waar er veel sociale problematiek speelt, is het belangrijk om aan dit onderwerp aandacht aan te besteden.

2.1.4 Sociaaleconomische positie versterken Veel bewoners in Banne Zuid zijn laagopgeleid en/of hebben geen werk. Nu is Banne Zuid vooral een woonbuurt, maar er zijn kansen op het gebied van buurteconomie en werkgelegenheid. Het is belangrijk dat de bereikbaarheid tot de voorzieningen/winkelcentra veilig en makkelijk is. Daarnaast is het van belang om startende ondernemers op weg te helpen. De opgave is om te onderzoeken welke daadwerkelijke mogelijkheden er zijn om, bijvoorbeeld door middel van kleinschalige bedrijfsruimte, werkgelegenheidsprojecten of banenplannen, de sociaaleconomische positie van de buurt en de bewoners te verbeteren.

2.2 Verbeteren woningvoorraad in Banne Zuid Er ligt in Banne Zuid geen opgave voor verdichting of vervanging van complexen. Echter als er mogelijkheden zijn om woonruimte toe te voegen, kan, gelet op het hoge aandeel kinderen (tot 17 jaar) en de hoge bezettingsgraad, gedacht worden aan woonruimte voor de doelgroepen jongeren of huishoudens met kinderen. Ten aanzien van de niet vernieuwde complexen van woningcorporaties (en VvE’s) in Banne Zuidwest zullen de natuurlijke momenten, zoals gepland groot onderhoud of het vervangen van installaties, aangegrepen worden om de kwaliteit of duurzaamheidprestaties te verbeteren. Paragraaf 2.6 Mogelijke verbeteringen ingezoomd op de vier deelgebieden geeft per deelgebied een uitgebreidere toelichting over mogelijke verbeteringen op het gebied van wonen.

2.3 Verbeteren openbare ruimte en voorzieningen 2.3.1 Openbare ruimte en functies Zoals in de analyse is aangegeven is de openbare ruimte in Banne Zuid op veel plekken niet prettig om te verblijven, onder andere door achterstallig onderhoud en de inklinking van de grond. De inklinking is een punt van aandacht en wordt in de volgende fase meegenomen. De komende jaren is het van belang om de relatie tussen de gebieden te versterken en de anonimiteit te verminderen. In combinatie met de levendigheid van de scholen, de entree winkelcentrum Banne Centrum en het Parlevinkerpad ligt hier een kans om een ontmoetingsplek te laten ontstaan. Ook het Koopvaardersplantsoen ondergaat een transformatie. Dit is onderdeel van de stedelijke vernieuwing die in 2019/2020 wordt afgerond. De plekken waar hierna nog een opgave ligt ter verbetering van de openbare ruimte zijn de volgende:  Herinrichting hoven Banne Zuidwest;  Uitbreiding Dijkpark Elzenhagen Zuid; 27

Gemeente Amsterdam

 

Mei 2019

Groen blauwe verbindingsstrook aan de zuidzijde; Versterken ’Bep van Klaveren’-plantsoen.

Daarnaast geldt voor heel Banne Zuid dat de wijk schoon is en goed is onderhouden, bijvoorbeeld door de handhaving van bijplaatsingen en grof vuil, het vervangen van afvalcontainers, et cetera. Het onderhoud van de openbare ruimte dient op niveau te zijn, ook in de gebieden waar geen sprake is van herinrichting. Kaart 8 Verbetering openbare ruimte

Herinrichting hoven Banne Zuidwest De corporaties willen aan de slag gaan met de verbetering van de woningkwaliteit en het aardgasvrij maken van de woningen. Echter, deze opgave vraagt niet alleen om het aanpakken van de woningen, maar ook om verbetering van de directe leefomgeving. De openbare ruimte is op sommige plekken al 50 jaar niet vernieuwd. Dit geldt ook voor de riolering, kabels en leidingen. Uitgezocht dient te worden wat de planning is voor deze vernieuwing. Dit in het kader van het samenkomen van planningen voor renovatie, aardgasvrij, rainproof, gezonde leefomgeving (meer bewegen/autoluw) en het verbeteren van de openbare ruimte. De hoven kunnen kwalitatief beter worden gebruikt. Samen met de bewoners en corporaties wordt onderzocht waar behoefte aan is. Een kans is om deze hoven bij te laten dragen aan betere verbindingen en zo de toegankelijkheid te vergroten. Het gaat dan met name om de hoven in de niet vernieuwde complexen in Banne Zuidwest.

28

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

Dijkpark langs het kanaal De groene zone langs het Noordhollandsch kanaal aan de oostkant van Banne Zuid kent de molen, het sportpark en de kinderboerderij als publiekstrekkers. Aan de overkant van het water wordt in Elzenhagen Zuid het nieuwe Dijkpark aangelegd. Het stadsdeelbestuur Noord heeft de wens ‘de overkant van het kanaal’ actief te betrekken bij de ontwikkeling van het Dijkpark. Dat past goed bij de realisatie van uitgangspunten in het kader van ‘de ongedeelde wijk’. Onderzocht wordt nu hoe herinrichting van dit gebied kan bijdragen aan de verbinding tussen de Banne en het Noordhollandsch Kanaal en of er op deze manier een gebiedsoverstijgend Dijkpark kan ontstaan. Dit sluit ook aan bij de ambitie van Sport & Bos om sportparken openbaar te maken en zo groen en sport- en speelruimte aan de buurt toe te voegen. Dat leidt enerzijds tot intensiever en flexibeler gebruik van de sportfaciliteiten die in dit gebied liggen en anderzijds voegt het recreatiemogelijkheden toe voor bewoners in een gebied. Ook de kinderboerderij en Krijtmolen d’Admiraal worden in het onderzoek betrokken. De voor 2023 geplande fiets- en wandelbrug over het kanaal biedt een kans om het nieuwe Dijkpark van Elzenhagen Zuid uit te breiden naar de westkant. De relatie met het Noorderpark en het buitengebied kan daarbij worden versterkt.

Aan de bestaande voorzieningen in de groene strook kan horeca toegevoegd worden. Het Distributie Planologisch Onderzoek (DPO) geeft aan dat is er ruimte is voor uitbreiding van horeca. In dit gebied ligt ook een locatie aan de Spyridon Louisweg waarvoor in 2016 een bestuurlijke opdracht is gegeven om hier een zelfbouwproject voor te bereiden. Deze locatie biedt ook mogelijkheden om het sportpark beter te ontsluiten voor Banne Zuid. Daarom wordt deze locatie nu meegenomen in het onderzoek om opnieuw af te wegen of en hoe de positionering van woningen in het bredere onderzoeksgebied geoptimaliseerd kan worden. Het onderzoek is in de verkennende fase. In de eerste helft van 2019 wordt deze fase afgerond. Op basis daarvan wordt samen met alle betrokken partijen bepaald hoe verdere planvorming wordt georganiseerd. Zuidrand Banne Zuid Het Buiksloterbreekpark en directe omgeving wordt in 2019/2020 vernieuwd. De gemeente gaat samen met het Eduard Douwes Dekker huis en de naastgelegen school de mogelijkheden onderzoeken om met aanpassingen in de openbare ruimte en/of het beperkt toevoegen of veranderen van functies het isolement van het Eduard Douwes Dekker huis te verminderen en de veiligheids(beleving) te verbeteren. Zo wordt op korte termijn al een jeu de boules baan in “de tuin” van het Eduard Douwes Dekker huis, aan parkzijde, gerealiseerd.

De jeu de boules baan is een wens van bewoners voor in het park. Door deze baan in de tuin van het Eduard Douwes Dekker huis te maken, is hij voor bewoners goed bereikbaar en brengt het levendigheid in en om het huis. Ook zijn er andere aanleidingen om verbeteringen aan de zuidkant van de buurt te onderzoeken. Zo wordt er vanuit project Klaprozenbuurt de verbinding voor auto’s en fietsers tussen de Kamperfoelieweg en de Banne Buikslootlaan/Schepenlaan verbeterd. De Kamperfoelieweg wordt versmald en de fietsaansluiting wordt recht getrokken. Daarnaast is het om ecologische redenen van belang de oost-west route langs de achterkant van de woningen van de Buiksloterdijk te versterken. Er zijn plannen om de Kamperfoelieweg van een faunapassage te voorzien en de Buiksloterbreek van een gedeelte met een rijke fauna. De noordelijke oever van de Buiksloterbreek vraagt om zorgvuldige behandeling. Bep van Klaveren Plantsoen Het Koopvaardersplantsoen is als noord-zuid groene verbinding in de wijk al opgepakt. Dit kan nog verder doorgetrokken worden richting de groene zuidrand, die de Buiksloterbreek en het 29

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

Dijkpark met elkaar verbindt. Dezelfde opgave ligt er nog voor de groenverbinding vanaf de IJdoornlaan bij het ziekenhuis naar de Buiksloterdijk tussen het sportpark en de Buiksloterkerk. Door de inrichting te verbeteren kan de functie van het plantsoen worden versterkt en de leefomgeving voor de omwonenden worden verbeterd.

2.3.2 Voorzieningen In Banne Zuid zijn veel voorzieningen aanwezig. Veel voorzieningen, zoals het Huis van de Wijk en de Openbare Bibliotheek Amsterdam, zijn gecentreerd in het winkelcentrumgebied. Hierdoor zijn veel van de voorzieningen niet goed zichtbaar en bereikbaar en komen bewoners niet altijd aan bij de juiste voorzieningen. De woonbuurten zijn monotoon van opzet, terwijl juist een mix van functies (wonen, maatschappelijk, kunst en cultuur, economie) bijdraagt aan de levendigheid. Zo’n omgeving stimuleert bewoners op meerdere vlakken draagt bij aan talentontwikkeling, ontmoeting en ondernemerschap. Ter versterking van het ‘outreachend werken’, zoals besproken in paragraaf 2.1.2 Opgave volwassenen, ligt er een opgave om meer toe te werken naar kleinschalige voorzieningen, met een juiste verdeling over de buurt. Op deze manier wordt de stap naar een dergelijke voorziening laagdrempeliger. Afbeelding 6 Banne Centrum dat meerdere voorzieningen huisvest

Bron: Fotobank Amsterdam

Wat nog ontbreekt is een jeugdvoorziening. Er is namelijk in de Banne geen plek waar de jeugd structureel samen kan komen. Dit wordt door buurtbewoners en door de jeugd als een groot gemis ervaren. Het Huis van de Wijk in de Banne is wel open gesteld, maar volgens een beperkt rooster. De jeugdactiviteiten die er wel zijn, zijn gericht op kinderen tot 12 jaar. Dit zijn naschoolse activiteiten in de wijk gericht op sport in de openbare ruimte en Stichting Wijsneus heeft activiteiten op scholen. Dit sluit niet helemaal aan bij de vraag. Voor jongeren vanaf 12 jaar is er weinig aanbod en ook beperkt ruimte voor talentontwikkeling. Er heerst een ontevredenheid bij jongeren, omdat ze het gevoel hebben dat er met dit signaal niks wordt gedaan door de gemeente. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar meiden. De ontwikkelbuurtaanpak maakt het mogelijk om in 2019/2020 te investeren in meer voorzieningen die talent van jeugd stimuleren en die bijdragen aan een sterker pedagogisch klimaat voor de jeugd. Ook wordt er een gebrek aan sportmogelijkheden in de binnenruimte ervaren. Denk hierbij aan sportzalen. Tevens ligt er een kans om de sportverenigingen in Banne Zuidoost te betrekken bij de sociale opgave. Bij het invulling geven van de ambitie om de sportparken een opener karakter te geven, kan samen opgetrokken worden met de welzijnsorganisaties uit de buurt.

30

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

Daarnaast biedt de ‘uitbreiding Dijkpark Elzenhagen Zuid’ een kans om dit deel van Banne Zuid te verbeteren. De kinderboerderij De Buiktuin, de Molen en de voorzieningen bij de sportvelden kunnen hierdoor beter tot hun recht komen. Uit de economische ontwikkelpotentie voor Banne Noord en Zuid 2018 is er een aantal kansen die nader onderzoek vragen:  Horeca: de mix van functies als wonen, leisure, horeca en ontspanning zorgt ervoor dat de aantrekkelijkheid in een gebied toeneemt. Nu staat Banne Zuid vooral bekend als woongebied. Het moet voorkomen worden dat hierop teveel nadruk wordt gelegd. Het toevoegen van horeca is een kans. Tegelijkertijd is enig realisme noodzakelijk. Een ongewijzigde situatie qua doelgroepen betekent dat de horeca zich de aankomende jaren niet spectaculair anders gaat ontwikkelen.  Verkooppunten in de openbare ruimte: In de zomer van 2018 heeft het college van B&W een ruimtelijk kader voor verkooppunten in de openbare ruimte vastgesteld. Daarin staat aangegeven in welke situaties in naoorlogse woonwijken staanplaatsen of kiosken wenselijk kunnen zijn. Dit biedt mogelijkheden om binnen het lokale maatwerk het voorzieningsniveau te verbeteren, sociale samenhang te bevorderen en het gebruik van de openbare ruimte te optimaliseren.  Kleinschalige bedrijfsruimte: Het aanbod van kleine, betaalbare units waar zzp’ers kunnen werken is nog beperkt.

Er liggen kansen in de herontwikkeling van autostallingen/garages onder portiekflats. Met het toegankelijk maken van deze potentiële bedrijfsruimten kunnen we betaalbare bedrijfsruimten scheppen, verfraaien we het straatniveau en zorgen we voor meer levendigheid. Voor de Banne Buikslootlaan zijn er vooral kansen in het toevoegen van economische activiteiten in de hoekpanden en zichtlocaties. Daar bevindt zich op dit moment soms al wat detailhandel, maar er is ruimte voor toevoeging van bijvoorbeeld zakelijke- en consumentverzorgde dienstverlening en/of horeca. Toevoeging van solitaire detailhandel wordt conform het vastgestelde detail handelsbeleid afgeraden, omdat de focus ligt op het versterken van het naburige winkelcentrum. In relatie met Banne Noord is het van belang om te kijken naar een totaal voorzieningenprogramma voor Banne Noord en Zuid. De verhoogde IJdoornlaan wordt door een deel van de bewoners ervaren als een barrière tussen Banne Noord en Banne Zuid. Dit zorgt ervoor dat deze bewoners Banne Buiksloot ervaren als twee verschillende wijken. Een totaalprogramma zorgt voor meer samenhang tussen de buurten en kan de barrière tussen twee buurten verminderden. Naast het onderzoeken van het toevoegen van nieuwe voorzieningen kan er ook gekeken worden naar mogelijkheden tot het verplaatsen van voorzieningen om zo te komen tot een juiste verdeling.

Vanwege de ontwikkelingen in de zorg die consequenties zullen krijgen op de schaal van Noord maakt het BovenIJ ziekenhuis nu een pas op de plaats waar het gaat om herstructurering van de gebouwen, maar wil wel graag samen optrekken met de gemeente bij het ontwikkelen van nieuwe zorgconcepten. Ook op het schaalniveau van de buurt liggen er kansen, bijvoorbeeld waar mogelijkheden worden ontwikkeld om “bedden in de wijk” te koppelen aan het ziekenhuis.

2.4 Verbeteren verbindingen binnen en buiten de buurt Er zijn kansen ten aanzien van het verbeteren van de infrastructuur. Zo kan de fietsstructuur meer verbonden worden met de voetgangersstructuur om de leefbaarheid van de wijk te verbeteren, 31

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

waardoor mensen zich beter kunnen oriënteren en het veiligheidsgevoel verbetert. Ook de bereikbaarheid van Banne Zuid voor fietsers en voetgangers kan verbeterd worden, niet alleen vanwege veiligheid maar ook om het gebied toegankelijker en aantrekkelijker te maken. 1. Verbeteren oost-west fietsverbinding De geplande fietsbrug over het Noordhollandsch kanaal zal, zoals het er nu naar uit ziet, vanaf 2023 de verbinding naar het metrostation en winkelcentrum Boven ‘t Y verbeteren via de Statenjachtstraat. Niet alleen voor Banne Zuid, maar ook voor De Bongerd. Om deze route aantrekkelijker te maken, dient deze fietsroute in de Banne te worden verbeterd. 2. Verbeteren Noord-Zuid fietsverbinding De aansluiting van het fietspad aan de zuidkant bij de Kamperfoelieweg vraagt om verbetering. De fietser wordt verplicht daar om te rijden om de vrijliggende autowegen te passeren. Vanuit het project Klaprozenbuurt wordt de verkeersaansluiting met Banne Zuid verbeterd. Vanuit Banne Zuid kan daarbij aangesloten te worden. Aan de noordkant loopt het fietspad onder de IJdoornlaan door naar Banne Noord. Met name ’s avonds dient de veiligheid van de fiets- en voetgangerstunnels verbeterd te worden. Kaart 9 Mogelijke verbeteringen infrastructuur voetgangers

3. Aantrekkelijke en sociaal veilige routes Omdat verkeersdeelnemers voornamelijk van elkaar gescheiden zijn, is het van belang om te kijken waar het beter kan. In de praktijk lopen de fietsverbindingen niet door of zijn er geen vrijliggende fietspaden. Fietsverbindingen door het park of langs het kanaal zijn ’s avonds niet sociaal veilig. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar veiligheid van meiden. 32

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

Daarnaast is er een kans om het voetgangersnetwerk te verfijnen tussen de buurten door de groene hoven heen en naar de groene randen en de omliggende buurten (denk hierbij ook aan de onderdoorgangen). Dit kan zorgen voor meer relaties tussen de buurten, meer ontmoetingen en een beweegvriendelijkere wijk. 4. Profiel Banne Buikslootlaan/Schepenlaan/Statenjachtlaan De Banne Buikslootlaan en de Schepenlaan hebben een breed profiel. Een grote wens van bewoners is dat deze versmald en vergroend, en daardoor verlevendigd wordt. Hierdoor wordt de verkeersveiligheid van deze straten vergroot, omdat de auto’s minder hard kunnen rijden en de fietsers en voetgangers veiliger kunnen oversteken. Er dient prioriteit te blijven gegeven worden aan de fiets- en voetgangersstructuur met zo min mogelijk auto’s in de openbare ruimte, bijvoorbeeld door middel van nieuwe mobiliteitsconcepten zoals deelconcepten waarbij het uitgangspunt is om het autobezit te verminderen. Andere mogelijkheden zijn om de Statenjachtstraat 30 km straat, of zelfs fietsstraat maken, zodat dit de aantrekkelijke oost-west fietsverbinding wordt. Kaart 10 Mogelijke verbeteringen infrastructuur fietsers

5. Openbaar Vervoer Er is geen grote opgave ten aanzien van het openbaar vervoer. Waar een kans ligt is het verbeteren van de locatie van de haltes bij het ziekenhuis. Daarbij kan het gaan om de ligging en de inrichting.

33

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

2.5 Veiligheid Ondanks dat de objectieve veiligheidscijfers aangeven dat het beter gaat, is de veiligheidsbeleving van bewoners anders. Om dit aspect goed mee te kunnen nemen is het nodig om beter te weten wat het grote onveiligheidsgevoel veroorzaakt. Een eerste verkenning over de discrepantie tussen objectieve en subjectieve veiligheid heeft geleid tot een aantal inzichten. Eén van die inzichten is dat vermijding het grootste component is. Verdiepend vervolgonderzoek is echter nodig om een scherper beeld te krijgen van de oorzaken van de hoge onveiligheidsgevoelens van bewoners in de naoorlogse ontwikkelbuurten van Noord.

2.6 Mogelijke verbeteringen ingezoomd op de vier deelgebieden De grootschalige stedelijke vernieuwingsoperatie heeft zowel bijgedragen aan variatie als een kwaliteitssprong van de woningvoorraad in Banne Zuid. De opgave voor de komende jaren ligt daarom vooral op verbeteringen op complexniveau en de niet vernieuwde gestapelde huurwoningen en (beperkte) transformatie/toevoeging. Er zijn vier deelgebieden waar verbeteringen nodig zijn:  Haken Statenjachtstraat;  Botterstraat en omgeving;  Klipper-/Tjalk-/Lichter-/Viermasterstraat;  Statenjachtstraat. Kaart 11 Aanduiding vier deelgebieden

34

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

1. Haken Statenjachtstraat In Banne Zuid speelt bij de drie haakcomplexen aan de Statenjachtstraat sociale problematiek en een groot gevoel van onveiligheid bij de bewoners. Twee van de drie haakcomplexen zijn in bezit van Eigen Haard en worden allemaal verhuurd in het sociale huursegment. Er wonen veel gezinnen, jong en oud, en een aantal cliënten van Cordaan en het Leger des Heils. Het andere haakcomplex is een VvE, waar de Alliantie eigenaar is van 57% van de woningen. Ook hier is een aantal woningen toegewezen aan cliënten van het Leger des Heils. In al deze complexen is in meer of mindere mate sprake van sociale problematiek. Er wonen relatief veel kwetsbare mensen met veelal een laag inkomen en -opleidingsniveau, lager IQ, zorgvragen, psychische- en verslavingsproblematiek. Ook dementie speelt een rol. In de complexen is weinig sociale samenhang. Bewoners leven veelal in anonimiteit en men kent elkaar slecht. Ze hebben regelmatig overlast van elkaar, bijvoorbeeld door geluidsoverlast. Bewoners voelen zich buiten de eigen woning onveilig. De openbare ruimte en achterstallig onderhoud rondom deze complexen kunnen ook zorgen voor een onbehagelijk gevoel bij bewoners. Het opknappen van deze openbare ruimte valt onder de nog lopende stedelijke vernieuwing en is al of wordt nog heringericht. Opvallend is dat de meldingsbereidheid bijzonder laag is.

De woningcorporaties en VvE trekken samen op in het verbeteren van de veiligheid en verminderen van het onveiligheidsgevoel van bewoners. Daarnaast zijn er extra sociale investeringen nodig, bijvoorbeeld de ‘Achter de Voordeur’ aanpak. Belangrijk is om de komende periode aan te sluiten bij natuurlijke momenten van de corporaties, zoals renovatie. Eigen Haard, de Alliantie en de gemeente maken de komende tijd een integraal plan om samen met bewoners de leefbaarheid en veiligheid van dit deel van Banne Zuid te verbeteren. 2. Botterstraat en omgeving Het meest westelijke deel van Banne Zuid is buiten de stedelijke vernieuwing gebleven. Het gebied wordt begrensd door de Banne Buikslootlaan, de Schoenerstraat, het Blazerpad en de Aakstraat. In dit deel van de buurt zijn veel huizen in particulier bezit, maar er zijn ook twee complexen die in eigendom zijn van VvE-besturen. Dit door verkoop van appartementen in de afgelopen jaren. In deze complexen heeft de Alliantie 52% (complex de Aak) en 45% (complex de Botter) in bezit. Er speelt in deze complexen geen opvallende sociale problematiek, maar op sommige plekken staan wel de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Onderzoek van de Alliantie laat zien dat de woningtevredenheid in complex de Aak 6,7 en in de Botter 7,2 scoort. De buurttevredenheid scoort in de Aak 7,1 en in de Botter 6,6.

Hoewel vanuit de DORA-aanpak in 2018/2019 de bestrating in dit gebied is/wordt opgeknapt, is de openbare ruimte op meerdere plekken sleets. Ook moeten de woningen nog verduurzaamd worden. De ambitie van de Alliantie is om aan de VvE-besturen de optie voor te leggen om samen een duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) op te stellen, waarbij op termijn zoveel mogelijk woningen aardgasvrij worden gemaakt. De Alliantie heeft al een begin gemaakt door in zonnepanelen te investeren. De Alliantie onderzoekt verdere mogelijkheden om woningen toe te voegen in de Banne. Differentiatie kan bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid. Er wordt bijvoorbeeld gedacht aan het toevoegen van woningen voor senioren en/of starters om zo de doorstroming binnen de buurt te bevorderen. Daarnaast zou het creëren van een brede stadsstraat of groene allee (Banne Buikslootlaan) de leefbaarheid kunnen verbeteren. In overleg met de VvE-besturen kunnen mogelijkheden verkend worden om de dode plinten te verlevendigen met materialisering en verlichting, wat de leefbaarheid en veiligheid ten goede komt. Dit kan enkel gedaan worden indien de VvE-besturen dit prioriteren.

35

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

De gemeente gaat samen met de Alliantie en de VvE’s de kansen verder verkennen om te komen tot een integraal plan voor de woningen, de inrichting van de Banne Buikslootlaan en de verbetering van de openbare ruimte in dit deel van Banne Zuidwest. 3. Klipper-/Tjalk-/Lichter-/Viermasterstraat De komende 5-7 jaar vindt in de Klipper/Tjalk/Lichter/Viermasterstraat gefaseerde vernieuwing plaats. Alle betrokken partijen maken een gezamenlijk en integraal plan voor het verbeteren van de woningen, de woonomgeving, de voorzieningen, de veiligheid en de sociaaleconomische positie van de bewoners. Rochdale gaat de woningen renoveren en, waar de kans zich voordoet, energetisch verbeteren. Voor Stadgenoot geldt dat niet. Indien voor Stadgenoot een haalbare business case volgt uit het verkennende onderzoek naar de transformatie van de plinten en aansluiting op stadswarmte, zal dit met Rochdale worden aangepakt in samenhang met het verbeteren van de openbare ruimte en infrastructuur door de gemeente. Hiervoor wordt een gezamenlijke meerjarige planning gemaakt die onder andere afhangt van de planning aardgasvrij en eventuele geplande vervangingen van kabels, leidingen, riolering, aanpassingen wegennet et cetera. Daarbij kunnen natuurlijke momenten (bijvoorbeeld gepland groot onderhoud of vervangen van installaties) aangegrepen worden om de kwaliteit of duurzaamheidprestaties te verbeteren.

Daarnaast trekken partijen gezamenlijk op in het verbeteren van de veiligheid en de hoge onveiligheidsbeleving van bewoners. In de tweede helft van 2019 vindt nader onderzoek plaats door de gemeente naar redenen van de onveiligheidsbeleving. De uitkomsten van dit onderzoek gebruiken we om ook gezamenlijk met bewoners een aanpak op te stellen. Extra sociale investeringen zijn de komende jaren nodig in deze buurt. Deze investeringen zullen deels onderdeel zijn van de gezamenlijke aanpak van dit deel van Banne Zuidwest, bijvoorbeeld in de vorm van een gezamenlijke ‘Achter de Voordeur’ aanpak, gekoppeld aan de voorbereiding door de corporaties van de vernieuwing. Deels zullen de extra sociale investeringen worden opgenomen in het sociale programma dat voor de gehele Banne als ontwikkelbuurt in 2019 wordt opgesteld. 4. Locatie Statenjachtstraat Aan het gedeelte van de Statenjachtstraat tussen het Parlevinkerpad en de Banne Buikslootlaan is een aantal ontwikkelingen in voorbereiding. Cordaan wil haar locatie aan de Statenjachtstraat 830-838 herontwikkelen en is op zoek naar nieuwe huisvesting. Eigen Haard heeft renovatie van de ouderenwoningen aan de Statenjachtstraat 600-824 in voorbereiding en onderzoekt de mogelijkheden voor de invulling van de plint. Voor dit complex is er sinds begin 2019 een samenwerking gestart met Stichting Vooruit.

Drie studenten van Stichting VoorUit dragen bij aan de sociale cohesie in de flat in ruil voor een woning in de flat. Eigen Haard en het stadsdeel werken hierin samen. Eigen Haard heeft een wijkbeheerder aangesteld specifiek voor De Banne. De eigenaar van de locatie van de voormalige apotheek op de hoek met het Parlevinkerpad onderzoekt de mogelijkheden voor deze locatie. De gemeente is met alle partijen in gesprek en onderzoekt nu samen met hen de mogelijkheden om dit stuk van de Statenjachtstraat – wat net buiten de stedelijke vernieuwing is gebleven – gezamenlijk en in samenhang te herontwikkelen. Door alle partijen kan dan samengewerkt worden aan een invulling waarbij het parkeren integraal wordt opgelost, de openbare ruimte als één geheel wordt ingericht, zoveel mogelijk groen wordt toegevoegd en waar mogelijk voorzieningen voor de buurt worden toegevoegd.

36

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

2.7 Samenvatting opgaven Om de leefsituatie en leefomgeving van bewoners de komende jaren te verbeteren, is er een aantal opgaven die verder uitgewerkt dienen te worden. Al deze opgaven hebben met elkaar te maken en kunnen elkaar versterken. De thema’s zijn gericht op: sociale problematiek, veiligheidsproblematiek, kwaliteitsverbetering openbare ruimte, infrastructuur, voorzieningen, sociaaleconomische positie en wonen. Verbeteren sociaaleconomische situatie bewoners De sociale problematiek concentreert zich met name in Banne Zuidwest. Veel bewoners zijn vooral bezig met ‘overleven’. Om daadwerkelijk te weten wat er speelt, kan een ‘Achter de Voordeur aanpak’ helpen. Gezien er veel kwetsbare bewoners zijn, is het van belang om outreachend te werken en laagdrempelige voorzieningen zichtbaar en dichtbij huis te realiseren in plaats van deze voorzieningen te centreren op één plek. Daarnaast ligt er een opgave als het gaat om jeugd. Het is belangrijk dat alle kinderen en jongeren dezelfde kansen krijgen. Dit kan door onder andere het jeugdaanbod uit te breiden om zo de positie van kinderen en jongeren te versterken. Voor kinderen is het belangrijk om op te groeien in goede gezondheid en in een sociaal veilige omgeving, waar ze de kans krijgen hun talenten verder te ontwikkelen. Veel bewoners in Banne Zuid zijn laagopgeleid en/of hebben geen werk.

Nu is Banne Zuid vooral een woonbuurt, maar er zijn kansen op het gebied van buurteconomie en werkgelegenheid. Het is belangrijk dat de bereikbaarheid van de voorzieningen/winkelcentra veilig en makkelijk is. Daarnaast is het van belang om startende ondernemers op weg helpen. De opgave is om te onderzoeken wat er daadwerkelijk aan mogelijkheden zijn, bijvoorbeeld voor kleinschalige bedrijfsruimte, werkgelegenheidsprojecten, banenplannen om zo de sociaaleconomische positie van de buurt en de bewoners te verbeteren. Verbeteren kwaliteit woningen In samenwerking met de woningcorporaties maken we een gezamenlijk en integraal plan voor het verbeteren van de woningen, de woonomgeving, de voorzieningen, de veiligheid en de sociaaleconomische positie van de bewoners. Dit doen we voor drie deelgebieden, namelijk de complexen aan de Tjalkstraat/Klipperstraat/Viermasterstraat/Lichterstraat, de drie haakcomplexen aan de Statenjachtlaan en de complexen aan de Banne Buikslootlaan/Botterbuurt. Verbeteren kwaliteit openbare ruimte Achterstallig onderhoud in de openbare ruimte versterkt het Broken Window effect, trekt vuil aan, loszittende stoeptegels vergemakkelijken vandalisme et cetera.

Daarom is het belangrijk dat de basis op orde is en in het kader van de ongedeelde wijk moeten ontmoetingsplekken in de openbare ruimte zo worden ingericht dat het er toe leidt dat beide buurten (Zuidwest en Zuidoost) meegenieten. Op sommige plekken lukt dit deels zoals in het Koopvaardersplantsoen, waar de speeltuin en de moestuin door bewoners uit beide buurtjes worden gebruikt. Dit soort effecten kunnen worden versterkt door bij het ontwerp bewoners te betrekken en het eigenaarschap te vergroten. Bij het verbeteren van de openbare ruimte is de inklinking van de grond is een aandachtspunt. In de volgende fase onderzoeken we hoe hiermee om te gaan, denk bijvoorbeeld aan het ophogen van grond. Voorzieningen (economisch, maatschappelijk, speel, sport, cultureel) In het voorzieningenprogramma kan meer samenhang worden gezocht met Banne Noord en omliggende buurten zodat beide buurten van elkaar kunnen profiteren. Specifiek voor Banne Zuid 37

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

geldt dat er kansen liggen om samen met woon-/zorgpartijen de zorgbestendigheid van de buurt te versterken. De toegankelijkheid van het Huis van de Wijk en de OBA vraagt om verbetering en voor de jeugd ontbreekt een jeugdvoorziening. Infrastructuur De voet- en fietsstructuur vraagt om aandacht. Niet alle routes worden als sociaal veilig ervaren. Door de autoroutes af te waarderen kan er meer ruimte ontstaan voor goede fiets- en voetgangersverbindingen. Daarnaast liggen er kansen ten aanzien van de ontsluiting met de omliggende wijken. Denk hierbij aan de Klaprozenbuurt, de Bongerd en Elzenhagen Zuid/metrostation Noord. Veiligheid Onderzocht gaat worden waarom bewoners zich onveilig voelen. Er is een discrepantie tussen de objectieve veiligheidscijfers en de veiligheidsbeleving.

38

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

3 Volgende fase: hoe verder? In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe in de volgende fase aan de verschillende opgaven uit deze gebiedsuitwerking gewerkt gaat worden. De verschillende typen opgaven vragen om een verschillende aanpak. We maken onderscheid tussen:     

De ruimtelijke opgave: woningen, openbare ruimte, groen, wegen, fiets- en voetpaden De sociale opgave: verminderen armoede en werkloosheid, verbeteren ondersteuning en advies, meer kansen voor kinderen De veiligheidsopgave: verbeteren veiligheid en veiligheidsbeleving door bewoners; De economische opgave: versterken buurteconomie en werkgelegenheid De maatschappelijke voorzieningen opgave: goede en geschikte ruimtes in de buurt waar bewoners terecht kunnen voor ontmoeting, ondersteuning en zorg

Bij alle opgaven geldt dat gemeente, bewoners, corporaties en andere partners in de buurt samen aan de plannen werken. Aan het eind van dit hoofdstuk staan de uitgangspunten van de participatie beschreven.

3.1 De ruimtelijke opgave De ruimtelijke opgave in Banne Zuid wordt uitgewerkt in een principenota. De principenota sluit de eerste fase af van het zogenaamde Amsterdamse Plan- en Besluitvormingsproces Ruimtelijke Maatregelen (Plaberum). In de principenota stelt het college van Burgemeester en Wethouders vast hoe de opgave verder wordt uitgewerkt in een projectnota en investeringsbesluit. Daarna wordt geld beschikbaar gesteld om het plan uit te voeren. Samen met de corporaties is bepaald waar ruimtelijke maatregelen nodig zijn. De principenota wordt voor het gebied dat begrensd wordt door de Kadoelerbreek, Statenjachtstraat, Koopvaardersplantsoen en Barkpad. Aan de oostkant van de buurt ligt ook nog een ruimtelijke opgave (project Dijkpark). De komende tijd wordt nog nader onderzocht hoe de grens van de onderzoeksgebieden zal lopen of dat ze samengevoegd worden. Dit wordt ook in relatie tot het plangebied van de stedelijke vernieuwing bekeken. De principenota dient te helpen om de volgende doelen te realiseren:  

  

Verbeteren en eventueel op beperkte schaal toevoegen van woningen, maatschappelijke voorzieningen, bedrijfsruimtes; Verbeteren openbare ruimte en groen, waarbij sporten, spelen en recreëren belangrijk is, maar ook de veiligheid en het versterken van het veiligheidsgevoel. Bij het verbeteren van de openbare ruimte is de inklinking van de grond is een aandachtspunt. Verbeteren verbindingen voor voetgangers en fietsers en het beperken van de ruimte voor auto’s Het versterken van de ecologische verbindingen en waterbestendig maken (rainproof) Op termijn aardgasvrij maken van de buurt

Project Dijkpark Ook aan de Oostkant van Banne Zuid ligt nog een ruimtelijke opgave. In 2019 worden de mogelijkheden onderzocht om de gebruiksmogelijkheden van de groene strook langs het kanaal te verbeteren en er samen met de overkant van het kanaal een prettig park voor de buurt van te maken. Dit wordt als apart project georganiseerd in samenwerking met Elzenhagen Zuid (projectteam), de sportvelden (sport en bos), de kinderboerderij en de krijtmolen. Het ziekenhuis 39

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

gaat zelf op korte termijn niet ingrijpend verbouwen, maar zal wel participeren in de plannen voor de parkstrook. Kaart 12 Onderzoeksgebied principenota en projectgebied Dijkspark

3.2 De sociale opgave De aanpak in Banne Zuid dient te leiden tot duurzame sociaaleconomische veranderingen. Dat lukt niet met alleen incidenteel gefinancierde eenmalige projecten. Investeren in sociale interventies is des te urgenter omdat in Banne Zuid nog maar heel beperkt gesloopt en verkocht gaat worden. Het aandeel sociale huurwoningen blijft daardoor gelijk en daarmee ook het aandeel kwetsbare huishoudens. Gezien de grote sociale opgave kan alleen echte impact worden gemaakt door in te zetten op duurzame interventies. Daarom is het van belang om de interventies die gericht zijn op het verbeteren van de sociaal (economische) positie van de bewoners te koppelen aan de reeds ingezette doorontwikkeling van het Sociaal Domein in Amsterdam enerzijds, te weten:  Kader Sociale Basis `Samen Vooruit’  de doorontwikkeling van de sociale wijkteams. En anderzijds te koppelen aan bestaande reguliere gemeente-brede programma’s en waar mogelijk samen met de corporaties op te trekken, namelijk:  Kansengelijkheid  Persoonlijke aandacht gebiedsgerichte werkwijze (WPI) 40

Gemeente Amsterdam

   

Mei 2019

Taaloffensief Armoede en Schuldhulpverlening Kunst en cultuur/broedplaatsen Achter de Voordeur

Ter overbrugging naar structurele duurzame interventies is incidenteel budget beschikbaar voor ontwikkelbuurten om de omslag alvast te kunnen maken. Voor alle ontwikkelbuurten, dus ook voor Banne Zuid, wordt in 2019 een sociaal uitvoeringsplan opgesteld. Hierin wordt uitgewerkt welke sociale interventies er voor de buurt nodig en beschikbaar zijn. Het college heeft de ambitie om meer ondersteuning en advies te bieden in buurten waar dat harder nodig is. Het sociaal uitvoeringsplan wordt onderdeel van het gebiedsplan en wordt jaarlijks bijgesteld samen met het gebiedsplan. In Banne Zuid hebben we speciale aandacht voor het aspect van de “zorgbestendige wijk”. Daarvoor onderzoeken we in de volgende fase samen met gemeente, corporaties en formele – en informele zorgpartijen met (woon- en of zorg) vestigingen in de buurt hoe we gezamenlijke een gedifferentieerd aanbod van wonen met zorg kunnen versterken. In het sociaal programma zal meer specifiek ingezoomd worden op thema’s zoals:  Versterken jongerenwerk  Kansengelijkheid  Preventie jeugd(criminaliteit)  Werk/meedoen  Sport en bewegen  Armoede  Taal en digitaal  Democratisering/participatie  Diversiteit  En statushouders/ongedocumenteerden  Kwetsbare huishoudens  Zorgzame buurt

3.3 De veiligheidsopgave Ondanks dat de objectieve veiligheidscijfers aangeven dat het beter gaat, is de veiligheidsbeleving van bewoners anders. Om dit aspect goed mee te kunnen nemen in de fysieke en sociale plannen is het nodig om beter te weten wat het grote onveiligheidsgevoel veroorzaakt. Een eerste verkenning over de discrepantie tussen objectieve en subjectieve veiligheid heeft geleid tot een aantal inzichten. Eén van die inzichten is dat vermijding het grootste component is. In 2019 wordt verdiepend vervolgonderzoek gedaan om een scherper beeld te krijgen van de oorzaken van de hoge onveiligheidsgevoelens van bewoners in de Banne.

3.4 De economische opgave Op het gebied van Economie en Werkgelegenheid worden in 2019 de kansen voor de Waterlandpleinbuurt en haar bewoners verder onderzocht. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de principenota en in het sociale uitvoeringsplan 41

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

3.5 De maatschappelijke voorzieningen opgave Ook wordt in 2019 onderzocht welke maatschappelijke voorzieningen in de Banne zijn en waar aanvulling of verbetering gewenst is. Het sociale uitvoeringsplan brengt in beeld welke activiteiten meer of anders nodig zijn in de buurt. Daarbij hoort een passende huisvesting. Dit is onderdeel van het sociale uitvoeringsplan, maar wordt ook meegenomen in de principenota.

3.6 Samenvatting aanpak opgaven In paragrafen 3.1 tot en met 3.5 is beschreven hoe er aan de verschillende opgaven uit deze gebiedsuitwerking gewerkt gaat worden. Figuur 1 geeft dit schematisch weer. Figuur 1 Schematische weergave aanpak verschillende opgaven Banne Zuid

3.7 Participatie bewoners In mei 2018 presenteerde het nieuwe college het collegeakkoord ‘een nieuwe lente en een nieuw geluid’. Een belangrijke pijler in dit akkoord is de rol van de bewoner: samen maken we Amsterdam. Er wordt dan ook gestuurd op democratische vernieuwing en er wordt onderzocht hoe de participatieve en representatieve democratie kan worden vernieuwd, versterkt of uitgebreid. Het doel hiervan is Amsterdammers grotere zeggenschap te laten hebben over hun directe omgeving, gemeentelijke dienstverlening en in de stad als geheel. In deze aanpak is participatie van de buurt cruciaal, omdat het doel is om samen met bewoners, corporaties en VvE’s tot een plan te komen. Daarnaast geven bewoners zelf het participatieproces mee vorm. Belangrijk is dat de spelregels en kaders duidelijk zijn. De regie van het participatieproces ligt bij de gemeente, maar om de participatiedoelstelling te bereiken wordt er samengewerkt met !Woon. !Woon is een onafhankelijke organisatie en bekend bij bewoners vanwege hun adviserings- en begeleidingstaken. !Woon gaat werken aan het versterken van de rol en inbreng van bewoners en breidt hiervoor het al bestaande netwerk onder bewoners uit, zodat het zo veel mogelijk inclusief wordt en nog meer partijen uit de buurt geactiveerd worden. !Woon 42

Gemeente Amsterdam

Mei 2019

is dus zelf verantwoordelijk voor de communicatie en verslaggeving van bewonersbijeenkomsten. Het format voor dit proces staat in Figuur 2 weergegeven. Figuur 2 Fasering Participatie Ontwikkelbuurten !WOON

Bron: Jantina Bijpost, !WOON, datum 08-08-2018

Na het vaststellen van de gebiedsuitwerking gaat !Woon van start met buurtgesprekken, waarbij in klein groepsverband gekeken wordt op welke thema’s bewoners willen participeren en worden de gekozen thema’s inhoudelijk besproken. Het resultaat van de buurtgesprekken wordt daarna voorgelegd aan grotere groepen buurtbewoners. !Woon gaat op zoek naar sleutelfiguren in de wijk die op hun beurt weer andere bewoners kunnen mobiliseren c.q. activeren om te participeren. Gebleken is dat directe contacten beter werkt dan het schrijven van brieven. Vanuit de verschillende stakeholders zullen heldere richtlijnen meegegeven worden over de vraag ‘waar kan men meedoen/mee praten en wat ligt vast?’

43