Bijlage 2 - Rapportage nieuw metronetwerk 2027

hebben

onvoldoende

data om aan te

geven hoe groot dit effect precies zal zijn. De verwachting is dat dit te overzien blijft. Optie 3 en 4« onwenselijke verschuiving van metro

naar tram

in West- en Zuidtak

Voor reizigers van de West- en Zuidtak richting Spaklerweg en Centraal, is de metro niet langer de aantrekkelijkste ov-optie. We verwachten dat zij daar-

reizigers uit Amsterdam Zuid/West

Overvolle trams

en een extra overstap voor reizigers uit de Zuidelijke Vervoerregio

directe verbinding met centrum wegvalt In Nieuw-west zijn er zorgen over de capa-

van Nieuw-west naar centrum/oost

kan

gemeenten.

citeit van de trams die voller zullen wor-

dit niet aan. Hierdoor zullen trams

naar

den als de metro geen directe verbinding meer heeft met het centrum. Zij geven aan dat er meer trams moeten rijden als de directe verbinding wegvalt. De belangrijkste tram hierin is tramlijn 1 die van Osdorp de Aker naar Muiderpoortstation rijdt.

verwachting vaker moeten gaan rijden.

» Opties 3 en 4 leiden tot een verplaatsing van reizigers uit de metro naar de tram, waardoor een capaciteitsknelpunt op het tramnetwerk ontstaat.

in Nieuw-West

als de

om structureel de tram

boven

de metro

gaan verkiezen. Het huidige tramnetwerk

Rapportage

nieuw

metronetwerk

2027

29

eerste omdat

het station vaak verlaten

oogt: in de omgeving zijn alleen bedrijven en daardoor is het e ’s avonds en in het

Sociale veiligheid in de metro en stations is een belangrijk onderdeel van het ov-netwerk. Het gaat hier niet alleen over de capaciteit op bijvoorbeeld een station, maar ook dat het veilig is en voelt voor reizigers om op laat in de avond of vroeg in de ochtend te reizen. Het aanpassen van het metronetwerk heeft invloed op de sociale veiligheid. > Bij alle opties moet station Van der Madeweg aangepakt worden om de sociale veiligheid te verbeteren.

weekend vaak rustig, Ten tweede is het er tochtig, omdat het een open station is. We hebben gevraagd hoe we de sociale veiligheid op de stations kunnen verbeteren en de meedenkers

1.

met deze

2.

Een kiosk of winkel - dît zorgt voor levendigheid op het station Sociale veiligheidsteams op stations — aanspreekpunten voor reizigers om incidenten te melden

3.

4.

Beter verlichte en schonere stations

Noodknoppen op stations, roltrappen en

Wat zeggen de meedenkers? Volgens de enquête voelt 55% van de reizigers zich veilig in de metro's en op de stations. Rond de 15% voelt zich onveilig op stations en de rest is neutraal. Gemiddeld voelen reizigers zich veilig, maar met de zorgen van de groep van 15% moet wel aan gewerkt worden. Over het algemeen worden de stations als onveiliger ervaren

kwamen

ideeën:

in de metro.

Wat zeggen de experts? GVB vindt dat het onderwerp sociale veiligheid continue aandacht verdient. En zij draagt hier als vervoerder zorg voor. Het uitgangspunt s dat de sociale veiligheid minimaal gelijk blijft en liefst verbetert. GVB constateert dat er geen grote verschillen zijn in hoe de vier opties scoren op sociale veiligheid.

dan de metro zelf. Als er vaker metro's

gaan rijden kan dit dus helpen bij het gevoel van veiligheid op de stations, aangezien mensen dan minder lang moeten wachten op de stations.

De meedenkers

ervaren Van

der Made-

weg als een sociaal onveilig station. Ten

Wel besteedt GVB op dit thema extra aandacht aan station van der Madeweg. Dit station wordt bij alle opties belangrijker, en intensiever gebruikt als overstapstation. Wanneer puur vanuit technisch oogpunt bekeken biedt dit station al veel aspecten die het sociaal veilig maken.

5. De thema's

Zo heeft station Van de Madeweg heeft een vrij open karakteren er zijn weinig elementen op de perrons die zorgen voor verminderd zicht. Ook verblijven reizigers vrij kort op dt station. Maar dît geeft ook aan dat harde en meetbare aspecten geen volledig beeld geven van sociale veiligheid.

Cross-platform overstap zorgt voor meer sociale veiligheid Dat er in het nieuwe

metronetwerk

meer

mensen gaan overstappen is een gegeven, maar de manier van overstappen verschilt tussen de opties. In optie 1 en optie 2 is er sprake van een geregelde cross-platform overstap. Deze manier van overstappen biedt meer reiscomfort en heeft voordelen

ten opzichte van een overstap naar het andere perron zoals het geval is in de opties 3 en 4. Een overstap naar het andere perron veroorzaakt een gevoel van haast bij reizigers die graag de eerstvolgende metro willen halen. Bovendien verhoogt dit het risico op valpartijen op de trappen en botsingen tussen personen.

5.6.2 Fysieke veiligheid > Optie 4 kent de meeste uitdagingen qua fysieke veiligheid, omdat er meer lijnen op dezelfde sporen rijden, en op hetzelfde punt moeten keren. » Opties 1, 2 en 3 verschillen niet van elkaar qua fysieke veiligheid

Wat zeggen de meedenkers? De meedenkers zijn het allemaal eens dat veiligheid een randvoorwaarde is bij het

Optie «: kostbare en tijdrovende aanpassingen nodig aan het beveiligings-

reizen met de metro.

GVB geeft aan dat alle vier de opties veilig uit te voeren zijn onder het huidige beveiigingssysteem van de metro. Voor optie 1, 2 en 3 ondersteunt het huidige systeem de tijnvoering zelfs al. Voor optie 4 zou er een aanpassing van het systeem nodig zijn. Dit is een aanpassing, die door GVB wordt ingeschat op 5 tot 6 miljoen euro en een doorlooptijd van circa 2 jaar heeft.

Voorkom gevaarlijke situaties bij drukte op Van der Madeweg Ook op dit onderwerp wordt station Van der Madeweg veel genoemd. De drukte die ontstaat bij evenementen is een punt van zorg. Het is belangrijk dat daar geen gevaarlijke situaties ontstaan.

systeem

Liever geen verschillende metrolijnen op hetzelfde perron bij Bijlmer Arena Rond Bijlmer Arena willen organisaties dat bij grote evenementen, iedere metro op hetzelfde perron altijd dezelfde bestemming heeft. Zo blijven er geen groepen wachten op het perron die een andere

Reizigers hebben baat bij een goed aangegeven instaplocatie Hierdoor hebben reizigers een betere verwachting waar ze op het perron moeten wachten om in te stappen. En zo voorkomen we dat reizigers zich ophopen b

metro moeten

of valpartijen.

hebben.

Hier voldoen

opties 1 en 2 aan. Hierin heeft optie 1 de voorkeur, aangezien de meeste reizigers richting Amsterdam Centraal gaan. Wat zeggen de experts? De fysieke veiligheid, of transportveiligheid,is een ontzettend belangrijk onderwerp. Het beveiligingssysteem van de metro heeft hier een centrale

enkele deuren, wat kan leiden tot struikel-

Liever enkele, dan gekoppelde voertuigen In het geval van verstoringen is het eenvoudiger als er met enkele voertuigen gereden wordt. Als er een incident plaatsvindt in een gekoppeld voertuig moet de bestuurder buitenom

om de andere cabine

te bereiken.

rol in. Dit

systeem houdt de metro's op een veilige afstand van elkaar, en reguleert de maximumsnelheid.

GVB keek naar of en hoe

het systeem moet worden aangepast bij de vier opties.

Rapportage

nieuw

metronetwerk

2027

31

5.7 Financiële impact

dt gedaan wordt. Wanneer we spreken over materieeltype, dan hebben we het over de lengte van de metro’s. We hebben metro's

Wanneer het nieuwe metronetwerk

van 60 meter en metro's van 120 meter.

wordt ingevoerd gaat de metro vaker rijden. Meer metro's laten rijden kost ook meer geld. De absolute kosten die we maken voor het laten rijden van de metro gaan daarom omhoog. Dit is niet erg, want we leveren du in totaal meer

De kosten voor het rijden met een 120 meter lange metro zijn hoger dan bij een 60 meter lange metro. Een langere metro verbruikt meer energie en vraagt meer onderhoud aan de voertuigen en infra-

aanbod.

De kosten die we maken

voor

het metronetwerk verschillen tussen

de vier opties.

GVB heeft in de technische uitwerking informatie opgenomen over de kosten van elk van de vier opties. Hiermee kunnen we de vier opties vergelijken. De totale kosten voor het metronetwerk

bestaan

uit ver-

schillende onderdelen: exploitatiekosten, onderhoudskosten

streven we ernaar de

metrolengte zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de vervoersvraag. Op die manier kunnen we alle reizigers comfortabel vervoeren, maar blijven de exploitatiekosten zo laag mogelijk. Hierbij is GVB bij de exploïtatiekosten uitgegaan van een vaste metrolengte per lijn gedurende de dag. We rijden dus de hele dag met korte of lange metro's op dezelfde lijn.

van

de infrastructuur. Daarnaast hebben we met incidentele

kosten als

gevolg van de overstap naar het nieuwe metronetwerk.

5.71 Exploitatiekosten De exploitatiekosten bestaan uit alle kosten

In figuur 4 ziet u de exploitatiekosten van de vier opties. De kosten liggen bij elk van de vier opties hoger dan die van het huidige netwerk. Dit komt doordat we meer metro's laten rijden. De kosten voor de exploitatie bij optie 1 zijn het laagst. Optie 3.en 4 scoren nagenoeg gelijk en optie 2 is op dit thema de minst gunstige optie.

om de metro te laten rijden, naast de beheer en onderhoudskosten.

De materieelinzet

vormt het significante deel van de kosten. De kosten voor materieelinzet zijn afhankelijk van de hoeveelheid kilometers die er gereden worden en met welk type materieel

16 14

1552%

12 10 8

6

727%

4

5,63%

2

0

variant 1

variant 2

variant 3

variant4

M verschil exploitatiekosten t.o.v. huidige lijnvoering Figuur 4: Exploitatiekosten per optie

140 X 1.000 120 100

voor het materieel en

kosten voor het beheer en onderhoud ook te maken

structuur. Daarom

18 %

5.7.2 Kosten

voor onderhoud

materieel

GVB heeft een inschatting gemaakt van het aantal

80 60 “ 20 °

variant 1

variant 2

I kilometers M per metro

S

variant 3

variant 4

kilometers M7 per metro

Figuur 5: Verwachte kilometers per jaar per voertuigtype per optie

kilometers dat de verschillende

type metrovoertuigen gaan rijden in de

vier opties (zie figuur 5).

Rapportage nieuw metronetwerk 2027

_32

5. De thema's

Hoe meer kilometers een voertuig rijdt, hoe hogerde onderhoudsbehoefte i. De exacte

kosten voor het materieel

Daarnaast verwachten we de volgende incidentele kosten per optie:

bereke-

Optie 1

netwerk is gemaakt. De onderhoudskosten zijn het laagst zijn in optie 1. Hierna volgt optie 4, optie 3 en tot slot optie 2.

1. Geen

Kosten

beheer

& onderhoud

infrastructuur In de technische uitwerking heeft GVB figuur 6 opgenomen over het effect van de vier opties op de kosten voor beheer en onderhoud

van de infrastructuur.

Bij de kosten voor beheer en onderhoud heeft GVB al meegenomen dat de lengte van de metro's s afgestemd op de verwachte vraag. Met opties 1 en 4 dalen de beheer- en onderhoudskosten iets. Opties 2 en 3 zorgen voor een stijging van de kosten voor het beheer en onderhoud

2 10

nen we nadat de keuze voor het metro-

573

u *

incidentele

8

kosten.

6 646%

Optie2 1. Aanpassingen tractie-energievoorziening. In ieder geval meer dan € 500.000 2. Hier ontstaat een probleem bij grote evenementen bij Bijlmer Arena. Hierdoor moeten er vaker oplossingen gevonden worden in de dienstregeling. Dit zal vaker incidenteel tot kosten

4 2 0

-

EM

1

4

variant 1

variant2

variant3

variant &

M verschil exploitatiekosten t.o.v. huidige lijnvoering

leiden.

Figuur 6: Gevolg voor kosten beheer en onderhoud per optie

Optie3 1. Aanpassingen station Van der Madeweg aan loopbrug en tunnel. Hier zijn grote aanpassingen nodig, zoals een extra loopbrug met liften en roltrappen. De kosten hiervoor zijn ongeveer €12 miljoen.

van de

infrastructuur. Dit heeft te maken

met

hoeveel het spoor gebruikt wordt door kort en lang materieel. 5.74 Incidentele kosten

Bij alle opties passen we de statische informatie op en rond stations aan. De kosten hiervan zijn op circa € 1 miljoen euro geschat.

Optie 4 1. Deze optie vraagt een aanpassing van Het CBTC systeem. Dit kost tussen € 5 en €6 miljoen 2. Aanpassingen aan de tractie-energievoorziening. In ieder geval meer dan €500.000

3. Aanpassingen Van der Madeweg aan loopbrug en tunnel. Hier zijn grote aanpassingen nodig, zoals een extra [oopbrug met lften en roltrappen. De kosten hiervoor zijn ongeveer € 12 miljoen.

Rapportage

nieuw

metronetwerk

2027

33

De adviezen

6. De adviezen

6. 61

GVB

De adviezen Advies GVB

is de vervoerder en daarmee

technisch expert van de Vervoerregio Amsterdam. Voor hen is belangrijk dat het nieuwe netwerk toekomstbestendig is, hoge betrouwbaarheid qua dienstregeling heeft, aansluit bij het bestaande materieel en infrastructuur, en dat

reïzigers profiteren van goede reistijden zonder dat er grote investeringen nodig zijn.

GVB geeft duidelijk de voorkeur aan optie 1 Volgens GVB biedt deze variant de beste balans tussen het belang van de reiziger, technische

uitvoerbaarheid en kosten-

beheersing en sluit het goed aan op de ambities uit het Programma van Eisen. Ze noemen verschillende argumenten. ZO leiden de beperkte aanpassingen die nodig zijn voor het CBTC-systeem tot kostenbesparing. Dat houdt de ticketprijzen zo laag mogelijk. Ook kent deze variant het minst aantal extra overstappers en kunnen reizigers op bepaalde trajecten zelfs rechtstreeks reizen. Verder maakt optie 1

een efficiënte inzet van materieel mogelijk: lange metrostellen op drukke lijnen en kortere metro's op rustige trajecten, met een hoge frequentie tot20 ritten per uur in de spits. Ook noemt GVB dat bij optie 1 de bestuurlijke toezegging aan de gemeente Amstelveen wordt gerespecteerd: een directe verbinding tussen Amsterdam Zuid en Amsterdam Amstel blijft behouden. En tot slot is er bij grote evenementen in het ArenA-gebied voldoende capaciteit om de reizigersstromen goed te verwerken.

6.2

Advies RAR

De Reizigersadviesraad (RAR) heeft de Vervoerregio Amsterdam geadviseerd over de plannen voor een nieuw metronetwerk. Voor de RAR staat het

reizigersbelang centraal. Zij hechten waarde aan directe verbindingen, comfort, toegankelijkheid en een goede overstapkwaliteit. Volgens hen moet het metronetwerk bijdragen aan een prettige en efficiënte reiservaring voor álle reizigers, inclusief mensen met een beperking.

GVB staat klaar om de veranderingen zo goed mogelijk te begeleiden GVB ziet ook dat de plannen een grote impact hebben op overstapgedrag en reizigerservaring. GVB staat klaar om reizigers actiefte begeleiden en ondersteunen bij de veranderingen die hen te wachten

Advies: behoud het huidige netwerk Als vertegenwoordiger van de belangen van de reizigers, pleitde RAR nadrukkelijk voor het behoud van het huidige netwerk en adviseertzij om af te zien van een an-

staan. En hoewel station Van der Made-

der metronetwerk.

weg aan alle eisen voldoet, wordt het als minder prettig ervaren. Daarom zijn GVB en de Vervoerregio in gesprek over verbeteringen om het station aantrekkelijkerte maken.

De RAR is kritisch: uit hun analyse blijkt dat geen van de vier opties een verbetering betekent voor de reiziger. Alle varianten scoren negatiefop overstapkwaliteit, vervoerscapaciteit en directe verbindingen. Vooral opties 3 en 4 worden als zeer ongunstig beoordeeld vanwege het verdwijnen van belangrijke verbindingen en de verslechterde bereikbaarheid van station Zuid.

Rapportage nieuw metronetwerk 2027

_35

De RAR uit zorgen over meerdere aspecten van de voorgestelde plannen: > De frequentieverhoging als hoofdreden voor ontvlechting wordt door hen als onvoldoende

onderbouwd

beschouwd.

> De vier voorgestelde opties zouden leiden tot meer overstappen, minder comfort en een verslechtering van de reiservaring, vooral voor kwetsbare groepen. » De inzet van korte M7-metro's zou leiden

tot overvolle metro's en ongemakkelijke overstapsituaties, met name op station Van der Madeweg. > Eris twijfel over de technische betrouwbaarheid van het koppelen van M7-metrostellen in de spits, om zo één lange metro te maken.

Hoewel de RAR dus het liefst het huidige netwerk behoudt, geven zij aan dat optie 1 de minste nadelen

kent. Deze variant

wordt alleen als acceptabel beschouwd mits aanvullende maatregelen worden genomen om het aantal overstappers te beperken en het comfortte behouden.

De RAR doet vier concrete aanbevelingen: » Breng eerst de kosten en gevolgen van het nieuwe

netwerk in kaart.

* Handhaaf voorlopig het huidige netwerk. » Verbeterde sociale veiligheid en overstapkwaliteit op station Van der Madeweg. * Zorg voor een zorgvuldige en transparante besluitvorming, waarbij de belangen van de reiziger leidend zijn.

7. Vervolg

Vervolg Met alle vier de varianten gaan er meer metro's rijden door Amsterdam. Ook wordt het metronetwerk betrouwbaarder, aan-

trekkelijker voor meer mensen en effici ter. Hiermee kan het aantal reizigers die met de metro reist groeien en kunnen de beleidsdoelstellingen om meer mensen met het ov te laten rijden vervuld worden. Meedenkers uiten begrip én zorgen De meeste meedenkers begrijpen dat de lijnvoering moet veranderen, om meer metro's te kunnen laten rijden. Ook zien zij dat in de toekomst er meer metro's moeten rijden als de regio Amsterdam groeit. Ze zien in dat we voor een keuze met veel uitdagingen staan. Ze begrepen dat welke keuze we ook maken, er altijd wel een gebied teleurgesteld zal worden. Over sommige zaken waren vrijwel alle meedenkers

het eens. Zoals dat de toe-

gankelijkheid en veiligheid van stations waar straks meer overgestapt gaat worden verbeterd

moet worden.

Sommige zaken die benoemd zijn in het dialoogtraject kan de Vervoerregio Amsterdam vanuit dit traject niet iets doen. De betaalbaarheid van het openbaar vervoer is vaak teruggekomen en kan vanuit dit traject niets in gedaan worden. Daarom is ervoor gekozen om de maatregelen vooral te focussen op gebieden die langs het metronetwerk liggen. Van aandachtspunten naar acties Om invulling te geven aan de aandachtspunten uit het dialoogtraject, hebben we Maatregelenpakket Nieuw Metronetwerk opgesteld. Daarin zetten we de aandachtspunten om naar acties. 1. Investering in station Van der Madeweg We gaan aan de slag om het station toegankelijkerte maken, en minder tochtig. De Vervoerregio Amsterdam doet hiervoor een voorlopige reservering van 20 miljoen euro in het Uitvoerings-

3. Verbetering veiligheidsgevoel van de metrostations

Veel meedenkers voelen zich onveiliger op de stations dan in de metro zeff. Via het traject Amsterdamse metro en treinstations (AMTS) worden 13 metrostations in de regio Amsterdam verbeterd ook voor de sociale veiligheid. Dit project bestond al en wordt in de komende jaren uitgevoegd. 4. Bij evenementen standaard Crowd Control op station Van der Madeweg We verwachten dat station Van der

Madeweg de toegenomen drukte aankan. Maar GVB heeft toegezegd dat zij toch voorlopig proactief Crowd Control op Station Van der Madeweg inzetten als er evenementen zijn n de stad. Zo houden we de vinger aan de pols. En als blijkt dat het toch niet nodig is, kunnen we eenvoudig afschalen.

programma mobiliteit (UPM).

Dit is onafhan-

kelijk van welke optie gekozen wordt. De gevolgen van de keuzes nemen we heel serieus, en we gaan daar daarom nu al mee aan de slag.

2. Uitbreiding busnetwerk Zuidoost Het busnetwerk

in Zuidoost wordt

minder goed ervaren als in andere gebieden in Amsterdam. Het Dagelijks Bestuur spreekt daarom de intentie uit om de groei in de concessie van GVB met prioriteit in te zetten voor het busnetwerk in Zuidoost.

Rapportage

nieuw

metronetwerk

2027

38

Begrippenlijst

8. Begrippenlijst

8.

Begrippenlijst

Vervlochten metronetwerk Een vervlochten

metronetwerk

betekent

dat meerdere metrolijnen dezelfde sporen delen. Dit kan leiden tot een complexer en storingsgevoeliger systeem, omdat een storing op één lijn invloed kan hebben op meerdere lijnen. Ontvlochten metronetwerk

Ontvlechting houdt in dat metrolijnen geen gedeelde sporen hebben, waardoor het netwerk eenvoudiger te beheren is en daarmee

betrouwbaarder

wordt. Dit

zorgt voor minder storingen en een hogere frequentie van metro's. Gedeeltelijk ontvlochten metronetwerk Bij een gedeeltelijk ontvlochten metronetwerk ontvlechten we sommige delen van het netwerk, terwijl andere delen nog vervlochten blijven. Dit kan een balans bieden tussen frequentie en betrouwbaarheid aan de ene kant en het behoud

van

Geregelde overstap Een geregelde overstap betekent dat de metro's waartussen reizigers overstappen ongeveer tegelijk op het perron aankomen, wachten tot de reizigers zijn overgestapt en weer ongeveer tegelijk vertrekken. nvoering Lijnvoering verwijst naar de manier waarop metrolijnen over het metronetwerk rijden.

Gaasperplastak Het deel dat oopt van station Van der Madeweg tot station Gaasperplas. Oostbuis

Het deel dat [oopt van Centraal Station tot station Spaklerweg noemen we hier

de Oostbuis(tak). De Oostbuis is eigenlijk de tunnel tussen

het Centraal Station en

het Amstelstation. Westtak

Bezetting Bezetting is het aantal reizigers dat op een bepaald moment in de metro aanwezig is. Dit kan variëren afhankelijk van het tijdstip en de dag. Tijdens de spitsuren is er vaak een hoge bezetting.

Het deel dat loopt van station Isolatorweg tot station Henk Sneevlietweg. Zuidtak

Het deel dat [oopt van station Amstelveenseweg tot station Overamstel.

Frequentie

Frequentie betekent hoe vaak de metro rijdt, meestal hebben we het over ritten per uur.

directe verbindingen aan de andere. Metrotakken

Cross-platform overstap Een cross-platform overstap betekent dat reizigers aan de overkant van hetzelfde perron overstappen naar de andere metro. Dus zonder gebruik te maken van trappen of liften. Dit maakt het overstappen sneller en gemakkelijker.

Metrotakken

n delen van het metro-

netwerk. Geintak

Het deel dat [oopt van station Van der Madeweg tot station Gein.

Rapportage nieuw metronetwerk 2027

_40

Datum Vormgeving

17 november 2025 Vorm de Stad

Vervoerregio Amsterdam Postbus 626 1000 AP Amsterdam Termini

179

1025 XM Amsterdam T

020

527

37

00

E

info@vervoerregio.nl

W

wwwvervoerregio.nl